VIII U 1658/25

Sygn. akt VIII U 1658/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Paweł Wojas

Protokolant: stażysta N. G.

po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2026 roku w L.

na rozprawie

sprawy (...) (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. i B. B.

z udziałem (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L.

o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne

na skutek odwołań (...) (...) spółki z ograniczona odpowiedzialnością w L. i B. B.

od decyzji z dnia 24 kwietnia 2025 roku numer (...)

1. oddala odwołania,

2. zasądza od (...) (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. i B. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L. kwoty po 3.600,00zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

SSO Paweł Wojas

Sygn. akt VIII U 1658/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24.04.2025 r. Nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w X., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 art. 8 ust. 2a, ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz.350), w zw. z art. 79 ust 1 i 2 oraz art. 81 ust. 1, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024r., poz. 142) stwierdził, że podstawa wymiaru składki i kwota składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za I. I. (1) z tytułu umowy zlecenia u płatnika (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w X. w miesiącach 05/2019 10/2019, 12/2019, 01/2020, 03/2020, 07/2020, 08/2020, 11-12/2020, 05/2021, 10/2021, 12/2021 wynosi 0 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że celem zawierania umów zlecenia z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w X. było zatrudnienie w/w dla realizacji tych samych zadań, które ten wykonuje w ramach łączącego go ze spółką (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w X. stosunku pracy. Wskazane spółki są ze sobą powiązane osobowo - przez osobę prezesa zarządu P. G., kapitałowo poprzez tego samego wspólnika większościowego także P. G., występują pomiędzy nimi przepływy środków pieniężnych na podstawie wystawianych faktur, przedmiotowo z uwagi na działalność rachunkowo - księgową, doradztwo podatkowe nadto z uwagi na łączącą je umowę o współpracy z 2.01.2013 r. Wobec tego w ocenie organu I. I. (1) należy traktować jako pracownika spółki (...) sp. z o.o. w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, na rzecz której następuje podwykonawstwo w ramach zawartej umowy zlecenia z płatnikiem (...) sp. z o.o. Istniejące powiązania pomiędzy podmiotami oraz fakt jednoczesnego zatrudnienia I. I. (1) na podstawie umowy zlecenia w jednym podmiocie i na podstawie zlecenia w drugim miały na celu wyłączenie z ubezpieczeń społecznych ww. ubezpieczonego. Zawarcie umów zlecenia przez płatnika oraz równocześnie umów o pracę miało na celu obejście art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 4 pkt 9. W związku z tym w świetle art. 8 ust. 2 a płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczanie zdrowotne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład dla w/w w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umowy zlecenia był jego pracodawca. Wobec tego I. I. (1) nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u kontrolowanego płatnika składek.

(decyzja k. 12-14 akt ZUS)

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł zarówno płatnik (...) sp. z o. o. jak i ubezpieczony I. I. (1).

Spółka (...) reprezentowana przez pełnomocnika, we wniesionym odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem w jej ocenie do kompetencji ZUS nie należą sprawy o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, ewentualnie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że I. I. (2) podlega w spornym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu jako zleceniobiorca spółki (...).

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - ponieważ zainteresowany zleceniobiorca nie przysporzył żadnych korzyści swojemu pracodawcy, gdyż będąc pracownikiem spółki (...) nie zawarł umów zleceń z nią, lecz z wnioskodawcą, tj. (...) (...) sp. z o.o., na wykonywanie czynności pomocniczych koniecznych do weryfikacji sprawozdań finansowych, czego nie miał w zakresie swoich usług ich pracodawca, tj. spółka (...).

2. art. 734 - art. 751 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 10611 późn. zm.), zwanym dalej Kodeks cywilny, gdyż umowy zlecenia zawarte z wnioskodawcą były w pełni zgodne z obowiązującym prawem, ponieważ: umowa zlecenia to umowa cywilnoprawna, w której jedna strona (zleceniodawca) zleca drugiej stronie (zleceniobiorcy) wykonanie określonych czynności - jest to umowa, która charakteryzuje się brakiem-podporządkowania zleceniobiorcy, większą swobodą w organizacji pracy oraz brakiem standardowych przywilejów pracowniczych.

3. art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 roku poz. 277), poprzez przemianowanie umów zleceń zawartych przez zleceniobiorcę z wnioskodawcą, w umowę o pracę zawartą z zupełnie innym pracodawcą - z firmą (...) sp. z o.o., co jest rażącym nadużyciem prawa podmiotowego przez ZUS, pozostającym w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz z zasadami współżycia społecznego, w związku z art. 5 Kodeksu cywilnego.

4. art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 roku poz. 146), gdyż to Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.

5. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r.oku poz. 278 z późn. zm ), zwanej dalej ustawą o p.d.o.p., ponieważ wnioskodawca zaliczył do kosztów uzyskania przychodu, zgodnie z obowiązującym prawem, zapłacone w latach 2019-2023 składki na ubezpieczenie zdrowotne za zleceniobiorców, gdyż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy.

6. art. 11 a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p., poprzez tendencyjne potraktowanie (...) (...) sp. z o.o., które jest wpisane na listę firm audytorskich pod nr 64 w rejestrze prowadzonym przez (...) i wykonuje czynności i usługi określone w przepisach ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. z 2023 roku poz. 1015 z późn. zm ), oraz firmy (...) sp. z o.o. tj. typowego biura rachunkowego, jako podmioty powiązane - pomimo zupełnego niespełnienia ustawowych i merytorycznych przesłanek do tego.

7. art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U z 2025 r. poz. 163 ze zm.), ponieważ wnioskodawca jako osoba prawna był obowiązany jako płatnik pobierać od swoich zleceniobiorców zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i odprowadzać je do właściwego urzędu skarbowego, a ZUS nie ma prawa tego kwestionować, bo takie działanie zaburza pewność obrotu gospodarczego oraz stabilność finansową osób prawnych.

8. art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 202 roku poz. 572), zwanej dalej K.p.a., ponieważ organ rentowy zakończył kontrolę w spółce (...) sporządzeniem protokołu z dnia 6 lutego 2024 r., do którego wnioskodawca wniósł zastrzeżenia pismami z dnia 19.02.2024 r. i 10.04.2024 r. ZUS swoje decyzje wydał dopiero w dniu 24.04.2025 r., podczas gdy organ rentowy sprawę był zobowiązany załatwić bez zbędnej zwłoki, tj. nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Wymienione we wstępie decyzje ZUS wydał dopiero w dniu 25.04.2025 r., tj. po upływie ponad 12 miesięcy, licząc od daty wniesienia przez wnioskodawcę zastrzeżeń do protokołu kontroli.

9. art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie przez ZUS ustalenia, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne i kwoty składek na to ubezpieczenie zleceniobiorcy I. I. (1), w okresie od stycznia 2019 r. do listopada 2023 r., wynosi (ZERO), jednakże organ rentowy nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w tym zakresie.

10. art. 2 i art. 7 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), poprzez wydanie decyzji o „wyzerowaniu” podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne i ich wysokości za lata 2019-2023 w stosunku do zleceniobiorców wnioskodawcy, a zarazem płatnika, pomimo iż nie miał do tego żadnych podstaw prawnych i merytorycznych. Ponadto wydane decyzje świadczą o nierównym traktowaniu firmy wnioskodawcy, w stosunku do innych przedsiębiorców uczestniczących w obrocie gospodarczym w Polsce.

(odwołanie k. 3-6 akt VIII U 1658/25)

Ubezpieczony I. I. (1) wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przyłączając się do stanowiska płatnika. Odwołujący podniósł, iż w jego ocenie czynności wykonywane na rzecz spółki (...) nie miały charakteru umowy o pracę, gdyż zakres wykonywanych prac był zupełnie odmienny do pracy wykonywanej na rzecz (...) sp. z o.o.

