VIII Pa 61/26

Sygn. akt VIII Pa upr 61/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Monika Pawłowska-Radzimierska

po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 roku w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa

S. M.

przeciwko

Skarbowi Państwa- (...) w G.

o odsetki

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie sygn. akt X P upr 813/25

oddala apelację.

U. L.

Sygn. akt VIII Pa 61/26

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23.04.2026 r., w sprawie o sygn. akt X P upr 813/25, Sąd Rejonowy dla (...) - Śródmieścia w (...), X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 roku w (...) na rozprawie, sprawy z powództwa O. E. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w U. o odsetki:

1. zasądził od Skarbu Państwa – (...) w U. na rzecz O. E. tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy kwotę 2.291,68 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 września 2025 roku do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. zwrócił ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla (...) – Śródmieścia w (...) na rzecz O. E. kwotę 200 zł uiszczoną tytułem opłaty od pozwu;

4. nadał wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności w całości.

Przedmiotowe orzeczenie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

Powód O. E. pełnił służbę stałą w (...) w U. w okresie od 16 listopada 1990 roku do 30 czerwca 2017 roku.

Powodowi wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w łącznym wymiarze 39 dni w oparciu o ówczesne brzmienie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o (...) (dalej: jako ustawa o (...)) przy przyjęciu wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia

Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102) art. 115a ustawy o (...) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia został uznany za niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Przepis we wskazanym brzmieniu utracił moc z dniem 6 listopada 2018 r.

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2018 roku, złożonym w (...) w U. 9 listopada 2018 roku, powód powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku sygn. akt K 7/15, wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 2017 rok.

Wnioskiem z 5 listopada 2018 roku powód po raz pierwszy domagał się wyrównania ekwiwalentu wypłaconego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z wyrokiem TK z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Opierał się na wzorze udostępnionym w Internecie.

Pismem z 10 grudnia 2018 roku (...) poinformował powoda, że wniosek obejmujący żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy zostanie rozpatrzony po ustaleniu jednolitej dla wszystkich jednostek (...) interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie poinformował także, że jego wniosek w zakresie żądania wznowienia postępowania został przesłany do (...) w U. jako organu właściwego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019 roku nr 6/19 (...) w U. odmówił powodowi wznowienia postępowania w zakresie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, wskazując, że sprawa wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie została rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego. Od powyższego postanowienia powód nie wniósł zażalenia.

Kolejnym pismem z 12 marca 2019 roku (...) w U. poinformował powoda, że jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu nie może być obecnie rozpatrzony z uwagi na brak niezbędnych regulacji prawnych. Organ wskazał, jednocześnie, że po wejściu w życie nowej regulacji prawnej na podstawie złożonego już wcześniej przez stronę wniosku, organ sam podejmie czynności związane z wypłatą ekwiwalentu. "W związku z powyższym nie będzie wymagane ponowne złożenie wniosku o przeliczenie i wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop".

Pismem z 10 sierpnia 2020 roku (...) w U. zawiadomił powoda, że wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu został przekazany do organu właściwego do jego rozpoznania i rozpatrzenia - (...) (...) w U.. Poza tym wskazał, że niezwłocznie po wejściu w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych organ właściwy do załatwienia sprawy rozpatrzy żądanie skarżącego dotyczące wypłaty wyrównania ekwiwalentu.

Ustawą zmieniającą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) dokonano nowelizacji art. 115a ustawy o (...). Zgodnie z nowym brzmieniem wskazanego przepisu ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustalono na 1/21 część miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Nowelizacja weszła w życie z dniem 1 października 2020 r. W art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej wskazano, że nowe brzmienie przepisu nie ma zastosowania do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r.

Pismem z dnia 29 października 2020 roku nr Ks. (...), doręczonym powodowi 16 listopada 2020 roku (...) w U., w związku z wejściem w życie z dniem 1 października 2020 roku ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, poinformował powoda o wprowadzeniu regulacji prawnych w zakresie naliczania ekwiwalentu na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o (...). Jednocześnie pismem tym organ zawiadomił powoda, że w jego przypadku, z uwagi na treść art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy, brak jest podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop.

Wnioskiem z 24 października 2024 roku powód ponownie wystąpił do (...) (...) w U. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w (...). W uzasadnieniu nadmienił, iż w oparciu o orzecznictwo administracyjne zapadłe w sprawach wyrównania ekwiwalentu policyjnego przysługuje mu należność z tytułu wyrównania ekwiwalentu za urlop.

Decyzją z 22 listopada 2024 r. nr (...) (...) w U. odmówił powodowi wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z powodu przedawnienia roszczenia. Wskazał, że roszczenie o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop stało się wymagalne 6 listopada 2018 roku. Bieg 3 letniego terminu przedawnienia został przerwany złożeniem wniosku o wypłatę ekwiwalentu w dniu 9 listopada 2018 r.

Powód odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz naliczenie i wypłatę należnego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Między innymi podniósł, iż organ nie rozpatrzył jego wniosku z 5 listopada 2018 roku, co nie mogło wpłynąć na bieg terminu przedawnienia roszczenia.

Decyzją z 16 stycznia 2025 roku nr F-(...) (...) w U., po rozpatrzeniu odwołania powoda, uchylił decyzję (...) (...) w U. z 22 listopada 2024 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Powód wystąpił do (...) ze skargą na decyzję (...) w U. z 16 stycznia 2025 roku i poprzedzającą ją decyzję (...) (...) w U. z 22 listopada 2024 roku.

Po rozpoznaniu skargi powoda (...) w (...) wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2025 roku sygn. III SA/Łd 154/25 uchylił decyzję (...) w U. z dnia 16 stycznia 2025 roku nr (...)-(...) oraz poprzedzającą ją decyzję (...) (...) w U. z dnia 22 listopada 2024 roku nr (...).

W uzasadnieniu m.in. wskazano, iż błędne i całkowicie nieuzasadnione uznanie przez (...) w U. pisma informacyjnego (...) (...) w U. z 29 października 2020 r. nr Ks.(...) za decyzję administracyjną skutkowało tym, że powód został pozbawiony prawa do dochodzenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Powyższe doprowadziło do skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym. W przypadku bowiem uznania, że nie ma podstaw do wypłacenia skarżącemu wyrównania, (...) w U. miał obowiązek wydania decyzji jednoznacznie rozstrzygającej o prawach skarżącego, uzasadnieniem faktycznym i prawnym i pouczeniem o prawie wniesienia od niej odwołania.

Wskazano, iż skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 była utrata z dniem 6 listopada 2018 r., to jest z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw, mocy obowiązującej art. 115a ustawy o (...) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości, co oznacza, że organ administracji publicznej powinien zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o (...) normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o (...) organy (...), dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika.

Nadto podano, iż zasadnym jest przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 przyznał policjantom prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o (...) (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084), która wprowadziła zmianę systemu urlopu wypoczynkowego 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do ustawy o (...) art. 115a. Z przywołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Jak podkreślił Trybunał w uzasadnieniu ww. wyroku taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o (...), który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.

Zaprezentowane w piśmie (...) (...) w U. z 29 października 2020 r. nr Ks.(...) stanowisko uznające, że w przypadku powoda brak jest podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop, (...) uznał za ignorujące znaczenie wyroku TK sygn. akt K 7/15 i przez to niezgodne z prawem.

(...) za wadliwą także uznał ocenę, że wniosek powoda o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nie może zostać uwzględniony z uwagi na przedawnienie roszczenia. Wskazano, że stosownie do treści art. 107 ust. 1 ustawy o (...) roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ I instancji wskazał, że od dnia doręczenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania rozstrzygającego wniosek strony, tj. 13 lutego 2019 r. do dnia złożenia przez stronę kolejnego wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, tj. 25 października 2024 r., upłynęło ponad 5 lat, co zgodnie z treścią art. 107 ust. 1 ustawy o (...) skutkuje uznaniem, iż doszło do przedawnienia roszczenia. Jednocześnie w wydanej decyzji organ I instancji nie wspomniał o treści kierowanych do powoda kolejnych pism z 12 marca 2019 r. i 10 sierpnia 2020 r. Zauważono, że w piśmie z 12 marca 2019 r. (...) w U. wyraźnie wskazał, że na podstawie wcześniej złożonego wniosku organ sam podejmie czynności związane z wypłatą ekwiwalentu i nie będzie wymagane ponowne złożenie wniosku. W kolejnym piśmie skierowanym do skarżącego z 10 sierpnia 2020 r. (...) w U. poinformował o tym, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji został przygotowany projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który zapewnia realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt K 7/15 i projekt ten został uchwalony przez Sejm 24 lipca 2020 r. Komendant zapewnił powoda, że niezwłocznie po wejściu w życie tych przepisów organ pierwszej instancji rozpatrzy żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu.

