VIII U 911/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 stycznia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi – VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:

Przewodnicząca – Sędzia SO Paulina Kuźma

Protokolantka - sekretarz sądowy Klaudia Kępka

po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 roku na rozprawie

sprawy R. P. i (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – (...) Oddziałowi w C.

o ustalenie podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu

na skutek odwołania R. P. i (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – (...) Oddziału w C. z dnia 11 lutego 2025 roku nr (...)

1. oddala odwołanie;

2. zasądza od R. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – (...) Oddziału w C. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty ;

3. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – (...) Oddziału w C. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

SSO Paulina Kuźma

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. stwierdził, że L. X. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 października 2024 r.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że L. X. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz skorzystania z wypłaty zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku macierzyńskiego od wyższej podstawy. Na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy Zakład stwierdził, że umowa o pracę zawarta między L. X. a (...) spółką z o.o. jako zawarta dla pozoru jest nieważna i ubezpieczona z tego tytułu nie podlega ubezpieczeniom społecznym.

(decyzja - k. 91-96 akt ZUS)

Płatnik składek (...) spółka z o.o. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Skarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności, błędne i niekompletne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz w rezultacie błędną kwalifikację prawną sprowadzającą się do uznania, że przedmiotowa umowa o pracę zawarta z ubezpieczoną L. X. jest umową pozorną i nieważną, tj. zarzucił zwłaszcza:

a) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i zw. z art. 80 k.p.a., 81 k.p.a., 82 k.p.a., a także art. 8 k.p.a.:



poprzez niepodjęcie w toku postępowania kontrolnego czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszczętej z urzędu sprawy, zaniechanie zebrania i wnikliwego rozpatrzenia całego dostępnego organowi stanowiska i wyjaśnień płatnika, a także zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań osób posiadających realną wiedzę na temat zamiaru stron przy zawieraniu umowy i na temat przebiegu pracy ubezpieczonej, a zarazem działanie wbrew zasadzie pogłębionego zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,



poprzez naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) poprzez wnioskowania w oparciu o kryteria wybiórcze, w tym niewłaściwe rozumienie i nieadekwatne do indywidualnych okoliczności rozstrzyganej sprawy oczekiwania, aby przedstawione dowodu przybierające formę materialną (dokumentową lub korespondencję e-mail) były niewystarczające dla uwiarygodnienia nawiązania stosunku pracy,

b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 usus z zw. z art. 2 i 22 § 1 k.p. i art. 65 § 2 oraz art. 83 § 1 k.c.



poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonych okolicznościach, a z całą pewnością w całokształcie okoliczności, jaki wynika z analizy zgromadzonego materiału, stron nie łączył stosunek pracy, a między płatnikiem a ubezpieczona nie urzeczywistniły się podstawowe charakterystyczne dla stosunku pracy elementy, jak podporządkowanie organizacyjne i służbowe;



poprzez bezpodstawne odstąpienie od badania stron, jaki towarzyszył im przy zawarciu umowy, a w to miejsce automatyczne niejako przypisanie stronom zawartej umowy o pracę działania pozornego, a więc zignorowanie przez organ rentowy uwzględnienia wszelkich przesłanek do zatrudnienia po stronie pracodawcy (w tym: potrzeba gospodarcza, kontynuacja wsparcia osobowego w zw. z wakatem stanowisko po odejściu innej osoby, wola zapewnienia warunków świadczenia pracy za wynagrodzeniem), jak i wszelkich przesłanek do zabiegania o zatrudnienie po stronie pracownika (w tym: doświadczenie w podobnej pracy biurowej, sytuacja osobista, zdrowotna i imperatyw specjalnej dbałości o trwałość i pewność relacji zawodowych, jednoznaczna chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy).

Mając powyższe na uwadze płatnik składek wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że płatnik zawarł umowę o pracę z ubezpieczoną, w konsekwencji, czego ubezpieczona L. X. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 października 2024 r. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o.

(odwołanie płatnika składek - k. 3-8)

W odpowiedzi na odwołanie płatnika składek organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie płatnika składek - k. 40-41)

L. X. również złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, zaskarżając ją w całości. Wniosła o jej uchylenie oraz ustalenie, że podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 października 2024 r. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o. Skarżąca podkreśliła, że jej zatrudnienie w spółce nie miało na celu uzyskania tytułu do ubezpieczeń, lecz podjęcie nowej pracy zgodnej z jej doświadczeniem. Odwołująca wyjaśniła, że w 2024 r. była zatrudniona na stanowisku pracownika sklepu w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej, planowała zmianę pracy i gdy otrzymała informację od płatnika, iż poszukują rekrutera, zdecydowała się na zmianę pracy; u dotychczasowego pracodawcy wzięła urlop płatny i miała odejść z tej pracy pod koniec października. Wnioskodawczyni podkreśliła, że firmę (...) spółkę z o.o. znała już wcześniej, ponieważ w 2021 r. pracowała w innej spółce (...) spółce z o.o. spółce komandytowej, również jako rekruter. Podała, że pracę podjęła 1 października 2024 r., zaś w połowie października dowiedziała się, że jest w ciąży i otrzymała zwolnienie lekarskie. Zatrudniając się u płatnika składek nie wiedziała, że jest w ciąży. (odwołanie ubezpieczonej - k. 3-4 akt VIII U (...))

W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonej organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie ubezpieczonej - k. 5-6 akt VIII U (...))

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. (postanowienie - k. 9 akt VIII U (...))

Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, działające w imieniu płatnika składek członkinie zarządu A. P. (1) i L. B. poparły odwołanie, natomiast pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych - zarówno od płatnika jak i od ubezpieczonej. (stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:47:30 - 00:51:08 - koperta k. 227)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek (...) spółka z o.o. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 7 czerwca 2019 r. pod numerem (...). Siedziba spółki mieści się w M., przy ul. (...). Przeważającym przedmiotem działalności spółki jest działalność usługowa związana z administracyjną obsługą biura. Spółka zajmuje się również specjalistycznym oraz niespecjalistycznym sprzątaniem budynków i obiektów przemysłowych. W spornym okresie prokurentem spółki był U. O.. (odpis z KRS - k. 9-14)

W październiku 2024 roku członkami zarządu spółki byli O. P. oraz O. T.. W 2025 r. doszło do zmian w strukturze zarządczej spółki i funkcje te objęły A. P. (1) oraz L. B.. (bezsporne)

Płatnik składek zajmuje się ogólnie sprzątaniem. Są to powierzchnie biurowe, urzędy albo osoby prywatne. Wśród pracowników sprzątających jest bardzo duża rotacja, w związku z czym rekrutacja na te stanowiska jest prowadzona w sposób ciągły. Spółka bierze udział w przetargach. (zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek A. P. (1) e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:35:57-00:44:46 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:05:55-00:33:39 - koperta k. 184,)

