VIII U 736/26

Sygn. akt VIII U 736/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 czerwca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie

Przewodnicząca sędzia SO Magdalena Lisowska

Protokolant sekretarz Marta Baranowska

po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 roku w Łodzi

na rozprawie

sprawy z odwołania G. R.

od decyzji (...) Ubezpieczeń (...) w X.

z dnia 13 lutego 2026 roku znak (...) (...) (...).(...)

o świadczenie wspierające

oddala odwołanie.

SSO Magdalena Lisowska

Sygnatura akt: VIII U 736/26

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lutego 2026 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w U. po rozpatrzeniu wniosku z 17 grudnia 2025 r. odmówił R. X. (2) świadczenia wspierającego, ponieważ ubezpieczona nie przedłożyła ważnego dokumentu, który potwierdza legalny pobyt i dostęp do rynku pracy na terytorium (...). (decyzja z 13 lutego 2026 r. w aktach ZUS dot. świadczenia wspierającego).

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 16 lutego 2026 r. złożyła R. X. (1) reprezentowana przez pełnomocnika, będącego jej synem zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy

z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (specustawa), poprzez ich niezastosowanie i błędne uznanie, że odwołująca się nie posiada legalnego pobytu oraz dostępu do rynku pracy w Polsce;

- naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji odmownej mimo przedłożenia dokumentów potwierdzających status PESEL (...) oraz certyfikat V..pl.

W związku z powyższym odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości

i przyznanie R. X. (2) prawa do świadczenia wspierającego oraz zasadzenie wypłaty świadczenia wraz z należnymi odsetkami od dnia powstania uprawnień. (odwołanie k. 3-6).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. (odpowiedź na odwołanie k. 35-36 odwrót).

Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie oświadczając, że mama nie ma karty stałego pobytu, bo z uwagi na stan zdrowia nie może pracować. Ma natomiast PESEL (...) i jest on przedłużony. (końcowe stanowisko strony odwołującej e-protokół rozprawy z 11 czerwca 2026 r. 00:00:17 – płyta CD k. 61).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

R. X. (1) urodziła się (...) Wnioskodawczyni posiada status (...). (powiadomienie o nadaniu numeru PESEL k. 46).

Decyzją z 23 września 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w O. postanowił ustalić R. X. (2) poziom potrzeby wsparcia od dnia złożenia wniosku wyrażonego w wartości punktowej w skali 0-100 punktów: 99 pkt. (decyzja z 23 września 2025 r. w aktach ZUS dot. świadczenia wspierającego).

W dniu 17 grudnia 2025 r. pełnomocnik R. X. (2) złożył wniosek o przyznanie jej świadczenia wspierającego dla osoby z niepełnosprawnością.

(wniosek z 17 grudnia 2025 r. w aktach ZUS).

R. X. (1) została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku o świadczenie wspierające. W wezwaniu wskazano, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku o świadczenie wspierające, ponieważ wnioskodawczyni nie złożyła wymaganych dokumentów. Organ rentowy wskazał, by ubezpieczona doręczyła ważny dokument, który potwierdzi legalny pobyt ubezpieczonej i dostęp do rynku pracy w Polsce. Organ wskazał, że takim dokumentem może być, m.in.:

1) karta stałego pobytu,

2) karta pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy oraz posiada zezwolenie na pracę w Polsce albo jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na prace;

3) karta pobytu rezydenta długotrwałego Unii Europejskiej;

4) karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa

w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy

w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa;

5) karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej;

6) dokument pobytowy z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej;

7) karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia badań naukowych;

8) karta pobytu z adnotacją (...) dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej naukowca;

9) wiza krajowa z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych;

10) dokument pobytowy z adnotacją (...) lub wiza długoterminowa

z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa

w Polsce w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca;

11) karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy dzielonego w związku z wykonywaniem pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

12) karta pobytu członka rodziny obywatela UE/karta pobytowa (dla członka rodziny obywatela UE nie będącego obywatelem UE);

13) karta stałego pobytu członka rodziny obywatela UE/karta stałego pobytu (dla członka rodziny obywatela UE nie będącego obywatelem UE);

14) dokument potwierdzający objęcie obywatela (...) F. Umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa (...) F. z Unii Europejskiej.

Organ wskazał, że brakujący dokument należy dołączyć w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego wezwania.

(wezwanie z 10 lutego 2026 r. w aktach ZUS).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 11 lutego 2026 r. pełnomocnik wnioskodawczyni przesłał do organu rentowego skany paszportu wnioskodawczyni, zaświadczenia z rejestru PESEL, z którego wynika, że R. X. (1) posiada status cudzoziemca, któremu nadano numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy. Nie przedstawił on jednak karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”

(bezsporne).

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) świadczenie wspierające przysługuje:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

a) obywatelom Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej,

b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,

c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,

e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

– jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,

f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, lub

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,

g) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom Zjednoczonego Królestwa (...) Północnej, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f Umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa (...) Północnej z Unii Europejskiej i (...) (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.).

Zatem sam w sobie legalny pobyt wnioskodawczyni na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 poz. 337) oraz uprawnienie do pracy, który wnioskodawczyni przysługiwał na podstawie art. 22 powyższej ustawy i status (...) nie jest wystarczający do nabycia prawa do spornego świadczenia, jeżeli ubezpieczona nie legitymuje się kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”. Wnioskodawczyni nie należy bowiem do żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu wspierających.

Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było, aby do nabycia prawa do świadczenia wspierającego wystarczającym był jakikolwiek tytuł do legalnego pobytu na terytorium RP, to w art. 2 pkt 2 nie zostałyby enumeratywnie wymienione kategorie cudzoziemców uprawnionych do tego świadczenia, a zostałoby wskazane, że prawo do tego świadczenia mają po prostu osoby będące cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu nie bez przyczyny w cytowanym powyżej art. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym określono katalog cudzoziemców uprawnionych do tego świadczenia w tak szczegółowy sposób – inaczej niż choćby w art. 1 ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r.

o świadczeniu uzupełniającym (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 723), który stanowi, że świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skoro więc na gruncie ustawy o świadczeniu wspierającym ustawodawca wskazał jedynie konkretne grupy legalnie przebywających w Polsce cudzoziemców, które będą uprawnione do tego świadczenia, to tylko ci cudzoziemcy są uprawnieni do świadczenia wspierającego.

I choć powyższe różnicowanie sytuacji legalnie przebywających w Polsce cudzoziemców może się do wydawać niesprawiedliwe, to sąd ubezpieczeń społecznych przy orzekaniu nie ma możliwości kierowania się zasadami współżycia społecznego czy słuszności.

Na marginesie warto zauważyć, że art. 2 oraz 22 ustawy z 12 marca 2022 r. zostały uchylone z dniem 5 marca 2026 r. na podstawie art. 17 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku

z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 203 ze zm.).

Mając na względzie powyższe, okoliczności Sąd na postawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.