W tym stanie rzeczy powoływanie się przez organ (...) na fakt, że powód dopiero w piśmie z 24 października 2024 r., doręczonym organowi 25 października 2024 r., ponownie domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu, (...) uznał jako nadużycie prawa (art. 107 ust. 1 ustawy o (...) w związku z art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP) i jako takie nie mogło być zaakceptowane przez sąd.

(...) podkreślił, że to organ (...) bezpośrednio przyczynił się do tego, że powód nie dochodził swoich praw między 13 lutego 2019 roku (data doręczenia postanowienia (...) (...) w U. z 9 stycznia 2019 roku) a 25 października 2024 roku (data złożenia kolejnego pisma z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop). Podniesiono, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji wadliwego działania organu administracji. Odpowiedzialność za niepodejmowanie żadnych działań przez powoda do 25 października 2024 roku obciąża więc organ, a nie powoda. W tej sytuacji nie można mówić o przedawnieniu.

Wyrok (...) z dnia 17 kwietnia 2025 roku sygn. III SA/Łd 154/25 jest prawomocny od 17 czerwca 2025 roku.

W dniu 3 lipca 2025 roku na konto powoda wpłynęła kwota 2.925,23 zł wypłacona przez Komendę Wojewódzką (...) w U. tytułem wyrównania ekwiwalentu za 39 dni urlopu.

Pismem z 17 sierpnia 2025 roku, skierowanym do (...) w U., powód wniósł o podanie sposobu wyliczenia należności w kwocie 2.925,23 zł, nadto wskazania czy kwota ta zawiera należne odsetki. Jeżeli kwota ta miałby nie zawierać odsetek powód wniósł o ich wypłatę podnosząc, że według kalkulatora winny wynieść 2.016,62 zł.

Pismem z 1 września 2025 roku (...) (...) w U. poinformowała powoda, że wyrównanie ekwiwalentu urlopowego zostało pomniejszone o wartość 399 zł podatku dochodowego, co przyczyniło się do wypłaty w dnu 3 lipca 2025 roku kwoty 2.925,23 zł netto. Wartość brutto wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wyniosła 3.324,23 zł. Wyjaśniono także, iż organ (...) nie może dokonać rozliczenia i wypłaty żądanych odsetek.

Wysokość należnych powodowi odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy ustalona od kwoty brutto (3.324,23 zł) za okres od 1 lipca 2017 roku do dnia 3 lipca 2025 roku wyniosła 2.291,68 zł.

Wysokość należnych powodowi odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy ustalona od kwoty netto (2.925,23 zł) za okres od 1 lipca 2017 roku do dnia 3 lipca 2025 roku wyniosła 2.016,62 zł.

Wysokość jednomiesięcznego uposażenia powoda na dzień zwolnienia ze służby wyniosła 5.966,80 zł.

Sąd Rejonowy podniósł, że powyższy stan faktyczny pozostawał dokonał głównie na podstawie przywołanych dowodów z dokumentów, a także zeznań powoda.

W ocenie Sądu I instancji powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającym zakresie.

Przed przystąpieniem do rozważań odnoszących się merytorycznie do przedmiotu sprawy, Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na zagadnienie dopuszczalności drogi sądowej oraz posiadania zdolności sądowej i procesowej przez Skarb Państwa reprezentowany przez (...) w U.. Kwestia ta była przedmiotem sporów w orzecznictwie, obecnie dominujące jest stanowisko, zgodnie z którym w sprawach m.in. o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu za urlop rozpoznawane są przez sądy powszechne. Sąd Rejonowy wskazał m.in. na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego, w której podniesiono, że niewypłacenie uposażenia funkcjonariuszowi (...) zgodnie z art. 105 w związku z art. 78 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o (...) (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zmianami), funkcjonariuszowi Urzędu Ochrony Państwa zgodnie z art. 92 w związku z art. 65 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180 ze zmianami) oraz funkcjonariuszowi Straży Granicznej zgodnie z art. 109 w związku z art. 82 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zmianami), stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94, OTK 1995/1/19). Tożsame stanowisko jak wyjaśniał sąd I instancji zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który uznał, że sprawa o odsetki od dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie przez funkcjonariusza Służby Więziennej zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie 7 sędziów NSA z dnia 5 marca 2001 r., (...) 17/00, ONSA 2001/3/100). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy, który wskazał, że wobec tego, że ustawa o (...) nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi (...) stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 k.c. żądanie odsetek przed sądem powszechnym w sprawie właściwy pozostaje ten sąd. I. lege lata funkcjonariusz policji ma prawo do dochodzenia przed sądem powszechnym odsetek z tytułu nieterminowego otrzymania uposażenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2013 r., II PK 294/12, LEX nr 1363451).

Podsumowując, Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z orzecznictwem funkcjonariusz (...) ma drogę sądową przed sądem powszechnym (sądem pracy) w sprawie o odsetki za opóźnienie, a ponieważ pozostaje w stosunku służby, to prawidłowe oznaczenie strony pozwanej wymaga wskazania Skarbu Państwa i jednostki, a nie samej jednostki organizacyjnej, w której pełni służbę. Jest to wprawdzie stosunek zatrudnienia, lecz o charakterze administracyjnoprawnym. Komenda, w której pełni służbę nie jest więc jego pracodawcą, jak również nie jest pracodawcą komendant tej jednostki, czy komendant jednostki nadrzędnej. Na tej podstawie należało uznać, że zdolność sądowa przysługuje, zgodnie z art. 67 § 2 k.p.c. Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej – w tym wypadku – (...) w U. (por. wyrok SN – j.w.; wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 30 listopada 2021 r., IV P 13/21, LEX nr 3285678).

Przechodząc do kwestii merytorycznych, jak podał Sąd I instancji, powód w niniejszej sprawie dochodził zasądzenia odsetek powstałych wskutek opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy naliczonych od wypłaconego w dniu 3 lipca 2025 roku wyrównania za okres od 1 lipca 2017 roku (dnia następnego po dacie ustania stosunku służby) do dnia wypłaty wyrównania.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o (...) (Dz. U. z 2025 r., poz. 636) policjant zwalniany ze służby otrzymuje m.in. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe.

Celem przywołanej regulacji, jak podkreślał sąd I instancji, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów. (...) Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o (...) i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno - technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu. Dopiero odmowa jego wypłacenia następuje w formie w drodze decyzji administracyjnej. Termin wypłaty ekwiwalentu za urlop funkcjonariuszowi policji, jako dzień zwolnienia go ze służby, można w ocenie Sądu wyinterpretować z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o (...) skoro stanowi on, że policjant zwalniany ze służby otrzymuje z zastrzeżeniem ust. 2-4 ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe.

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe powstaje zatem w dacie ustania służby, co oznacza, że prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu powstaje od następnego dnia po ustaniu stosunku służby.

Nie można więc było, zdaniem Sądu Rejonowego, zgodzić z wyrażonym przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew stanowiskiem, że roszczenie powoda stało się wymagalne dopiero w dacie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, tj. od dnia 6 listopada 2018 roku.

