VIII U 838/25

Sygn. akt VIII U 838/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 lipca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2026 roku w N. na rozprawie

sprawy z wniosku T. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w N.

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy

w związku z odwołaniem T. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w N.

z dnia 7 marca 2025 roku, znak (...)

1. oddala odwołanie;

2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego

w Łodzi na rzecz radcy prawnego X. F. kwotę 442,80 złotych (czterysta czterdzieści dwa złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej T. W. przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Sygn. akt VIII U 838/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7.03.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w G. odmówił N. L. (2) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podstawą tego rozstrzygnięcia było orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28.02.2025 roku, która nie stwierdziła u wnioskodawczyni niezdolności do pracy.

(decyzja – k. 74 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Wnioskodawczyni nie zgodziła się z powyżej wskazaną decyzją, zakwestionowała ustalenia organu rentowego w przedmiocie swego stanu zdrowia i wnosiła o przyznanie prawa do renty. Wskazała, że stan jej zdrowia cały czas się pogarsza w związku z rozpoznaną, uwarunkowaną genetycznie miopatią.

(odwołanie – k. 3)

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie.

(odpowiedź na odwołanie – k. 4-4 verte)

W dniu 18.04.2025 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

(wniosek – k. 16, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym – k. 17-18 verte)

Postanowieniem z dnia 16.06.2025 r. tutejszy sąd ustanowił dla wnioskodawczyni pełnomocnika w osobie radcy prawnego.

(postanowienie – k. 24)

Na rozprawie w dniu 13.07.2026 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.

(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 7.05.20213.07.2026 roku e-protokół 00:03:10 i dalej – płyta CD – k. 157)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

N. L. (2) urodziła się w dniu (...)

(okoliczność bezsporna)

Wnioskodawczyni posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe oraz wyuczony zawód: szwaczka.

(okoliczność bezsporna)

Wnioskodawczyni pobierała rentę okresową z tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie od 8.05.2022 r. do 31.01.2025 r.

(okoliczność bezsporna)

W dniu 18.12.2024 r. ubezpieczona złożyła do ZUS wniosek o przyznanie dalszego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

(wniosek – k. 70-70 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Lekarz Orzecznik ZUS, rozpatrując powyższy wniosek, orzeczeniem z dnia

31.01.2025 r. uznał, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS rozpoznał u odwołującej miopatię o niewyjaśnionej etiologii.

(orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS – k. 71-71 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego , opinia lekarska – k. 28-29 załączonej do sprawy dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej )

Komisja Lekarska ZUS, po rozpatrzeniu sprzeciwu orzeczeniem z dnia 28.02.2025 r. nie stwierdziła u ubezpieczonej niezdolności do pracy. U skarżącej rozpoznano: miopatię o niewyjaśnionej etiologii – bez istotnego upośledzenia sprawności, gruczolaka przysadki.

( orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS – k. 73 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego, sprzeciw – k. 30-31, opinia lekarska – k. 36-38 dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej załączonej do sprawy)

Na podstawie tego orzeczenia organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

(decyzja – k. 74 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Wnioskodawczyni skarży się na bóle kręgosłupa, zawroty głowy, bóle kończyn w nocy, prądy występują w nocy, natomiast w pozycji siedzącej nie występują. Zapomina. Jest pod opieką endokrynologa, kardiologa, genetyka i ortopedy.

1) R. świadomości: badany przytomny z pełnym kontaktem słownym, bez zaburzeń mowy, zorientowany w miejscu i czasie.

2) Czaszka: wygląd prawidłowy, palpacyjnie bez zmian.

3) Objawy oponowe: nie stwierdza się.

-

4) Nerwy czaszkowe: w zakresie nerwów czaszkowych bez uchwytnej patologii.

5) Kończyny górne: ruchy czynne i bierne w pełnym zakresie, siła i napięcie mięśniowe (+=), czucie powierzchniowe i głębokie (+=), odruch z mięśnia trójgłowego (+=), dwugłowego (+=), promieniowy(+=), łokciowy (+=).

6 ) Tułów: czucie powierzchniowe symetryczne, odruchy brzuszne (+=).

7) Kończyny dolne: ruchy czynne i bierne w pełnym zakresie, siła i napięcie

mięśniowe (+=), czucie powierzchniowe i głębokie (+=), odruchy OK +=, OA +=.

