VIII U 1674/25

Sygn. akt VIII U 1674/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 czerwca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 roku w N. na rozprawie

sprawy z wniosku G. Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w N.

z udziałem (...) (...)S N. G.

o wysokość podstawy wymiaru składek

w związku z odwołaniem G. Z.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N.

z dnia 14 maja 2025 roku, numer (...)

1. zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia G. Z. podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika (...) N. G. w spadku z tytułu zatrudnienia od dnia 16 grudnia 2024 roku, stanowi kwota 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych netto;

2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie;

3. znosi wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Sygn. akt VIII U 1674/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14.05.25 2020r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 41 ust 12 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz.350 ) art. 5 i 58 § 2-3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny ( w zw. z art. 300 i 78 kp Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w B. Inspektorat w D. stwierdził, że miesięczna podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe, chorobowe wypadkowe I. A. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) B. I. w spadku wynosi za miesiące: styczeń 2025r. - 3.800 zł, luty 2025r. - 6.333,34 zł.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ rentowy podniósł, iż firma (...) zajmuje się działalnością związaną z transportem drogowym towarów - spedycją. W dniu 20.03.2025r. płatnik zmarł i został powołany (...) X. I. oraz pełnomocnik X. H.. Z oświadczenia pełnomocnika wynika, że stanowisko specjalisty ds. transportu i marketingu I. A. w ramach zawartej umowy o pracę od 16.12.2024 r. za wynagrodzeniem 19.200 zł miesięcznie jest nowo utworzonym stanowiskiem pracy. Przyczyną zatrudnienia I. A. było odciążenie pracodawcy z nadmiaru obowiązków, przejęcia zadań pracownika będącego na zwolnieniu lekarskim. Pracownik, który przebywał na zwolnieniu lekarskim I. O. (1) zatrudniony na stanowisku specjalisty ds. logistyki, otrzymywał minimalne wynagrodzenie. Przyjęte wynagrodzenie odbiega w sposób rażący od wynagrodzenia I. O. (1) i od przeciętnego wynagrodzenia na (...) rynku pracy. Po powstaniu długotrwałej niezdolności do pracy spowodowanej ciążą, płatnik nie zatrudnił innego pracownika w celu zastępstwa

I. A.. Wszystkie jej obowiązki przejął właściciel firmy (...). W ocenie organu postępowanie dowodowe nie potwierdziło, aby I. A. była tak niezbędnym pracownikiem, skoro płatnik nie zatrudnił nikogo na jej miejsce, a powierzone obowiązki wykonywał samodzielnie. Całościowa suma przedstawionych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, iż ubezpieczona miała o wiele mniejszy zakres obowiązków niż wynika z formalnego zakresu obowiązków, a umowa została zawarta celem obejścia przepisów objęcia ubezpieczeniami od wysokiej podstawy wymiaru składek.

Wynagrodzenie za pracę powinno uwzględniać kwalifikacje zawodowe ( wykształcenie i doświadczenie zawodowe). Jak wynika z ustaleń faktycznych K. A. kontynuuje naukę w Wyższej Szkole (...) o Zdrowiu w B.. Jedynym doświadczeniem w transporcie była praca na stanowisku młodszego specjalisty ds. transportu wykonywana w okresie od 23.08.2022r. do 22.11.2023r.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, w ocenie organu rentowego wynagrodzenie I. A. nie było adekwatne do rodzaju wykonywanej pracy oraz kwalifikacji wymaganych przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy, dlatego Zakład ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne w kwocie 7600,00 zł na podstawie średniej kwoty na zbliżonym stanowisku na lokalnym rynku pracy (mediana zarobków na stanowisku spedytora, specjalisty ds. logistyki, transportu na rynku (...)).

/decyzja w aktach ZUS k. 207-211/

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. A. reprezentowana przez pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny i pominięcie okoliczności faktycznych wynikających z akt postępowania kontrolnego lub dających się ustalić przez organ tj.:

- posiadania przez I. A. doświadczenia w branży transportowej,

- istnienia kluczowej relacji biznesowej między płatnikiem a (...) sp. z o.o.,

- dobrej kondycji finansowej płatnika i jego pełnej zdolności do wypłaty wynagrodzenia w ustalonej wysokości,

- ogólnej sytuacji związanej z zatrudnieniem I. A. oraz zakresu obowiązków i odpowiedzialności,

-wysokości wynagrodzenia ubezpieczonej przed zawarciem umowy o pracę wypłacanego w wykonaniu umowy zlecenia,

- oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczym oraz powierzchownym materiale, co doprowadziło do błędnego wniosku, iż wynagrodzenie ubezpieczonej było „rażąco wysokie",

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie art. 78 § 1 Kodeksu pracy, poprzez jego błędną wykładnię i polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż ustalone dla ubezpieczonej wynagrodzenie nie odpowiadało rodzajowi, ilości i jakości świadczonej pracy oraz kwalifikacjom pracownika, tymczasem prawidłowa i wszechstronna ocena zebranego materiału dowodowego, przeprowadzona w świetle kryteriów określonych w przywołanym przepisie, prowadzi do wniosku, że ustalone wynagrodzenie w kontekście sytuacji przedsiębiorstwa i unikalnych okoliczności zatrudnienia I. A. było w pełni uzasadnione i godziwe.

