VIII U 725/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi – VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:

Przewodniczący – sędzia Anna Przybylska

Protokolant –stażysta U. T.

po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 roku w C.

na rozprawie

sprawy z odwołania N. A.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) (...) w C.

o wysokość emerytury

na skutek odwołania od decyzji z dnia 12.02.2026 roku znak (...)

oddala odwołanie.

Sygnatura akt VIII U 725/26

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12.02 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7.01. 2026 r. przeliczył J. W. na podstawie art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS emeryturę od 1 stycznia 2026 r., tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, iż emeryturę ustaloną w kwocie 17546,72 zł zwiększa się o kwotę wynikającą z podzielenia składek zewidencjonowanych na koncie po dniu ponownego ustalenia wysokości emerytury do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury, z uwzględnieniem ich waloryzacji, przez średnie dalsze trwanie życia ustalonego dla wieku ubezpieczonego w dniu złożenia tego wniosku, tj. w dniu 7.01.2026 roku;



kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 10930,12 zł



średnie dalsze trwanie życia 126,10 m-cy



wyliczona kwota emerytury wynosi 17633,40 zł.

Po ponownym ustaleniu wysokość emerytury wynosi:

17546,72 zł + (10930,12/126,10) = 17633,40 zł.

Do emerytury przysługuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,22 zł.

Wskazano naliczone wyrównania, potrącenia i odliczenia:

- należność za okres 1.01.2026 – 28.02.2026 – 173,36 zł wraz ze świadczeniem za marzec w kwocie 17981,62 zł, po odliczeniu zaliczki na podatek odprowadzanej do urzędu skarbowego w kwocie 1837 zł, liczonej od podstawy opodatkowania 17807 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1602,61 zł, zakład przekaże na rachunek w banku (...),37 zł;

- od 1.04.2026 r obliczona emerytura brutto wynosi 17633,40 zł

Wskazano naliczone świadczenia bieżące, potrącenia i odliczenia:

- od 1.04.2026 r podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota 17633 zł, zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 1816 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 1587,01 zł; wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 14578,61 zł.

ZUS poinformował, że nie ma obowiązku sporządzania ani przesyłania comiesięcznych szczegółowych raportów dotyczącej wypłaconej emerytury oraz, że szczegółowe informacje o wypłatach są dostępne do samodzielnego wglądu za pośrednictwem Platformy (...) Elektronicznych (...), po zalogowaniu do systemu istnieje możliwość przeglądania informacji o wypłatach i potrąceniach związanych ze świadczeniami emerytalno – rentowymi, nadto zgodnie z art. 34 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby pobierające świadczenia emerytalne oraz osiągające dochody z tytułu zatrudnienia, otrzymują od organu rentowego informację o dochodach.

(decyzja - k. 225 akt ZUS)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył J. W., wskazując, że niejednokrotnie zwracał się na piśmie bądź ustnie będąc w ZUS z prośbą o comiesięczne przesyłanie w formie maila bądź innej wraz z przekazywaną na konto bankowe emeryturą, dowodu zawierającego wszystkie składniki dodatków, potrąceń składających się na ostateczną kwotę miesięcznej emerytury, tak jak w każdej firmie otrzymują pracownicy przy każdej wypłacie wynagrodzenia. Składniki emerytury zmieniają się bardzo często i również wysokość emerytury a jako odbiorca chce wiedzieć, co dokładnie się zmienia wraz ze zmianą wysokości emerytury. Uważa, że takie postępowanie pracowników ZUS jest niezgodne z prawem pracy, gdyż w jego przypadku jak i każdym podobnym, ZUS jest płatnikiem wynagrodzenia, tak jak każdy zakład pracy.

(odwołanie - k. 3)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Zakład wyjaśnił ponownie sposób obliczenia świadczenia wynikający z zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie - k. 4)

Wnioskodawca wraz z odpowiedzią na odwołanie oraz z wezwaniem na rozprawę do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania pod rygorem pominięcia tego dowodu i zobowiązaniem do złożenia wniosków dowodowych w terminie 7 dni, otrzymał pouczenie, m.in.. że:

- strona ma obowiązek udowodnić okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, a niewykazanie tych okoliczności i nieudowodnienie okoliczności spornych może skutkować oddaleniem odwołania

- jakie są możliwe dowody

- strona może ustanowić pełnomocnika procesowego

- gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.