W dniu 31 lipca 2024 r. płatnik składek zawarł z L. B. umowę zlecenia, na mocy której ta zobowiązała się od 1 sierpnia 2024 r. zajmować się czynnościami związanymi z social mediami, rekrutacją pracowników (rozmowami kwalifikacyjnymi, poszukiwaniem nowych pracowników i zleceniobiorców) oraz do wystawiania ogłoszeń o pracę na terenie województwa (...). Strony tej umowy ustaliły dla zleceniobiorczyni wynagrodzenie w wysokości 5000 zł brutto za miesiąc wykonywania zlecenia. (umowa zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r. - k. 17-18)

W dniu 30 września 2024 r. wskazane wyżej podmioty zawarły aneks do umowy zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r., na mocy którego doszło do zmiany zakresu obowiązków L. B. - od dnia 1 października 2024 r. miała ona zajmować się: wysyłaniem ofert handlowych, wysyłaniem ofert dotyczących przetargów, dbaniem o wizerunek firmy, poszukiwaniem możliwości na pozyskiwanie klientów, wysyłaniem informacji w mediach społecznościowych na temat wygranych przetargów. (aneks z dnia 30 września 2024 r. - k. 19)

L. B. zajmując się rekrutacją umieszczała ogłoszenia o pracę na portalu (...), szukała również pracowników na S.. Ustalała dane kandydatów i ich numery przekazywała A. P. (1) (telefonicznie, sms-owo, bądź na jej adres e-mail). Miała dowolność w zakresie decyzji, gdzie umieścić ogłoszenie o pracę. Następnie przestała zajmować się rekrutacją, a zaczęła przetargami. Nadal jednak w zakresie jej obowiązków pozostały social media. L. B. pracowała hybrydowo, głównie z domu, rzadziej pojawiała się w biurze. W październiku 2024 r. głownie, czyli w 80 % pracowała zdalnie. (przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Prokurent płatnika - U. O. jest synem V. O., która pracuje w spółce od 2018 r. na stanowisku asystentki biura w oparciu o umowę zlecenia, a do jej obowiązków należy m.in. zawieranie umów z pracownikami. (zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

U. O. pozostaje w nieformalnym związku z L. X., ma z nią dzieci. (zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

L. X. posiada wykształcenie średnie. Jest technikiem usług kosmetycznych. (kwestionariusz osobowy - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni)

W 2021 r. L. X. pracowała w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej na stanowisku rekrutera. To zatrudnienie trwało ok. 2 lata. Spółka komandytowa została sprzedana i powstała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

Bezpośrednio przed spornym zatrudnieniem wnioskodawczyni od 5 czerwca 2024 r. była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik (...) spółki z o.o. spółki komandytowej, zatrudnionym w wymiarze pół etatu. Skarżąca miała zawartą umowę z tą spółką na okres od 5 czerwca 2024 r. do 4 grudnia 2024 r. (zaświadczenia - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

Wnioskodawczyni dowiedziała się o możliwości podjęcia pracy w (...) spółce z o.o. od V. O. (matki swojego partnera). (zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

L. X. i V. O. jako reprezentująca (...) spółkę z o.o. podpisały datowany na 1 października 2024 r. dokument - umowę o pracę na czas określony od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r., na podstawie którego L. X. miała być zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku rekrutera za wynagrodzeniem 6000 zł brutto miesięcznie. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano siedzibę płatnika. (umowa o pracę z dnia 1 października 2024 r. - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 50 akt ZUS)

Wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni we wskazanym dokumencie - umowie o pracę została ustalona powyżej wynagrodzeń innych osób zatrudnianych przez płatnika składek. U. O. zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej w pełnym wymiarze czasu pracy jako koordynator miał przyznane wynagrodzenie niższe – 4666 zł brutto miesięcznie. Żaden inny rekruter w spółce nie był zatrudniony w oparciu o umowę o pracę. (wykaz zatrudnionych - k. 67- 69)

W spornym okresie odwołująca miała trójkę dzieci, jedno z nich pozostawało pod opieką rodziców w domu, pozostała dwójka chodziła do przedszkola. (zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

W (...) spółce z o.o. spółce komandytowej wnioskodawczyni pracowała według grafiku, który był ustalany wcześniej, na miesiąc. Pracowała w różnych godzinach, nie codziennie. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

Przed 1 października 2024 r. wnioskodawczyni nie rozwiązała umowy o pracę łączącej ją z (...) spółką z o.o. spółką komandytową. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

W październiku 2024 r. ubezpieczona nie korzystała w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej z urlopu wypoczynkowego. (pismo z (...) Sp. z o.o. Sp. k. - k. 96)

Do zadań skarżącej podczas pracy u płatnika miało należeć: wystawianie ogłoszeń, aktywne pozyskiwanie nowych pracowników, prowadzenie wywiadów telefonicznych i spotkań rekrutacyjnych, wystawianie postów na media społecznościowe, budowanie bazy potencjalnych pracowników, prowadzenie działań mających na celu budowanie i wzmacnianie wizerunku pracodawcy oraz raportowanie raz w tygodniu. (pisemny zakres obowiązków - k. 46 akt ZUS)

Orzeczeniem lekarskim z dnia 25 września 2024 r. ubezpieczona została uznana za zdolną do podjęcia pracy u płatnika składek. Orzeczenie zostało wydane na podstawie skierowania z dnia 23 września 2024 r. (orzeczenie lekarskie - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 36 akt ZUS)

Płatnik wystawił dokument potwierdzający, że ubezpieczona w dniach 1-2 października 2024 r. przeszła szkolenie wstępne z zakresu BHP. (karta szkolenia BHP - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 34 akt ZUS)

Płatnik składek założył także dla skarżącej akta osobowe, w których znajdują się m.in. zaświadczenia z (...) Sp. z o.o. Sp. k. z dnia 24 października 2024 r. i 31 października 2024 r., w których wskazano, że L. X. jest zatrudniona w tej spółce na podstawie umowy o pracę, ma odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; umowa o pracę została zawarta na czas określony od dnia 5 czerwca 2024 r. do 4 grudnia 2024 r., a skarżąca została zatrudniona na stanowisku pracownik sklepu, zaś w okresie od 16 października do 13 listopada 2024 r. przebywa na zwolnieniu chorobowym, za które otrzyma wynagrodzenie chorobowe. W aktach osobowych wnioskodawczyni nie znajduje się natomiast pisemny zakres obowiązków. (załączone akta osobowe wnioskodawczyni)

Numer telefonu wskazany w stopce dwóch wiadomości e-mail zatytułowanych jako (...) podpisanych nazwiskiem ubezpieczonej należał do L. B. - od początku zatrudnienia tej osoby – od sierpnia 2024 r. (wiadomości e-mail - k. 33-34, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Odwołująca otrzymała od płatnika wynagrodzenie za październik 2024 r. na wskazany przez nią numer rachunku bankowego. (potwierdzenie dokonania przelewu - k. 44 akt ZUS, rachunek - k. 30 akt ZUS)