(odwołanie k. 3 akt VIII U 1659/25)

W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach, nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

(odpowiedzi na odwołania k. 10-12 VIII U 1658/25 oraz k. 4-6 akt VIII U 1659/25)

Postanowieniem z dnia 7.07.2025 r. sprawy z obu ww. odwołań połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(postanowienie k. 8 akt VIII U 1659/25)

Postanowieniem z dnia 19.12.2025 r. tutejszy Sąd powiadomił (...) sp. z o.o. w X. o toczącym się postępowaniu oraz pouczył o możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania w charakterze zainteresowanego w terminie 14 dni.

(postanowienie k. 18)

Pismem z dnia 8.01.2026 r. (...) sp. z o.o. przystąpił do toczącego się postępowania w charakterze zainteresowanego przyłączając się do stanowiska płatnika.

(pismo k 24)

Na rozprawie w dniu 27.04.2026 pełnomocnik odwołującego się płatnika poparł odwołanie, ubezpieczony I. I. (1) poparł odwołanie, występujący w imieniu zainteresowanego (...) Sp. z o.o. S. G. (1) przyłączył się do odwołania płatnika, pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołań i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od płatnika, ubezpieczonego i zainteresowanego według wartości przedmiotu sporu.

(końcowe stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:01:12-00:01:39 oraz 00:43:43-01:02:01)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny

Odwołujący się płatnik składek (...) (...) sp. z o. o. prowadzi działalność od 19.04.2004 (data wpisu w KRS). Przedmiotem przeważającej działalności (...) (...) jest działalność rachunkowo-księgowa i doradztwo podatkowe ((...) 69.20.Z). Siedziba Spółki mieści się w X. przy ul. (...), lok. 3.

Według zapisów zawartych w KRS wspólnikami spółki są:

- P. G. - 65 udziałów o łącznej wartości 32500,00 zł,

- S. G. (1) - 35 udziałów o łącznej wartości 17500,00 zł,

(...).O.O. (chorwacka spółka syna S. G. (1)) - 10 udziałów o łącznej wartości 5000,00 zł.

Prezesem zarządu w spółce są P. G. i S. G. (1), którzy mają rozdzielność majątkową.

(bezsporne, odpis z KRS k. 25-27, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-01:08:25, zeznania występującego w imieniu płatnika (...) S. G. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:04:32-00:43:21)

Zainteresowany (...) sp. z o.o. prowadzi działalność od 3.11.2005 (data wpisu w KRS). Przedmiotem przeważającej działalności (...) sp. z o.o. jest działalność rachunkowo-księgowa i doradztwo podatkowe ((...) 69.20.Z). Siedziba Spółki mieści się w X. przy ul. (...), lok. 3.

Według zapisów zawartych w KRS wspólnikiem spółki posiadającym jej większość udziałów jest P. G. - 490 udziałów o łącznej wartości 490.000,00 zł przy kapitale zakładowym 500.000,00 zł. Drugim wspólnikiem jest syn P. G., U. G..

Zarząd w spółce jest wieloosobowy. Prezesem zarządu jest P. G., Wiceprezesami są B. F. i U. G..

(bezsporne odpis z KRS k. 29-30, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-01:08:25)

Obie spółki zajmują się usługami finasowo – księgowymi, ale w dwóch różnych segmentach.

(...) sp. z o.o. to biuro rachunkowe zajmujące się przetwarzaniem dostarczanych przez kontrahentów dokumentów finansowych, z którymi ma zawarte umowy na świadczenie usług księgowych, PIT CIT i Księgi. Tu praca ma charakter stały i całoroczny . Umowy z klientami zawierane były na czas nieokreślony. Spółka zatrudnia 4 księgowych.

(...) sp. z o.o. to biuro biegłych rewidentów. (...) (...) sp. z o.o., jest wpisane na listę firm audytorskich pod nr 64 w rejestrze prowadzonym przez (...) i wykonuje czynności i usługi określone w przepisach ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. z 2023 roku poz. 1015 z późn. zm.). Przedmiotem działalności spółki jest badanie sprawozdań finansowych wytworzonych przez działy finansowe spółek albo biura rachunkowe spółek. Umowy w tym przedmiocie zawierano na 2 lata. Merytorycznie zespołem biegłych rewidentów, sam mając uprawnienia w tym przedmiocie zarządza prezes zarządu S. G. (1). Badanie sprawozdań finansowych jest obarczone sezonowością związane jest bowiem z zamknięciem roku obrotowego. Czasami jest to zbieżne z rokiem kalendarzowym - wtedy sprawozdanie sporządzane jest do końca pierwszego kwartału gdyby rok obrotowy kończył się 30 czerwca to sprawozdanie należało sporządzić do 30 września. Sporadycznie rok obrotowy w spółkach się przesuwał. Spółka zatrudnia ok 10 pracowników asystentów, menagerów sekretariat, osoby uczące się na biegłych nadto biegłych na zlecenie i B2B. Spółka obsługuje 500-600 firm.

W obu przypadkach podstawą działalności jest ustawa o rachunkowości.

Spółki pracują w dwóch różnych lokalach. (...) na parterze w wynajmowanym lokalu U. i W. G. a (...) Bilans na piętrze w lokalu wynajmowanym od (...). Są to dwa niezależne lokale. Za najem rozliczano się na podstawie faktur.

Spółki mają własny sprzęt komputerowy i oprogramowanie.

Spółki zasadniczo mają różnych klientów, (...) prowadzi mniejsze firmy, które nie podlegają badaniu. Są inne standardy obsługi. (...) nie było podwykonawcą (...) Bilans i odwrotnie. Jeżeli sprawozdanie (...) podlegało kontroli bo prowadzi je biuro rachunkowe to (...) wyłączało się z kontroli tego sprawozdania ze względów etycznych.

S. G. (1) - (...) spółki (...) w latach 2019-2021 był dyrektorem (...) (...) w ramach stosunku pracy - sprawdzał pracę pracowników (...) tj. księgowych, zaś przy zmianach ci zwracali się do niego o pomoc.

Spółki nie mają wspólnych reklam ani celu gospodarczego.

(zeznania ubezpieczonego I. I. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:03:08-00:04:00 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:06:54-00:38:54, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-1:08:25, zeznania występującego w imieniu płatnika (...) S. G. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:04:32-00:43:21)

W dniu 2.01.2013 r. płatnik składek (...) (...) SP. Z O.O. reprezentowane przez V-ce (...) L. R., zawarł umowę o prowadzenie księgi rachunkowej z płatnikiem składek (...) SP. Z O.O. reprezentowanym przez (...) P. G.. (...) SP. Z O.O. WW. umową udzielił (...) SP. Z O.O. pełnomocnictwa do reprezentowania go przed organami podatkowymi, w szczególności w sprawach dotyczących spraw związanych z bieżącym rozliczaniem należności podatkowych, a także do składania wyjaśnień, podpisywania deklaracji i oświadczeń oraz do wglądu w akta wymiarowe, kontrolne. Umowa została zawarta na czas nieokreślony.

(bezsporne, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-1:08:25 zeznania występującego w imieniu płatnika (...) S. G. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:04:32-00:43:21)

Pomiędzy (...) SP. Z O.O., a spółką (...) SP. Z O.O. istnieją powiązania przedmiotowe i osobowo - kapitałowe:

- P. G. będąca Prezesem Zarządu w spółce (...) SP. Z O.O. jest równocześnie Prezesem Zarządu w spółce (...) SP. Z O.O.,

- P. G. w obu spółkach ma przeważającą ilość udziałów,

- S. G. (1) (...) (...) był dyrektorem (...) (...) SP. Z O.O.,

- pomiędzy w/w firmami są przepływy środków pieniężnych na podstawie wystawianych faktur,

- przedmiot działalności spółek w świetle PKD jest taki sam,

- spółki według wpisu w KRS mają tą samą siedzibę,

- łączy je stała umowa z dnia 2.01.2013 r.,

- (...) SP. z o.o. w ramach zlecenia zatrudnia niektórych pracowników (...) sp. z o.o.

