III Ca 3040/25

Sygn. akt III Ca 3040/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Joanna Szczygielska

po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 roku w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa L. N.

przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w N.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 1 października 2025 roku sygn. akt I C 315/23

1. oddala apelację,

2. zasądza od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. na rzecz L. N. 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt III Ca 3040/25

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 października 2025 roku wydanym w sprawie z powództwa F. T. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń (...) S.A. w T. o zapłatę, Sąd Rejonowy w Kutnie zasądził od pozwanego Towarzystwa na rzecz powoda:

a) kwotę 20.000 zł, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia 15 lipca 2022 r. do dnia zapłaty,

b) kwotę 5.543,83 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

(wyrok – k.296).

Apelację od wydanego wyroku złożył pozwany, zaskarżając wydane rozstrzygniecie w części, tj. w zakresie lit. a) wyroku - co do kwoty 10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 lipca 2022 r. do dnia zapłaty oraz w zakresie lit. b) wyroku - w całości.

Wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego, w szczególności w postaci opinii biegłej psychiatry, co skutkowało zasądzeniem zadośćuczynienia w kwocie przekraczającej stwierdzone granice doznanej przez powoda krzywdy, gdyż uznanie, że zadośćuczynienie w kwocie 40.000 zł w przypadku nagłej śmierci babki powoda, jest rażąco wygórowane;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 362 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, wskutek czego doszło do prawidłowego ustalenia, że H. T. przyczyniła się do powstania zdarzenia, w wyniku którego poniosła ona śmierć, lecz nieprawidłowego pominięcia tego ustalenia przy zasądzeniu kwoty zadośćuczynienia,

- art. 446 § 4 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię pojęcia „odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę”, wskutek czego doszło do błędnego stwierdzenia, że całość dochodzonego roszczenia powoda z tytułu zadośćuczynienia za śmierć H. T. w kwocie 20.000 zł jest zasadna, podczas gdy Sąd prawidłowo stwierdził, że zmarła H. T. przyczyniła się do powstania zdarzenia, wobec czego wnioskować należy, że Sąd przekroczył podstawy faktyczne powództwa i stwierdził, że doznana przez powoda krzywda wynosi co najmniej 40.000 zł.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu przed Sądem I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wydania orzeczenia, w którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

(apelacja – k.307-308).

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie płatnymi od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty. Z ostrożności procesowej wniósł także o nieobciążanie powoda kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego i apelacyjnego, w tym kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego, w przypadku uwzględnienia apelacji w jakiejkolwiek części.

(odpowiedź na apelację – k.328-330).

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jako w bezzasadna podlegała oddaleniu.

Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c.).

Sąd nie podzielił zapatrywania skarżącego, jakoby w sprawie doszło do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.

Przewidziane w art. 233 § 1 k.p.c. ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2012r., III AUa 620/12, publ. LEX nr (...)). Stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Z tych względów za niewystarczające należy uznać przekonanie strony o innej niż przyjęta przez Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez Sąd (tak: Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 1 marca 2012r. I ACa 111/12; z dnia 3 lutego 2012r., I ACa 1407/11). Uznać zatem należy, że jeżeli Sąd, ze zgromadzonego materiału dowodowego, wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, co ma miejsce w niniejszej sprawie, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (tak: Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 8 lutego 2012r. (I ACa 1404/11), z dnia 14 marca 2012r. (I ACa 160/12), z dnia 29 lutego 2012r. (I ACa 99/12); a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012r. VI ACa 31/12).

Należy zatem stwierdzić, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 233 § 1 k.p.c. (w tym w zw. z art. 278 k.p.c.) wymaga wskazania, że Sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości (wadze) poszczególnych dowodów, ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu odwoławczego zarzuty strony pozwanej nie mają merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Zarzut ujęty w apelacji jako dotyczący naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c., stanowi w istocie zarzut wadliwej subsumpcji art. 446 § 4 k.c. w zakresie ustalenia wysokości zadośćuczynienia w kontekście poniesionej przez powoda krzywdy. Są to jednak zarzuty dotyczące prawa materialnego. Ponadto zarzut ten odnosi się do opinii biegłego psychiatry, podczas, gdy taki dowód w sprawie nie został przeprowadzony.

Bezzasadne okazały się także zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żądając zasądzenia od pozwanego kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia powód wyraźnie wskazał, że określając dochodzoną kwotę uwzględnił ewentualne przyczynienie się poszkodowanej do zdarzenia, a kwestionował stanowisko pozwanego, według którego do szkody doszło z wyłącznej winy zmarłej. Nie ma zatem racji apelujący twierdząc, że powód określił kwotę 20 000 zł jako równowartość 100% zadośćuczynienia.