Przesyłka została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu 16.03.2026 roku.

(pouczenie – k. 10 – 11 odw., potwierdzenie doręczenia – k. 16)

Na wyznaczonym terminie rozprawy w dniu 12.05.2026 r, na godzinę 9.30 stawił się pełnomocnik ZUS. Rozprawa została rozpoczęta o godzinie 9:30:04. Po zajęciu stanowiska w sprawie przez pełnomocnika ZUS i braku wniosków dowodowych stron, przewodnicząca zamknęła rozprawę i postanowiono o odroczeniu ogłoszenia orzeczenia na dzień 14.05.2026 r., o godzinie 14.00. Zakończono rejestrację posiedzenia o godz. 09:32:01.

(e – prot. 00:00:00 – 00:01:53)

O godzinie 9.34 stawił się wnioskodawca , który w obecności Protokolanta oświadczył, że pomylił salę rozpraw. Został poinformowany przez Protokolanta o terminie ogłoszenia orzeczenia.

(notatka urzędowa – k. 19)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 29 października 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. przyznał od 1.09.2012 r J. W. na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS emeryturę.

(decyzja - k. 115 akt ZUS)

Na skutek wniosków o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego organ rentowy przeliczał wnioskodawcy emeryturę na podstawie art. 113 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

(okoliczności bezsporne - decyzje w aktach ZUS)

Decyzją z dnia 17.02.2023 r organ rentowy przyznał ubezpieczonemu emeryturę od 1.01.2023 r na podstawie art. 55, 55 a w zw. z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

(decyzja – k. 207 akt ZUS)

Decyzją z dnia 17.02.2023 r organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę na podstawie art. 27 i 53 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, od 1.01.2023 r tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. ZUS nie podjął wypłaty świadczenia, ponieważ jego wysokość była mniej korzystna od emerytury ustalonej na zasadach określonych w art. 26 ustawy emerytalnej.

(decyzja – k. 205 akt ZUS)

Ubezpieczony składał wnioski o przeliczenie emerytury w styczniu 2024 i styczniu 2025 r. Organ rentowy na podstawie art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przeliczał wnioskodawcy emeryturę.

(wnioski wraz z decyzjami k. 214, 216, 220,222 akt ZUS)

Zawiadomieniem z dnia 23.06.2025 r organ rentowy poinformował wnioskodawcę o przekroczeniu pierwszego progu podatkowego i procentowej wysokości potrąceń z tym związanych.

(zawiadomienie – k. 218 akt ZUS)

W dniu 7.01.2026 r ubezpieczony w związku z upływem kolejnego, pełnego 2025 roku zatrudnienia w firmie (...) sp z o o sp. komandytowa w G., wniósł o przeliczenie wysokości emerytury. Wniósł także o przesyłanie wszystkich pełnych, szczegółowych podstaw danych stosowanych w obliczeniach miesięcznych wypłat emerytury za każdy miesiąc 2026 roku przy każdej zmianie wysokości potrąceń oraz przelewami miesięcznych wypłat emerytury dowodu zawierającego wszystkie pozycje potrąceń każdorazowo przy ich przelewach na konto na adres mailowy. Dane, które winny się znaleźć w tych dokumentach to: wysokość świadczenia, wszystkie wyszczególnione potrącenia składek, podatków, ubezpieczeń zdrowotnych i ew. innych, jeśli takie występują, podając wartości procentowe i złotowe. Uważał, że w roku 2025 potrącenia z emerytur, zwłaszcza w 2 półroczu mogły zostać nieprawidłowo naliczane, nie życzył sobie przekazywania PIT za rok 2025 innego niż PIT 37, z uwagi na dalsze dodatkowe zatrudnienie na czas nieokreślony.

(wniosek – k. 224 akt ZUS)

Na skutek tego wniosku ZUS wydał zaskarżoną decyzję.

(bezsporne)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności (tak SA w Lublinie w wyroku z 18 marca 2015 r., III AUa 15/15, Lex nr (...)). Postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Z ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny wynika jednoznacznie, że odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 19.06.1998 r., II UK 105/98, OSNAPiUS 1999 Nr 16, poz. 529 oraz z 26 września 2005 r., II UZ 52/05, OSNP 2006 nr 15 - 16, poz. 254). Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (por. wyroki Sądu Najwyższego z 13.05.1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z 25.05.1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Z powyższego wynika, że kontrolna rola sądu musi korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23.04.2010 r., II UK 309/09).