Sąd a quo podniósł, że tak ustawa o (...), jak i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie zawierają przepisu, który ustanawiałby prawo do odsetek w przypadku opóźnienia w wypłacie należności z tytułu służby. Powyższe nie oznacza jednak, iż funkcjonariusz (...) w przypadku opóźnienia w wypłacie świadczeń nie ma prawa do odsetek. Zgodnie z przywołanym wcześniej orzecznictwem funkcjonariusz (...) ma prawo do dochodzenia przed sądem powszechnym odsetek z tytułu nieterminowego otrzymania uposażenia, a podstawą materialnoprawą jego roszczeń w tym przedmiocie jest przede wszystkim art. 481 § 1 k.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Sąd Rejonowy wskazał, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r. (III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/227) wskazano, że mimo, iż stosunek służbowy funkcjonariusza służb mundurowych ma charakter publicznoprawny (administracyjnoprawny), należy mieć na uwadze i to, że - jak trafnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99 - polski ustawodawca "nie ograniczył stosowania przepisów o odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania do zobowiązań wynikających z umów. Przyjmuje się więc powszechnie, że odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania wynikające z czynności jedno- i dwustronnych, aktów administracyjnych, z czynów niedozwolonych, z bezpodstawnego wzbogacenia, z negotiorum gestio oraz z innych zdarzeń, z którymi ustawa łączy powstanie zobowiązania. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego zobowiązania, niezależnie od jego źródła, pociąga więc za sobą skutki wskazane w kodeksie cywilnym . W odniesieniu do zobowiązań pieniężnych może to być - obok sankcji ogólnych - obowiązek płacenia odsetek.

Sąd meriti przypomniał, że w realiach sprawy powód dochodził odsetek ustawowych, wobec czego do oceny zasadności roszczenia zastosowanie znajdował przepis art. 481 § 1 k.c. W treści art. 481 § 1 k.c. ustawodawca przyznaje wierzycielowi uprawnienie do żądania od dłużnika opóźniającego się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego odsetek za czas opóźnienia, przy czym uprawnienie to przysługuje wierzycielowi:

1) chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody oraz

2) chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Przepis art. 481 § 1 k.c. nie przewiduje okoliczności zwalniających dłużnika z obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie, co oznacza, że kształtuje jego odpowiedzialność jako odpowiedzialność absolutną. Przesłanką powstania po stronie wierzyciela roszczenia o odsetki za opóźnienie jest sam fakt opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Odnosząc się do argumentacji, iż strona pozwana nie miała możliwości wypłaty ekwiwalentu za urlop z uwagi na zaistniałą wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku lukę prawną, która uniemożliwiała ustalenie jego wysokości, Sąd I instancji wskazał, że obecnie w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż uzupełnienie derogowanej treści art. 115a ustawy o (...) winno nastąpić przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 roku. W przypadku roszczenia powoda, należało więc zrekonstruować normę wyrażającą treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy, ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.

Powyższe zostało potwierdzone w innych orzeczeniach sądowych, o czym była już mowa wcześniej, a na co wskazał Sąd Rejonowy, dotyczycących byłych funkcjonariuszy, powszechnie zapadających w kraju po w/w wyroku TK. W efekcie sąd I instancji wskazał, iż pozwany nie musiał oczekiwać na rozstrzygnięcie kwestii zasadności żądania powoda do wypłaty ekwiwalentu w opisanej wysokości aż do wydania wyroku przez (...) i mógł wypłacić wyrównanie ekwiwalentu wcześniej.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102) przepis art. 115a ustawy o (...) w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, został uznany za niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia, tj. 6 listopada 2018 r., a Trybunał Konstytucyjny nie odroczył, w myśl art. 190 ust. 3 Konstytucji, utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o (...). Wyrok ten więc niewątpliwie kształtował sytuację prawną nie tylko policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku, którym wypłaca się ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy od tego dnia, ale także policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 roku, i to zarówno tych, którym przed tym dniem tego rodzaju ekwiwalentu nie wypłacono, jak i tych, którzy uzyskali jego wypłatę, tyle że w wysokości niezgodnej z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku o sygn. akt K 7/15, w tym m.in. powoda.

Sąd Rejonowy podzielił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wydanego w sprawie powoda wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2025 roku, iż „na skutek pozbawienia normy prawnej domniemania konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny należy rozważać od początku obowiązywania danego przepisu. Tym samym zasadnym jest przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 przyznał policjantom prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o (...), która wprowadziła zmianę systemu urlopu wypoczynkowego 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do ustawy o (...) art. 115a. Z przywołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Jak podkreślił Trybunał w uzasadnieniu ww. wyroku taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o (...), który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze”.

Zaprezentowane stanowisko, nie tylko w sprawie powoda, ale i jednolicie zaprezentowane orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2024 r. III OSK 7210/21, opubl. LEX), Sąd Rejonowy w pełni podzielił.

Oznacza to, jak argumentował Sąd I instancji, że od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 nie występowały w przepisach prawa przeszkody, które uniemożliwiałyby wypłatę powodowi ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w prawidłowej wysokości. Kwestie techniczne, na które powołuje się pozwany, nie mają znaczenia, gdyż możliwe, a nawet konieczne było zastosowanie mechanizmu wyliczenia ekwiwalentu za urlop, który został wskazany w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Do dnia 3 lipca 2025 roku, kiedy doszło do wypłaty brakującej części ekwiwalentu, pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia w rozumieniu art. 481 § 1 k.c.

W ocenie Sądu Rejonowego, odpowiedzialność odszkodowawczą strony pozwanej za niewykonanie zobowiązania do wypłaty ekwiwalentu we właściwej wysokości za okres od dnia ustania służby powoda do dnia 5 listopada 2018 roku należało rozpatrywać w oparciu o przepisy art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 417 1 § 1 k.c. (podobnie Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 30 września 2024 r. XXVII Ca 3303/23, opubl. LEX nr (...)).

Przepis art. 417 § 1 k.c. stanowi, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Art. 417 1 § 1 k.c. z kolei statuuje zasadę, iż jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

Przesłankami odpowiedzialności na gruncie wskazanych wyżej przepisów jest przede wszystkim istnienie, jak podkreślał Sąd I instancji, prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Poza w/w niezgodnością aktu normatywnego, realizując roszczenie odszkodowawcze na ogólnych zasadach, powód powinien także wykazać szkodę oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem, jakim jest wydanie aktu normatywnego niezgodnego z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2016 r., I CSK 350/15, LEX nr 2082054; wyrok Sądu Najwyższego z 6 września 2017 r., I CSK 304/16, OSNC 2018/5, poz. 54). W tym przypadku, powód ograniczył żądanie rekompensaty do odsetek ustawowych.

Powodowi, wskutek wymienionej wyżej wadliwej legislacji, wypłacono ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w niewłaściwej (zaniżonej) wysokości, godzącej w konstytucyjne zasady. W następstwie, powód doznał szkody odpowiadającej różnicy między przyznanym ekwiwalentem pieniężnym za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, a ekwiwalentem, który powinien zostać przyznany w myśl jednoznacznej i czytelnej interpretacji z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. o sygn. akt K 7/15, tj. w wysokości wynagrodzenia przysługującego za 1 dzień roboczy według stanu z dnia zwolnienia ze służby za 1 dzień niewykorzystanego urlopu. Przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach..., została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r., III OSK 5129/21, LEX nr 3570235).

Jak podkreślono w uzasadnieniu wydanego w sprawie powoda wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...) z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 154/25 „ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 przyznał policjantom prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o (...) ”. Sąd Rejonowy przypomniał, że przywołana ustawa wprowadziła do ustawy o (...) wskazany art. 115a z dniem 13 października 2001 roku.

Sąd Rejonowy podkreślił, że pełną kwotę ekwiwalentu liczoną wg. powyżej wskazanych zasad powód winien wobec tego otrzymać najpóźniej w dniu zwolnienia ze służby, to jest w dniu 30 czerwca 2017 roku. Powód niewątpliwie poniósł realną szkodę, która rekompensuje się w odsetkach ustawowych za opóźnienie. Nie należy przy tym zapominać, jak Sąd I instancji wskazał, że od czasu ustania służby spadła siła nabywcza pieniądza. Gdyby treść art. 115a została uregulowana w sposób zgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to niewątpliwie wysokość wypłaconego powodowi w dniu zwolnienia ze służby ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, byłaby odmienna.