Sąd I instancji nie przekroczył także faktycznej podstawy powództwa. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, z zastrzeżeniem nieważności postępowania, sąd drugiej instancji pozostaje związany zarzutami naruszenia prawa procesowego podniesionymi w apelacji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 55). Pozwany nie zarzucał w apelacji naruszenia art. 321 § 1 k.p.c., dlatego też wytykanego Sądowi Rejonowemu uchybienia nie można traktować jako podstawy przyjęcia apelacji za zasadną.

Sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy na podstawie art. 362 k.c. przyjął stopień przyczynienia się H. T. do zdarzenia na poziomie 50% oraz wyraźnie wskazał, że zasądzona na rzecz powoda kwota uwzględnia ustalony stopień przyczynienia. Wbrew wywodom apelacji nie może być zatem mowy o tym, że przy ustalaniu kwoty zadośćuczynienia sąd pominął przyczynienie i zasądził zadośćuczynienie w całości.

Wymienione w zarzutach apelacyjnych przepisy art.445 § 1 k.c. i art.444 § 1 k.c. nie były podstawą orzekania, zatem Sąd I instancji nie mógł ich naruszyć. Samodzielną podstawę prawną przyznania powodowi zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną przez śmierć jego babki, stanowił przepis art. 446 § 4 k.c.

Przepis art. 446 § 4 k.c. posługując się pojęciem "odpowiednia suma", odsyła do szeregu niedookreślonych kryteriów, których stosowanie ma z natury rzeczy ocenny charakter i zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Określenie rozmiaru krzywdy, a tym samym wysokości zadośćuczynienia każdorazowo wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w czym należy postępować zgodnie z miernikami zobiektywizowanymi, a nie tylko poprzestawać na subiektywnych odczuciach pokrzywdzonego.

Co więcej, zasadniczo należy ona do sądu I instancji, a sąd odwoławczy jest władny ją zweryfikować tylko w drodze wyjątku, w razie stwierdzenia oczywistego i rażącego naruszenia ogólnych kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia, co przykładowo może mieć miejsce, gdy któreś z nich zostało pominięte lub uczynione elementem dominującym (zob. przykładowo wyroki SN z 5 grudnia 2006 r., II PK 102/06; z 18 listopada 2004 r., I CK 219/04; z 30 października 2003 r., IV CK 151/02; z 7 listopada 2003 r., V CK 110/03; z 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70). W ramach kontroli instancyjnej nie może jednak dojść do wkroczenia w sferę swobodnego uznania sędziowskiego. O oczywistym i rażącym naruszeniu zasad ustalania "odpowiedniego" zadośćuczynienia może świadczyć przyznanie zadośćuczynienia symbolicznego zamiast stanowiącego rekompensatę doznanej krzywdy bądź kwoty wygórowanej, prowadzącej do niestosownego wzbogacenia się tą drogą. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Niespodziewana śmierć bliskiej osoby, wywołana przyczyną zewnętrzną, a nie przykładowo chorobą, powoduje u najbliższych, przekonanie, że gdyby nie doszło do zdarzenia, osoba ta mogłaby żyć przez wiele lat, w ciągu których rodzina spędziłaby ze sobą jeszcze wiele szczęśliwych chwil. Nadto w przypadku nagłego odejścia nie ma możliwości pożegnania się z osobą bliską i pogodzenia się z jej odejściem.

Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji śmierć H. T. wywołała u powoda cierpienie znacznego stopnia i uczucia typowe dla okresu żałoby. Powoda łączyła silna więź emocjonalna ze zmarłą babką. W okresie dzieciństwa spędzał z nią dużo czasu, w pierwszych latach życia była przez babkę wychowywany. W okresach późniejszych bezpośrednie relacje były rzadsze (co wynikało z innych faz rozwojowych i etapów życiowych powoda), ale więź emocjonalna nadal była silna. W okresie, w którym powód mieszkał za granicą utrzymywał z babką kontakt telefoniczny i odwiedzał ja podczas pobytów w Polsce. Po powrocie do kraju, zwłaszcza po urodzeniu się córki powoda, kontakty powoda z babką uległy ponownemu zacieśnieniu. H. T. była dla powoda osoba ważną i znaczącą.

Nie budzi zatem wątpliwości, że rozmiar cierpień psychicznych powoda w związku z nagłym odejściem babki i okolicznościami jej śmierci, był szczególnie nasilony.

Z tych przyczyn podzielić należy zapatrywanie wyrażone przez Sąd Rejonowy, że zasądzona na rzecz powoda kwotę tytułem zadośćuczynienia, która to kwota uwzględnia 50% stopień przyczynienia zmarłej, jest adekwatna do rozmiaru doznanych przez powoda cierpień.

Nie doszło zatem do rażącego zawyżenia należnego powodowi zadośćuczynienia, a zarzut naruszenia art.446 § 4 k.c. nie był zasadny.

Reasumując, apelacja pozwanego nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego i w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd odwoławczy orzekł na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego powoda została określona na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 i w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).