Mając powyższe na uwadze, odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego i ustalenie, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne I. A. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) B. I. została ustalona w prawidłowej wysokości, nadto o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego się kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

/odwołanie k. 3-9/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy, podtrzymał argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W ocenie organu I. A. nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi od wyższej podstawy wymiaru składek i uznał, że umowa o pracę zawarta między płatnikiem składek a ubezpieczoną została zawarta w celu obejścia przepisów ustawy ( art. 58 § 1 i 2 kc i jest sprzeczna z art. 5).

/ odpowiedź na odwołanie k. 12-15/

Na rozprawie w dniu 12.01.2026r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie odwołania, występująca w imieniu płatnika X. I. przyłączyła się do stanowiska wnioskodawczyni.

/stanowisko procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 1.01.2026 00:02:32-00:04:21/

W toku dalszego procesu strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.

/ końcowe stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026 00:11:55 -00:25:27/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni I. A. posiada wykształcenie wyższe w zakresie kosmetologii, obecnie kontynuuje naukę na studiach podyplomowych na kierunku transport i spedycja.

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026 00:04:43-00:37:26/

Wnioskodawczyni w okresie od 23.08.2022r. do 22.11.2023r. była zatrudniona, kolejno na stanowiskach: asystenta ds. handlowych oraz młodszego specjalisty ds. transportu w firmie (...) Sp z o.o. Umowa u pracę została rozwiązana z upływem okresu, na który została zawarta. We wskazanej firmie wnioskodawczyni wykonywała czynności operacyjne, wiedziała kiedy i w jakim terminie będzie wykonana produkcja, brała udział w przetargach i miała wiedzę, jaką przedstawić ofertę by przetarg wygrać.

/świadectwo pracy k. 13-14, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26 /

Wnioskodawczyni nie chciała kontynuować wskazanego zatrudnienia ze względów finansowych oraz atmosferę w pracy.

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26/

Płatnik (...) B. I. zajmował się działalnością związaną z transportem drogowym towarów - spedycją. Prowadził też inną firmę przewozową, wspólnie z ojcem pod tym samym adresem, w której zatrudniał kierowców. W dniu 20.03.2025r. płatnik zmarł i został powołany (...) X. I. oraz pełnomocnik X. H.. Firma w związku ze śmiercią właściciela obecnie wygasza swoją działalność.

/ bezsporne, zeznania w imieniu płatnika X. I. protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:09:12-00:11:54 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:37:26 -00:47:07, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

Płatnik w ramach prowadzonej działalności współpracował z firmą produkcyjną (...) sp. z o.o., która była dla niego kontrahentem strategicznym i zapewniała większość jego przychodów.

/zestawienie rozrachunków pomiędzy firmą płatnika a (...) sp. z o.o. w latach 2024 -2025 k. 105, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania w imieniu płatnika X. I. protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:09:12-00:11:54 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:37:26 -00:47:07, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

B. I. planując zmniejszenie własnego zaangażowania w prowadzoną działalność firmy poszukiwał do pracy osoby, która przejęłaby od niego kluczowe obowiązki, nadto mającą rozeznanie w działalności (...) sp. z o.o. Płatnik poszukiwał osoby, która miała wiedzę o szczegółach współpracy i pracowała wcześniej w spółce (...).

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania w imieniu płatnika X. I. protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:09:12-00:11:54 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:37:26 -00:47:07, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

W dniu 1.06.2024r. płatnik oraz I. A. zawarli bezterminową umowę zlecenia, w ramach której od 1.06.2024r. I. A. jako zleceniobiorca zobowiązała się do wykonywania na rzecz płatnika zleceniodawcy czynności marketingowych, obsługi korespondencji i dokumentacji księgowej za wynagrodzeniem 100 zł za godzinę. W umowie zastrzeżono, że zleceniobiorca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

/umowa zlecenie z 01.06.2024r. k 181 akt ZUS, oświadczenie zleceniobiorcy k. 179-180 akt ZUS/

W ramach wskazanej umowy wnioskodawczyni zajmowała się obsługą giełdy i obsługą zleceń. Ubezpieczona współpracowała ze spółką (...). Spółka przesyłała maile a firma płatnika zajmowała się obsługą zleceń, przesyłała swoje auta (tj. z innej firmy (...), którą prowadził z ojcem), poszukiwała wykonawcy na giełdzie lub kontaktowała się ze swoimi przewoźnikami. Ubezpieczona w ramach obowiązków z umowy zlecenia, pozostawała też w kontakcie telefonicznym, zarówno z przewoźnikami, jak i kierowcami, uzyskując informacje, gdzie są i co robią. Wskazane czynności wnioskodawczyni wykonywała w siedzibie płatnika na komputerze stacjonarnym z użyciem służbowego telefonu. Ubezpieczona była nadto odpowiedzialna za obieg dokumentów, wprowadzenie faktur do systemu, odbiór dokumentów od księgowej. Składała raporty tygodniowe w S., w których wprowadzała informacje na temat zlecenia. Płatnik chciał sprawdzić czy wnioskodawczyni nadaje się do pracy i czy jej praca będzie generować dla firmy określone zyski. Z tytułu wskazanej umowy w okresie od czerwca do grudnia 2024r. płatnik wypłacał wnioskodawczyni wynagrodzenie w wysokości 10.000 zł miesięcznie.

