VIII U 2327/25

Sygn. akt VIII U 2327/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 czerwca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 roku w K. na rozprawie

sprawy z wniosku U. D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K.

o podleganie ubezpieczeniom

w związku z odwołaniem U. D.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K.

z dnia 7 lipca 2025 roku, numer (...)

1. oddala odwołanie;

2. zasądza od U. D. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Sygnatura akt VIII U 2327/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. stwierdził, że A. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) od 1 października 2023 r. oraz, że z tego tytułu nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od 1 października 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że według danych z (...) A. G. jest przedsiębiorcą (...) A. G. z datą rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej - 11 kwietnia 2023 r. Ubezpieczona nie zgłaszała w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu wykonania działalności lub jej likwidacji. Z tego tytułu zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 11 kwietnia 2023 r. Złożyła deklaracje rozliczeniowe, w których wykazała miesięczne podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od kwietnia do czerwca 2023 r. - 1047,00 zł, za lipiec i sierpień 2023 r. - 1080,00 zł, październik 2023 r. - 1080,00 zł, natomiast za wrzesień 2023 r. i od listopada 2023 r. zaprzestała składania dokumentów rozliczeniowych z tytułu prowadzenia działalności. Jednocześnie z danych zapisanych w systemie informatycznym ZUS wynika, że od 1 października 2023 r. A. G. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik u płatnika składek Firma (...). Z tytułu stosunku pracy płatnik złożył za ubezpieczoną dokumenty rozliczeniowe, w których wykazał pełen wymiar czasu pracy, zatem miesięczne podstawy wymiaru składek wynoszą co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. organ stwierdził, że A. G. nie podlega od 1 października 2023 r. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek Firma (...). Od decyzji ubezpieczona wniosła odwołanie do sądu. Wyrokiem z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że jako pracownik u płatnika Ł. G., ubezpieczona podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 1 października 2023 r.

Zakład ustalił, że pomimo prawomocnego wyroku sądu z tytułu pracowniczego, ubezpieczona nie przekazała prawidłowych dokumentów z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie. Z wyjaśnień ubezpieczonej wynika, że nie była świadoma konieczności zmiany ubezpieczeń obowiązkowych na dobrowolne, gdy zatrudniała się w firmie (...). Jednocześnie ubezpieczona zwróciła się z prośbą o możliwość złożenia wniosku o tą zmianę wstecz, tj. od 1 października 2023 r. uzasadniając, że nie zaniechała opłacania składek.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność, objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z innego tytułu, na swój wniosek mogą być objęte dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Brzmienie przepisu art. 14 ust. 1 ustawy systemowej zakłada, że objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszenia, o którym mowa w art. 36 ust. 14, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie. Z danych zapisanych w systemie informatycznym Zakładu wynika, że od 1 października 2023 r. ubezpieczona nie dokonała zgłoszenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu prowadzenia działalności. Ponadto od listopada 2023 r. zaprzestała składania dokumentów rozliczeniowych z tego tytułu. W świetle obowiązujących przepisów ubezpieczona nie przystąpiła do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na zasadzie dobrowolności.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że od 1 października 2023 r. ubezpieczona posiada tytuł do ubezpieczeń społecznych, który wyłączą ją z obowiązku podlegania tym ubezpieczeniom jako osoby prowadzącej działalność. Od 1 października 2023 r. ubezpieczona obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnika składek Firma (...).

(decyzja z dnia 7 lipca 2025 r. - k. 65-68 akt ZUS)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła A. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 14 ust. 1 i 2 w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2025 r., poz. 350) poprzez ich błędną interpretację i dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do bezpodstawnego przyjęcia, iż ubezpieczona z dniem 1 października 2023 r. nie przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w sytuacji, gdy ubezpieczona z dniem 11 kwietnia 2023 r. zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i nie zaprzestała płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu 1 października 2023 r., tj. po dniu podjęcia zatrudnienia w ramach stosunku pracy w firmie (...), a pismem z dnia 20 maja 2025 r. jednoznacznie wyraziła chęć dalszego podlegania ubezpieczeniu w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, tym samym z dniem 1 października 2023 r. doszło do dorozumianej zmiany podstawy płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej z obowiązkowych na dobrowolne.

Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i uznanie, że ubezpieczona A. G. od dnia 1 października 2023 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odwołanie - k. 3-8)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie - k. 23-25)

Na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik ubezpieczonej poparł odwołanie, natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:34 - 00:31:00 - płyta CD k. 67)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. G. zgłosiła do (...) rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą (...) od dnia 11 kwietnia 2023 r. (NIP: (...)). Przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej są pozaszkolne formy edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych. Wnioskodawczyni chciała prowadzić hipoterapię. Miała zajmować się tym sama. Nie zawieszała prowadzenia działalności.

(bezsporne, a nadto wydruk z (...) - k. 37-38 akt ZUS, zeznania wnioskodawczyni e - protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Na prowadzenie w/w działalności gospodarczej wnioskodawczyni otrzymała dofinansowanie z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich, na podstawie umowy nr (...), zawartej z Urzędem Marszałkowskim Województwa (...). Warunkiem otrzymania dofinansowania było m.in. podjęcie we własnym imieniu działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy prawo przedsiębiorców oraz zgłoszenie do ubezpieczenia emerytalnego, ubezpieczeń rentowych i ubezpieczenia wypadkowego na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania działalności.

(umowa o przyznaniu pomocy - k. 10-21, dokumenty nadesłane przez Urząd Marszałkowski Województwa (...))

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 11 kwietnia 2023 r. Z tego tytułu skarżąca nie zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

(bezsporne, a nadto ZUS (...) - k. 39-40 akt ZUS, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Wnioskodawczyni złożyła deklaracje rozliczeniowe, w których wykazała miesięczne podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od kwietnia do czerwca 2023 r. - 1047,00 zł, za lipiec i sierpień 2023 r. - 1080,00 zł, październik 2023 r. - 1080,00 zł, natomiast za wrzesień 2023 r. i od listopada 2023 r. zaprzestała terminowego składania dokumentów rozliczeniowych z tytułu prowadzenia działalności.

(bezsporne)

Po czasie ubezpieczona składała wstecznie brakujące deklaracje.

(bezsporne, a nadto wydruk z eZUS - k. 48-50, lista wpłat - k. 67-59, deklaracje (...) k. 60-62, rozliczenie należności - k. 63)

W dniu 7 października 2023 r. ubezpieczona uległa wypadkowi i w tym samym dniu została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 października 2023 r. jako pracownik przez płatnika składek Ł. G. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Firma (...).

(bezsporne, a nadto ZUS (...) - k. 341-342 załączonych akt (...) )

Na podstawie umowy o pracę zawartej z Ł. G. ubezpieczona uzyskiwała wynagrodzenie powyżej minimalnego wynagrodzenia.

(umowa o pracę - k. 12 załączonych akt osobowych ubezpieczonej, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. stwierdził, że A. G. jako pracownik u płatnika składek (...) Ł. G. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 października 2023 r.

W ocenie Zakładu na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ubezpieczona nie wykonywała pracy na stanowisku menegera na podstawie umowy o pracę od 1 października 2023 r. u płatnika składek, a została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych w związku z ciążą ubezpieczonej, a następnie macierzyństwem. Wobec tego na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy Zakład stwierdził, że umowa o pracę między ubezpieczoną, a płatnikiem jako zawarta pozoru, jest nieważna, a zatem z tytułu zawartej umowy o pracę nie podlega ona ubezpieczeniom społecznym od 1 października 2023 r.

(decyzja z dnia 23 stycznia 2024 r. - k. 29-36 akt ZUS)

Decyzja została zaskarżona zarówno przez wnioskodawczynię, jak i płatnika składek Ł. G..

(odwołania - k. 3-8 akt załączonych akt (...), k. 3-5 verte akt (...) załączonych do załączonych akt (...))

Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawy o sygn. akt (...) z wniosku A. G. i Ł. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. na skutek odwołania A. G. i Ł. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w U. z dnia 23 stycznia 2024 roku nr (...) o podleganie ubezpieczeniom, zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że A. G. jako pracownik u płatnika składek Ł. G., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 października 2023 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, że wnioskodawczyni świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku menadżera za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 5.000,00 zł. Zdaniem Sądu Okręgowego istnieją dowody na potwierdzenie faktu świadczenia pracy przez ubezpieczoną na rzecz płatnika składek, co prowadzi do przyjęcia, że umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony od 1 października 2023 r. została zawarta zgodnie z przepisami prawa pracy. Strony były związane umową o pracę, gdyż sporny stosunek prawny nosił wszystkie cechy umowy o pracę, wynikające z art. 22 § 1 k.p. Praca była bowiem wykonywana przez ubezpieczoną odpłatnie, stale, pod kierunkiem pracodawcy, w określonym przez niego miejscu i czasie.

(wyrok wraz uzasadnieniem - k. 391, k. 393-402 załączonych akt (...))

Wnioskodawczyni miała pracować na etat od 8:00 do 16:00, a hipoterapia miała być pracą dodatkową, wykonywaną popołudniami i w weekendy.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Od 1 października 2023 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni nie złożyła wniosku i nie zgłosiła się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

(bezsporne)

Pismem z dnia 7 maja 2025 r. organ rentowy poinformował ubezpieczoną o wszczęciu postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym od 1 października 2023 r. oraz podstaw wymiaru składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej B. L. G..

(bezsporne, a nadto pismo z dnia 7 maja 2025 r. - k. 1-3 akt ZUS)

W piśmie z dnia 20 maja 2025 r., złożonym w związku z zawiadomieniem o wszczęciu przez ZUS z urzędu postępowania o podleganiu ubezpieczeniom, wnioskodawczyni oświadczyła, że nie miała świadomości, że w związku z podjęciem zatrudnienia powinna zmienić podstawę objęcia ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i płacenia składek. Jednocześnie zwróciła się z prośbą o możliwość złożenia wniosku o zmianę tytułu objęcia ubezpieczeniem w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wstecznie, tj. od 1 października 2023 r.

(bezsporne, a nadto pismo ubezpieczonej z 20 maja 2025 r.- k. 56-58 akt ZUS)

W dniu 7 lipca 2025 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której uznał, że od 1 października 2023 r. wnioskodawczyni nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu z tytułu działalności gospodarczej z uwagi na zbieg z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę u płatnika składek Ł. G. Firma (...). Z tytułu działalności gospodarczej, zdaniem Oddziału, odwołująca nie podlega też dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od 1 października 2023 r.

(decyzja z dnia 7 lipca 2025 r. - k. 65-68 akt ZUS)

Ubezpieczona nadal jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę u Ł. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Firma (...). Do chwili obecnej nie uzyskuje przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Opiekuje się dzieckiem.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Wnioskodawczyni była przekonana, że samo opłacanie składek oznacza kontynuację ubezpieczenia. Kilkukrotnie była w ZUS-ie i nie uzyskała informacji, że coś jest nie tak ze składkami. Nie korzystała z usług biura rachunkowego, ponieważ działalność nie przynosiła przychodów.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia z dnia 27 maja 2026 r. 00:21:14-00:21:32 w zw. z informacyjnym wysłuchaniem 00:02:09-00:19:24 - płyta CD k. 67)

Należy w tym miejscu podkreślić, że powyższy stan faktyczny był między stronami – w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy – w zasadzie bezsporny, natomiast strony wywodziły z niego odmienne skutki prawne, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd Okręgowy dokona poniżej w ramach rozważań prawnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawa systemowa) do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Osoby te podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 ustawy), zaś dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy systemowej osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a.

Na podstawie art. 36 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób prowadzących działalność gospodarczą należy do tych osób.

Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt. 1c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie zaś z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Natomiast w myśl art. 9 ust. 1a ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a.

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, objęte obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym z innego tytułu na swój wniosek mogą być objęte dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym i chorobowym.

Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy systemowej objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 36 ust. 10 albo 14, niewcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, z zastrzeżeniem ust. 1a.

W myśl art. 14 ust. 1a objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 4b.

Podkreślić przy tym należy, że termin wyznaczony w art. 14 ust. 1 u.s.u.s. ma charakter zawity i nie ma podstaw do jego "przywracania" czy oceny przyczyn uchybienia temu terminowi (zawinione przez ubezpieczonego czy niezależne od niego). W przypadku niezgłoszenia się do ubezpieczenia dobrowolnego, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje, aby objęcie ubezpieczeniem w późniejszym terminie mogło mieć skutek wsteczny wobec daty złożenia wniosku (por. postanowienie SN z 4.02.2026 r., (...) USK 343/26, LEX nr 4019964).