W przedmiotowej sprawie ocena niezgodności aktu prawnego z Konstytucją miała moc wsteczną, zatem można uznać, w ocenie Sądu Rejonowego, że odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa będzie rozciągała się w takim samym okresie. W związku tym powództwo zasługiwało na uwzględnienie również w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od 1 lipca 2017 roku (to jest od dnia następnego po dacie zakończenia stosunku służby) do 5 listopada 2018 roku. Od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku wydanego w sprawie K 7/15, tj. od 6 listopada 2018 roku, odpowiedzialność pozwanego należało rozpatrywać na gruncie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Odnosząc się do podstawy naliczania odsetek, Sąd Rejonowy uwzględnił stanowisko powoda, iż powinny być one ustalane od kwoty brutto należności. Z przepisów art. 99 i art. 100 ustawy o (...) (dotyczy to również art. 114 ust. 1 pkt 2) wynika, że uposażenie funkcjonariusza (...) ma jednolity charakter. Nie wyodrębnia się w nim podlegającej bezpośrednio wypłacie na rzecz funkcjonariusza kwoty netto oraz kwoty należności publicznoprawnych w postaci zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wartości te łącznie tworzą uposażenie policjanta. Takie same stanowisko prezentowane jest w przypadku wynagrodzenia za pracę. W uchwale z 7 sierpnia 2001 r., III ZP 13/01, OSNP 2002/2, poz. 35 Sąd Najwyższy wskazał, że sąd pracy, zasądzając wynagrodzenie za pracę, nie odlicza od tego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (zob. także np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r., I PK 250/13, OSNP 2015/12, poz. 161). Zdaniem Sądu Rejonowego, analogiczne stanowisko należy przyjąć na gruncie ustawy o (...). W konsekwencji podstawą obliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie winna być, tak jak to uczynił powód, kwota brutto ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Sąd Rejonowy zaznaczył, że na uwzględnienie nie również zasługiwał zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę pozwaną.

Zgodnie z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie I OSK (...)/(...), przez instytucję przedawnienia nie można unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Działania organów (...), oparte na niekonstytucyjnej podstawie prawnej godzą w konstytucyjną zasadę państwa prawa i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Z punktu widzenia podstawowych zasad sprawiedliwości i prawidłowej legislacji, mechanizm prowadzący de facto do kreacji pozornego prawa majątkowego, czyli prawa, które powstając - staje się od razu nieskuteczne, jest nie do przyjęcia. Należy podkreślić, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji wadliwego działania organu administracji. Tymczasem, powód takie konsekwencje poniósł i zarzucanie, że słuszne roszczenie o rekompensatę szkody poprzez wypłatę odsetek ustawowych, przedawniło się, jest sprzeczne z konstytucyjnym porządkiem prawnym. W istocie, powód zmuszony był domagać się zapłaty odsetek, bowiem w ustawie o (...) zabrakło zapisu o podstawie prawnej ich wypłaty.

Sąd Rejonowy przypomniał, iż z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, powód bez zbędnej zwłoki zwrócił się do strony pozwanej już w dniu 9 listopada 2018 roku, czyli zaledwie 3 dni po publikacji orzeczenia. Pismem z 10 grudnia 2018 roku (...) poinformował powoda, że jego wniosek obejmujący żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy zostanie rozpatrzony po ustaleniu jednolitej dla wszystkich jednostek (...) interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Kolejnym pismem z 12 marca 2019 roku (...) w U. poinformował powoda, że jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu nie może być obecnie rozpatrzony z uwagi na brak niezbędnych regulacji prawnych. Pismem z dnia 29 października 2020 roku nr Ks. (...), doręczonym powodowi 16 listopada 2020 roku, (...) w U., zawiadomił powoda, że brak jest podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop. Wnioskiem z 24 października 2024 roku powód ponownie wystąpił do (...) (...) w U. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w (...). Decyzją z 22 listopada 2024 r. nr (...) (...) w U. odmówił powodowi wypłaty wnioskowanego wyrównania z powodu przedawnienia roszczenia. Decyzją z 16 stycznia 2025 roku nr (...) (...) w U., po rozpatrzeniu odwołania powoda, uchylił decyzję (...) (...) w U. z 22 listopada 2024 r. nr (...) i umorzył postępowanie w całości. Na skutek skargi powoda (...) w (...) wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2025 roku sygn. III SA/Łd 154/25 uchylił decyzję (...) w U. z dnia 16 stycznia 2025 roku nr (...)-(...) oraz poprzedzającą ją decyzję (...) (...) w U. z dnia 22 listopada 2024 roku nr (...), w uzasadnieniu polecając organom (...) dokonanie stosownych wyliczeń i wypłatę powodowi należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o (...), interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Pozwany wypłacił powodowi wyrównanie ekwiwalentu za urlop bez odsetek w dniu 3 lipca 2025 roku.

Reasumując, Sąd Rejonowy zauważył, iż wypłata na rzecz powoda wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w prawidłowej wysokości poprzedzona była długotrwałym postępowaniem administracyjnym i sądowo-administracyjnym. Jak wynika z uzasadnienia wydanego w sprawie powoda wyroku (...) odpowiedzialność za niepodejmowanie żadnych działań przez powoda w okresie między 13 lutego 2019 roku (jest to data doręczenia postanowienia (...) (...) w U. z 9 stycznia 2019 roku) a 25 października 2024 roku (data złożenia kolejnego pisma z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) ponosił wyłącznie organ (...), a nie powód.

Odsetki są świadczeniem ubocznym, zależnym od istnienia i wymagalności długu podstawowego. Od momentu powstania uzyskują one byt samoistny, niezależny od długu głównego, ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami. Niezależność odsetek od długu głównego uzasadnia tezę o odrębnym biegu terminu przedawnienia dla roszczenia odsetkowego. Z uwagi na okresowy charakter tego roszczenia, stosownie do art. 118 k.c. przedawnia się ono z upływem trzech lat. Odsetki należą się za każdy dzień opóźnienia i roszczenia i stają się wymagalne z każdym następnym dniem, a stosownie do tego w odpowiednich terminach ulegają przedawnieniu (W. Popiołek, dz.cyt., s. 83, wraz z przywołanym przeglądem stanowisk w literaturze i judykaturze).

Sąd Rejonowy zauważył, że ugruntowany jest już pogląd sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. należy interpretować w sposób prokonstytucyjny bez konieczności oczekiwania na udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne (tak np. w sprawach o sygn. sygn. III OSK 5647/21, III OSK 2484/21, III SA/Gd 586/19, III SA/Kr 1715/22). Prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu wymaga zaakcentowania, że w art. 9 ust. 1 ustawodawca odwołał się do obliczania ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. "na zasadach wynikających z przepisów ustawy", tj. na podstawie art. 115a u.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), którą uznano za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 (tak np. w wyrokach z 20 lipca 2023 r., III OSK 2484/21 i z 15 listopada 2023 r. sygn. III OSK 5647/21). Podkreślić w tym miejscu również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Wyjątki od tej zasady odnoszą się tylko do sytuacji, w których Trybunał odroczy w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego lub w sytuacji tzw. wyroku aplikacyjnego, tzn. gdy wprost w sentencji wyłączy wsteczne działanie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu (np. wyrok w sprawie I OSK (...)/07 oraz M. (...)-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 72 i nast.). Taka sytuacja w tym przypadku nie miała miejsca.

Sąd I instancji wskazał, że wobec powyższego, przeciwna od wyżej zaprezentowanej, wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 2020 r. (nie prokonstytucyjna a literalna) "prowadziłaby do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co wprost narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas, trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi (...) przed dniem 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym zrealizowania zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP)" (tak np. WSA w Krakowie w wyroku z 12 września 2022 r. sygn. III SA/Kr 633/22, WSA w Warszawie w wyroku z 22 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Wa (...)/21).

Przed wydaniem orzeczenia przez TK i jego ogłoszeniem powód, jak podkreślił Sąd a quo, nie mógł skutecznie wystąpić z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku TK w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc z dniem 6 listopada 2018 r. powstało po jego stronie roszczenie o wypłatę wyrównania należnego ekwiwalentu. Zatem dopiero z chwilą wejścia w życie orzeczenia Trybunału roszczenie to stało się wymagalne i rozpoczął się bieg terminu jego przedawnienia.