/ potwierdzenia przelewów k. 148-153, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026 00:04:43-00:37:26/

W dniu 16.12.2024 r. płatnik składek B. I. zawarł z I. A. umowę o pracę na czas nieokreślony od 16.12.2024r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalista ds. transportu i marketingu za wynagrodzeniem 19.200 zł miesięcznie.

/umowa o pracę k. 25,103 akt ZUS, nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy/

Płatnik składek zgłosił I. A. do ubezpieczeń od 16.12.2024r. w dniu 27.12.2024r. Płatnik składek w złożonych za I. A. imiennym raporcie miesięcznym za miesiąc (...) wykazał na ubezpieczenia społeczne podstawę wymiaru składek w kwocie 0,00 zł, za miesiąc (...) wykazał na ubezpieczenia społeczne podstawę wymiaru składek w kwocie 9.600,00 zł, za 02/2025 wykazał na ubezpieczenia społeczne podstawę wymiaru składek w kwocie 16.000,00zł, za 03/2025 wykazał na ubezpieczenia społeczne podstawę wymiaru składek w kwocie 0,00 zł, za okres od 27.01.2025r. do 28.02.2025r. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z innych przyczyn niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, finansowane ze środków pracodawcy, za okres od 01.03.2025r. do 31.03.2025r. zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego (ciąża).

/bezsporne/

Przyczyną zatrudnienia wnioskodawczyni było odciążenie pracodawcy z nadmiaru obowiązków, przejęcia zadań pracownika będącego na zwolnieniu lekarskim (I. O. (1)).

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26/

Do zakresu obowiązków wnioskodawczyni należało: pozyskiwanie zleceń transportowych, wystawianie dokumentów, utrzymywanie stałych relacji z dostawcami i kontrahentami, negocjowanie stawek u przewoźnika, kontrola terminowości rozładunków i załadunków, podejmowanie działań na rzecz zwiększenia wydajności, wybór środków transportu - klasyfikacja auta do danego zlecenia, dbanie o prawidłowy przepływ informacji na każdym etapie, wyszukiwanie na giełdzie przewoźnika do realizacji zleceń transportowych, przejmowanie odpowiedzialności i rozwiązywanie problemów, raportowanie sprzedaży, wyznaczanie tras przewozów, wykonywanie innych czynności zleconych przez właściciela. W ramach zatrudnienia, analogicznie jak w oparciu o umowę zlecenia wnioskodawczyni, obsługiwała zlecenia transportowe, zajmowała się przetargami, wystawiała faktury. Wnioskodawczyni była wskazywana kontrahentom jako osoba do kontaktów. Wnioskodawczyni podpisywała listy obecności i rejestry godzin pracy. Otrzymała pełnomocnictwo do podpisywania dokumentów w imieniu firmy w tym przetargowych i faktur i odbioru korespondencji.

/zlecenia transportowe k. 135 -171 akt ZUS oraz k. 11-12, zakres obowiązków k. 108 oraz w aktach osobowych załączonych do akt sprawy, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26 /

Płatnik oprócz wnioskodawczyni od 1.04.2022 r. zatrudniał na stanowisku pracownika biurowego I. O. (1) za minimalnym wynagrodzeniem za pracę.

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania w imieniu płatnika X. I. protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:09:12-00:11:54 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:37:26 -00:47:07 zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

Do obowiązków ww na wskazanym stanowisku należało:

- wystawianie zleceń transportowych,

- wystawianie oraz pobieranie ładunków na giełdach (...).eu oraz A..com,

- wprowadzanie danych do S..

WW w praktyce wykonywał częściowo te same obowiązki spedycyjne co wnioskodawczyni, niemniej jednak nie miał wiedzy w przedmiocie czynności operacyjnych w firmie (...), którą posiadała wnioskodawczyni, nie zajmował się marketingiem czy współpracą z kontrahentami, przetargami - nie zastępował płatnika.

/zakres obowiązków I. O. (1) k. 107, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

I. O. (1) w spornym okresie przebywał czasowo na zwolnieniach lekarskich, wnioskodawczyni miała zastępować go w pracy.

/zestawienie osób zatrudnionych u płatnika k. 106, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

WW nadal pracuje w firmie płatnika, pomaga w jej wygaszeniu -realizacji wygranego w 2025 r. przetargu z firmą (...). Jego wynagrodzenie nie zostało podwyższone z uwagi na znaczny spadek obrotów po śmierci płatnika.

/zeznania w imieniu płatnika X. I. protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:09:12-00:11:54 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:37:26 -00:47:07, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

W dniu 27.01.2025r. wnioskodawczyni stała się niezdolna do pracy w związku z ciążą. O ciąży dowiedziała się w badaniu lekarskim w dniu 14.01.2024 r. - 6 hbd. Nie była w ciąży w okresie poprzedniego badania tj. 9.10.2024 r.

/karta ciąży k. 48 -50, dokumentacja medyczna k. 56-77, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26/

W okresie nieobecności wnioskodawczyni, jej obowiązki przejął właściciel firmy (...).