(odpis z KRS k. 25-27, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-01:08:25, zeznania występującego w imieniu płatnika (...) S. G. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:04:32-00:43:21, zeznania ubezpieczonego I. I. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:03:08-00:04:00 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:06:54-00:38:54)

Ubezpieczony I. I. (1) był zatrudniony w oparciu o umowę o pracę w (...) SP. Z o.o. w okresie 14.09.2015 r. - 31.12.2021 r. w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku księgowego za minimalnym wynagrodzeniem proporcjonalnym do wymiaru czasu pracy.

(bezsporne, świadectwo pracy z 31.12.2021r, umowa o pracę z 14.09.2015 z załącznikami w aktach osobowych załączonych do akt sprawy, zeznania ubezpieczonego I. I. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:03:08-00:04:00 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:06:54-00:38:54)

Jednocześnie I. I. (1) w dniu 1.09.2018 r. zawarł umowę zlecenia Biurem (...) SP. Z O.O. przedmiotem, której był udział w czynnościach związanych z badaniem sprawozdania finansowego przeprowadzonego zgodnie z ustawą z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości, ustawą z dnia 11.05.2017 o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, Krajowymi Standardami Badania. Wszystkie prace miały być przeprowadzone w siedzibie jednostki zgodnie z udzielonymi pełnomocnictwami.

Za wykonanie prac objętych umową zlecający zobligował się zapłacić wynagrodzenie umowne określone załącznikiem do umowy po przekazaniu rachunku lub faktury. Wynagrodzenie było umowne stanowiące prowizję czyli procent od wartości umowy zawartej z klientem przez (...) Bilans. Warunkiem wykonania zapłaty było przedłożenie kompletnej z zgodnej z Krajowymi Standardami Badania dokumentacji.

(umowa zlecenie k. 1-3 akt ZUS, zeznania ubezpieczonego I. I. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:03:08-00:04:00 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:06:54-00:38:54)

(...) składek (...) SP. Z O.O. zgłosił I. I. (1) do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 .09.2019 r. z tytułu zawartej umowy zlecenia oraz naliczał składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres 05.2019 r., 10.2019 r., 12.2019 r. - 01.2020 r., 03.2020 r„ 07-08.2020 r., 11-12.2020 r., 05.2021 r., 10.2021 r. i 12.2021 r.

Ubezpieczony z tytułu umów zlecenia uzyskiwał następujące przychody:

-05/2019 r. przychód 19 000,00 zł,

-10/2019 r. przychód 9 905,49 zł,

-12/2019 r. przychód 6 800,00 zł,

- 01/2020 r. przychód 9.700,00 zł,

- 03/2020 r. przychód 60 933,00 zł

- 07/2020 r. przychód 1 160,00 zł,

- 08/2020 r. przychód 8 422,77 zł,

- 11/2020 r. przychód 61 756,00 zł

- 12/2020 r. przychód 60 888,54 zł,

- 05/2021 r. przychód 58 800,00 zł,

- 10/2021 r. przychód 39 350,00 zł,

- 12/2021 r. przychód 88 950,00 zł.

(bezsporne)

Zarówno umowa o pracę jak i umowa zlecenia, została podpisane przez P. G. jako osobę reprezentującą spółkę (...) SP. Z o.o. i spółkę (...)SP. Z o.o.

(bezsporne)

W (...) sp. z o.o. ubezpieczony zajmował się usługami księgowymi - księgował dokumenty należące do spółki (...), tworzył zestawienia, analizy na bieżąco. Zajmował się tworzeniem dokumentów finansowych. Wskazane obowiązki wykonywał w biurze przy ul. (...).(...) pracy był dowolny . Miał wykonać zadanie czyli obsługę spółki wypracowując ½ etatu. Korzystał z programu finasowo- księgowego N. (...). Pracował na komputerze przekazanym mu przez pracodawcę w biurze. W zakresie wykonywanych obowiązków podlegał B. F. a S. G. (1) koordynował pracę księgowych. Wynagrodzenie było płatne regularnie miesięcznie. Podpisywał listy obecności.

Umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. ubezpieczony wykonywał w biurze przy ul (...) np. w Sali konferencyjnej lub w domu. Korzystał z oprogramowania zakupionego przez ta spółkę i powierzonego mu komputera przenośnego. Cała praca odbywała się na serwerze (...) Bilans z wykorzystaniem bazy danych tej spółki. Wynagrodzenie otrzymywał osobno.

Nie było sztywnych reguł odnośnie czasu pracy na rzecz każdej ze spółek. Kiedy były kontrole sprawozdań wymagało to bardziej rygorystycznego podziału czasu pracy bo praca rewidenta jest czasochłonna. Zleceń w okresie pracy z obiema firmami było kilkanaście rocznie. Czasochłonność czynności na zleceniu zależała od wielkości, wartości przychodów, osób zatrudnionych w badanej jednostce i złożoności księgowej czynności, które występowały. Było to skumulowane w dwóch kwartałach. Badanie było przeprowadzone równolegle. Wnioskodawca miał dwie lub trzy jednostki. Czasochłonność jednostek, które podlegały badaniu zawierała się między 80-100 maksymalnie 200 godzin. Zdarzało się, że równolegle wykonywał czynności odnośnie kilku spółek. Miał funkcję asystenta. Rozliczany był zadaniowo. Kluczowym biegłym rewidentem był prezes S. G. (1), z którym ubezpieczony konsultował sprawy nieoczywiste. On wraz z S. S. kontrolował prace ubezpieczonego w tym zakresie. Żeby wykonać audyt trzeba było mieć kontakt z zarządem (spotkania online), spotkać się z zarządem, główną księgową, zespołem księgowym, omówić i wyjaśnić. Wykonywanie czynności było możliwe bez wykorzystywania programu, ale bardzo utrudnione. Niezbędnym było wprowadzenie danych do systemu, wyznaczenie poziomów istotności, obszarów podlegających badaniu.

(ewidencja czasu pracy k. 58-60, zeznania ubezpieczonego I. I. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:03:08-00:04:00 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:06:54-00:38:54, zeznania świadka B. F. protokół z rozprawy z dnia 20.02.2026 00:40:47-1:08:25, zeznania występującego w imieniu płatnika (...) S. G. (1) protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 00:04:32-00:43:21)

Wydział Kontroli Płatników Składek w okresie 20.12.2023 r., 4 .01.2024 r. - 5 .01.2024 r., 8.01.2024 r., 12.01.2024 r., 15 .01.2024 r., 1.02.2024 r. - 2.02.2024 r., 5.02.2024 r. - 6.02.2024 r. przeprowadził kontrolę płatnika składek (...) SP. Z O.O. w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład. Kontrolą objęto okres: 01.2019 r. - 11.2023 r. Ustalenia kontroli zawarte zostały w protokole kontroli z 6.02.2022 r. Pismem z 19 lutego 2024 r. płatnik składek (...) SP. Z o.o. wniósł zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli. Wraz z zastrzeżeniami nie zostały wniesione żadne nowe środki dowodowe i w związku z powyższym zastrzeżenia nie zostały uwzględnione przez ZUS. Następnie 10 kwietnia 2024 r. płatnik oraz zainteresowany (...) Sp Z o.o. przekazały do ZUS kolejne wnioski dowodowe, które zostały dołączone do akt kontroli. Na podstawie materiału dowodowego, zgromadzonego podczas prowadzonych czynności kontrolnych oraz analizy danych zawartych Kompleksowym Systemie Informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że płatnik składek (...) SP. Z O.O. w dokumentach rozliczeniowych za I. I. (1) za okres 05.2019 r., 10.2019 r., 12.2019 r. - 01.2020 r., 03.2020 r., 07-08.2020 r., 11-12.2020 r., 05.2021 r., 10.2021 r. i 12.2021 r. wykazał, jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, przychód z tytułu wykonywania przez niego umowy zlecenia.

(bezsporne, akta kontroli w aktach sprawy VIII U 2085/25 załączonych do akt sprawy zastrzeżenia w aktach kontroli)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach ZUS, przedłożonych w toku postępowania sądowego. Autentyczność dokumentów nie była kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu, stąd też uznano je za wiarygodny materiał dowodowy.