Zgodnie z art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z dnia 17.12.1998 /Dz.U. 2025 poz. 1749 t.j./jeżeli po dniu, od którego przyznano emeryturę określoną w art. 24 lub 24a, emeryt podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wysokość świadczenia ulega ponownemu ustaleniu w sposób określony w ust. 2.(ust.1)

Emerytury obliczone według zasad określonych w art. 26 powiększa się o kwotę wynikającą z podzielenia składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po dniu ustalenia prawa do emerytury, o której mowa w art. 24 i 24a, i zwaloryzowanych zgodnie z art. 25 przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku danego ubezpieczonego w dniu złożenia wniosku o przeliczenie wysokości emerytury, z uwzględnieniem ust. 4 i 5. (ust. 2)

Złożenie przez członka otwartego funduszu emerytalnego wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury, o której mowa w art. 24 lub art. 24a, oznacza jednocześnie złożenie wniosku o ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej w trybie art. 25 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (ust. 2a)

Ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (ust.3)

Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek zaewidencjonowanych od miesiąca, od którego została podjęta wypłata emerytury po raz pierwszy, do miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury.(ust. 4)

Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do kolejnych wniosków o ustalenie emerytury w nowej wysokości. (ust. 5)

Należy podkreślić, że ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek zainteresowanego i nie wcześniej niż po upływie jednego roku kalendarzowego kontynuowania podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym po przejściu na emeryturę lub po ustaniu tych ubezpieczeń (ust. 3 ). Brak jest zatem podstaw prawnych do przeliczania świadczenia wnioskodawcy kontynuującemu zatrudnienie częściej niż raz w roku, na każde żądanie wnioskodawcy (wyrok SA w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2018 r., III AUa 74/18 , LEX nr 2546202), a tym bardziej działania przez organ rentowy z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie, na skutek wniosku ubezpieczonego (podobnie jaki i w poprzednich latach), organ rentowy przeliczył świadczenie ubezpieczonego. Zaskarżoną decyzją z dnia 12.02 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w U. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7.01. 2026 r. przeliczył J. W. na podstawie art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS emeryturę od 1 stycznia 2026 r., tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, iż emeryturę ustaloną w kwocie (...),72 zł zwiększa się o kwotę wynikającą z podzielenia składek zewidencjonowanych na koncie po dniu ponownego ustalenia wysokości emerytury do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury, z uwzględnieniem ich waloryzacji, przez średnie dalsze trwanie życia ustalonego dla wieku ubezpieczonego w dniu złożenia tego wniosku, tj. w dniu 7.01.2026 roku;



kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 10930,12 zł



średnie dalsze trwanie życia 126,10 m-cy



wyliczona kwota emerytury wynosi 17633,40 zł.

Po ponownym ustaleniu wysokość emerytury wynosi:

17546,72 zł + (10930,12/126,10) = 17633,40 zł.

Do emerytury przysługuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,22 zł.

Wskazano naliczone wyrównania, potrącenia i odliczenia:

- należność za okres 1.01.2026 – 28.02.2026 – 173,36 zł wraz ze świadczeniem za marzec w kwocie (...),62 zł, po odliczeniu zaliczki na podatek odprowadzanej do urzędu skarbowego w kwocie 1837 zł, liczonej od podstawy opodatkowania 17807 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1602,61 zł, zakład przekaże na rachunek w banku 14715,37 zł;

- od 1.04.2026 r obliczona emerytura brutto wynosi 17633,40 zł

Wskazano naliczone świadczenia bieżące, potrącenia i odliczenia:

- od 1.04.2026 r podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota 17633 zł, zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 1816 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 1587,01 zł; wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 14578,61 zł.

Z decyzji tej wynika sposób wyliczenia emerytury oraz wysokość potrąceń, w konsekwencji wskazana jest kwota brutto i netto oraz daty, od których przyznano świadczenie w określonej wysokości.