Od 16 października 2024 r. ubezpieczona stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej na okres ciąży. Niezdolność trwała aż do chwili porodu. (bezsporne, a nadto (...) k. 83-92, zestawienie wszystkich nieobecności - k. 93, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

W dniu 16 października 2024 r. skarżąca była w 10 tygodniu ciąży bliźniaczej. (dokumentacja medyczna - k. 153)

Z dniem 3 listopada 2024 r. zakres obowiązków L. B. został zmieniony na zakres obowiązków wskazany w umowie zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r. Poszerzono go ponownie o obowiązki ubezpieczonej. (aneks nr (...) z dnia 31 października 2024 r. - k. 20, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek A. P. (1) e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:35:57- 00:44:46 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:05:55- 00:33:39 - koperta k. 184, zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184, zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

Od tego czasu L. B. zajmowała się nie tylko rekrutacjami, ale również przetargami i social mediami. (zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Spółka nie widziała potrzeby, żeby zatrudniać nowego pracownika na miejsce wnioskodawczyni, ponieważ L. B. dobrze radziła sobie ze wszystkim. (zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

W marcu 2025 r. płatnik składek zawarł umowę zlecenia z nową osobę odpowiedzialną za rekrutację - P. B.. (zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184, zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205, zeznania świadka P. B. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 01:03:03- 01:09:56 - koperta k. 205)

Na stanowisku rekrutera nikt nie został zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę. (zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

P. B. poświęca ok. 4 godzin dziennie na pracę dla płatnika składek. Pracuje wyłącznie zdalnie. Podpisuje listę obecności w domu. Nie sporządza żadnych dokumentów papierowych. (zeznania świadka P. B. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 01:03:03- 01:09:56 - koperta k. 205)

L. X. i działająca w imieniu płatnika składek podpisały z datą 26 marca 2025 r. kolejny dokument nazwany umową o pracę, na podstawie której wnioskodawczyni miała zostać zatrudniona na czas określony od 1 kwietnia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. Warunki umowy były tożsame, jak w umowie z dnia 1 października 2024 r. (umowa o pracę z dnia 26 marca 2025 r. k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni)

W dniu 9 kwietnia 2025 r. ubezpieczona urodziła dwie córki. Ojcem dzieci jest U. O.. (odpisy skrócone aktów urodzenia - k. 102-103)

W dniu 20 kwietnia 2025 r. ubezpieczona złożyła wniosek o urlop macierzyński od 9 kwietnia do 11 listopada 2025 r. oraz o urlop rodzicielski od 12 listopada 2025 r. do 7 lipca 2026 r. (wniosek - k. 80, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie, wskazanych powyżej dokumentów, a także częściowo w oparciu o przesłuchanie wnioskodawczyni, występujących w imieniu płatnika składek A. P. (1) oraz L. B. oraz świadków – jednak tylko w takim zakresie, w jakim posłużyły do poczynienia ustaleń.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom odwołujących i świadków, iż kwestionowana przez ZUS umowa o pracę zawarta pomiędzy L. X. a (...) Sp. z o.o. była fatycznie realizowana, bowiem twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w pozostałym dostępnym materiale dowodowym.

Na wstępie - odnosząc się do przedłożonej w sprawie dokumentacji wskazać należy, iż dokumentacja osobowa potwierdza jedynie fakt formalnego jej sporządzenia, a nie jest dowodem faktycznego istnienia pomiędzy stronami stosunku pracy. Przy tym podkreślić należy, iż już w samej dokumentacji osobowej dotyczącej rzekomego zatrudnienia wnioskodawczyni odnotować należy nieścisłości. Po pierwsze w aktach osobowych ubezpieczonej znajduje się orzeczenie lekarskie o zdolności do podjęcia pracy u płatnika składek z dnia 25 września 2024 r. Z jego treści wynika, iż zostało wydane na podstawie skierowania na wstępne badania lekarskie z dnia 23 września 2024 r. Natomiast świadek V. O. w toku trwania przedmiotowego postępowania zeznała, że zawierała umowę o pracę z wnioskodawczynią, wysyłała ją do lekarza i miało to miejsce na początku października 2024 r.

Dalej zauważenia wymaga, że część dokumentów dotycząca spornego zatrudnienia została wypełniona różnymi długopisami (PIT-2, oświadczenie rodzica, kwestionariusz dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie, kwestionariusz osobowy dla pracownika, informacja dotycząca dostarczania świadectw szkolonych i świadectwa pracy, deklaracja o rezygnacji z dokonywania wpłat do ppk). Mianowicie podpisy wnioskodawczyni zostały sporządzone długopisem o niebieskim wkładzie, zaś daty dopisane zostały długopisem z czarnym wkładem.

Nadto – jak zostało to ustalone w toku trwania postępowania wyjaśniającego przed ZUS - płatnik składek przedłożył pisemny zakres obowiązków skarżącej, mający stanowić załącznik do umowy o pracę z dnia 1 października 2024 r. Co istotne, dokumentu tego nie ma w przedłożonych przed Sądem oryginalnych aktach osobowych odwołującej. W aktach osobowych znajdują się natomiast zaświadczenia z (...) spółki z o.o. spółki komandytowej z dnia 24 października 2024 r. oraz 31 października 2024 r., a więc dokumenty wystawione dopiero po kilku tygodniach od zawarcia spornego stosunku pracy, co więcej, już po stwierdzeniu niezdolności do pracy wnioskodawczyni przypadającej na okres ciąży.

Rozpoznając sprawę Sąd uznał za niewiarygodny dokument w postaci listy obecności za październik 2024 r., z którego wynika, iż ubezpieczona wykonywała pracę w godzinach i liczbie godzin miesięcznych tam wskazanych. Zgodnie z wpisami na ewidencji czasu pracy skarżąca miała świadczyć pracę w dni robocze w okresie od 1 do 15 października w godzinach 8:00-16:00. Podkreślić jednak należy, iż zapisy w listach obecności nie pokrywają się nawet z twierdzeniami samych stron i świadków V. O. oraz U. O.. Wszyscy oni zeznali bowiem, że odwołująca nie miała stałych godzin pracy, mogła pracować z domu, w różnych godzinach - tak jak miała możliwość, ponieważ miała wtedy trójkę małych dzieci. Sama skarżąca podnosiła, że rano mogła pracować ok. 2h, potem mogła dorobić te godziny wieczorem. Znamiennym jest jednak, że ubezpieczona nie pamięta, w jakich okolicznościach podpisywała listę obecności, nie pamięta gdzie do tego doszło - czy miało to miejsce codziennie czy jednorazowo. Podnosiła również, że mogła wskazywać godziny pracy dla spółki, a nie godziny „od do”.