Ponadto ustalenia poczyniono częściowo w oparciu o zeznania świadka B. F., zeznania ubezpieczonego I. I. (1) oraz występującego w imieniu odwołującego się płatnika S. G. (1). Sąd dał wiarę zeznaniom ww. osób w zakresie w jakim opisywali sposób funkcjonowania spółek i co do sposobu realizacji umów wykonywanych przez ubezpieczonego. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd nie dał jednak wiary zeznaniom ww. osób w zakresie w jakim utrzymywali, iż praca wykonywana przez ubezpieczonego w ramach zlecenia nie była faktycznie wykonywana na rzecz jego pracodawcy. Fakt, iż czynności wnioskodawcy wykonywane w ramach zawartych umów z (...) oraz z (...) różniły się miedzy sobą, spółki zasadniczo miały innych klientów, nieco inny cel gospodarczy, świadczyły inne usługi w ramach tak samo określnego (...) nie oznacza bowiem sam w sobie w ramach systemu ubezpieczeń społecznych, iż (...) nie był w żadnym zakresie beneficjentem pracy ubezpieczonego wykonywanej w ramach zlecenia dla (...), o czym szerzej w rozważaniach prawnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4;

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła i pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

W myśl art. 18 ust. 1a ww ustawy w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.

W świetle art. 9 ust. 1 osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Zgodnie art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej użyte w ustawie określenia oznaczają: płatnik składek – pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia należy do płatnika składek (art. 36 ust. 2). Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek (art. 41 ust. 1).

W myśl art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie, zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 35, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.

Zgodnie z art. 85 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za osobę pozostającą w stosunku pracy, w stosunku służbowym albo odbywającą służbę zastępczą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca (…). W myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznych do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz wyrejestrowania z tych ubezpieczeń. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Składka jest miesięczna i niepodzielna (art. 79 ust. 1 i 2). Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników, osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób (art. 81 ust. 1).

W świetle art. 87 ust. 1 powołanej ustawy osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 84-86 są obowiązane , bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianym dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Stosownie zaś do przepisu art. 32 ustawy systemowej, pracodawcę obciąża zatem także obowiązek poboru i odprowadzenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę „uznaną za pracownika”.

Podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 66 ust 1 pkt 1a cytowanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; przy czym, w myśl przepisu art. 69 ust 1 ustawy, obowiązek ten powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Przepis art. 66 ust 1 pkt 1a „przenosi” zatem na grunt przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. konstrukcję uznania za pracownika unormowaną przepisem art. 8 ust 2a ustawy systemowej. Brak odrębnego uregulowania w tej ustawie (w szczególności w przepisach art. 85-86), kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby uznanej za pracownika (w rozumieniu art. 8 ust 2a ustawy systemowej), należy odczytywać jedynie jako potwierdzające regułę wyprowadzaną z art. 32 ustawy systemowej.

Jak wskazał Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu wyroku z 22 lutego 2006 r. (I UK 227/05, LEX nr (...)), objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełniania ustawowych przesłanek, podleganie natomiast wynika z objęcia ubezpieczeniem i oznacza przyznanie prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku.

Za obciążeniem obowiązkiem rozliczania i poboru składek, łącznie na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, tylko jednego podmiotu – pracodawcy, przemawia również zasada racjonalnego działania ustawodawcy. Przyjęcie odmiennej koncepcji (dwóch płatników składek – odrębnie na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne), skutkowałoby tym, iż to samo zdarzenie (tytuł prawny skutkujący obowiązkiem ubezpieczenia) pociągałoby „podwójne” obciążenie czasowe i ekonomiczne wywołane koniecznością prowadzenia rozliczenia, dokumentacji rozliczeniowej, poboru – nie tylko dla dwóch podmiotów (pracodawca, zleceniodawca), ale również dla ZUS.

Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z przepisem art. 81 ust 6 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia, emerytalne, rentowe, chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Obliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych wymaga zatem uprzedniego wyliczenia kwoty składek na ubezpieczenie społeczne.

W rozpoznawanej sprawie organ rentowy stał na stanowisku, że praca wykonywana przez ubezpieczonego I. I. (1) w ramach umowy zlecenia z (...) (...) (...) SP. Z o.o. świadczona była na rzecz płatnika składek będącego pracodawcą, z którym zleceniobiorca/wykonawca pozostawał w stosunku pracy, czyli (...) Sp Z o.o.

Organ rentowy stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a w związku z tym pracownik - zleceniobiorca podlega ubezpieczeniu społecznemu, jako pracownik a nie zleceniobiorca. W konsekwencji obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym pracownik zostaje objęty tylko z tytułu stosunku pracy. W rezultacie ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenia, a podstawa wymiaru składek z tego tytułu jest zerowa.

Weryfikacja wskazanego stanowiska organu rentowego wymaga prawidłowej interpretacji powoływanego już przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

D. jednak Sąd odniesie się do powyższego na wstępie wskazać należy, iż niesłuszne jest stanowisko skarżącego, iż zaskarżona decyzja generalnie jest nieprawidłowa, gdyż w świetle art. 109 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych do kompetencji organu nie należą sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym - w tym zakresie właściwym jest Prezes Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych. Podkreślić w tym miejscu należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji nie jest stwierdzenie podlegania przez I. I. (1) ubezpieczeniu zdrowotnemu jako zleceniobiorca (...) P. Z O.O. a określenie podstawy wymiaru składek i składek z tego tytułu.

W świetle postanowienia Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2019 r., III UZ 6/19 sprawa z odwołania od decyzji organu rentowego, w której ustalono „zerową” podstawę i „zerowy” wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne - z uwagi na niepodleganie danej osoby ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią, na podstawie których ta osoba wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy - nie jest sprawą o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. (por też postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 12 października 2017 r., II UZ 60/17 i postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 września 2016 r., III UZ 9/16),

W tym zakresie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r., w sprawie III AUa 823/13, gdzie stwierdził, iż „należy odróżnić kwestię objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, i kwestię obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie ani też do pobierania tych składek, gdyż należy to do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.” (LEX nr (...)).

Podobnie także Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 października 2013 r., w sprawie III AUa (...), orzekł, że „o ile do kompetencji ZUS nie należą sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o tyle Zakład może wydawać decyzje dotyczące wymierzania, pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenia rozliczeń z płatnikami składek. Decyzje te mogą być zaskarżane zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s.”(LEX nr (...)).

Przytoczyć należy w tym miejscu także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2012 r., w sprawie II GSK 761/11, w którym wyrażono pogląd, iż „decyzje, o których stanowi art. 38 ust. 1 u.s.u.s., wydawane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jak wynika z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy dotyczą one wymierzania, pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenia rozliczeń z płatnikami składek. Decyzje te mogą być zaskarżane zgodnie z art. 83 ust. 2 tej ustawy tylko w zakresie wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do kompetencji ZUS nie należą natomiast sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W tym zakresie właściwym jest Dyrektor Oddziału S. Funduszu.”(LEX nr (...)).

W konsekwencji zrzuty podniesione w tym zakresie w odwołaniu nie mogą przynieść spodziewanych przez stronę skutków procesowych.

Co do meritum w judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie dotyczy sytuacji, gdy praca wykonywana jest na podstawie jednej z wymienionych w tym przepisie umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub gdy praca jest wykonywana na podstawie umowy prawa cywilnego zawartej z osobą trzecią, ale praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Pojęcie pracownika w rozumieniu powyższego unormowania ma szerszy zakres znaczeniowy niż pojęcie pracownika w rozumieniu przepisów prawa pracy (art. 2 k.p. i art. 22 § 1 k.p.) i obejmuje również osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych w sytuacji, gdy umowę tę zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach tej umowy wykonują pracę na rzecz tego pracodawcy, choćby umowa cywilnoprawna została zawarta z osobą trzecią. Objęcie definicją pracownika, dla potrzeb prawa ubezpieczeń społecznych, nie tylko pracowników w znaczeniu, jakie temu pojęciu, nadają przepisy kodeksu pracy, ale także osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (agentów, zleceniobiorców, wykonawców dzieła) oznacza jednoczesne, rozszerzenie pracowniczego tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, co wpływa na sposób ustalania podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie. /zob. wyrok Sądu Najwyższego z 18.10.2011 r. III UK 22/11, uchwała Sądu Najwyższego z 2.09.2009 r. (II UZP 6/09/. Przy czym co należy podkreślić powyższe nie oznacza kwestionowania realizacji samej umowy.

Hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej objęte są dwa rodzaje relacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami. Pierwszą jest sytuacja, gdy oba stosunki (pracowniczy i cywilnoprawny) dotyczą tych samych podmiotów jednocześnie występujących wobec siebie w roli pracodawcy – zleceniodawcy i pracownika – zleceniobiorcy, drugą zaś sytuacja, gdy na istniejący stosunek pracy „nakłada się” na stosunek cywilnoprawny między pracownikiem i osobą trzecią, na podstawie którego pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, w ramach łączącej pracodawcę z osobą trzecią (zleceniodawcą) umownej więzi prawnej. W tym ostatnim przypadku, pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika – zleceniobiorcę, bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku. Z regulacją art. 8 ust. 2a ustawy systemowej koresponduje unormowanie art. 18 i art. 20 ust. 1 tej ustawy dotyczące problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy systemowej mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, to konsekwentnie w art. 20 ust. 1 tej ustawy nakazano w stosunku do tych ubezpieczonych uwzględnienie w podstawie wymiaru składek również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Zatem w przypadku pracowników, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 14.01.2010 r. (I UK 252/09); z 22.02.2010 r. (I UK 259/09) oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r., III AUa 91/23).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, na płatniku (na pracodawcy) spoczywa obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odniesieniu do pracowników w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Taki sam sposób postępowania dotyczy także sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią) lecz praca, w jej ramach, jest wykonywana na rzecz pracodawcy, gdyż obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy.

W przypadku takich pracowników podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 4 pkt 9 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej), uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i wspomnianych umów cywilnoprawnych (art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 tej ustawy), zaś obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spoczywa na pracodawcy jako płatniku (art. 17 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej) nie zaś zleceniodawcy. Powyższe dotyczy także rozliczania składki zdrowotnej.

Przy czym należy nadmienić, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej stanowi o wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy, z którym dany ubezpieczony pozostaje w stosunku pracy, nie zaś o wykonywaniu pracy „na korzyść” tego pracodawcy, ani też „wyłącznie na rzecz” pracodawcy. Powyższe oznacza, że nie można wykluczyć zastosowania przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sytuacji, gdy pracodawca nie uzyskuje bezpośrednio korzyści z wykonywania przez ubezpieczonego pracy w ramach umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy, dotyczące zlecenia, ani też w sytuacji, gdy ubezpieczony pracę tę wykonuje zarówno na rzecz pracodawcy, jak i na rzecz podmiotu, z którym zawarł umowę agencyjną, umowę zlecenia lub zbliżoną rodzajowo umowę o świadczenie usług zob. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 7.03.2017 r. (III AUa 1570/16).

. Zastosowany, w treści tego przepisu, zwrot: „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy” oznacza, iż praca ta świadczona jest w przebiegu realizacji stosunku prawnego łączącego owego pracodawcę ze zleceniodawcą tych pracowników (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 28.02.2019 r. (III AUa 1574/16).

Praca wykonywana na rzecz swojego pracodawcy, to praca, którego rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj czynności, wykonywanych przez pracownika, wynikających z umowy, zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią. Przez wykonywanie pracy na czyjąś rzecz należy rozumieć jej świadczenie w czyimś interesie. (Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2024 r., II USK 115/23 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r., III AUa 753/22)

Praca na rzecz pracodawcy oraz przymiot pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych ma miejsce w razie przysporzenia pracodawcy jakichkolwiek (w tym niematerialnych) korzyści wynikających z zatrudnienia pracownika u zleceniodawcy. Występuje ona w sytuacji skorzystania przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika wynagradzanego przez osobę trzecią nie tylko ze środków pozyskiwanych od pracodawcy w ramach umowy o współpracy podmiotów. Oznacza również możliwość skorzystania w przyszłości przez pracodawcę z korzyści pośrednich będących efektem pracy pracownika. Interpretacja omówionego zwrotu ustawowego zmierza zatem ku poszerzeniu jego rozumienia jako działania pracownika w interesie swego pracodawcy. Jest to uzasadnione funkcją ochronną regulacji z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, mającą wzmocnić ochronę ubezpieczeniową pracownika w sytuacjach, w których pracodawca jako płatnik składek byłby zobowiązany powierzyć pracownikowi dodatkowe czynności (na przykład w poszerzonym czasie pracy). Możliwość przyjęcia działania na rzecz pracodawcy jest tym większa, im bliższy jest związek rodzaju pracy wykonywanej w ramach umowy cywilno-prawnej z pracowniczymi obowiązkami ubezpieczonych ze stosunku pracy. Przy czym, istotnego znaczenia nie ma ścisła tożsamość rodzaju pracy. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt III AUa 2230/21, Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2025 r. I (...) 1/24).

Celem wprowadzenia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej było po pierwsze ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów oraz po drugie – ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19.06.2019 r. (III AUa 1816/16).

Przy zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych istotne przede wszystkim jest wychwycenie, w danych okolicznościach faktycznych, intensywności relacji zachodzących między pracownikiem i efektami jego pracy wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej a korzyściami uzyskiwanymi przez pracodawcę z tej pracy i zakresu nadzoru przez niego sprawowanego w procesie realizacji umowy cywilnoprawnej. Pojęcie „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę. W sytuacji powiązania kapitałowego pracodawcy i usługodawcy - zlewających się jedną ekonomiczną całość - nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy. Istnienie między pracodawcą powiązań osobowych i (lub) kapitałowych nie przesądza jeszcze o zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jeśli nie zostanie ustalone, że pomiędzy tymi podmiotami doszło do porozumienia. Może tu chodzić o każdy rodzaj umowy o współpracę, którego przedmiotem było określone zadanie. W omawianym przepisie ustawodawca zatem nie niweczy umów cywilnoprawnych jako odrębnych tytułów ubezpieczenia, a jedynie w drodze szczególnej regulacji nakazuje zliczać przychód z wykonywania tych umów łącznie z przychodem ze stosunku pracy w jedną podstawę składek, zaś osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę objęta jest szczególną, rozszerzoną definicją pracownika ze względu na zawarcie tych umów. Jest to jednak regulacja wyjątkowa i dlatego zamknięty jest krąg umów cywilnoprawnych objętych działaniem tego przepisu. (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 sierpnia 2024 r., (...) 30/24)

Praca wykonywana na rzecz pracodawcy" to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy o pracę i z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią (nie musi być to przy tym umowa o podwykonawstwo, może chodzić o każdy rodzaj umowy o współpracy). Z punktu widzenia przepływów finansowych, pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Przepływy finansowe mogą mieć różny tytuł i różną postać. Zatem finasowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej). Podkreślić przy tym należy, iż nawet brak wykazania w toku postępowania jednoznacznych przepływów finansowych między pracodawcą a zleceniodawcą w celu sfinansowania zadań wykonywanych przez zleceniobiorcę nie wyklucza możliwości zastosowania powyższej normy. Jak słusznie wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15.04.2025r w sprawie III (...) 127/24 „finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia (ale nie przesądza) za zastosowaniem art. 8 ust. 2a u.s.u.s., a brak takiego finansowania przemawia przeciwko zastosowaniu tego przepisu, o ile nie stwierdzi się w danym stanie faktycznym dodatkowych okoliczności wskazujących na działania sprzeczne z celami tego przepisu”.