Sąd I instancji przypomniał, że przedawnienie należy generalnie do grupy instytucji prawa cywilnego, obejmowanych w doktrynie łącznym pojęciem dawności. Ich wspólną cechą jest powiązanie z upływem czasu skutków prawnych w postaci nabycia lub utraty prawa podmiotowego. Chodzi przy tym o skutki następujące z mocy ustawy. Instytucja przedawnienia występuje również w przepisach prawa publicznego, w tym w przepisach pragmatyk służbowych i ze względu to, że nie formułują one odmiennego sposobu rozumienia tego pojęcia należy przyjąć, że ma ono znaczenie takie, jakie nadaje mu treść. art. 117 § 2 k.c. Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia może nastąpić w trakcie postępowania sądowego lub poza procesem. Zrzeczenie nie może jednak nastąpić przed upływem przedawnienia. Bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów o przedawnieniu roszczeń nie wyklucza stosowania konstrukcji nadużycia prawa (art. 8 k.p. , ewentualnie art. 5 k.c.). Dzięki temu możliwe jest wyeliminowanie tych rezultatów procesu stosowania prawa, które pozostawałyby w rażącej sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości. Nadużycie zarzutu przedawnienia może występować np. wówczas, gdy do przedawnienia roszczenia w pewien sposób przyczynił się dłużnik (pozwany), który swoimi działaniami w istotny sposób utrudnił uprawnionemu skorzystanie z uprawnienia.

Sąd Rejonowy wskazał, że przerwanie terminu przedawnienia powoduje, że biegnie on na nowo (art. 124 § 2 k.c.). Warunkiem przerwania biegu jest dokonanie przed właściwym organem czynności zmierzających do dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Czynności te w zasadzie sprowadzają się do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej roszczenia funkcjonariusza. Przerwanie biegu przedawnienia następuje także w przypadku wniesienia, mimo niedopuszczalności drogi sądowej, pozwu do sądu powszechnego, jeżeli ten przekaże wniosek strony organowi właściwemu w sprawie (art. 464 § 1 k.p.c.), jak też w przypadku przekazania przez organ niewłaściwy w sprawie podania strony organowi publicznemu właściwemu do jej rozpoznania (art. 65 § 1 i 2 k.p.a.)

W przypadku powoda, postępowanie administracyjne zainicjowane jego wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu, a zakończone wyrokiem WSA w (...) z 17 kwietnia 2025 roku uchylającym decyzje zaskarżone przez powoda, którymi odmówiono wypłaty wyrównania ekwiwalentu, uzasadniało uznanie, że termin przedawnienia został przerwany. Na nowo rozpoczął bieg po wydaniu orzeczenia przez WSA w sprawie roszczenia głównego powoda. Oznacza to, że w chwili wystąpienia z pozwem o odsetki od ekwiwalentu (co nastąpiło w dniu 23 września 2025 roku) nie nastąpiło jeszcze przedawnienie roszczenia głównego. Zarzut przedawnienia nie mógł więc odnieść skutku. Z kolei, odmienna ocena, w okolicznościach sprawy, uzasadniałaby uznanie, że skorzystanie z przedmiotowego zarzutu naruszało zasady współżycia społecznego i skutkowałoby nadmiernym pokrzywdzeniem powoda.

Zdaniem Sądu I instancji w stanie faktycznym sprawy, trudno było stawiać powodowi zarzut, że roszczenie odsetkowe zgłosił dopiero w pozwie złożonym we wrześniu 2025 r., skoro w pierwszej kolejności spotkał się ze stanowczym stanowiskiem pozwanego w zakresie braku podstaw do wypłaty należności głównej. Do momentu rozstrzygnięcia kwestii prawa do wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, a więc w zasadzie do dnia kiedy doszło do jego wypłaty, nie można było więc oczekiwać od powoda, dochodzenia należności z tytułu odsetek za opóźnienie. Takie działanie spotkałoby się z zarzutem nieracjonalności, tym bardziej w sytuacji, w której roszczenie odsetkowe mogło być dochodzone jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym, albowiem zamknięta dla niego była i jest droga administracyjna.

Mając powyższe na uwadze, jak konkludował Sąd I instancji, zarzut przedawnienia nie mógł zostać w sprawie uwzględniony.

Odsetek od odsetek skapitalizowanych powód dochodził od dnia 3 lipca 2025 do dnia zapłaty. Zgodnie z art. 482 § 1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Jako, że powództwo w niniejszej sprawie zostało wniesione w dniu 23 września 2025 roku roszczenie powoda o zasądzenie odsetek od odsetek mogło zostać uwzględnione od tej daty. Oddaleniu przez Sąd Rejonowy podlegało żądanie zasądzenia odsetek od daty wcześniejszej.

Na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. Sąd I instancji nadał wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności w całości, ponieważ zasądzona kwota nie przekraczała jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda.

O zwrocie na rzecz powoda uiszczonej opłaty od pozwu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2025 roku o kosztach sądowych, przy braku podstaw do obciążenia tą opłatą pozwanego z uwagi na treść art. 94 ustawy o kosztach sądowych.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 481 § 1 k.c. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym sprawy pozwany nie pozostawał w opóźnieniu, bowiem spełnił świadczenie po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny, zgodnie z terminami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego;

2. art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 417 1 § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że powód poniósł szkodę w związku z działaniem pozwanego podczas, gdy do przypisania odpowiedzialności za szkodę pozwanemu niezbędne jest przede wszystkim stwierdzenie działania pozwanego w sposób bezprawny, którego to znamienia w zachowaniu pozwanego brak, bowiem nie istniał przepis prawa, na podstawie którego pozwany mógłby spełnić świadczenie na rzecz powoda;

3. art. 115a ustawy o (...) w zw. z art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w dniu 7 listopada 2018 r., tj. dzień po dniu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt

K 7/15) organ był zobowiązany do wyrównania świadczenia należnego powodowi na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o (...), podczas gdy stwierdzenie przez TK częściowej niezgodności art. 115 ustawy o (...) z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP oraz brak nowelizacji powołanego przepisu art. 115a sprawiły, że nie było normy ustawowej, która umożliwiałaby pozwanemu wypłatę na rzecz powoda wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlopy wypoczynkowe i dodatkowe;

na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów:

4. art. 118 k.c. w zw. art. 123 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu, podczas gdy powód nie dokonał skutecznego przerwania biegu przedawnienia, zatem roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie, jako roszczenie okresowe przedawniło się za okres do dnia 23.09.2022 r.

W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych za obie instancje. Ewentualnie, w razie uwzględnienia jedynie zarzutu z punktu 4, wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 737,48 zł oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że w niniejszym postępowaniu Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c., zgodnie z którym Sąd II instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie strony nie wnosiły w apelacji ani w odpowiedzi na apelację o rozpoznanie sprawy na rozprawie, co dawało podstawę do przyjęcia, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Ponadto wskazać należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, zaś zgodnie z art. 505 13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W dalszej kolejności zauważenia wymaga, że składana w tym postępowaniu apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505 9 § 1 1 i 2 k.p.c. (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31.01.2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Koncepcja apelacji ograniczonej zakłada, że sąd odwoławczy nie rozpoznaje sprawy ponownie w granicach zaskarżenia, ale bada zgodność orzeczenia z dostępnym materiałem procesowym. Sąd II instancji koncentruje się na zaskarżonym orzeczeniu i ocenie jego poprawności.

Co istotne, apelacja w postępowaniu uproszczonym nie ma charakteru pełnego i co do zasady ograniczona jest wyłącznie do zbadania zasadności podniesionych w niej w terminie zarzutów, a rola sądu odwoławczego ogranicza się do zbadania legalności zaskarżonego wyroku, gdyż nie rozpoznaje on sprawy na nowo, nawet jednak gdy te zarzuty okażą się trafne sama apelacja podlega oddaleniu, gdy zaskarżony wyrok odpowiada prawu (por. art. 505 9 § 11 i 2 k.p.c. oraz art. 505 12 § 3 k.p.c.).

Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Postępowanie apelacyjne ma merytoryczny charakter i jest dalszym ciągiem postępowania rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji. Dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, sąd drugiej instancji może podzielić i uznać za własne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60). Może również zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania orzeczenia sądu I instancji, i to zarówno po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, jak i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów Izby Cywilnej z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124). Dokonanie własnych ustaleń faktycznych pozwala sądowi drugiej instancji na określenie właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. wybór właściwego przepisu prawa materialnego, jego wykładnię i dokonanie subsumcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I CSK 509/12, LEX nr 1353054).