Objawy rozciągowe nieobecne.

Objawy patologiczne nie stwierdza się.

8) Objawy móżdżkowe (ataksja, adiadochokineza) nieobecne.

9) Chód sprawny.

10) Próba F.: prawidłowa.

W badaniu neurologicznym u wnioskodawczyni rozpoznano: miopatię o niewyjaśnionej etiologii, bez istotnych deficytów neurologicznych, gruczolaka przysadki, zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa odcinka szyjnego.

Wnioskodawczyni skarży się na osłabienie kończyn górnych i dolnych. Nie może podnosić rąk do góry. Ma trudności we wchodzeniu po schodach i jeździe na rowerze. Poradnia genetyczna wykluczyła podłoże genetyczne osłabienia mięśni. Ubezpieczona ma często wykonywane badanie EMG mięśni.

Z punktu widzenia neurologii, stwierdzane w badaniu naruszenie sprawności organizmu ubezpieczonej nie powoduje długotrwałej niezdolności do wykonywania przez nią pracy zarobkowej w myśl ustawy o rentach i emeryturach. Badania EMG wykazały zmiany miopatyczne bez cech progresji w czasie.

Na rynku pracy z powodów neurologicznych odwołująca się jest osobą niepełnosprawną, ale zdolną do wykonywania pracy zarobkowej.

(pisemna opinia biegłego z zakresu neurologii – k. 21-23)

Z punktu widzenia endokrynologii u wnioskodawczyni rozpoznano: hyperprolaktynemię w przebiegu mikro gruczolaka przysadki mózgowej w trakcie leczenia O., wole guzowate obojętne.

Stan ubezpieczonej nie powoduje niezdolności do pracy z przyczyn endokrynologicznych. Ubezpieczona od wielu lat z powodu hyperprolaktynemii w przebiegu mikrogruczolaka przysadki mózgowej, obecnie zażywa O. 1/2 tabletki. W badaniu RM przysadki z 29.04.2024 r. nie stwierdzono zmian ogniskowych, jedynie niejednorodne wzmocnienie kontrastowe. Badania PRL w normie 4,88ng/ml z 2025r i 7,6lng/ml z dnia 10.02.2016r. Ubezpieczona wymaga systematycznego leczenia i kontroli lekarskiej w Por. Endokrynologicznej. Niemniej jednak stwierdzone u niej schorzenia i stan ubezpieczonej nie powoduje niezdolności do pracy z przyczyn endokrynologicznych.

(pisemna opinia biegłego z zakresu endokrynologii dr n. med. N. L. (1) – k. 134-135 verte)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, opierając się na załączonych do akt sprawy aktach rentowych ubezpieczonej, dokumentacji medycznej, bowiem żadna ze stron postępowania nie kwestionowała ich rzetelności i autentyczności, a i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu, jak również opierając na opiniach biegłych sądowych lekarzy tj. neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1), uznając, że wskazane opinie stanowią w pełni wartościowy dowód w sprawie. Z tych też powodów, Sąd Okręgowy w pełni podzielił wnioski wynikające z opinii ów biegłych i oparł na nich ustalenia faktyczne.

Opinie wskazanych biegłych zostały sporządzone zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzę zawodową. Biegli szczegółowo i w sposób pełny określili schorzenia występujące u badanej oraz ocenili ich znaczenie z perspektywy własnej specjalizacji medycznej dla jej zdolności do pracy.

Dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, a mianowicie w myśl art. 278 § 1 k.p.c. korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Takich wiadomości, to jest specjalistycznej wiedzy medycznej wymaga opis rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasilenia, związanych z nimi dolegliwości stanowiących łącznie o zdolności do wykonywania zatrudnienia lub jej braku. W świetle przytoczonej regulacji, sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Sąd Okręgowy podzielił w całości opinie biegłych sądowych lekarzy neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1). Zostały one wydane po badaniu przedmiotowym ubezpieczonej i analizie dokumentacji lekarskiej, przez niekwestionowanych specjalistów z zakresu schorzeń występujących u wnioskodawczyni. Opinie wydali po zapoznaniu się z dokumentami leczenia i po przeprowadzeniu właściwych badań. W ocenie sądu opinie te nie zawierają sprzeczności ani braków, które pozbawiałyby je mocy dowodowej, zostały przekonująco uzasadnione, a zawarty w nich końcowy wniosek orzeczniczy został przez biegłych logicznie uzasadniony. Biegła neurolog w swej opinii wskazała, że z powodów neurologicznych odwołująca się jest osobą niepełnosprawną, ale zdolną do wykonywania pracy zarobkowej, a biegła kardiolog dr n. med. N. L. (1), że ubezpieczona u której rozpoznano hyperprolaktynemię w przebiegu mikrogruczolaka przysadki mózgowej jest w trakcie leczenia lekiem O., niemniej jednak stan jej zdrowia nie powoduje niezdolności do pracy z przyczyn endokrynologicznych.