Przez wykonywanie pracy "na rzecz" pracodawcy, w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy rozumieć "uzyskiwanie" przez pracodawcę "rezultatu pracy", w tym znaczeniu, że musi istnieć bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r., III AUa 753/22)

Podsumowując powyższe w przekonaniu Sądu Okręgowego, po to by stwierdzić, na czyją rzecz pracuje zleceniobiorca, należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich realizowana jest umowa zlecenia zawarta z osobą trzecią oraz dokonać oceny działalności podmiotów pod kątem istnienia więzi pracy zleceniobiorcy z działalnością podmiotu będącego jednocześnie pracodawcą zleceniobiorcy. Z treści art. 8 ust. 2a ustawy nie wynika, że podstawą do kwalifikowania umów zawieranych przez pracowników z osobą trzecią, na podstawie których świadczą oni pracę na rzecz pracodawcy, jest to, aby była to praca przynosząca pracodawcy znaczący zysk finansowy. Taki wymóg pozbawiałby realnej skuteczności normę wynikającą z przepisu 8 ust. 2a. Judykatura wskazuje, że pojęcie wykonywania pracy „na rzecz” pracodawcy należy rozumieć, jako przysparzanie korzyści pracodawcy - czy to materialnych, czy niematerialnych. Bezsprzecznie natomiast takie korzyści muszą być wynikiem pracy. Czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca była de facto wykonywana, jest jej efekt. Ściślej rzecz ujmując, należy w takiej sytuacji badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z wykonania umowy. Nie jest przy tym wymagane, aby pracownik wykonywał w ramach umowy zlecenia takie same, czy nawet podobne czynności, jak w ramach stosunku pracy. Mogą być to nawet czynności o zupełnie odmiennym charakterze. Istotne jest to, że korzyści z tejże pracy uzyskuje pracodawca (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2015 r. III AUa 1568/14, LEX nr 1668573 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 października 2014 r. III AUa 905/14, LEX nr 1544666). Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2021r., III UZP 3/21, regulacja ustawy systemowej ma zapobiegać zatrudnianiu pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych, z których przychód nie będzie podlegał „oskładkowaniu" (ze względu na przepisy dotyczące zbiegu tytułów ubezpieczenia - art. 9 ustawy systemowej), co wiąże się z procederem umożliwiania przez pracodawcę zatrudniania własnych pracowników przez inne podmioty gospodarcze (w szczególności powiązane kapitałowo, organizacyjnie, ekonomicznie i personalnie z pracodawcą) na podstawie umów prawa cywilnego, chociaż praca wykonywana na podstawie tych umów przez własnych pracowników wiąże się z przysporzeniem korzyści (ekonomicznych) pracodawcy. Cel ten leży u podstaw torującej sobie drogę w orzecznictwie ekstensywnej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a zwłaszcza takiego rozumienia zwrotu „praca wykonywana na rzecz pracodawcy”, zgodnie z którym jest to każda praca, której rezultat „zawłaszcza” pracodawca w ostatecznym rozrachunku pracy wykonywanej przez swojego pracownika, bez względu na rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika wynikających z zawartej z osobą trzecią umowy cywilnoprawnej oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią (por. wyrok Sadu Najwyższego z 3 października 2017 r., II UK 488/16, LEX nr 2361596). Przyjęcie wykładni celowościowej pozwala na ujednolicenie rozumienia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w orzecznictwie mierzącym się z różnorodnymi stanami faktycznymi. Nadto Sąd Najwyższy w powołanej uchwale zwrócił też uwagę, że im silniejsze powiązania kapitałowe, organizacyjne, ekonomiczne i personalne między pracodawcą i osobą trzecią zlecającą jego pracownikom wykonywanie umowy cywilnoprawnej, tym łatwiej w konkretnym stanie faktycznym uznać (ustalić i ocenić), że praca świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej była wykonywana na rzecz pracodawcy - w jego interesie.

Tak więc wypracowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego przytoczona wyżej linia orzecznicza dotycząca stosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sprawach, w których występują powiązania kapitałowo-organizacyjne między pracodawcą a zleceniodawcą wykonującym umowę zlecenia (inną umowę cywilnoprawną) zawartą z pracodawcą przy wykorzystaniu pracowników pracodawcy, zasadza się na korzyści pracodawcy (przyjęciu, że pracodawca jest beneficjentem pracy zleconej przez osobę trzecią). Wpisuje się to w ten nurt orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej wystarczające byłoby ustalenie, że „pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę”. O tym zaś miałoby decydować, dla kogo rzeczywiście praca jest świadczona i kto uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z dnia 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 nr 5, poz. 68; z dnia 24 marca 2015 r. , II UK 184/14, OSNP 2017 nr 2, poz. 21; z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, LEX nr (...); z dnia 9 lipca 2020 r., III UK 356/19; LEX nr (...) oraz z dnia 8 października 2020 r., III UK 376/19, LEX nr (...)).

Jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lutego 2025 r. II (...) 114/23 „nie wystarczy zatem ustalenie współpracy między powiązanymi kapitałowo, osobowo czy organizacyjnie pracodawcą a zleceniodawcą, aby przyjąć, że zastosowanie ma art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Konieczne jest także ustalenie, że model współpracy nie odpowiada umowom funkcjonującym w obrocie gospodarczym (zatarcie odrębności podmiotowych) oraz że praca pracowników zlecona przez osobę trzecią pozostającą we współpracy z pracodawcą przynosi pracodawcy wymierne korzyści, tj. przekłada się bezpośrednio na wzrost przychodów pracodawcy (powiększa jego zysk). Jednocześnie przy powiązaniach kapitałowo-organizacyjnych czy osobowych korzyścią pracodawcy może być zysk uzyskiwany z pracy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy zlecenie z osobą trzecią, który przypada, po jego podziale, wspólnikowi podmiotu zlecającego - pracodawcy. Nie ma wtedy wątpliwości, że mimo braku umowy o podwykonawstwo między pracodawcą a zleceniodawcą, pracodawca jest beneficjentem pracy swoich pracowników wykonujących umowę zlecenie. Praca na podstawie umowy zlecenie takiego pracownika przekłada się bezpośrednio na zysk pracodawcy (wspólnika spółki) partycypującego w zysku zleceniodawcy (spółki)”.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego przypadku podnieść należy, iż nie jest kwestionowane, że (...) (...) sp. z o.o. zleceniodawca ubezpieczonego i (...) sp. z o.o. jego pracodawca są samodzielnymi podmiotami w obrocie choć w świetle KRS mają wspólną siedzibę. Obie spółki zajmują się usługami finansowo - księgowymi w ramach tak samo określonego (...), ale w dwóch różnych segmentach. (...) SP. Z o.o. jest biurem biegłych rewidentów (...) Sp Z o.o. typowym biurem księgowym. Obie spółki zasadniczo mają różnych klientów i odmienne cele gospodarcze.

Znamiennym jest także, co ustalono w procesie, iż pomiędzy (...) (...) (...) SP., a spółką (...) SP. Z O.O., istnieją powiązania przedmiotowe i osobowo - kapitałowe. P. G. będąca wraz z mężem S. G. (2) Zarządu w spółce (...) SP. Z O.O. jest równocześnie Prezesem Zarządu w spółce (...) SP. Z O.O. P. G. w obu spółkach jest wspólnikiem i ma przeważającą ilość udziałów. S. G. (1) -Prezes Zarządu (...) osiągający z tego tytułu dochody, w ramach umowy o pracę był dyrektorem (...) (...) i sprawował nadzór nad jego księgowymi. Pomiędzy w/w firmami występują przepływy środków pieniężnych na podstawie wystawianych faktur z tytułu najmu (spółki mają wspólną siedzibę choć zajmują różne pomieszczenia), jak i łączy je stała umowa z dnia 2.01.2013 r. (...) SP. Z O.O. prowadzi sprawy księgowe (...) sp. z o.o. mając ku temu stosowne pełnomocnictwo. Poza tym, co także nie jest kwestionowane, w pewnym stopniu obie spółki w ramach prowadzonej działalności korzystają z tego samego zasobu osób (...) sp. z o.o. zatrudnia na zlecenie pracowników (...) SP. Z O.O. księgowych niemniej jednak do czynności innego rodzaju tj badania sprawozdań finansowych. W takiej sytuacji był też ubezpieczony I. I. (1) pozostający z (...) SP. Z O.O. w stosunku pracy na stanowisku księgowego i jednocześnie w okresie, który obejmuje zaskarżona decyzja wykonujący zlecenie z (...) (...) (...) SP. z o.o. obejmujące udział w czynnościach związanych z badaniem sprawozdania finansowego przeprowadzonego zgodnie z ustawą z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości, ustawą z dnia 11.05.2017 o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, Krajowymi standardami badania.