/bezsporne, nadto zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 27.05.2026r. 00:04:33 -00:09:12 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 12.01.2026r. 00:04:43-00:37:26, zeznania świadka I. O. (1) protokół z rozprawy z dnia 8.04.2025r. 00:05:44 -00:27:48/

Dostępna jest następująca dokumentacja dotycząca zatrudnienia wnioskodawczyni: pełnomocnictwo, orzeczenie lekarskie z 16.12.2024r., informacja o warunkach zatrudnienia i uprawnieniach pracowniczych z 16.12.2024r., karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy z 16.12.2024r., lista obecności za 12/(...) oraz (...), lista płac za okres od 12/2024 do 02/2025 - upoważnienie do przekazywania wynagrodzenia na rachunek bankowy z 18.12.2024r., kwestionariusz osobowy dla kandydata ubiegającego się o zatrudnienie z 16.12.2024r., potwierdzenie wykonania przelewu wynagrodzenia za miesiąc (...) w kwocie 7538,29 zł, za miesiąc 01/2025 w kwocie 15.076,61 zł, za miesiąc 02/2025 w kwocie 14.071,58 zł, zakres obowiązków na stanowisku specjalista ds. transportu i marketingu, zlecenia transportowe, certyfikat ukończenia szkolenia "Negocjacje i budowanie biznesu z I.", certyfikat ukończenia szkolenia "X. współpracy w biznesie - budowanie długofalowej relacji", świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, zaświadczenie Wyższej Szkoły (...) o (...) w B., oświadczenie zleceniobiorcy dla celów podatkowych i ubezpieczeniowych, umowa zlecenie z 01.06.2024r. podpisana przez zleceniobiorcę I. A. i zleceniodawcę B. I.,

/wskazane dokumenty k. 25-96, 103-196, 185-186, nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy/

W latach 2024 -2025 płatnik generował regularne przychody rzędu od ok. 150.000 do ponad 200.000 zł miesięcznie.

/podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za styczeń - grudzień 2024 i 2025 k. 104 zestawienie rozrachunków pomiędzy firmą płatnika a (...) sp. z o.o. w latach 2024 -2025 k. 105, pliki JPK VAT za okres od czerwca do grudnia 2024 r. k. 109-130/

Mediana zarobków na stanowisku spedytora specjalisty ds. logistyki transportu na rynku (...) wynosi ok. 7.600 zł brutto.

/dane ustalone przez ZUS w zaskarżonej decyzji/

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o załączone do akt dokumenty, w tym dokumentację osobową i medyczną odwołującej, dokumenty znajdujące się w aktach ZUS, oraz zeznania świadka, wnioskodawczyni, występującego w imieniu płatnika - zarządcy sukcesyjnego, które co do charakteru i sposobu wykonywania przez ubezpieczoną obowiązków w spornym okresie od grudnia do lutego 2025 r. wzajemnie ze sobą korespondowały.

Zgromadzonym dowodom w przeważającym zakresie Sąd dał wiarę, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że jest on wystarczający by wyjaśnić sporną okoliczność – a mianowicie, czy miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne ubezpieczonej z tytułu zatrudnienia u płatnika składek winna zostać określona tak jak w zaskarżonej decyzji, tj. na kwotę 7600 zł (stanowiącą medianę zarobków na stanowisku spedytora specjalisty ds. logistyki transportu w woj. (...)) z uwagi na działanie stron sprzeczne zasadami współżycia społecznego dokonane jedynie w celu znacznego podwyższenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, czy też w istocie faktyczne warunki zatrudnienia powódki w ramach umowy o pracę (co nie jest kwestionowane) uzasadniały podwyższenie przyznanego jej wynagrodzenia z kwoty 10.000 zł wypłacanej w ramach umowy zlecenia, do kwoty 19.200,00 zł brutto.

Sąd dał wiarę twierdzeniom zarządcy sukcesyjnego płatnika i ubezpieczonej oraz zeznaniom przesłuchanego w procesie świadka, w których podnosili zakres faktyczne wykonywanych przez ubezpieczoną w ramach umowy o pracę obowiązków, jednakże nie przychylił się do twierdzeń ubezpieczonej w zakresie w jakim wskazywała na wymierny charakter otrzymanego przez odwołującą w spornym okresie wynagrodzenia, określonego w umowie o pracę, jako odzwierciedlającego jej umiejętności, posiadaną wiedzę, wymiar jej pracy i szerszy zakres powierzonych jej obowiązków na umowę o pracę, w porównaniu ze zleceniem w odniesieniu do możliwości finansowych płatnika.

W ocenie Sądu materiał przedłożony w procesie jednoznacznie potwierdza, iż wnioskodawczyni w kwestionowanym przez ZUS okresie, rzeczywiście wykonywała pracę w oparciu o umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, zajmując się obsługą giełdy i obsługą zleceń - wskazana okoliczność nie jest kwestionowana przez ZUS. Ubezpieczona współpracowała ze spółką (...), obsługując jej zlecenia. Ubezpieczona była też odpowiedzialna za obieg dokumentów, wprowadzenie faktur do systemu, odbiór dokumentów od księgowej, postępowanie przetargowe, kontakt z klientem, przewoźnikami i kierowcami. Podnieść należy, iż zasadniczo te same czynności wnioskodawczyni wykonywała w ramach wcześniej zawartej z płatnikiem umowy zlecenia. Co prawda w ramach umowy o pracę otrzymała pełnomocnictwo płatnika do występowania w jego imieniu, jednak powyższe samo w sobie nie miało zasadniczego znaczenia dla zwiększenia wymiaru jej pracy - wnioskodawczyni wykonywała te same obowiązki co poprzednio - przeciwnej okoliczności w procesie nie udowodniono.