Sąd zważył, że wnioskodawczyni reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do wniosków opinii biegłych: neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1), a na rozprawie w dniu 13.07.2026 r. bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, potwierdzając tym samym słuszność zawartych w tych opiniach wniosków końcowych. W postępowaniu sądowym, w sytuacji, gdy zachodzi potrzeba wyjaśnienia okoliczności sprawy wymagających wiadomości specjalnych, konieczne jest przeprowadzenie w postępowaniu sądowym dowodu z opinii biegłego, który to dowód w postępowaniu sądowym jest jedyną drogą pozyskania koniecznych do rozstrzygnięcia wiadomości specjalnych. Zauważyć należy przy tym, że dowód w postaci opinii biegłych podlega ocenie na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych we wnioskach (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., sygn. I CKN 1170/98). Opinia biegłych nie podlega, jak dowód na stwierdzenie faktów, weryfikacji w oparciu o kryterium prawdy i fałszu, lecz poprzez pozytywne lub negatywne uznanie wartości rozumowania zawartego w opinii. Zatem, jeśli opinia biegłego nie zawiera niejasności, wewnętrznych sprzeczności ani luk, oparta została na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, biegły w sposób należyty uzasadnił swoje wnioski (tj. w szczególności przedstawił tok swego rozumowania w sposób poddający się kontroli pod względem logiki), a konkluzje opinii są konkretne i przekonujące oraz wynikają z przeprowadzonych przez biegłego czynności (np. badań) oraz toku rozumowania, to brak jest podstaw do uznania takiej opinii za nieprzydatną dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie wskazać należy, że to strona winna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii (por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia: 16 września 2009 r., sygn. I UK 102/09). Na gruncie niniejszej sprawy takich wad opinii biegłych sądowych neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1) Sąd Okręgowy nie stwierdza. Przedstawione w sprawie opinie biegłych tj. neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1) były spójne, logiczne, merytorycznie prawidłowe i w pełni odpowiadały postawionej tezie dowodowej, a ponadto zawierały czytelne wnioski. Ustalenia wskazanych biegłych ponadto w całości korespondują ze znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją. Zaprezentowane w sprawie dotychczasowe opinie w/w biegłych nie mogą zostać podważone z uwagi na ich ostateczną wartość dowodową.

