III Ca 2038/25

Sygn. akt III Ca 2038/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lipca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy

w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia SR (del.) Wioletta Sychniak

po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2026 roku w Łodzi na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa K. R. Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we O.

przeciwko U. O.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Skierniewicach

z dnia 23 lipca 2025 roku, sygn. akt I C 43/25

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje punktowi 1. następującą treść:

„1. zasądza od U. O. na rzecz K. R. Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we O.:

a. kwotę 2227,70 zł (dwa tysiące dwieście dwadzieścia siedem złotych i siedemdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 października 2024 roku do dnia zapłaty, a w pozostałej części powództwo oddala;

b. kwotę 786 (siedemset osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;”,

2. oddala apelację w pozostałej części;

3. zasądza od K. R. Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we O. na rzecz U. O. kwotę 100 (sto) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

4. nakazuje pobrać od K. R. Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we O. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 650 (sześćset pięćdziesiąt) złotych na pokrycie nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt III Ca 2038/25

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 23 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w Skierniewicach:

- zasądził od pozwanego G. T. na rzecz (...) Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we T.:

kwotę 12 558,24 złotych płatną w 31 miesięcznych równych ratach po 400 zł, przy czym ostatnia rata wynosić będzie 558,24 zł, płatnych do 10 dnia każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 października 2024 roku do dnia zapłaty każdej z rat, poczynając płatności od miesiąca następującego po uprawomocnieniu się wyroku, z tym zastrzeżeniem, że brak zapłaty którejkolwiek raty w terminie skutkuje natychmiastową wymagalnością pozostałej niespłaconej części roszczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od uchybienia płatności którejkolwiek z rat i całości wymagalnego roszenia do dnia zapłaty oraz kwotę 4376 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 1.);

- nadał wyrokowi w punkcie 1. lit. a) rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2.).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło przy przyjęciu przez Sąd Rejonowy, że podczas rozprawy w dniu 14 maja 2025 r. pozwany, mimo wcześniej podnoszonych zarzutów, uznał powództwo. W świetle art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Sąd I instancji nie znalazł podstaw, które mogłyby uzasadniać, iż oświadczenie o uznaniu powództwa pozwanego w całości było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub miało na celu obejście prawa. Podkreślił, że dokumenty przedłożone przez powoda pozwalają sądzić, że jego roszczenie w sposób oczywisty było zasadne.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany; zaskarżył go w części, tj. w zakresie punktu 1.a. co do kwoty 10 330,54 złotych oraz w zakresie punktu 1.b. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i błędne uznanie, że na rozprawie dokonał uznania długu w całości, podczas gdy uznanie to dotyczyło jedynie kwoty niespłaconego kapitału głównego, tj. 2227,70 złotych;

2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie, że powód wykazał zasadność dochodzenia kwoty 12 558,24 złotych,

3. art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 36a ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz art. 385 1 § 1 k.c., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i brak uznania, że koszty w postaci prowizji oraz opłaty za Plan Komfort stanowią ukryty koszt kredytu i nie należą do świadczenia głównego stron, zaś ich wprowadzenie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego;

4. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i niewłaściwe nadanie znaczenia umowie łączącej strony, przede wszystkim zapisom przedmiotowej umowy skutkujące błędnym wnioskiem, że zapisy umowy są dla pozwanego wiążące;

5. art. 385 1 § 1 k.c. i art. 58 § 2 i § 3 k.c. przez jego pominięcie w sytuacji, gdy pozaodsetkowe koszty pożyczki stanowią klauzule abuzywne i sprzeczne z dobrymi obyczajami;

6. art. 385 1 § 1 k.c. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pozwany nie miał realnego wpływu na treść umowy, a pożyczkodawca posługiwał się gotowym wzorcem umownym;

7. art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy kwota zasądzonych kosztów stanowi dla pozwanego kwotę niemożliwą do spłaty, zaś jego sytuacja finansowa uzasadnia zastosowanie tego przepisu.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie kwoty 10 330,54 złotych oraz zmianę rozstrzygnięcia w zakresie punktu 1b poprzez zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych w całości. Nadto wniósł o zasądzenie od powódki kosztów postępowania w obu instancjach, o zwolnienie od kosztów postępowania apelacyjnego, a w przypadku oddalenia apelacji w zakresie wniosku z pkt 1 - o podtrzymanie rozłożenia zasądzonej kwoty na raty po 400 zł miesięcznie.