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt sprawy niniejszej przypomnieć należy, że organ rentowy uznał, że od 1 października 2023 r. A. G. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu z tytułu działalności gospodarczej z uwagi na zbieg z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę u płatnika składek Ł. G. Firma (...). Z tytułu działalności gospodarczej, zdaniem Zakładu, nie podlega też dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od 1 października 2023 r. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się wnioskodawczyni, wskazując, że z dniem 11 kwietnia 2023 r. zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i nie zaprzestała płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu 1 października 2023 r., tj. po dniu podjęcia zatrudnienia w ramach stosunku pracy w firmie (...), a pismem z dnia 20 maja 2025 r. jednoznacznie wyraziła chęć dalszego podlegania ubezpieczeniu w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, tym samym jej zdaniem, z dniem 1 października 2023 r. doszło do dorozumianej zmiany podstawy płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej z obowiązkowych na dobrowolne. W ocenie Sądu Okręgowego ze stanowiskiem odwołującej nie sposób się zgodzić.

Z powyżej cytowanych przepisów wynika, że osoby prowadzące działalność gospodarczą równocześnie zatrudnione na podstawie umowy o pracę, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym ze stosunku pracy. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jeżeli podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ze stosunku pracy jest w przeliczeniu na okres miesiąca niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Jeżeli zaś podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ze stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę wówczas nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczona prowadziła działalność gospodarczą od 11 kwietnia 2023 r., jednocześnie od 1 października 2023 r. została zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Firmie (...) za wynagrodzeniem 5.000 zł brutto miesięcznie. Wynagrodzenie to było zatem wyższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę, co ubezpieczona zresztą wprost przyznała. Tym samym stwierdzenia wymaga, iż wnioskodawczyni od 1 października 2023 r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Jednocześnie skarżąca od 1 października 2023 r. nie dokonała w organie rentowym zgłoszenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu prowadzenia działalności. To, że wnioskodawczyni po tej dacie dobrowolnie opłacała składki na konto składkowe ZUS, nie daje podstaw do ustalenia tytułu prawnego ubezpieczenia, ponieważ jej prawnym tytułem był wówczas status pracownika. Nie można zatem uznać, że przez fakt dalszego opłacania składek z tytułu działalności gospodarczej doszło do kontunuowania tego ubezpieczenia. Tytuł ten ustał z mocy prawa w dniu 1 października 2023 r., tj. dniu zawarcia umowy o pracę. Ubezpieczona, chcąc podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 października 2023 r., powinna złożyć w Zakładzie nowy wniosek o objęcie jej dobrowolnie ubezpieczeniami społecznymi. Co natomiast bezsporne, ubezpieczona takiego wniosku nie złożyła. Poza tym nie można pomijać, że taki wniosek i tak nie mógłby obejmować okresu sprzed jego złożenia. Zatem dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, że wnioskodawczyni pismem z dnia 20 maja 2024 r. zwróciła się do organu z prośbą o możliwość złożenia wniosku o tą zmianę wstecz, tj. od 1 października 2023 r. uzasadniając, że nie zaniechała opłacania składek. Nie mógł on bowiem przynieść pożądanego skutku. Nie sposób zatem zgodzić się z pełnomocnikiem ubezpieczonej, że w przypadku wnioskodawczyni cały czas zachowana została ciągłość ubezpieczenia, a z uwagi na podjęcie pracy zmieniła się jedynie podstawa objęcia ubezpieczeniem w ramach działalności gospodarczej - z obowiązkowego na dobrowolne. Argumentacja ta nie znajduje uzasadnienia w obecnie obowiązujących przepisach prawa.

Reasumując stwierdzenia wymaga, iż decyzja organu rentowego jest prawidłowa. Na marginesie natomiast zaznaczenia wymaga, że odwołująca może złożyć w organie rentowym wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie ubezpieczonej jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając od A. G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w U. kwotę 360,00 zł ustaloną zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 136). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c.