W ocenie Sądu opinie powołanych w sprawie biegłych – neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1) są wystarczająco szczegółowe i dają pełny obraz stanu zdrowia ubezpieczonej. Przedmiotowe opinie są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Ustalając stan faktyczny Sąd nie dał natomiast wiary opinii biegłego z zakresu endokrynologii prof. dr hab. n. med. W. B.. Zdaniem sądu opinia tego biegłego (podstawowa i dwie uzupełniające) nie spełnia kryteriów pełnowartościowego dowodu. Przede wszystkim biegły zaniechał przeprowadzenia badania przedmiotowego ubezpieczonej, co tym samym czyniło sformułowane przez niego wnioski końcowe przedwczesnymi i opartymi w zasadzie wyłącznie na dostępnych dokumentach, a nie na rzeczywistym stanie zdrowia ubezpieczonej. Opinia ta zawiera zatem istotny brak, który rzutował na jej moc dowodową i tym samym dyskwalifikował jej przydatność do rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć należy, że orzekanie o niezdolności do pracy dotyczy konkretnej osoby, natomiast wnioski orzecznicze są możliwe do sformułowania dopiero po obiektywizacji faktycznego naruszenia sprawności konkretnego ubezpieczonego. Obiektywizacja faktycznego naruszenia sprawności organizmu przez biegłego sądowego polega na przekształceniu subiektywnych odczuć badanego o bólu i chorobie w mierzalne, medyczne kryteria. Biegły opiera się na obiektywnych badaniach, dokumentacji i aktualnej wiedzy, aby ocenić realny wpływ stanu zdrowia na zdolność do pracy. Dlatego biegły winien wpierw sprawdzić historię leczenia, wyniki badań, opinie innych lekarzy, następnie wykonać własne badanie kliniczne i ocenić aktualny stopień uszkodzenia funkcji organizmu i dopiero na kanwie tych ustaleń odnieść stopień naruszenia sprawności do wymagań konkretnego zawodu lub ogólnych zdolności zarobkowych danego badanego. Tymczasem w swej biegły z zakresu endokrynologii prof. dr hab. n. med. W. B. oparł się w zasadzie na subiektywnych odczuciach ubezpieczonej pomijając obiektywne wskaźniki medyczne. Nadto biegły ten wprawdzie przywołał pewne zdarzenia, zarówno medyczne jak i orzecznicze dotyczące ubezpieczonej, jednak bez przybliżenia czego one dotyczyły. Nie wiadomo jaka jest sprawność poruszania się ubezpieczonej, na czym polega osłabienie siły mięśniowej kończyn oraz czym skutkuje – takich informacji nie sposób doszukać się w opinii. Nie wiadomo jak biegły potwierdził i zobiektywizował utratę pamięci u ubezpieczonej. Tak wybiórcze stwierdzenia uniemożliwiały zatem sądowi prześledzenie poszczególnych etapów mechanizmu jakim biegły kierował się konstruując swą opinię, a które to doprowadziły go w konsekwencji, składały się na poczyniony przez niego wniosek końcowy o uznaniu wnioskodawczyni za częściowo niezdolną do pracy. Podnieść należy, że opinia biegłego z zakresu endokrynologii prof. dr hab. n. med. W. B. przede wszystkim nie zawiera weryfikacji ani obiektywizacji istotnych z punktu widzenia orzeczniczego dysfunkcji na jakie zwrócił uwagę prof. dr hab. n. med. W. B.. Biegły z jednej strony wskazał, że występujące u ubezpieczonej dolegliwości tj. osłabienie kończyn czy utrata pamięci należy przypisać rozpoznaniu neurologicznemu – miopatii genetycznej (strona 67 opinii podstawowej, strona 90 pierwszej opinii uzupełniającej, strona 106 drugiej opinii uzupełniającej), a na stronie 109 drugiej opinii uzupełniającej, podał że nie mógł wykluczyć występowania u pacjentki (ubezpieczonej) wymienionych wyżej dolegliwości, które mogą pochodzić, a zatem być powiązane przyczynowo z rozpoznanymi u wnioskodawczyni jednostkami tj.: nadczynnością i gruczolakiem przysadki oraz hiperprolaktynemią. Opinia biegłego endokrynologa prof. dr hab. n. med. W. B. jest zatem zupełnie niespójna. U wnioskodawczyni kwestia osłabienia siły mięśniowej jest sprawą definitywnie subiektywną, zwłaszcza że biegły neurolog w niniejszej sprawie nie potwierdził istotnego klinicznie osłabienia siły mięśniowej u ubezpieczonej. Powyższej oceny Sąd mógł dokonać jedynie na podstawie wiadomości specjalnych biegłego neurologa, gdyż tylko taki biegły posiadał właściwą wiedzę w tym zakresie. W opinii biegłego neurologa znajduje się opis w zakresie kończyn górnych i dolnych – ruchy czynne i bierne w pełnym zakresie, siła i napięcie mięśniowe (+=). Brak jest zatem dowodu w sprawie na takie upośledzenie sprawności wnioskodawczyni, które powodowałoby znacznego stopnia utratę zdolności do pracy z powodu dysfunkcji układu ruchu. Biegły endokrynolog prof. dr hab. n. med. W. B. sugerował, że u ubezpieczonej występuje szczególne osłabienie kończyn dolnych, jednak brak jest obiektywnych przesłanek potwierdzających występowanie tego rodzaju zaburzeń. Tym bardziej, że biegły neurolog opisał chód prawidłowy u ubezpieczonej. Natomiast zaburzenia w zakresie libido nie rzutują na zdolność do pracy wnioskodawczyni jako posiadającej wykształcenie zasadnicze zawodowe oraz wyuczony zawód: szwaczka.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Spornym w sprawie było czy stan zdrowia odwołującej uprawnia ją do świadczenia objętego zaskarżoną decyzją.

Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1631, dalej jako ustawa emerytalna), a więc:

1) jest niezdolny do pracy;

2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3–8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15–17 oraz art. 7 pkt 1–3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów;

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Pierwsza z przesłanek, a więc niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2004r., II UK 222/03).

Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 grudnia 2000r., II UKN 134/00 i z dnia 7 września 1979r., II URN 111/79). Dokonując analizy pojęcia „całkowita niezdolność do pracy" należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004r., I UK 28/04). Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2006r., I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2009r., II UK 106/09, z dnia 8 maja 2008r., I UK 356/07, z dnia 11 stycznia 2007r., II UK 156/06 i z dnia 25 listopada 1998r., II UKN 326/98).

W orzecznictwie przyjmuje się również (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 sierpnia 2003r., II UK 11/03 oraz z dnia 5 lipca 2005r., I UK 222/04), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia. B. tego nie można w szczególności wywodzić z przewidzianych w art. 13 ustawy emerytalnej przesłanek, a więc: stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Są więc bez znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy. Obiektywna możliwość podjęcia dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem kwalifikacji, wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych może być brana pod uwagę tylko wówczas, gdy ubiegający się o rentę jest niezdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, gdyż oba te aspekty muszą występować łącznie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999r., sygn. akt II UKN 675/98). O niezdolności do pracy nie decyduje więc niemożność podjęcia innej pracy warunkowana wiekiem, poziomem wykształcenia i predyspozycjami psychofizycznymi, lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do innego zawodu.

Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawczyni (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa (...)15).

W ocenie Sądu ustalenia dokonane w toku postępowania nie uzasadniają zmiany zaskarżonej decyzji i nie stanowią podstawy do przyznania ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że ubezpieczona nie jest osobą niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy emerytalnej. Pozostałe przesłanki związane z prawem do świadczenia nie stanowiły natomiast przedmiotu sporu między stronami.

W niniejszej sprawie wypowiedziało się trzech biegłych lekarzy.

Pierwszą opinię sporządził biegły z zakresu neurologii, który uznał że ubezpieczona jest zdolna do wykonywania pracy zarobkowej.

Kolejną opinię wydał biegły z zakresu endokrynologii prof. dr hab. n. med. W. B., który stwierdził że skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.

Wobec powyższego, z uwagi na rozbieżne stanowiska biegłych oraz uwzględniając wniosek organu rentowego w tym zakresie, sąd postanowieniem z dnia 11.02.2026 r. dopuścił dowód z opinii innego biegłego sądowego endokrynologa na okoliczność wypowiedzenia się przez tego biegłego:

- czy wnioskodawczyni jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu;

- czy niezdolność ma charakter długotrwały czy stały, w jakiej dacie powstała i do kiedy będzie trwała.

Sąd w całości dał wiarę opinii biegłych sądowych lekarzy: neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1). Sąd podzielił pogląd wyrażony w wydanych przez tych biegłych opiniach , albowiem, w jego ocenie biegli wnikliwie ocenili stan zdrowia ubezpieczonej, po dokonaniu badań przedmiotowych oraz po zapoznaniu się z dokumentacją lekarską z przebiegu leczenia, w sposób jednoznaczny, czytelny i zgodny z wiedzą oraz doświadczeniem medycznym nie uznali ubezpieczonej za osobę niezdolną do pracy zarobkowej. Sąd Okręgowy dokonał sprawdzenia przesłanek, którymi kierowali się wskazani biegli, jak i dokonał kontroli prawidłowości ich rozumowania. Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków nie budził zastrzeżeń Sądu i w połączeniu z kryterium zgodności z zasadami logiki, wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłych oraz podstaw teoretycznych opinii, wydane opinie: neurologa i endokrynologa dr n. med. N. L. (1), należało uznać za przekonujący dowód w sprawie. Opinie te stanowiły więc podstawę wydanego w sprawie orzeczenia.