Sąd za niewiarygodne uznaje twierdzenie stron, iż okoliczności faktyczne sprawy usprawiedliwiały zwiększenie zarobków wnioskodawczyni aż do kwoty 19.200 zł brutto miesięcznie. Sąd tak określone wynagrodzenie ocenia jako rażąco wygórowane. Istotnie przyznać należy - co podkreślały strony- iż wnioskodawczyni z racji poprzedniego zatrudnienia u głównego kontrahenta płatnika posiadała wiedzę i umiejętności kluczowe dla płatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności i jego interesów oraz z uwagi na fakt, iż powierzono jej ostatecznie wykonywanie czynności kluczowych z punktu widzenia przychodów pracodawcy, mogła oczekiwać odpowiednio wysokiego wynagrodzenia z tego tytułu. Jednak należy dojść do przekonania, iż wynagrodzenie odwołującej ukształtowane zostało w sposób dowolny, oderwany jednak od okoliczności sprawy. Przy tym, porównywanie sytuacji wnioskodawczyni do warunków pracy I. O. (1) i otrzymywanego przez niego wynagrodzenia nie jest uprawnione. WW choć wykonywał czynności spedycyjne, był przede wszystkim pracownikiem biurowym. Oczekiwania pracodawcy względem powódki i przyznane jej ostatecznie faktyczne kompetencje w ramach prowadzenia firmy, kontaktu z klientami i kontrahentami były szersze - tym samym nie sposób dojść do przekonania, iż osiągane przez ww zarobki u płatnika, mogły stanowić jakikolwiek wyznacznik dla oszacowania zarobków należnych wnioskodawczyni.

Niemniej jednak nie można uznać, iż rzeczywiście kwota 19.200 zł nie była zawyżona. Podnieść należy, iż za wykonywanie w praktyce tych samych czynności wnioskodawczyni rozpoczynając współpracę z płatnikiem w ramach umowy zlecenia otrzymywała - co potwierdzają dowody z potwierdzeń przelewów na rachunek bankowy - wynagrodzenie w kwocie 10.000 zł miesięcznie. Zawierając umowę o pracę od 16.12.2024 r. zakres kompetencji i powierzonych wnioskodawczyni czynności w praktyczne nie uległ zmianie. Ubezpieczona nadal zajmowała się tymi samymi czynnościami, co w ramach zlecenia, dysponując jednak stosowanym pełnomocnictwem płatnika do jego zastępowania. Tym samym skoro wymiar, zakres i specyfika pracy w ramach umowy o prace nie różniła się zasadniczo od sposobu świadczenia pracy wcześniej w ramach zlecenia, brak podstaw do uznania, iż wynagrodzenie z tytułu tak wykonywanych obowiązków winno ulec zasadniczej zmianie. Ponadto, co wymaga zauważenia, powódka z posiadanymi przez siebie kwalifikacjami i umiejętnościami, wiedzą pierwotnie godziła się na wykonywanie zlecenia za wynagrodzeniem w kwocie 10.000 netto miesięcznie, uznając je za proporcjonalne. Tym samym podwyższenie jej wynagrodzenia ponad tą kwotę przy braku zmiany istoty i wymiaru obowiązków, uznać należy za nieusprawiedliwione. Nie jest przy tym, jak twierdzi ZUS w tym zakresie wyłącznie adekwatna kwota 7600 zł stanowiąca medianę zarobków na stanowisku spedytora specjalisty ds. logistyki transportu w woj. (...). Skoro w oparciu o umowę zlecenia płatnik za powierzone wnioskodawczyni analogicznie czynności płacił kwotę 10.000 zł, a tak określonej podstawy wymiaru składek z umowy zlecenia jako nieracjonalnej czy niezgodnej prawem czy zasadami współżycia społecznego ZUS nie kwestionował, nie sposób uznać, iż była ona oderwana od okoliczności rozpatrywanego przypadku. Przy tym Sąd Okręgowy uznaje, iż w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów zwłaszcza dokumentacji medycznej - która wskazuje iż zawierając kwestionowaną umowę o ciąży wnioskodawczyni mogła nie wiedzieć, brak jest asumptu do uznania i to właśnie stan ciąży determinował działanie stron w zakresie określenia zarobków powódki na poziomie 19.200 zł choć tego działania nie można uznać za uzasadnione w świetle okoliczności sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie częściowo zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.12 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199, pracownicy, to jest osoby fizyczne pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.

Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Stosownie do treści art. 1 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 501) osobom tym, w razie choroby lub macierzyństwa, przysługują świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą.

Z kolei art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12.

Stosownie do treści art. 20 ust. 1 wspomnianej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3. (art. 20 ust. 1 powołanej ustawy).