Przechodząc do dalszej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zauważenia wymaga, iż zgodnie z umową o pracę zawartą zarówno w dniu 1 października 2024 r., jak i 26 marca 2025 r. odwołująca miała wykonywać swoje obowiązki w siedzibie płatnika składek. Natomiast z zeznań stron i świadków V. O. oraz U. O. jednoznacznie wynika, iż wnioskodawczyni wykonywała swoje obowiązki przede wszystkim z domu. Choć osoby te podnosiły również, że odwołująca pojawiała się w biurze to nawet jedna osoba nie potrafiła konkretnie wskazać, ile razy miało to miejsce, w jakich konkretnie dniach ani, na ile godzin. Co więcej, oni sami nie znajdowali się w tym czasie w biurze, więc nawet nie mogli widzieć wnioskodawczyni przy pracy.

Dodatkowo, odnosząc się do treści złożonych w sprawie odwołań warto zauważyć, że płatnik składek w swoim środku zaskarżenia podnosił, że zatrudnienie wnioskodawczyni wiązało się z kontynuacja wsparcia osobowego w związku z wakatem na stanowisku po odejściu innej osoby. Z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika jednak, aby taki wakat rzeczywiście powstał. Wszystkie osoby zeznające w przedmiotowej sprawie wskazywały, że L. X. miała przejąć obowiązki L. B..

Podkreślenia również wymaga, iż brak jest dowodów na to kiedy i jakie konkretnie czynności wnioskodawczyni realizowała na rzecz płatnika. W toku trwania przedmiotowego postępowania strony na potwierdzenie wykonywania pracy przez skarżącą przedłożyły jedynie dwie wiadomości e-mail, które miały stanowić raport z wykonanych przez ubezpieczoną zadań, jak również wypełnione dokumenty dotyczące kandydatów do zatrudnienia w spółce.

Zauważyć jednak należy, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, że zostały one przygotowane przez ubezpieczoną. W większości znajduje się na nich nieczytelny podpis, a jeszcze na kolejnym podpis L. B.. Co jednak najistotniejsze - wnioskodawczyni sama przyznała, że nie przekazywała A. P. (1) żadnych dokumentów papierowych, korespondowały mailowo.

Znamiennym jest również to, iż - choć na przedłożonych wydrukach korespondencji e-mail widnieje nadrukowany podpis wnioskodawczyni - to jednak - jak wynika z zeznań L. B. - wskazany w stopce numer telefonu od początku należał tylko do niej. Powyższe wyklucza więc, by mogła się nim posługiwać skarżąca.

Ponadto zauważyć należy, iż choć w zakresie obowiązków wnioskodawczyni wymieniono zajmowanie się social mediami to z zeznań L. B. jednoznacznie wynika, iż od 1 października 2024 r. to nadal ona, a nie wnioskodawczyni, się tym zajmowała.

Za niezrozumiałe uznać zatem należy, dlaczego odwołująca w wiadomości e - mail z dnia 8 października 2024 r. stanowiącej raport z wykonanych przez nią obowiązków miałaby wskazywać, że „posty na FB oraz na insta też wystawiła”.

Przechodząc dalej zaznaczenia wymaga, że strony nie przedstawiły żadnych wiadomości e-mail, w których wnioskodawczyni miałaby pisać do A. P. (2) o umówionych spotkaniach, ani ustalać, kiedy będzie pracować zdalnie, chociaż na takie wiadomości wskazywała A. P. (1) w trakcie swoich zeznań.

Podkreślić również należy, że wnioskodawczyni nie otrzymała od płatnika komputera służbowego, chociaż niewątpliwie sprzęt ten był niezbędny byłby jej do wykonywania powierzonych sporną umową prac.

Znamiennym w przedmiotowej sprawie jest również, że świadkowie nie potrafili konkretnie wskazać, czym zajmowała się ubezpieczona, ani w jakich godzinach. Potrafili jedynie wskazać ogólny zakres jej obowiązków. Nikt nie wiedział, ile kandydatów do pracy odwołująca pozyskała. Natomiast ubezpieczona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosiła wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka chociaż jednego kandydata, z którym miała prowadzić wstępny proces rekrutacyjny.

Sąd nie dał również wiary zeznaniom ubezpieczonej, w których wskazywała, że A. P. (1) przyjeżdżała do niej pod dom i wnioskodawczyni zdawała jej relację z wykonanej pracy. Tym bardziej, że A. P. (1) w zasadzie nie wiedziała, czym wnioskodawczyni miała się zajmować. Zauważyć bowiem należy, iż w trakcie składania informacyjnych wyjaśnień wskazywała, że odwołująca była odpowiedzialna również za przetargi. Nie można także pomijać, że skarżąca miała mieć pełną dowolność, gdzie wstawia ogłoszenia o pracę i jak pozyskuje pracowników.

Nawet zaś gdyby dojść do przekonania, iż pewne czynności w zakresie rekrutacji wnioskodawczyni podejmowała w domu, nie sposób kwalifikować tego jako wykonywanie umowy o prace, lecz co najwyżej jako pomoc partnerowi, który zajmował w spółce będącej płatnikiem stanowisko prokurenta.

W sprawie niesporne jest, że w dokumencie nazwanym „umową o pracę” przewidziano zatrudnienie wnioskodawczyni za najwyższym wynagrodzeniem w spółce (tj. 6000 zł brutto miesięcznie), nawet partner wnioskodawczyni - U. O. zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej w pełnym wymiarze czasu pracy jako koordynator zarabiał mniej, tj. 4666 zł brutto miesięcznie.

Ponadto – jak wynika z materiału dowodowego - żaden inny rekruter nie był zatrudniony przez płatnika składek, ani wcześniej ani później, w oparciu o umowę o pracę. Zanim bowiem skarżąca miałaby podjąć pracę jej obowiązki wykonywała L. B., która – nota bene - mając szerszy zakres obowiązków (social media, piastując jednocześnie funkcję członka zarządu) była zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia za wynagrodzeniem miesięcznym 5000 zł brutto miesięcznie.

Zauważyć również należy, że z zeznań A. P. (1) i V. O. wynika, że to A. P. (1) decydowała o formie zatrudnienia pracownika i jego wynagrodzeniu. Jednak U. O. wskazywał, że było to zależne nie tylko od A. P. (1), ale również od niego. Tym samym to on miałby decydować o wynagrodzeniu swojej partnerki i matki swoich dzieci.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350, dalej: ustawa systemowa) pracownicy, to jest osoby pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Według art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania na ryzyko pracodawcy za wynagrodzeniem.

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku III AUa 433/2005, Wspólnota 2007/25/51).

Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).

W przedmiotowej sprawie organ rentowy stanął na stanowisku, iż umowa o pracę zawarta między ubezpieczoną a płatnikiem składek została zawarta dla pozoru, celem uzyskania kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz skorzystania z wypłaty zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku macierzyńskiego od wyższej podstawy.

Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie, następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 roku ( sygn. akt III UKN 258/00, opubl. OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa.

W sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (wyrok SN z dnia 2 lipca 2008 roku, sygn. akt II UK 334/07, opubl. K.).

Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie o sygn. akt II UK 204/09 (Lex nr 590241), iż o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

Z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 43/10 (Lex nr (...)) wynika, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, to podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 74/10 (Lex nr (...)) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 w/w ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa sens istnienia umowy o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy tym wszak założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p. Tym samym nie można byłoby czynić odwołującej zarzutów, że zawarła kolejną umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych od wyższej podstawy, pod tym wszakże warunkiem, że na podstawie kwestionowanej umowy realizowałaby zatrudnienie o cechach pracowniczych.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż prawo nie zabrania zatrudniania kobiet w ciąży, a sama ciąża nie powoduje automatycznie niezdolności do pracy. Fakt pozostawania w ciąży w kontekście pozorności umowy może mieć znaczenie jedynie wtedy, gdyby ciąża w momencie zawarcia umowy o pracę w sposób oczywisty wykluczałaby możliwość świadczenia pracy przez pracownicę (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2016 r. III AUa 859/15).

Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet jeśli głównym powodem jest chęć uzyskania zasiłku macierzyńskiego bądź odpowiednio wysokiego zasiłku, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeśli umowa faktycznie jest realizowana (wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi - VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2022 r. VIII U 1950/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 62/21).

Reasumując - w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p.. Należy przypomnieć, że pozorność umowy o pracę zachodzi także wówczas, gdy praca jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. Znaczenie ma faktyczne niewykonywanie pracy albo jej wykonywanie jednak w realiach nie korespondujących z właściwościami pracowniczymi (por. wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie - VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 sierpnia 2022r., VII U 323/22).

Ocena, czy praca jest wykonywana na podstawie łączącego strony stosunku pracy, zależy przy tym od okoliczności konkretnej sprawy dotyczących celu, do jakiego zmierzały strony, oraz zachowania elementów konstrukcyjnych stosunku pracy, w tym w szczególności cechy podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy (por. wyrok SN z dnia 8 lipca 2009 r, I UK 43/09, z dnia 12 maja 2011 r, II UK 20/11, oraz wyrok SA Łódź z dnia 17-09-2019 III AUa 39/19).

Elementem akcentowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest też ustalenie, czy dana relacja zobowiązaniowa jest stosunkiem pracy, czy też strony łączy inny stosunek prawny, zależy nie od nazwy zawartej umowy, a od oceny cech tej umowy, nie tylko zapisanych w samej umowie, ale przed wszystkim zawartych w sposobie jej wykonywania (por. wyrok SN z dnia 11 września 1997 roku w sprawie II UKN 232/97, OSNAP 1998/ 13/407; wyrok SN z dnia 25 kwietnia 1997 roku w sprawie II UKN 67/97, OSNAP 1998/2/57).

Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że nie nazwa umowy, ale jej treść i sposób wykonywania decydują o zakwalifikowaniu danej umowy jako umowy o pracę (vide wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11.09.1997 r., OSNAPiUS z 1998 r., nr 13, poz. 407; z dnia 11.04.1997 r., OSNAPiUS z 1998 r., nr 2, poz. 35).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13.04.2000 r. (I PKN 594/99 niepubl.) stwierdził, iż o wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują zainteresowane osoby (art. 353 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), kierując się nie tyle przesłanką przedmiotu zobowiązania, ile sposobu jej realizacji. Dla oceny prawidłowości dokonanego wyboru istotny jest sposób wykonywania tej pracy. Ocena charakteru świadczonej pracy dokonywana jest zarówno przez pryzmat zawartej umowy jak i pod kątem faktycznego sposobu jej wykonywania. O przyjęciu istnienia stosunku pracy decyduje więc sposób wykonywania pracy, a szczególnie realizowanie przez strony, nawet wbrew postanowieniom zwartej umowy – tych cech, które charakteryzują umowę o pracę i odróżniają tę umowę od innych umów o świadczenie usług (Komentarz do art. 22 kp w. U. Jackowiak, M. Piankowski, J. Stalina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki, Kodeks Pracy w komentarzem, Fundacja (...) 2004 r.).

Decydujące znaczenie w procesie rozróżniania charakteru stosunku prawnego łączącego strony ma sposób wykonywania umowy, a w szczególności realizowanie przez kontrahentów – nawet wbrew postanowieniom umownym cech typowych dla danego stosunku (T. Romer, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa 2000, s.101, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2008 r., II UK 209/08, Lex nr 737398).

Zasada ta jest powszechnie uznawana i akceptowana w doktrynie oraz praktyce i w konsekwencji dla oceny zobowiązania pracowniczego drugoplanowe znaczenie ma nazwa umowy oraz deklarowana w chwili jej zawarcia treść. Ważne jest, w jaki sposób strony kształtują więź prawną w trakcie jej trwania. Strony mogą dowolnie ustalać wzajemne stosunki prawne i układać relacje, jednak zasada swobody zawieranych umów doznaje ograniczenia w sytuacji, w której zawarcie postanowień umownych prowadzi do obejścia obowiązujących przepisów prawa, do nadużycia prawa, jego naruszenia, czy wreszcie naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej. O tym, czy strony prawidłowo układają i realizują stosunek pracy, stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, ale faktyczna realizacja umowy, zgodnie z jej treścią i w warunkach charakterystycznych dla tego stosunku prawnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2022 r., III AUa 444/21).

Bezwzględnie bowiem ani treść lub cel stosunku prawnego nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (por. yrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2021 r. III AUa 15/21).

Mając na uwadze dotychczas poczynione rozważania prawne należy podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy w celu dokonania kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego zbadał czy pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek w spornym okresie istotnie doszło do nawiązania i realizacji stosunku pracy w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.

Przesądzenie rzeczywistego charakteru pracowniczego zatrudnienia wymaga przekonującej oceny, że zostały spełnione formalne i realne warunki do podjęcia zatrudnienia, a następnie czy miało miejsce rzeczywiste wykonywanie przez osobę zainteresowaną obowiązków o cechach kreujących zobowiązanie pracownicze (por. postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 24-03-2021 III USK 117/21).

Przy tym bezwzględnie należy mieć na uwadze, iż nawet krótkotrwałe świadczenie pracy przed skorzystaniem ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności umowy o pracę w sytuacji, gdy zamiarem stron tej umowy było nawiązanie stosunku pracy, a zgodna wola stron znalazła odzwierciedlenie w faktycznej realizacji pracowniczego zatrudnienia, czyli wówczas, gdy został wdrożony proces świadczenia pracy, a pracodawca z tejże pracy korzystał (wyrok SA Kraków z dnia 07-04-2021 III AUa 38/18).

Każde postanowienie umowy o pracę, zmierzające do wyłudzenia świadczeń z ubezpieczenia społecznego, należy ocenić jako nieważne wobec istnienia zamiaru obejścia prawa albo przez swą sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, wyrażającą się np. niegodziwością celu albo zderzeniem się z prawem innych ubezpieczonych.

Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika dopuszczalność stosowania przez ZUS art. 58 k.c. oraz art. 83 § 1 k.c. do oceny ważności czynności prawnych w sferze prawa ubezpieczeń społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2022 r., II USK 557/21).

Stosunek pracy wyróżnia się koniecznością osobistego wykonywania pracy, podporządkowaniem pracownika pracodawcy, stałym wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy na jego ryzyko oraz odpłatnością pracy. Zasada osobistego świadczenia oznacza, iż pracownik ma obowiązek wykonywać pracę samodzielnie, osobiście i nie może samowolnie, bez zgody pracodawcy powierzyć pracy innej osobie. Wymóg osobistego świadczenia pracy wiąże się z osobistymi przymiotami pracownika takimi jak kwalifikacje, wiek, doświadczenie itp. Przy czym w świetle art. 22 § 11 oceny charakteru umowy należy dokonywać nie tylko na podstawie przyjętych przez jej strony postanowień, które mogą mieć na celu stworzenie pozoru innej umowy, lecz także na podstawie faktycznych warunków jej wykonywania. Dlatego zastrzeżenie w umowie możliwości zastępowania się w pracy przez wykonawcę inną osobą nie odbiera jej cech umowy o pracę, zwłaszcza gdy faktycznie takie zastępstwa nie nastąpiły, a inne cechy badanej umowy wskazują na przewagę cech charakterystycznych dla stosunku pracy (SN w wyroku z dnia 5 maja 2010 r., I PK 8/10, LEX nr 602668).

Zasada ciągłości świadczenia pracy polega na tym, iż pracownik ma obowiązek wykonać określone czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia trwałej więzi łączącej go z pracodawcą. Nie chodzi tutaj zatem o sytuację jednorazowego wykonania pewnej czynności lub ich zespołu składającego się na określony rezultat. Właściwym przedmiotem umowy o pracę jest świadczenie pracy w sposób ciągły, powtarzający się i polegający na oddaniu swojej zdolności do pracy do dyspozycji innego podmiotu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1999 r. I PKN 451/99 OSNP 2001/10/337, M. Prawn. 2001/11/575 Dz.U.2014.1502).

Przy tym podstawową zasadą odróżniającą stosunek pracy od wykonywania pracy na innej podstawie jest podporządkowanie pracownika. Szerzej na ten temat sąd wypowie się w dalszej części uzasadnienia, niemniej jednak w tym miejscu chciałby zasygnalizować, że ustawodawca zastrzegł w przepisie art. 22 § 1 k.p., że pracownik wykonuje pracę pod kierownictwem pracodawcy, przy czym nie zdefiniował tej cechy zatrudnienia.

Nadto podkreślenia wymaga, iż to na pracodawcy spoczywa ryzyko ekonomiczne gospodarcze i osobowe związane z zatrudnieniem pracownika i powierzeniem mu określonej pracy. Należy też zauważyć, że w przypadku każdej umowy o pracę, podstawą jej zawarcia może być jedynie uzasadniona potrzeba o charakterze ekonomicznym, znajdująca oparcie w charakterze prowadzonej działalności. To potrzeba gospodarcza pracodawcy determinuje zatrudnienie. Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że przy ocenie pozorności umowy o pracę, racjonalność zatrudnienia, potrzeba zatrudnienia pracownika są przesłankami istotnymi dla oceny ważności umowy (wyrok SA w Poznaniu z dnia 30-06-2022, III AUa 62/21, wyrok SA w Szczecinie z dnia 20-10-2021, III AUa 23/21, wyrok SA w Szczecinie z dnia 22-12-2020, III AUa 396/20).

Pracodawca ma pełną swobodę w prowadzeniu działalności gospodarczej, tym bardziej w zatrudnianiu pracowników. Jednak ocena racjonalności jego postępowania (potrzeby zatrudnienia konkretnej osoby na konkretnym stanowisku i na określonych warunkach) ma wpływ na uznanie skuteczności zawartej umowy w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym takiej osoby (wyrok SN - Izba Pracy z dnia 04 - 02-2021 II USKP 7/21).

Podsumowując, jak zauważa się w orzecznictwie, stosunek pracy to więź prawna o charakterze dobrowolnym i trwałym, łącząca pracownika i pracodawcę, której treścią jest obowiązek osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju przez pracownika pod kierownictwem, na rzecz i na ryzyko pracodawcy oraz obowiązek pracodawcy zatrudnienia pracownika przy umówionej pracy i wypłacanie mu wynagrodzenia za pracę ( wyrok SA w Lublinie III APr 10/96, Lex nr 29672).

Co do zasady tylko ważny i realny tytuł, a nie jedynie deklarowany wywiera skutki w prawie ubezpieczeń. Umowa zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi ( wyrok SA w Białymstoku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 2022 r., III AUa 1145/21).

W tej sytuacji do Sądu należało przeprowadzenie oceny, czy analizowany stosunek prawny nosił konstytutywne cechy stosunku pracy.

W tym celu Sąd zbadał, czy odwołująca się osobiście świadczyła pracę podporządkowaną pracodawcy (pod kierownictwem pracodawcy) w wyznaczonym miejscu i czasie, w sposób ciągły, odpłatny, na rzecz i ryzyko pracodawcy w reżimie art. 22 k.p. Dokonanie powyższego ustalenia miało bowiem znaczenie dla objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Mając na względzie specyfikę postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych oraz fakt, iż w przedmiotowej sprawie pomiędzy odwołującymi się a organem ubezpieczeń społecznych powstał spór dotyczący obowiązku ubezpieczeń społecznych (na jaki wskazuje sam ustawodawca w art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) – Sąd pragnie wskazać, iż przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie znalazła zasada wyrażona w art. 3 k.p.c. i 232 k.p.c., zastosowana odpowiednio w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepisy te określają zarówno zakres postępowania dowodowego, jak i obowiązki stron w tym zakresie, wprowadzając zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu.

Przenosząc powyższą regułę na grunt niniejszego sporu, należało przyjąć, że to odwołujący się, zaprzeczając twierdzeniom organu rentowego, który na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonał niekorzystnych dla nich ustaleń, winni w postępowaniu przed sądem nie tylko podważyć trafność poczynionych w ten sposób ustaleń dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych, ale również, nie ograniczając się do polemiki z tymi ustaleniami, wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem reprezentowanym w odwołaniach od decyzji. Z drugiej natomiast strony organ rentowy podważając fakty wynikające z dokumentacji takiej jak umowa o pracę, zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego – winien wykazać, iż faktycznie przedmiotowa umowa do skutku nie doszła, nie była wykonywana, czy też miała charakter pozorny.

Zdaniem Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości uznania, że pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem doszło do skutecznego powstania więzi odpowiadającej stosunkowi pracy na mocy umowy o pracę.