Wnioskodawca ani na etapie wnoszenia odwołania ani po doręczeniu odpowiedzi na odwołanie (w której jeszcze raz wyjaśniono sposób wyliczenia) wraz ze stosowanymi pouczeniami, nie zgłosił żadnych zastrzeżeń w zakresie sposobu wyliczenia emerytury, nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych. Zatem brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości dokonanego przeliczenia, a to było przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Decyzja ta odpowiada w swojej treści także żądaniu wnioskodawcy co do sposobu ujęcia rozliczenia wypłaconego świadczenia wynikającego z decyzji – ustalony jest sposób wyliczenia, rodzaje potrąceń i ich wysokość, którego ubezpieczony w żaden sposób nie podważył.

Natomiast co do informacji o kolejnych wypłatach w 2026 roku, a więc w okresie, który jeszcze w dniu wydania decyzji nie nastąpił - ZUS poinformował, że nie ma obowiązku sporządzania ani przesyłania comiesięcznych szczegółowych raportów dotyczącej wypłaconej emerytury oraz, że szczegółowe informacje o wypłatach są dostępne do samodzielnego wglądu za pośrednictwem Platformy (...), po zalogowaniu do systemu istnieje możliwość przeglądania informacji o wypłatach i potrąceniach związanych ze świadczeniami emerytalno – rentowymi, a nadto zgodnie z art. 34 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby pobierające świadczenia emerytalne oraz osiągające dochody z tytułu zatrudnienia , otrzymują od organu rentowego informację o dochodach.

Brak jest podstaw, by uznań powyższe pouczenie za nieprawidłowe.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń Społecznych z dnia 13.10.1998 r /Dz.U. 2026 poz. 199 tj/ Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a zgodnie z art. 130 ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenia wypłaca się za miesiące kalendarzowe w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności świadczeń, z uwzględnieniem ust. 4 i 5, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Świadczenia wypłaca się osobom uprawnionym, z uwzględnieniem ust. 2c i 3:

1) w formie bezgotówkowej na wskazany przez osobę uprawnioną jej rachunek płatniczy prowadzony w kraju lub wydany w kraju jej instrument płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 611 i 1069) albo

2) za pośrednictwem podmiotów prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń.

W istocie zatem na organie rentowym nie ciąży obowiązek przesyłania ubezpieczonym comiesięcznych raportów dotyczących wypłaconych świadczeń emerytalnych, a jedynie przesyłanie świadczeń, wcześniej ustalonych decyzją.

Organ rentowy ustalił wysokość świadczenia ubezpieczonego od 1 stycznia 2026 r, w przypadku kolejnego wniosku, będzie wydana kolejna decyzja, od której będzie przysługiwała nowa droga odwoławcza, w trakcie której ubezpieczony będzie mógł kwestionować wysokość świadczenia.

Na marginesie podnieść tylko należy, że w połowie 2025 roku ubezpieczony otrzymał zawiadomienie co do zmiany wysokości potrąceń w związku ze zmianą progów podatkowych.

W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Należy też podnieść, że wnioskodawca, wezwany do osobistego stawiennictwa pod rygorem pominięcia dowodu z przesłuchania nie stawił się na terminie rozprawy o wyznaczonej godzinie. Nie wnosił o odroczenie rozprawy. Po zajęciu stanowiska przez pełnomocnika ZUS i braku wniosków dowodowych stron, w tym wniosków ubezpieczonego, zgłoszonych w zakreślonym terminie 7 dni (termin upłynął w dniu 23.03.2026 r) oraz poinformowaniu o braku tych wniosków w trakcie rozprawy w ramach zreferowania stanu sprawy (art. 211 kpc - w razie nieobecności strony na rozprawie przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia jej wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy) brak było podstaw do kontynuowania postępowania i rozprawa została zamknięta wobec treści art. 224 § 1 kpc i odroczona publikacja orzeczenia (art.326 § 1 kpc).

Z treści notatki urzędowej pracownika sekretariatu wynika, że ubezpieczony stawił się już po zamknięciu rozprawy i opuszczeniu Sali przez przewodniczącą, oświadczając, że pomylił salę rozpraw. Został poinformowany o terminie ogłoszenia orzeczenia. Nie złożył do dnia ogłoszenia żadnego pisma procesowego, nie wniósł też o otwarcie rozprawy, zatem brak było podstaw do jej otwarcia na podstawie art. 316 § 2 kpc.

W niniejszym postępowaniu wnioskodawca był prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, nie wnosił o jej odroczenie, miał możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych, nie wnosił o otwarcie rozprawy, zatem miał możliwość obrony swojego stanowiska.