Dokonując ponownej analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy, niemniej jednak częściowo z innych przyczyn, niż te, na które powołał się Sąd I instancji w jego uzasadnieniu, o czym będzie mowa dalej w rozważaniach.

Wskazać bowiem należy, iż pomimo zasadności części argumentów, zaskarżony wyrok odpowiada prawu i należało utrzymać go w mocy. Sąd Rejonowy trafnie ocenił zasadnicze aspekty sprawy, a uchybienia dostrzeżone w toku analizy apelacji nie miały takiego charakteru, że mogłyby skutkować jego zmianą lub uchyleniem.

Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia Sądu I instancji wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenia wymaga, że Sąd ten słusznie uznał, że właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest sąd powszechny. Odnosząc się bowiem do żądania przez powoda zasądzenia ustawowych odsetek podnieść należy, że zarówno przepisy ustawy o (...), jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi (...) kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. Analiza różnorodnych uregulowań stosunków służbowych i zapadłego na ich tle orzecznictwa sądowego - sądów powszechnych i administracyjnych - prowadzi do wniosku, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Mając zatem na uwadze, że ustawa o (...) nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi (...) stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym, w sprawie właściwy pozostaje ten sąd. (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., I OSK 1467/13, LEX nr 1956414, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 stycznia 2025 r., II SA/Wa 531/24, LEX nr 3864002). Powyższe znajduje potwierdzenie w jednolitej, ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych (tak też m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 czerwca 2021 r., III SA/Kr 43/21, LEX nr (...), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 kwietnia 2023 r., III SA/Kr 1864/22, LEX nr (...), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 maja 2021 r., II SA/Rz 366/21, LEX nr (...), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2024 r., II SA/Wa 777/24, LEX nr (...)).

Sąd II instancji w pełni podziela przy tym przytoczone przez Sąd Rejonowy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale 7 sędziów z dnia 26 stycznia 2006 r., zgodnie z którym sprawa o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie przysługującego funkcjonariuszowi (...) ekwiwalentu za urlop, zgodnie z art. 1 k.p.c., jest sprawą cywilną w znaczeniu procesowym, a nie materialnym. Zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. tego rodzaju sprawę rozpoznaje sąd powszechny. Nie jest to jednak sprawa ze stosunku pracy, lecz ze względu na bliskość merytoryczną z tego rodzaju sprawami przyjąć należy, że rozpoznaje ją sąd pracy (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/227).

Przechodząc do dalszych rozważań dla porządku wywodu przypomnienia wymaga, że w niniejszym postępowaniu powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 2291,68 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Powód podnosił, iż jego żądanie ma związek z postępowaniem toczącym się przed (...) w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 154/25, zakończonym wyrokiem z dnia 17.04.2025 roku, w którym WSA uchylił decyzję (...) w U. z dnia 16 stycznia 2025 roku nr (...)-(...) oraz poprzedzającą ją decyzję (...) (...) w U. z dnia 22 listopada 2024 roku nr (...) dot. odmowy wypłaty powodowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. O. E. pełnił służbę stałą w (...) w U. do 30 czerwca 2017 roku. Wówczas wypłacono powodowi przedmiotowy ekwiwalent naliczony w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego. W związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, powód wystąpił jednak o ponowne przeliczenie ekwiwalentu z uwzględnieniem prawidłowego mnożnika. Realizując żądanie, wypłacono powodowi w dniu 3 lipca 2025 roku wyrównanie ekwiwalentu w kwocie 2.925,23 zł netto. Pozwany nie wypłacił powodowi odsetek za opóźnienie w zapłacie w/w wyrównania, liczonych za żądany okres czasu od kwoty brutto, tj. od dnia następnego po dacie ustania stosunku służby (tj. od 1 lipca 2017 roku) do dnia zapłaty wyrównania, tj. do 3 lipca 2025 roku wraz z odsetkami od dnia 3 lipca 2025 roku.

Zasadniczy argument strony pozwanej opierał się na twierdzeniu, iż w dacie ustania służby powoda brak było normy ustawowej stanowiącej wystarczającą podstawę prawną do wypłaty wyrównania ekwiwalentu w wysokości innej niż przewidziana w art. 115a ustawy o (...) w brzmieniu obowiązującym przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Według strony pozwanej, ponieważ ustawodawca nie wprowadził regulacji retroaktywnie dostosowującej system prawny do wyroku Trybunału, nie można było domagać się wyrównania świadczenia przyznanego wcześniej na podstawie obowiązującego wówczas przepisu, nawet jeżeli został on później uznany za niezgodny z Konstytucją. Stanowiska tego Sąd Okręgowy nie podziela. W ocenie bowiem tutejszego Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., wywołał skutek derogacyjny ex nunc, a tym samym z tą datą utraciła moc obowiązującą norma prawna, zgodnie z którą ekwiwalent za każdy dzień niewykorzystanego urlopu odpowiadał 1/30 miesięcznego uposażenia. Zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne, a przepis uznany za niezgodny z Konstytucją traci moc z dniem ogłoszenia wyroku, chyba że Trybunał wskaże inny termin utraty mocy. Tym samym z dniem 6 listopada 2018 r. ustała możliwość stosowania art. 115a ustawy o (...) w brzmieniu sprzecznym z Konstytucją RP. Od tego momentu każdy organ władzy publicznej, w tym (...), był zobowiązany do dokonywania wykładni zgodnej z Konstytucją, w szczególności w odniesieniu do świadczeń objętych ochroną wynikającą z art. 66 ust. 2 Konstytucji. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z zasady legalizmu, wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, nakazującej organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa. Należy zatem stanowczo stwierdzić, że źródłem szkody nie była decyzja administracyjna (...), lecz niekonstytucyjna norma prawna, która doprowadziła do wydania tej decyzji w sposób sprzeczny z obowiązującym porządkiem konstytucyjnym. Decyzja ta stanowiła jedynie wtórny przejaw zastosowania wadliwej regulacji. Tym samym zaistniała sytuacja objęta hipotezą art. 417 ( 1) § 1 k.c., przewidującego odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego, którego niezgodność z Konstytucją została stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny. W realiach niniejszej sprawy, to nie decyzja, ale zastosowana w jej treści norma prawna, której konstytucyjność została zakwestionowana, była bezpośrednim źródłem uszczerbku majątkowego powoda. W ocenie Sądu Okręgowego nie można podzielić stanowiska strony pozwanej, że brak było obowiązku wypłaty ekwiwalentu w podwyższonej wysokości byłym funkcjonariuszom zwolnionym ze służby przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W tym miejscu podkreślić zatem należy, że Sąd rozpoznający apelację w pełni podziela wykładnię prawa, w myśl której powodowi przysługiwało prawo do wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy mimo tego, że odszedł ze służby z dniem 30.06.2017 r., a więc przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/15, co nastąpiło w dniu 30 października 2018 r., jak również przed nowelizacją art. 115a ustawy o (...) wprowadzoną ustawą zmieniającą, a także mimo treści art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zagadnienia te zostały w sposób kompleksowy i klarowany przedstawione w znanym stronom wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2024 roku, III OSK 7210/21, LEX nr 3745580. Wywody Sądu pierwszej instancji na temat retroaktywności wyroku Trybunału znajdują pełne poparcie Sądu Okręgowego.

Jedynie można dodać, że ów wyrok jest wyrazem utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ujęciu praktycznym wynika z niej, że liczbę dni urlopu przysługującego funkcjonariuszowi (...), który odszedł ze służby przed 6 listopada 2018 r. (data opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego) należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, ponieważ przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą. Pozwany w swych działaniach dostosował się do tej wykładni, albowiem kierując się wynikającymi z niej wnioskami w dniu 3 lipca 2025 roku wypłacił powodowi wyrównanie ekwiwalentu za urlop w kwocie 2925,23 zł netto.

W myśl art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o (...) policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe. Z regulacji tej wynika zatem, że ewentualne prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy powstaje od następnego po ustaniu stosunku służby (podobnie jak na gruncie stosunku pracy).