Przede wszystkim należy jednak mieć na względzie, iż wnioskodawczyni bezpośrednio przed spornym zatrudnieniem pracowała w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej jako pracownik sklepu w wymiarze ½ etatu. Natomiast prokurent (...) Sp. z o.o. - U. O. jest ojcem dzieci wnioskodawczyni, ta zaś zawierając umowę była w ciąży - choć twierdzi iż o niej nie wiedziała - zatem formalne zatrudnienie wnioskodawczyni mogło stanowić narzędzie do zapewnienia jej kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych i skorzystanie z wypłaty zasiłku chorobowego i następnie – macierzyńskiego od wyższej podstawy.

W realiach niniejszej sprawy, dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, Sąd miał na uwadze, że ojciec dzieci ubezpieczonej w spornym okresie był prokurentem płatnika składek.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że w spornym okresie od 1 października 2024 roku skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej - miała zatem pracować u płatnika składek w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś u dotychczasowego pracodawcy na pół etatu i jednocześnie opiekować się trójką małych dzieci (w tym jednym dzieckiem nie korzystającym w tym czasie z usług żłobka czy przedszkola).

Zaznaczyć także należy, że w swoim odwołaniu od decyzji ZUS ubezpieczona podnosiła, że zależało jej na zmianie pracy, u swojego dotychczasowego pracodawcy wzięła urlop płatny i miała odejść z tej pracy pod koniec października. Jednak z informacji uzyskanej z (...) spółki z o.o. spółki komandytowej wynika, że wnioskodawczyni nie korzystała w październiku 2024 r. z żadnego urlopu wypoczynkowego, a jej nieobecności w pracy w tym miesiącu były wyłącznie spowodowane zwolnieniem lekarskim przypadającym w okresie ciąży.

Sama odwołująca też zeznała, że jak miała pracę w K. to wymieniała się z partnerem i wtedy on opiekował się najmłodszym dzieckiem, natomiast jak dziecko spało to mogła szukać ogłoszeń dla płatnika składek. Budzi zatem wątpliwość, jak matka trójki małych dzieci (w tym jednego, z którym przebywała w domu) miałaby połączyć ich wychowanie z zatrudnieniem u dwóch pracodawców w łącznym wymiarze czasu pracy półtora etatu. Tym bardziej, iż ubezpieczona sama wskazywała, że ze względu na trójkę dzieci jej tryb życia był intensywny i była bardzo zmęczona.

Sąd zwrócił też uwagę, że do stwierdzenia istnienia stosunku pracy niezbędne jest, by pracownik wykonywał pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.

Takich elementów w opisywanej przez ubezpieczoną i płatnika rzekomej relacji pracowniczej zabrakło. Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały co najwyżej na ustalenie, że ubezpieczona wykonywała pewne czynności na rzecz płatnika składek, lecz na pewno nie na podstawie umowy o pracę – mogła być to jedynie świadczona w warunkach domowych pomoc partnerowi reprezentującemu płatnika jako prokurent.

Do obowiązków wnioskodawczyni miało należeć poszukiwanie pracowników do firmy na stanowiska sprzątające. Zgodnie z zawartą umową o pracę wnioskodawczyni miała pracować w siedzibie pracodawcy.

W toku trwania niniejszego postępowania Sąd ustalił jednak, iż wnioskodawczyni wykonywała te czynności przede wszystkim w domu - choć zgodnie z umową - miała świadczyć pracę w siedzibie płatnika.

Co więcej, w toku trwania przedmiotowego postępowania nie udało się ustalić w jakich godzinach odwołująca miałaby rzeczywiście wykonywać swoje obowiązki i ile czasu jej one zajmowały. Z zeznań samej wnioskodawczyni wynika, iż godziny pracy wskazane w ewidencji czasu pracy nie odpowiadają rzeczywistości. Rano miała pracować ok. 2h, a wieczorem dopracowywać, jednak czy miało to miejsce i w jakim wymiarze - nie wykazano.

Odwołująca i płatnik składek nie udowodnili nadto innego, bardzo istotnego elementu stosunku pracy, jakim jest podporządkowanie pracownicze. W procesie nie wykazano bowiem, że w spornym okresie faktycznie świadczyła ona umówioną pracę w ramach stosunku pracy - w reżimie podporządkowania pracowniczego charakterystycznego dla stosunku pracy.

Formuła podporządkowania pracowniczego obejmuje nie tylko, i nie zawsze, podległość poleceniom dotyczącym przebiegu procesu pracy, lecz określa podporządkowanie jako instrument konkretyzacji ogółu obowiązków pracowniczych. Polecenie stanowi bowiem instrument umożliwiający pracodawcy wykonywanie uprawnień kierowniczych i zarazem realizację podporządkowania. Polecenie dotyczące pracy to polecenie związane z pracą, a zatem nie tylko odnoszące się do sposobu wykonywania poszczególnych czynności składających się na proces pracy, ale także do realizacji obowiązków pracowniczych w ogólności. Nie wszystkie elementy tak rozumianego podporządkowania muszą występować równocześnie i z jednakowym nasileniem. W niektórych przypadkach, uzasadnionych charakterem wykonywanej pracy, element podległości w procesie pracy może być słabo zaznaczony, a niekiedy podporządkowanie przejawia się praktycznie w potencjalnej możliwości wydania polecenia przez pracodawcę. Rzeczywista samodzielność pracownika i "ogólny, organizacyjny" w danych okolicznościach faktycznych charakter kierownictwa pracodawcy nie oznacza zmiany (rozszerzenia) ustalonego powyżej, prawnego pojęcia podporządkowania, jeżeli posiada on prawną (formalną) kompetencję wydawania poleceń. W powyższej formule podporządkowania mieszczą się także przypadki pracowników profesjonalnych, którzy z uwagi na wysokie kwalifikacje, a także regulacje prawne ograniczające zakres ingerencji w sposób wykonywania ich pracy, podlegają ograniczonej kontroli, a polecenia pracodawcy mogą konkretyzować jedynie niektóre, często drugorzędne obowiązki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 listopada 2018 r., sygn. III AUa 223/17).

Z powyższego wynika więc, że podporządkowanie pracownika kierownictwu pracodawcy występuje wyłącznie w postaci podległości organizacyjnej pracownika jako wykonawcy obowiązków na rzecz pracodawcy, który organizuje proces pracy.

Tymczasem z przesłuchania wnioskodawczyni oraz działających w imieniu płatnika, oraz z zeznań świadków nie wynika, aby pracę ubezpieczonej rzeczywiście nadzorowała A. P. (1).

Nadto określenie zadań pracownika jedynie poprzez wskazanie ogólnego zakresu obowiązków, jak również niestosowanie żadnego sposobu weryfikacji stałości wykonywania pracy w kontekście rzekomo ustalonego etatu, brak wydawania bieżących poleceń co do sposobu wykonywania czynności, brak podporządkowania co do czasu pracy w jakim ubezpieczona wykonywała na rzecz płatnika pewne czynności i ich wymiaru, przesądza o tym, że sporny stosunek prawny nie nosił cechy pracowniczego podporządkowania, a z drugiej strony kierownictwa pracodawcy nad pracą wykonywaną przez ubezpieczonego.