Z powyższych okoliczności wynika zatem, że mamy do czynienia z sytuacją, w której formalnie dwa podmioty ścisłe powiązane ze sobą osobowo oraz kapitałowo, w których wspólnikiem większościowym jest jedna i ta sama osoba P. G., zarządzająca tymi podmiotami przy współudziale męża - w obu spółkach (...), jest prezesem zarządu a jej mąż S. G. (1) jest także prezesem (...) SP. oraz dyrektorem (...) nadzorującym księgowych w (...) SP. z o.o.- prowadzą określone przedsięwzięcie gospodarcze – spółki (...) oferujące obsługę rachunkowo - księgową na różnych polach tak rozumianej działalności. Tym samym de facto można wręcz mówić o „wypełnieniu” rynku oferowanych usług dla różnych grup klientów przez firmy pozostające w pewnego rodzaju holdingu zmierzającym do uzyskania szerokich dochodów na różnych polach działalności związanej z obsługą finansową (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.12.2025r II USK 252/25). W orzeczeniu tym wskazano, iż „dla przyjęcia konstrukcji odkrycia rzeczywistego pracodawcy przez "uniesienie zasłony osobowości prawnej" decydujące znaczenie będzie miało ustalenie, że pracodawca i zleceniodawca ubezpieczonego, choć są odrębnymi spółkami kapitałowymi, przynależą do tego samego organizmu gospodarczego - grupy kapitałowej. W przypadku zawarcia przez pracownika kilku umów z różnymi spółkami należącymi do holdingu, mamy więc do czynienia de facto z tym samym podmiotem, któremu przysługuje status pracodawcy. W konsekwencji w grę wchodzi zastosowanie art. 8 ust. 2a zdanie pierwsze u.s.u.s”. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia SN wskazał przy tym m.in., iż „(…) zmierzając do ustalenia "prawdziwego pracodawcy", można posłużyć się metodą "unoszenia zasłony osobowości prawnej" (szerzej M. Wiórek, Kilka uwag o teorii nadużycia prawa jako koncepcji uzasadniającej tzw. odpowiedzialność przebijającą (w:) Wpływ europeizacji prawa na instytucje prawa handlowego, red. J. Kruczalak-Jankowska, Warszawa 2013, s. 237). Celem tej metody jest przeciwdziałanie sytuacji, w której rzeczywisty właściciel, faktycznie przejmujący świadczenie pracownika, nadużywa konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy z art. 3 kp w celu formalnego związania pracownika umową z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy spółka handlowa będąca "prawdziwym pracodawcą" tworzy kontrolowaną przez nią spółkę albo inną jednostkę organizacyjną powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników. Ten sposób może być użyty dla obejścia prawa i uniknięcia zobowiązań wobec pracowników, przy czym nie chodzi tu tylko o należności pracownicze, lecz także należności publicznoprawne”.

Sąd Okręgowy wskazane powyżej poglądy podziela i uznaje, iż znajduje on zastosowanie w realiach niniejszej sprawy.

Godzi się również zauważyć, iż przedmiot działalności w ramach (...) obu spółek jest tożsamy. Przedmiotowe spółki realizowały wspólne przedsięwzięcie gospodarcze ich wspólników, z których każda ze spółek zarządzała wyodrębnioną częścią działalności. Przy realizacji tego przedsięwzięcia to właśnie wspólnicy, w szczególności P. G., korzystali z podobnego zasobu osób wykorzystując ich pracę w zależności od potrzeb do obsługi czy to czynności wykonywanych przez jedną lub drugą spółkę. Przy czym nie należy pomijać, iż w przypadku ubezpieczonego I. I. (1) podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jakie odprowadzono z tytułu zatrudnienia w (...) SP. Z O.O. (nawet przy uwzględnieniu jej proporcjonalnego obniżenia z uwagi na zatrudnienie na ½ etatu) była o wiele niższa niż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzane okresowo z tytułu zwartej umowy zlecenia (...) sp. z o.o., co uzasadnia tezę o celowym działaniu rzeczywistego pracodawcy ubezpieczonego w celu uniknięcia obowiązku odprowadzania faktycznych i w znacznej wysokości należności składkowych.

Zdaniem Sądu w takich okolicznościach faktycznych należało przyjąć, że ubezpieczony w ramach zawartej umowy zlecenia ze spółką (...) faktycznie wykonywał pracę na rzecz płatnika składek spółki (...), z którą łączył go stosunek pracy - bo to płatnik składek (...) ostatecznie uzyskiwał rezultat tej pracy i z tego tytułu ma obowiązek odprowadzenia za ubezpieczoną należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Obowiązek opłacenia składki zdrowotnej nie obciąża zaś (...) sp. z o.o. Z materiału dowodowego wynika przy tym jednoznacznie, że przy istniejących powiązaniach kapitałowo - organizacyjnych i osobowych korzyścią pracodawcy był zysk uzyskiwany z pracy ubezpieczonego, czyli pracownika zatrudnionego także na podstawie umowy zlecania co prawda z podmiotem trzecim czyli spółką (...), ale przypadający tej samej osobie tj P. G., wspólnikowi większościowemu zlecającego i dominującemu wspólnikowi pracodawcy jednocześnie. Tym samym nawet mimo braku ścisłej umowy o podwykonawstwo pomiędzy pracodawcą (...) a zleceniodawcą (...) (strony łączyła umowa o współpracy jedynie w kwestii prowadzenia ksiąg rachunkowych i w kwestii wynajmu lokalu) pracodawca ubezpieczonego był jednak beneficjentem pracy swego pracownika I. I. (1) wykonującego umowę zlecenie. Tezę tą należy przyjąć również pomimo braku ustalenia finansowania pracy ubezpieczonego z tytułu umów zlecenia przez faktycznego pracodawcę, skoro w ocenie Sądu Okręgowego celem takiego zabiegu było wyłącznie opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne od niewielkiej podstawy wymiaru deklarowanej wyłącznie od formalnie zawartej umowy o pracę ze spółką (...), co jest zabiegiem oczywiście nieprawidłowym i zmierzającym do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (vide powoływany już wyrok SN z 15.04.2025r III USKP 127/24). Praca na podstawie umowy zlecenie I. I. (1) przekładała się bezpośrednio na zysk pracodawcy - wspólnika spółki partycypującego znacząco w zysku zleceniodawcy - drugiej spółki.

Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż faktycznie czynności wykonywane przez ubezpieczonego na rzecz obu spółek były różne - u pracodawcy (...) SP. Z O.O. pracował jako księgowy, zaś w (...) (...) (...) SP. z o. o. wykonywał czynności związane z badaniem sprawozdań finansowych. Okoliczność ta jak już podnoszono nie ma znaczenia rozstrzygającego dla zastosowania normy art. 8 ust 2a ustawy systemowej, przy czym nie należy pomijać, że wskazane czynności mieściły się jednak w tożsamym (...) spółek to jest w przedmiocie działalności z której przeważający wspólnik obu spółek czerpał zyski. Nieistotne jest również, iż cel gospodarczy obu spółek był inny - skoro te same personalnie osoby miały czerpać korzyści z działalności prowadzonej na obu polach. Jeszcze raz podkreślić należy, że na gruncie rozpoznawanego przypadku formalnie dwa podmioty ścisłe powiązane ze sobą osobowo, kapitałowo prowadzą jedno przedsięwzięcie gospodarcze ich właściciela. Przedmiotowe spółki realizowały wspólne przedsięwzięcie gospodarcze, z których każda zarządza wyodrębnioną częścią działalności. Obydwie spółki mają tego samego wspólnika większościowego i faktycznie jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego są zarządzane przez P. G. i jej męża, który również posiadał udziały i był równocześnie prezesem zarządu w (...) SP. z o.o., jak również pełnił funkcję dyrektora w drugiej ze spółek. Zdaniem Sądu działalność spółek nawzajem się uzupełniała, były one silnie powiązane osobowo, kapitałowo i przedmiotowo, a co za tym idzie nie można uznać, że praca wykonywana przez ubezpieczonego w (...) nie przekładała się na jakiekolwiek korzyści jego pracodawcy. (...) SP. Z O.O. i jej właściciel czerpał zyski z tego, że jego pracownicy wykonywali działania audytowe nieobjęte jego sferą działania. Należy też brać pod uwagę również elementy woli pracodawcy, który w rozpoznawanym przypadku nie był pozbawiony wpływu na to, komu faktycznie osoba trzecia powierzy wykonanie umowy cywilnoprawnej, a co za tym idzie, czy przychód jego pracownika z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartej ze zleceniodawcą będzie podlegał obowiązkom z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przy powiązaniu właścicielskim obu podmiotów taki podział pracy w sensie ekonomicznym powodował pewną strategię i podział działania. Tu o takim sposobie pracy decydowała sama P. G., co potwierdzają jej podpisy zarówno na umowie o pracę jak i umowie zlecenia zawartej z I. I. (1). Przy czym podkreślić należy, że korzyść pracodawcy nie musi być tylko finansowa, aczkolwiek w okolicznościach niniejszej sprawy korzyścią finansową pracodawcy były, oszczędności poczynione na kosztach pracy. W tym kontekście rozstrzygającymi są: związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem i finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią. W sytuacji powiązania kapitałowego pracodawcy i usługodawcy - zlewających się jedną ekonomiczną całość - nie ulega zaś wątpliwości, że mamy do czynienia z wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy.

Ponadto ścisłe więzy gospodarcze, w powiązaniu z relacjami osobistymi wspólników: (związek małżeński) oraz związkami organizacyjnymi ( pełnienie funkcji w zarządach lub funkcji kierowniczych przez obydwie te osoby ), jak również kapitałowymi w wyraźny i trudny do zakwestionowania sposób wskazują na porozumienie obu przedsiębiorców, wykreowane właśnie w celu zatrudniania w krzyżowej relacji tych samych osób na podstawie umów o pracę przez jednego i umów cywilnoprawnych przez drugiego. Taki nieakceptowany przez ustawodawcę cel może demonstrować się brakiem czytelnego podziału prac na wykonywane w ramach poszczególnych więzi zatrudnienia ale też sztucznym podziałem jednego zadania między różne więzi zatrudnienia z różnymi podmiotami. Ów sztuczny podział dostrzegalny jest w tym przypadku gdy uwzględni się, że w tej sprawie można mówić o jednym przedsięwzięciu gospodarczym – spółkach (...) ze szczególną siłą po uwzględnieniu maksymalnie ścisłego powiązania działalności w/w podmiotów w aspekcie organizacyjnym i ekonomicznym, które jak można w pełni racjonalnie zakładać, wykluczało funkcjonowanie na rynku jednej z nich, bez jednoczesnego działania drugiej. Chodziło o zapewnienie kompletu usług w ramach jednego (...). Na kanwie tych ustaleń należy bezdyskusyjnie stwierdzić, że zaburzona została cywilnoprawna relacja stosunku zlecenia pomiędzy ubezpieczonym, a spółką (...) SP. z o. o. Otóż zgodnie z kodeksem cywilnym pomiędzy obydwiema stronami stosunku prawnego występuje autonomia i równość. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku takiej autonomii nie było, ponieważ istotny wpływ na wykonanie zlecenia jak i rozliczenie rezultatu miał płatnik składek.

Rozbicie czynności wykonywanych przez ubezpieczonego na dwie umowy z dwoma płatnikami składek należy traktować więc, jako działanie mające na celu obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, tj. pozorowaniu zbiegu tytułów do ubezpieczeń, w którym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne powstaje tylko z umowy o pracę omijając obowiązek zadeklarowania składek na ubezpieczenie społeczne z części tożsamej pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) (...) (...) SP. z o. o. W tym stanie rzeczy nie istnieje zatem obowiązek opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zlecenia przez odwołującego się płatnika. Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych służyło obniżeniu kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia za pracę w pełnej wysokości . Pracodawca (...) SP. Z O.O. w związku z utworzeniem pozorowanego zbiegu tytułów do ubezpieczeń, w którym pracownik zatrudniany przez niego na podstawie umowy o pracę, wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia u drugiego podmiotu, uniknął zapłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, tak jakby to miało miejsce, gdyby ubezpieczony pracę wynikającą z umowy zlecenia zawartą z (...) (...) (...) SP. wykonywał w ramach stosunku pracy z nim samym. Natomiast odwołujący się płatnik (...) SP. z o. o. odprowadzał tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne przy czym - o czym już wspominano wysokość tej podstawy znacząco przekraczała wysokość podstawy wymiaru składek z tytułu zatrudnienia już bez konieczności opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

W tej też przyczynie Sąd upatruje motywów zawarcia z ubezpieczonym osobnej umowy zlecenia zamiast wypłacania mu jednego wynagrodzenia wyłącznie w ramach zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę. Przy czym w ocenie Sądu wskazać należy ponownie iż to, czy rodzaj pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w ramach umowy o pracę i umowy zlecenia był taki sam, podobny bądź całkowicie odmienny, nie ma z przyczyn wyżej podniesionych, jakiegokolwiek znaczenia przy dokonywaniu oceny spełnienia przesłanek określonych hipotezą normy wynikającej z powołanego przepisu tj. art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Istotne jest, aby praca wykonywana w ramach umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią była w istocie wykonywana "na rzecz pracodawcy", a tak było w rozpoznawanym przypadku.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy wskazać, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a nie kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Naruszenie przepisów k.p.a. nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, więc także w tym aspekcie przepisy tego kodeksu nie są przez ten sąd stosowane. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego i kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania, pozostaje poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych, jako sąd powszechny, może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I (...) 130/21, LEX nr (...), a także uchwały Sądu Najwyższego z 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142; z 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz. 65 i z 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz postanowienia z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNP 1999 nr 16, poz. 529 i z 29 maja 2006 r., I UK 314/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 173, a nadto wyroki z 28 października 2009 r., I UK 132/09 LEX nr 570121, z 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, OSNP 2011, nr 13-14, poz. 187, i z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824). W przedmiotowej sprawie Sąd nie doszukał się naruszeń prawa administracyjnego w stopniu, w jakim dyskwalifikowałyby one zaskarżone decyzje, odbierając jej cechy aktu administracyjnego.

Podsumowując, organ rentowy zasadnie ocenił, że ubezpieczonego I. I. (1) wykonującego umowę zlecenia zawartą z (...) (...) (...) SP. z o.o., należało uznać za pracownika świadczącego pracę na rzecz (...) SP. Z O.O. Konsekwencją tego jest natomiast stwierdzenie, że na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, odwołująca się spółka nie jest płatnikiem i nie jest zobligowana do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zlecenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w punkcie 1 wyroku, działając na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c. w związku z przywołanymi przepisami, oddalił odwołania, nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia.

Stosownie do wyników postępowania w punkcie 2 sentencji wyroku, zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy zasądził od (...) (...) SP. z o. o, (...) SP. Z O.O. oraz I. I. (1) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w X. kwoty po 3600 zł na podstawie w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026 poz118), przy uwzględnieniu, że każda z połączonych spraw zachowała swoją odrębność, albowiem decyzja o ich łącznym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu miała jedynie charakter techniczny. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c.

SSO Paweł Wojas