W zakresie przywołanego zagadnienia istotne są dwie kwestie. Po pierwsze, zbadać należało czy powodowi co do zasady przysługuje prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie przysługującego mu świadczenia pieniężnego, a po drugie, analizy wymagało, czy zgłoszone przez powoda roszczenie odsetkowe jest zasadne, skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 został wydany w dniu 30 października 2018 r., przepis art. 115a ustawy o (...) w dotychczasowym brzmieniu utracił moc z dniem 6 listopada 2018 r., zaś do zmiany art. 115a ustawy o (...) w kierunku postulowanym w tym wyroku doszło dopiero w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. w dniu 1 października 2020 r.

Wskazana kwestia została już zbadana w orzecznictwie sądowym i aktualnie nie budzi żadnych wątpliwości. Przyznać należy, że ustawa o (...) nie zawiera przepisu, który uprawniałby funkcjonariusza (...) do domagania się odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie uposażenia lub ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Nie oznacza to jednak, że de lege lata funkcjonariusz (...) w przypadku opóźnienia w wypłacie świadczeń nie ma prawa do odsetek. Podstawą materialnoprawą jego roszczeń w tym przedmiocie jest art. 481 § 1 k.c., który stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Na potwierdzenie tego stanowiska przywołać należy orzecznictwo sądowe, tj. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/227, która mimo zmian ustawodawczych nie straciła na aktualności, wyrok Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r., II PK 10/08, LEX nr 442828, uchwałę Sądu Najwyższego z 18 listopada 2009 r., II PZP 7/09, OSNP 2010/7-8/82, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 69, uchwałę Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r., III CZP 106/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 134, wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2008 r., II PK 99/08, LEX nr 519974, wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2013 r., II PK 294/12, LEX nr (...), a także obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych. Z uwagi na utrwaloną linię orzeczniczą w tym przedmiocie Sąd uznaje za zbędne rozwijanie tez, które legły u jej podstaw.

W ocenie Sądu II instancji zgodzić należy się w całości z Sądem Rejonowym, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do okresu od dnia ustania służby do 5.11.2018 r. zastosowanie – jako podstawy wydanego rozstrzygnięcia dotyczącego tego okresu - znajdują normy art. 417 oraz 417 1 § 1 k.c., które dotyczą odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej oraz źródeł odpowiedzialności władzy publicznej. W pozostałym okresie żądania pozwu podstawą prawną roszczeń powoda była norma art. 481 k.c.

Stosownie do treści art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie zaś z § 2 w/w przepisu jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa. Jak zaś stanowi art. 417 1 § 1 k.c., jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

W realiach niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, iż brak wypłaty pełnego ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy na rzecz powoda spowodowało po jego stronie szkodę związaną z niemożnością korzystania ze wskazanych środków finansowych. Nie ulega również wątpliwości, iż szkoda ta była związana z wydaniem aktu prawnego niezgodnego z Konstytucją RP, zaś drogę do jej naprawienia otworzył dopiero wyrok TK z dnia 30 października 2018 roku w sprawie K 7/15. Wiąże to zatem pozwanego z odpowiedzialnością przewidzianą w normie art. 417 § 1 k.c., która polega na konieczności pokrycia szkody związanej z niemożnością korzystania ze świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby w pełnej wysokości (korzystania z kapitału), które mogło być naprawione m.in. poprzez zapłatę odsetek z tym związanych. Zarzut naruszenia norm art. 417 k.c. w zw. z art. 417 1 k.c. nie okazał się zatem trafny.

W tym miejscu Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, że na gruncie art. 481 § 1 k.c. przesłanką żądania odsetek nie jest ani powstanie szkody w majątku dłużnika, ani też uchybienie terminowi świadczenia pieniężnego wskutek okoliczności obciążających dłużnika, ponieważ już samo opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego daje wierzycielowi prawo domagania się odsetek. Jest to bowiem odpowiedzialność za skutek.

Przepis art. 481 § 1 k.c. nie przewiduje okoliczności egzoneracyjnych pozwalających dłużnikowi uwolnić się od obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie, co oznacza, że kształtuje jego odpowiedzialność jako odpowiedzialność absolutną. Przesłanką powstania po stronie wierzyciela roszczenia o odsetki za opóźnienie jest sam fakt opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Przesłanka, o której mowa powyżej została w przedmiotowej sprawie niewątpliwie spełniona.

Reasumując, podkreślenia wymaga, że przy zasądzaniu odsetek ustawowych od wynagrodzenia za okres od 6 listopada 2018 r. do 3 lipca 2025 roku nie ma znaczenia, czy powód poniósł jakakolwiek szkodę, ani czy opóźnienie było następstwem okoliczności, za które pozwany ponosi odpowiedzialność, choć bezspornie szkodą po stronie powoda był już sam brak możliwości korzystania z kapitału w postaci uzyskania pełnego ekwiwalentu urlopowego związanego ze zwolnieniem ze służby.

W ocenie Sądu Okręgowego za całkowicie niezrozumiałe należy jednak ocenić stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, iż w przypadku powoda postępowanie administracyjne zainicjowane jego wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu wraz z odsetkami, a zakończone wyrokiem WSA w (...) z 17 kwietnia 2025 roku uchylającym decyzje zaskarżone przez powoda, którymi odmówiono wypłaty wyrównania ekwiwalentu, uzasadniało uznanie, że termin przedawnienia został przerwany. W konsekwencji w ocenie Sądu Rejonowego na nowo rozpoczął bieg po wydaniu orzeczenia przez WSA w sprawie roszczenia głównego powoda.

Jak wynika z treści art. 123 ust. 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa:

1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

Przerwanie terminu przedawnienia powoduje, że biegnie on na nowo (art. 124 § 2 k.c.).

Jak słusznie zauważył apelant, powód nie dokonał żadnej czynności w powołanym powyżej przepisie, a skutkującym przerwaniem biegu przedawnienia. Jak już wielokrotnie wskazywano powyżej, sąd administracyjny nie miał kompetencji do orzekania o odsetkach za opóźnienie w wypłacie powodowi ekwiwalentu za urlop. Nie był to zatem sąd powołany do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Złożenie skargi przez pozwanego w WSA spowodowało wyłącznie przerwanie biegu przedawnienia roszczenia o wyrównanie ekwiwalentu, a nie biegu przerwania roszczenia o odsetki.

Rację ma przy tym również strona apelująca, że przerwanie biegu przedawnienia w zaistniałym stanie faktycznym, nastąpiło dopiero z dniem wniesienia pozwu w przedmiotowej sprawie, co miało miejsce w dniu 23.09.2025 r. Oznacza to zatem, że odsetki ustawowe za opóźnienie, jako świadczenie okresowe, uległy przedawnieniu za okres do dnia 23.09.2022 r.

W tym miejscu wskazania wymaga, że odsetki ustawowe za opóźnienie jako świadczenie okresowe przedawniają się po upływie 3 lat (art. 118 k.c.). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odnoszenia się w tym zakresie do treści art. 107 ust. 1 ustawy o (...), zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Skoro bowiem w kwestii zasądzenia odsetek stosujemy przepisy kodeksu cywilnego, ponieważ z w/w ustawy o (...) nie wynika, aby należały się one od ekwiwalentu za urlop czy uposażeń, to powinniśmy w całości stosować przepisy wynikające z kodeksu cywilnego, a nie dowolnie wybierać przepisy z różnych aktów prawnych.

W ocenie Sądu II instancji z w/w powodu w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania również art. 107 ust. 2 ustawy o (...), z którego wynika, że organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Sąd Okręgowy podziela jednak stanowisko Sądu Rejonowego, iż zgłoszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia w przedmiotowym stanie faktycznym należy uznać za nadużycie prawa.

Wskazania za Sądem Rejonowym wymaga, iż roszczenie powoda o wyrównanie ekwiwalentu „aktywowało się” dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku TK w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc 6 listopada 2018 r. Tym samym z chwilą wejścia w życie w/w orzeczenia Trybunału rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających z tego wyroku. Stanowisko to w sposób oczywisty wpływa na bieg terminu przedawnienia odsetek ustawowych za opóźnienie. Nie mógł się on rozpocząć wcześniej niż w przypadku roszczenia o wyrównanie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Co istotne, nie świadczy to jednakże automatycznie o przedawnieniu roszczenia o odsetki z tytułu opóźnienia w jego wypłacie.