Z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby A. P. (1) faktycznie nadzorowała pracę wnioskodawczyni. Sam fakt, iż wnioskodawczyni miała być „pod telefonem” nie potwierdza, iż wykonywała swoją pracę, a tym bardziej, że wykonywała ją w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczona niewątpliwie nie pozostawała w stałym kontakcie z A. P. (1), przez osiem godzin dziennie. Tym bardziej, że obie te osoby nawet nie pamiętały, w jakich godzinach miały ze sobą rozmawiać.

Ponadto nie jest jasnym jak ubezpieczona była z czasu pracy przez płatnika rozliczana. Co więcej, wnioskodawczyni miała pełną dowolność w zakresie decydowania, na jakich stronach będzie zamieszczać ogłoszenia o pracę, jak również, w jaki sposób będzie pozyskiwać pracowników.

Dalej zauważyć należy, że skarżąca została zatrudniona u płatnika składek za wynagrodzeniem 6000 zł miesięcznie brutto. Żadna inna osoba zatrudniona w spółce – także na wyższych stanowiskach - nie otrzymywała tak wysokiego wynagrodzenia. Ponadto żaden inny rekruter nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę ani przed 1 października 2024 roku ani po 16 października 2024 roku.

W sprawie nie została także wykazana rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika w oparciu o umowę o pracę na wskazanym stanowisku pracy. To zaś jest istotną okolicznością, przemawiającą za pozorowaniem przez strony stosunku pracy, bo oznacza, że kierowały się one innymi względami niż rzeczywista chęć i potrzeba świadczenia pracy. U źródła każdej umowy o pracę leży przyczyna w postaci uzasadnionej przesłankami ekonomiczno-organizacyjnymi konieczności pozyskania pracownika do wykonywania prac zakreślonych przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy. Pracodawca kieruje się własną potrzebą gospodarczą i przy prawidłowym, ważnym stosunku pracy wyłącznie ta potrzeba jest sprawczym czynnikiem zatrudnienia. Przy ocenie pozorności umowy o pracę, racjonalność zatrudnienia i potrzeba zatrudnienia pracownika, są przesłankami istotnymi dla oceny ważności umowy. (por. wyroki SN z 2.02.2002, II UKN 359/99, z dnia 17.03.1997, II UKN 568/97 i z 4.02.2000, II UKN 362/99).

Nie można też uznać, że na pracę tę istniało realne zapotrzebowanie, skoro nikt w miejsce wnioskodawczyni pomimo jej długotrwałej nieobecności na podstawie umowy o pracę nie został zatrudniony. Na początku, na podstawie aneksu z dnia 3 listopada 2024 r. obowiązki wnioskodawczyni przejęła L. B.. Zauważyć przy tym należy, że L. B. chociaż przejęła obowiązki wnioskodawczyni nadal zajmowała się przetargami i social mediami. Świadek V. O. wprost przyznała, że spółka nie widziała potrzeby, żeby zatrudniać nowego pracownika na miejsce ubezpieczonej, ponieważ L. B. dobrze radziła sobie ze wszystkim.

Tym samym zatrudnienie odwołującej w pełnym wymiarze czasu pracy nie było niczym uzasadnione, skoro inna pracownica mająca dużo szerszy zakres obowiązków była w stanie podołać powierzonym jej obowiązkom bez pomocy innych osób, a przy tym miała niższe wynagrodzenie.

Sąd nie traci przy tym z pola widzenia, iż płatnik ostatecznie zdecydował się zatrudnić nową osobę, która miała być odpowiedzialna tak jak wnioskodawczyni – wyłącznie za rekrutację. Co jednak istotne, P. B. została zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia.

Wbrew twierdzeniom płatnika składek, argumentem przemawiającym za zatrudnieniem danej osoby na podstawie umowy zlecenia nie może być fakt, że osoba ta jest studentem. Powyższe zależy wyłącznie od charakteru wykonywanej pracy. Co jednak istotne, P. B. wprost przyznała, że praca dla płatnika zajmuje jej ok. 4h dziennie (poza tym studiuje i pracuje w drugiej pracy na pół etatu). Po raz kolejny potwierdza to fakt, że brak było podstaw do zatrudniania odwołującej w pełnym wymiarze czasu pracy.

Uprawniona jest zatem teza, że u podstaw zaangażowania wnioskodawczyni u płatnika nie leżało zawarcie umowy o pracę, a jedynie stworzenie wnioskodawczyni kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Sąd przy tym nie zapomina, że strony w ramach zasady swobody umów mogą ustalać wzajemne stosunki prawne jednak zasadzie swobody zawieranych umów nie można przyznawać prymatu, w sytuacji gdy prowadzi ona do obejścia obowiązujących przepisów prawa, do nadużycia prawa poprzez dowolne szafowanie umowami stanowiącymi tytuł ubezpieczeń społecznych.

Reasumując, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pomiędzy stronami umowy w ogóle doszło do nawiązania stosunku pracy i jej świadczenia przez wnioskodawczynię jako pracownika.

Mając na uwadze to wszystko, Sąd uznał, że zatrudnienie wnioskodawczyni było pozorne, gdyż nie wykonywała ona faktycznie obowiązków na warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Tym samym, sporna umowa o pracę nie stanowiła tytułu objęcia odwołującej pracowniczymi ubezpieczeniami społecznymi.

Podleganie ubezpieczeniu społecznemu wynika z prawdziwego zatrudnienia, a nie z samego faktu podpisania umowy o pracę; dokument w postaci umowy o pracę nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go jako strony umowy, faktycznie złożyły oświadczenia woli o treści zapisanej w dokumencie. Może się bowiem okazać, iż zamiar stron był zgoła odmienny tzn. podpisanie umowy o pracę miało jedynie charakter pozorny (art. 83 § 1 k.c.), a tym samym dokument ten zawiera nieważne oświadczenia woli złożone drugiej stronie. Wskazana wada oświadczenia woli prowadzi do uznania nieważności czynności prawnej.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oczywistym dla Sądu Okręgowego było, że umowę z dnia 1 października 2024 r. należało uznać za umowę zawartą jedynie dla pozoru, której celem było jedynie umożliwienie wnioskodawczyni skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanych z macierzyństwem od wyższej podstawy. Zawarta umowa o pracę stanowić miała narzędzie do realizacji tego celu. Fikcyjne, czyli tylko pozorne zawarcie umowy o pracę, nie mogło stanowić podstawy do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami pracowniczymi u płatnika składek.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie przepisu art. 477 14 §1 k.p.c. oddalił odwołania .

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., mając na uwadze, że zgodnie zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Niniejszą sprawę w całości wygrał pozwany. Wysokość stawki wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego po 360 zł od każdego z odwołujących się została określona w oparciu o przepis § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

Zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzeka z urzędu .

SSO Paulina Kuźma