W myśl art. 81 ust. 1. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 35, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.

Zgodnie z definicją ustawową sformułowaną w art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przychód oznacza przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy.

Stosownie do treści art. 12 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Natomiast według § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1771 dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej ,,raportem korygującym'', oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej ,,deklaracją korygującą'', uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat - od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy.

W myśl art. 36 ust. 1 wspomnianej ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli zaś niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia (ust. 2).

Natomiast zgodnie z art. 40 w/w ustawy w razie zmiany umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, polegającej na zmianie wymiaru czasu pracy, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy, jeżeli zmiana ta nastąpiła w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, lub w miesiącach, o których mowa w art. 36.

W związku z powyższym wskazać należy, że wysokości wynagrodzenia uzgodnionego przez strony stosunku pracy na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych ma istotne znaczenie z uwagi na okoliczność, że ustalanie podstawy wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy następuje w oparciu o przychód, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Umowa o pracę wywołuje zatem nie tylko skutki bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, kształtując stosunek ubezpieczenia społecznego, w tym wysokość składki, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Oznacza to, że ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), ale także interesu publicznego

Według art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 roku, III UK 7/09, LEX nr 509047, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 roku, (...) (...) 2/05, OSNP 2005, Nr 21, poz. 338 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 roku, III UK 26/07, z dnia 19 września 2007 roku, III UK 30/07).

Oczywiście, stanowisko organu rentowego podlega kontroli sądowej w ramach postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W niniejszej sprawie w dniu 16 grudnia 2024 r. zmieniono ubezpieczonej umowę, z umowy zlecenia na umowę o pracę przy czym diametralnemu zwiększeniu uległo też wypłacane jej wynagrodzenie z tytułu zlecenia wnioskodawczyni otrzymywała na rękę 10.000 zł miesięcznie w ramach stosunku pracy miała być to natomiast kwota 19.200 zł brutto. Ważność tej umowy w zakresie wysokości wynagrodzenia została zakwestionowana przez organ rentowy, który zarzucił stronom umowy naruszenie zasad współżycia społecznego, polegające na świadomym zamiarze osiągania korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych, kosztem innych uczestników tego systemu.

W tym miejscu stwierdzić należy, że ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę może być w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu - art. 58 § 3 k.c. w związku z art. 300 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 roku sygn. akt III UK 89/05, OSNP 2006/11-12/192, LEX nr 182780, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 roku, (...) UK 16/05, opubl. OSNP 2006/11-12/191, LEX nr 182776, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 roku, III UK 7/09, LEX nr 509047).

Kwestią sporną w sprawie pozostawało zatem, czy zachodziły przesłanki do ustalenia, że wnioskodawczyni powinna być objęta ubezpieczeniem społecznym z podstawą wymiaru składek od jakiej płatnik rozliczył składki, czy też jak chciał tego organ rentowy – podstawa wymiaru składek powinna zostać obniżona do kwoty 7.600 zł brutto miesięcznie, stanowiącą medianę zarobków na stanowisku spedytora specjalisty ds. logistyki transportu w woj. (...).

Należało zatem ustalić, czy postanowienia umowy o pracę były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, tym samym czy były nieważne (art. 58 § 2 k.c.). Powyższe sprowadza się do rozstrzygnięcia podstawowej kwestii - czy wysokość wynagrodzenia wypłacona wnioskodawczyni za jej pracę była godziwa, to znaczy czy wynagrodzenie to stanowiło ekwiwalentne wynagrodzenie do rodzaju, ilości i jakości pracy oraz wymaganych kwalifikacji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, lecz nie jest też sporne, że wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Jakkolwiek z punktu widzenia art. 18 § 1 kodeksu pracy, umówienie się o wynagrodzenie wyższe od najniższego jest dopuszczalne, gdyż normy prawa pracy swobodę tę ograniczają tylko co do minimum świadczeń należnych pracownikowi w ramach stosunku pracy, to należy pamiętać, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Najdobitniej wyraża to reguła zawarta w przepisie art. 353 1 k.c., który ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy, zarówno wobec braku uregulowania normowanej nim instytucji w prawie pracy, jak też niesprzeczności z zasadami prawa pracy (por. art. 300 k.p.) zawartego w nim wymagania, by treść stosunku pracy lub jego cel nie sprzeciwiał się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z kolei odpowiednie zastosowanie art. 58 k.c. pozwala na uściślenie, że postanowienia umowy o pracę sprzeczne z ustawą albo mające na celu jej obejście są nieważne, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, a sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - nieważne bezwzględnie.