W rozpoznawanej sprawie powodowi wypłacono zaniżoną kwotę ekwiwalentu stosując przepis prawa niezgodny w Konstytucją. Do grudnia 2018 r. strona nie miała świadomości istnienia roszczenia. Nie dysponowała też stosowną podstawą prawną. Z kolei, w administracyjnym toku postępowania, na wydłużenie czasu, w którym powód nie wystąpił z roszczeniem na drogę przed sądem powszechnym, miało wpływ postępowanie pozwanego. Powodowi wskazano, że wniosek o wyrównanie pozostanie nierozpoznany do czasu uzyskania stosownej interpretacji przepisu art. 115a ustawy o (...). Następnie, nowelizacja przedmiotowej ustawy, okazała się dla powoda niekorzystna i odmówiono wypłaty powodowi wyrównania jako byłemu funkcjonariuszowi.

W dalszej kolejności powód realizował swoje roszczenie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego, skorzystał z drogi przed sądem powszechnym. Toczące się postępowanie administracyjne, a następnie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem było prawo powoda do należności głównej, należało uznać za „wyjątkową okoliczność” i nie uwzględniać w sprawie zarzutu przedawnienia. W przedmiotowej sprawie pozwany wypłacił bowiem powodowi ekwiwalent za urlop za okres wsteczny, jednak po pierwsze nie w czasie, gdy ono przysługiwało (w 2017 r.), a także nie od razu po otrzymaniu wniosku powoda w tym zakresie (złożonego w listopadzie 2018 roku), a dopiero w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17.04.2025 r., prawomocnego od 17.06.2025 r. Powód oczekiwał na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie samego prawa do wyrównania ekwiwalentu, a roszczenie o odsetki zgłaszał już wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Mimo to w dniu 3.07.2025 r. pozwany wypłacił tylko należność główną, a brak odsetek tłumaczył brakiem stosownego przepisu ustawy o (...).

Trzeba przy tym zauważyć, iż z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego powód zwrócił się do strony pozwanej już w dniu 9 listopada 2018 roku. Pismem z 10 grudnia 2018 roku (...) poinformował powoda, że jego wniosek obejmujący żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy zostanie rozpatrzony po ustaleniu jednolitej dla wszystkich jednostek (...) interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Pismem z 12 marca 2019 roku (...) w U. poinformował powoda, że jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu nie może być obecnie rozpatrzony z uwagi na brak niezbędnych regulacji prawnych. Natomiast pismem z dnia 29 października 2020 roku nr (...). (...), doręczonym powodowi 16 listopada 2020 roku, (...) w U., zawiadomił powoda, że brak jest podstaw do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop. Wnioskiem z 24 października 2024 roku powód ponownie wystąpił do (...) (...) w U. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w (...). Decyzją z 22 listopada 2024 r. nr (...) (...) w U. odmówił powodowi wypłaty wnioskowanego wyrównania z powodu przedawnienia roszczenia. Decyzją z 16 stycznia 2025 roku nr F-(...) (...) w U., po rozpatrzeniu odwołania powoda, uchylił decyzję (...) (...) w U. z 22 listopada 2024 r. nr (...) i umorzył postępowanie w całości. Na skutek skargi powoda (...) w (...) wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2025 roku sygn. III SA/Łd 154/25 uchylił decyzję (...) w U. z dnia 16 stycznia 2025 roku nr (...)-(...) oraz poprzedzającą ją decyzję (...) (...) w U. z dnia 22 listopada 2024 roku nr (...).

Dopiero więc wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w (...) z dnia 17 kwietnia 2025 roku, prawomocny od 17.06.2025 r., który zapadł w indywidualnej i konkretnej sprawie powoda, skłonił pozwanego do wypłaty w dniu 3.07.2025 r. wyrównania ekwiwalentu za urlop. W dniu wypłaty, powód nadal nie wiedział, czy wraz z wypłatą wyrównania otrzymał odsetki ustawowe, których domagał się już w pierwotnym wniosku. Nie znał też sposobu wyliczenia wypłaconej kwoty. Dopiero pismo z (...) (...) w U. z dnia 1.09.2025 r. z informacją, utwierdziło powoda w przekonaniu, że nie wypłacono na jego rzecz odsetek ustawowych. W konsekwencji powód zdecydował się na wytoczenie powództwa o odsetki przed sądem powszechnym.

Reasumując, w ocenie Sądu II instancji, wyrok WSA i realizacja obowiązku przez pozwanego w 2025 r. była przyczyną zgłoszenia przed sądem powszechnym roszczenia o odsetki dopiero w 2025 r. Zasadność roszczenia o odsetki wymagała uprzednio ustalenia prawa powoda do ekwiwalentu za urlop.

Zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, że pozwany był zobligowany do wyliczenia i wypłacenia powodowi ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w prawidłowej wysokości już po ogłoszeniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, a także już wówczas miał taką możliwość (także od strony technicznej). Zaniechanie jakiego dopuścił się pozwany w tym zakresie, pozbawiło powoda przez blisko 7 lat należnych mu świadczeń, mimo, że jasnym było, że przepis w oparciu, o który powodowi wypłacono zaniżony ekwiwalent jest sprzeczny z Konstytucją.

W myśl art. 5 k.c. (odpowiednio art. 8 k.p.) nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Artykuł 5 k.c. może znaleźć zastosowanie (jest to możliwość, a nie przymus jego stosowania) tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

1. uprawnionemu podmiotowi przysługuje prawo (uprawnienie materialnoprawne), którego dotyczy nadużycie;

2. uprawniony podmiot wykonuje przysługujące mu prawo;

3. wykonywanie prawa pozostaje w sprzeczności z jednym z kryteriów wymienionych w art. 5 k.c., tj. z zasadami współżycia społecznego lub też ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.

Przepis ten znajduje zatem zastosowanie w sytuacji, gdy osobie uprawnionej przysługuje - formalnie rzecz ujmując - określone prawo podmiotowe, lecz w świetle oceny danego stanu faktycznego i przy uwzględnieniu treści konkretnej normy prawnej korzystanie przez nią z tego prawa pozostaje w sprzeczności z zasadami wskazanymi w art. 5 k.c.

Posłużenie się przez ustawodawcę klauzulą nadużycia prawa podmiotowego prowadzić ma do uelastycznienia porządku prawnego, zapewniając sądom meriti niezbędny luz interpretacyjny. Cechy te sprawiają, że kwestia stosowania art. 5 k.c. nie stanowi materii, która byłaby adekwatnym podłożem przyczyny kasacyjnej, o której stanowi art. 398/9 § 1 pkt 1 k.p.c. Jednym z wymagań zagadnienia prawnego, o którym stanowi ów przepis, jest bowiem abstrakcyjny charakter, wybiegający poza okoliczności konkretnej sprawy i pozwalający nadać jego rozstrzygnięciu ogólniejsze znaczenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lutego 2025 r., I CSK 4469/23, LEX nr 3838571).

Stosowanie art. 8 k.p. (podobnie jak art. 5 k.c.) pozostaje w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy. W oderwaniu od tych konkretnych okoliczności nie można formułować ogólnych dyrektyw co do stosowania tego przepisu. Ocena, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie norma art. 8 k.p. mieści się w granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i oczywistego naruszenia (por. ostanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2025 r., III PSK 12/25, LEX nr (...)).

Mając na względzie wszystkie wymienione powyżej okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powoływanie się przez stronę pozwaną na zarzut przedawnienia stanowi, w przedmiotowym stanie faktycznym, nadużycie prawa podmiotowego z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji z uwagi na treść art. 5 k.c. (odpowiednio 8 k.p.), a nie treść art. 107 ust. 2 ustawy o (...), należało uznać, że odsetki za okres przed 23.09.2022 r. również winny zostać zasądzone.

Reasumując Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu i pomimo stwierdzonego naruszenia przepisów prawa materialnego musi się ostać. W tym stanie rzeczy apelacja strony pozwanej zgodnie z art. 505 12 § 3 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu w całości jako bezzasadna, o czym orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego, albowiem powód nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.