Natomiast co do opinii biegłego z zakresu endokrynologii prof. dr hab. n. med. W. B., to jej ocena została już zaprezentowana w części obejmującej ocenę dowodów, dlatego w tym miejscu, odwołując się do niej jedynie ogólnie, należało jeszcze raz wskazać, że sąd odmówił jej przymiotu wiarygodności z przyczyn szerzej tam omówionych.

Podkreślić należy, że przy ocenie opinii biegłych lekarzy Sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w tej opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. (por wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87, PiZS 1988/7/62 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r. III AUa 1328/17 V. numer (...)). Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków wyrażonych w opinii biegłych jest jednym z podstawowych kryteriów oceny dokonywanej przez Sąd, niezależnie od kryteriów zgodności z zasadami wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego oraz podstaw teoretycznych opinii (tak postanowienie SN z 27 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4 poz. 84). Tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (wyrok SN z 2000-06-30 II UKN 617/99 OSNAPiUS 2002/1/26). Sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji, aby opinia biegłego (biegłych) przekonała strony sporu. Wystarczy, że opinia jest przekonująca dla sądu, który wiążąco ocenia, czy biegły wyjaśnił wątpliwości zgłoszone przez stronę. Granicę obowiązku prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego wyznacza podlegająca kontroli instancyjnej ocena, czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy (wyr. SN z 25.9.1997 r., II UKN 271/97, OSNP 1998, Nr 14, poz. 430). Dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych w sprawie nie jest równoznaczne z uzyskaniem dowodu korzystnego dla strony niezadowolonej z faktów wynikających z dowodów dotychczas przeprowadzonych (wyrok SN z 28 lutego 2001 roku, II UKN 233/00 Legalis).

O nabyciu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie mogą przesądzać subiektywne odczucia osoby ubezpieczonej (III AUa 12/21 - wyrok SA Szczecin z dnia 21-04-2021). Jeśli w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy przedmiotem sporu jest ocena stanu zdrowia osoby ubiegającej się o to świadczenie, to taka ocena jako wymagająca wiadomości specjalnych musi być dokonywana z udziałem biegłych lekarzy reprezentujących odpowiednie specjalności medyczne (art. 278 § 1 i następne KPC) i opierać się przede wszystkim na wnioskach wynikających ze sporządzonych przez tych biegłych opiniach. Specyfika dowodu z opinii biegłego (biegłych) polega zaś m.in. na tym, że jeżeli taki dowód (dowody) został już przez sąd dopuszczony, to stosownie do art. 286 KPC, opinii dodatkowego biegłego można żądać jedynie „w razie potrzeby”. Zarzuty dotyczące nieuwzględnienia wniosków o przeprowadzenie dowodów z opinii kolejnych biegłych nie mogą natomiast odnieść skutku, jeżeli wydane już przez biegłych opinie wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a ich fachowość i rzetelność nie została w żaden sposób podważona. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują również obowiązku uzupełnienia już sporządzonej opinii czy to na piśmie, czy też w formie ustnej do protokołu rozprawy w każdym wypadku. Pozostawiają one sądowi decyzję, czy opinia wymaga dodatkowych wyjaśnień ze strony jej autora, a także, czy wyjaśnienia te powinny być złożone w formie ustnej czy w formie pisemnej. Potrzeba taka nie może być jedynie wynikiem niezadowolenia strony z niekorzystnego dla niej wydźwięku konkluzji opinii, lecz być następstwem umotywowanej krytyki dotychczasowej opinii (III UK 478/18 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 29-01-2020 r.). Ocena niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaga wiadomości specjalnych, które posiadają biegli lekarze specjaliści z zakresu schorzeń wcześniej rozpoznanych u wnioskodawcy. Sąd zarazem nie ma obowiązku dopuszczania dowodu z dalszej opinii od tych samych biegłych lub innych biegłych, jeżeli już sporządzone w sprawie opinie są jednoznaczne i tak przekonujące, że określoną okoliczność uznaje za wyjaśnioną.

W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego sąd stwierdził, że stan zdrowia odwołującej na dzień wydania skarżonej decyzji nie uzasadnia uznania ją za osobę niezdolną do pracy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie uznając je za niezasadne.

O zwrocie kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu orzeczono na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.05.2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U.2026.136) uwzględniając zwrot stawki podatku VAT.