Należy zwrócić uwagę, iż sprzeczny z zasadami współżycia społecznego może być także niegodziwy cel umowy o pracę, polegający na ustaleniu nadmiernej wysokości wynagrodzenia (rażąco wygórowanego), aby otrzymywać zawyżone świadczenia z ubezpieczeń społecznych kosztem innych ubezpieczonych. Co prawda w tezie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r. ((...) UK 320/04, OSNP 2006 nr 7-8, poz. 122) przyjęto, że „cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą (art. 58 § 1 k.c.)”, a w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r. ((...) UK 141/04, OSNP 2005 Nr 15, poz. 235) stwierdzono, iż „stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.)”, to - pomijając, że rozstrzygnięcia te zapadły w odmiennych niż oceniany stanach faktycznych - trzeba zauważyć, że dotyczą one kwalifikowania opisanych zachowań w aspekcie ich zgodności z prawem, nie rozważając czy nie naruszają one zasad współżycia społecznego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, wyrażająca się m.in. poprzez ustanowienie rażąco wygórowanego, a zatem niegodziwego wynagrodzenia. Tym samym, uzasadnionym jest twierdzenie, iż ustanowienie w umowie o pracę nadmiernie wysokich wynagrodzeń może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem fakt, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, nie może oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawieraniu umów o pracę na stosunkowo krótki okres przed zajściem zdarzenia generującego uprawnienie do świadczenia z ubezpieczenia społecznego lub ustaleniu wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania przez osobę ubezpieczoną naliczonych od takiej podstawy świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że co do zasady, z jednej strony wynagrodzenie za pracę ma stanowić wartość godziwą, z drugiej zaś, ma odpowiadać rodzajowi pracy, kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu i ma stanowić ekwiwalent za ilość i jakość świadczonej pracy.

Jednym z najistotniejszych kryterium godziwości (sprawiedliwości) wynagrodzenia za pracę, jest ekwiwalentność wynagrodzenia wobec pracy danego rodzaju, przy uwzględnieniu kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania, jak też ilości i jakości świadczonej pracy (art. 78 k.p.). Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny oraz treść art. 13 k.p., należy stwierdzić, że przymiot „niegodziwości" będzie posiadała przede wszystkim płaca rażąco za niska. Nie oznacza to jednak tego, że znamię „niegodziwości” nie może również dotknąć płacy rażąco wysokiej (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 563/00, OSNP 2002 Nr 4, poz. 90). Tym samym brak jest przeciwwskazań do tego, by postanowienia umowy o pracę dotyczące wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą mogłyby być oceniane przez pryzmat zasad współżycia społecznego, jako nieważne w części przekraczającej granice godziwości, a zatem w sytuacji ich nadmiernej (rażąco nieproporcjonalnej) wysokości. W przywołanej uchwale Sąd Najwyższy podkreślał bowiem, że w sferze prawa ubezpieczeń społecznych godziwość wynagrodzenia - jedna z zasad prawa pracy - zyskuje dodatkowy walor aksjologiczny, albowiem w prawie ubezpieczeń społecznych istnieje znacznie mocniejsza niż w prawie pracy bariera działania w ramach prawa, oparta na wymagającym ochrony interesie publicznym i zasadzie solidarności ubezpieczonych.

Względność zasady godziwości wynagrodzenia, wyraża się koniecznością odniesienia się nie tylko do potrzeb pracownika, ale także świadomości społecznej oraz ogólnej sytuacji ekonomicznej i społecznej. Zatem mimo tego, iż postanowienia umowy o pracę, które nadmiernie uprzywilejowują płacowo danego pracownika, w prawie pracy mieściłoby się w ramach art. 353 1 k.c., to w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, możliwe jest - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - przypisanie zamiaru nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia. Jest to związane z alimentacyjnym charakterem tych świadczeń oraz z zasadą solidaryzmu, wymagającą tego, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej. Jest tak również dlatego, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej warstwie literalnej odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, to w rzeczywistości odwołują się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia, udzielanych z zasobów ogólnospołecznych (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2012 roku, III AUa 420/12, LEX nr 1220514).

Pojęcie godziwości wynagrodzenia za pracę w prawie ubezpieczeń społecznych winno być zatem interpretowane przy uwzględnieniu wymogu ochrony interesu publicznego oraz zasady solidarności ubezpieczonych, gdyż podstawę wymiaru składki ubezpieczonego, będącego pracownikiem, stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy.

Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd stwierdza, iż ustalona wysokość wynagrodzenia ubezpieczonej musi zostać uznana za wygórowaną jedynie ponad kwotę 10.000 zł netto miesięcznie tj. w kwocie przenoszącej wynagrodzenie, jakie na rękę otrzymywała, wykonując niemal analogiczne czynności w ramach umowy zlecenia. W zakresie do kwoty 10.000 zł było to wynagrodzenie godziwe oraz adekwatne do jakości i ilości pracy świadczonej przez ubezpieczoną.

Należy zwrócić uwagę, iż zdaniem Sądu wnioskodawczyni niewątpliwie wykonywała pracę na rzecz płatnika składek od 16.12.2024 r. w ramach umowy o pracę. Wskazać należy, że powyższa zmiana warunków zatrudnienia stanowiła jedynie usankcjonowanie sposobu zatrudnienia, które w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego już wcześniej w ramach zawartej umowy zlecenia obejmowało w praktyce pełny wymiar czasu pracy i niemal analogiczny zakres obowiązków. Organ rentowy w tym zakresie nie wykazał pozorności umowy lub jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w myśl art. 6 k.c. a to na nim w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu /tak Sąd Najwyższy np. w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78/.

Natomiast zgodzić należy się z organem rentowym, iż w okolicznościach sprawy przyznane ubezpieczonej już w ramach umowy o pracę wynagrodzenia w kwocie 19.200 zł brutto miesięcznie w świetle zasad współżycia społecznego nie może zostać zaakceptowane. Podnieść należy, iż wskazana suma wynagrodzenia przyznana powódce przez płatnika nie znajdowała odzwierciedlenia w zakresie powierzonych jej obowiązków, uzasadnienia w przyjętej strukturze i polityce zatrudnienia. W istocie powódka była jedynym pracownikiem płatnika na stanowisku specjalista ds. transportu i marketingu (drugi z pracowników I. O. (1) był pracownikiem biurowym wykonując czynności spedycyjne w węższym zakresie ) i ona wypracowywała mu dochód, nie mniej jednak taka sytuacja miała miejsce od samego początku zatrudnienia - zawarcia z ubezpieczoną umowy zlecenia, z tych też względów powyższa okoliczność sama w sobie nie determinowała istotnego podwyższenia zarobków wnioskodawczyni w odniesieniu do powierzonych jej obowiązków i zakresu prac. Oceny powyższej nie zmienia fakt, iż wnioskodawczyni udzielono pełnomocnictwa do występowania w imieniu płatnika - skoro de facto od samego początku miała stanowić jego prawą rękę, zwolnić go z obowiązku wykonywania obowiązków w prowadzonej przez niego firmie. Udzielnie pełnomocnictwa dawało jej większą samodzielność, ale zasadniczo nie zmieniało charakteru i sposobu wykonywania pracy, skoro od chwili podpinania umowy wnioskodawczyni miała już pozostawać w podporządkowaniu pracowniczym. Tym samym wskazana okoliczność nie była dość ważka, by uznać ją za usprawiedliwiającą znacznie podwyższenie zarobków wnioskodawczyni stosunku do tego co zarabiała dotychczas.

Nie należy też tracić z pola widzenia, iż przy niezmiennych kwalifikacjach - istotnych z punktu widzenia płatnika (znajomość wymagań i zasad działania kluczowego kontrahenta spółki (...)) - wnioskodawczyni godziła się wcześniej pracować u płatnika wykonując analogicznie te same czynności za wynagrodzeniem 10.000 zł na rękę. Tym samym to wskazaną kwotę należy ocenić jako adekwatną do jakości i ilości wykonywanej przez nią pracy. Ani wynagrodzenie innego pracownika płatnika I. O. (2) wykonującego pracę pracownika biurowego realizującego inny zakres zadań, jak i mediana zarobków na stanowisku spedytora specjalisty ds. logistyki transportu w woj. (...), która nie uwzględniała specyfiki pracy u płatnika, szczególnych okoliczności dla jakich płatnik pozyskał wnioskodawczynię jako pracownika z firmy kontrahenta (...) sp zo.o, nie mogły być wyznacznikiem w tym zakresie. Mając to na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zarobki powódki ponad kwotę wynagrodzenia 10.000 zł netto, przy powierzonych jej obowiązkach i sposobie ich wykonywania ukształtowano z naruszeniem zasad współżycia społecznego celem osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu.

Przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania. Po stronie odwołującej i płatnika stwierdzić należy nadużycie świadczeń przysługujących z ubezpieczenia. W ocenie Sądu w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej wnioskodawczyni strony zawierając umowę o pracę w istocie mogły nie wiedzieć, iż wnioskodawczyni jest w ciąży. Niemniej jednak jedynie formalna zmiana warunków wynagradzania bez zmiany okoliczności wynikających wprost z obiektywnych czynników zatrudnienia, które by ją determinowały w świetle zasad współżycia społecznego nie może zostać zaakceptowana. Płatnik mógł być zadowolony ze sposobu wykonywania obowiązków przez wnioskodawczynię, mógł przypuszczać, że jej zatrudnienie na stałe już w oparciu o umowę o pracę w praktyce niemal gwarantuje mu wygranie przetargu u kluczowego kontrahenta (...) sp. z o.o., jednak zadeklarowana wysokość umówionego wynagrodzenia za pracę w kwocie 19.200 zł pozostawała w opozycji z regułami uczciwości. Ustalona przez strony stosunku pracy wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni ponad kwotę 10.000 zł netto w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miała żadnego racjonalnego i ekonomicznego uzasadnienia. Nie wykazano, iż kompetencje czy umiejętności wnioskodawczyni uległy podwyższeniu, zasadniczo rozszerzono jej zakres obowiązków czy zwiększył się zakres wykonywanych przez nią zadań. Wynagrodzenie to nie spełniało kryterium „godziwości” i nie było adekwatne do wagi i zakresu powierzonych wnioskodawczyni obowiązków służbowych w ramach umowy o pracę na stanowisku specjalisty ds. transportu i marketingu, a tym samym pozostawało w konflikcie z zasadami współżycia społecznego. Stosowne postanowienia umowne w tej materii należało zatem uznać za nieważne, jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, (art. 58 § 3 KC w zw. z art. 300 KP).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie 477 14 § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, iż stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia I. A. podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek (...) B. I. od 16.12.2024 r. stanowi kwota 10.000 złotych netto.

W pozostałym zaś zakresie, na podstawie 477 14 § 1 k. p. c. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawczyni jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego stron orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie między stronami mając na uwadze zakres w jakim każda ze stron proces wygrała i przegrała postępowanie.