Dodatkowo pozwany wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z potwierdzeń wpłat na poczet zobowiązania celem wykazania wysokości dokonanych przez niego, a niewskazanych przez powoda wpłat oraz zawyżenia wysokości roszczenia.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto cofnął powództwo w części dotyczącej zapłaty kwoty 1200 zł oraz wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie. Mając na uwadze ograniczenie powództwa powód wniósł o orzeczenie obowiązku zapłaty przez pozwanego kwoty 11 358,24 zł wraz z odsetkami zgodnymi z żądaniem pozwu oraz kosztami postępowania.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie w przeważającej części i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku.

Pozwany sformułował zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na właściwą kontrolę subsumpcji prawa materialnego.

Trafnie pozwany zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. podważając częściowo prawidłowość dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych (w ramach zarzutu opisanego w niniejszym uzasadnieniu pod poz. 2.). Sąd Okręgowy dokonując ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia zarzutów apelacyjnych, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego dotyczące zawarcia przez pozwanego umowy pożyczki oraz wysokości udostępnionego kapitału. Sprostowania wymaga jednak, że umowa została zawarta 26 listopada 2021 roku, a nie – jak to błędnie wskazał Sąd Rejonowy – 26.11.2019 r. Sąd Okręgowy nie podziela jednak ustaleń w zakresie dokonanych przez pozwanego spłat. Jak wynika bowiem z historii rachunku przedstawionego przez pozwanego [historia rachunku k. 66-69 i 156-159], G. T. dokonał łącznie spłat z tytułu zaciągniętej pożyczki w wysokości 12 772,30 zł. Zatem Sąd Rejonowy nie uwzględnił ostatnich dwóch wpłat dokonanych 4 listopada 2024 r. oraz 6 czerwca 2024 r. w wysokości po 100 zł. W konsekwencji Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany dokonał wpłat na poczet zobowiązania z tytułu umowy pożyczki zawartej z (...) SA łącznie kwotę 12 772,30 zł.

Pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego (poz. 1. oraz 4.) nie zostały prawidłowo sformułowane. Apelujący za pomocą zarzutu naruszenia wskazanych norm procesowych nie może skutecznie zwalczać prawnej oceny Sądu I instancji. Dlatego zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. są nietrafne w zakresie, w jakim skarżący wiąże je z prawną oceną uznania przez niego długu oraz abuzywności postanowień umowy pożyczki. Zostaną one omówione w ramach oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W niniejszej sprawie kwestią pierwszoplanową jest ocena skutków procesowych oświadczenia pozwanego złożonego na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. oraz prawna ocena postanowień umowy dotyczących pozaodsetkowych kosztów pożyczki. Istota apelacji sprowadzała się w bowiem do zakwestionowania stanowiska Sądu Rejonowego, zgodnie z którym pozwany na rozprawie uznał powództwo w całości, a w konsekwencji do zakwestionowania zasadności zasądzenia kwoty 12 558,24 zł.

Zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. uznanie powództwa jest czynnością procesową o doniosłych skutkach, albowiem co do zasady wiąże sąd. Z tego względu jego treść i zakres powinny być jednoznaczne. Uznanie może dotyczyć całego dochodzonego roszczenia albo jego części, przy czym zakres tej czynności powinien wynikać z oświadczenia strony ocenianego w kontekście całokształtu jej stanowiska procesowego. Na gruncie omawianego przepisu uznanie powództwa stanowi czynność procesową pozwanego i polega na złożeniu przez pozwanego oświadczenia, że powództwo jest uzasadnione. Uznanie powództwa oznacza uznanie zarówno żądania w kształcie określonym przez powoda, jak i jego podstawy faktycznej oraz zgodę na wydanie wyroku uwzględniającego żądanie powoda bez stawiana żadnych warunków [podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z 18.3.2011 r., III CSK 127/10, OSNC-ZD 2012, Nr A, poz. 17]. Uznając powództwo pozwany potwierdza istnienie roszczenia procesowego będącego przedmiotem danego procesu [I. U., w: A. (...)-N. (red.), Kodeks, t. I, 2015, s. 704].

W niniejszej sprawie, w skróconym protokole rozprawy odnotowano stanowisko pozwanego: „pozwany uznaje powództwo wnosząc o rozłożenie spłaty należności na niskie raty”. Samo brzmienie tego zapisu nie może jednak przesądzać o zakresie uznania bez uwzględnienia okoliczności, w jakich oświadczenie zostało złożone, a także całokształtu stanowiska procesowego pozwanego. Nie można bowiem pominąć, że przed rozprawą pozwany konsekwentnie kwestionował dochodzone roszczenie zarówno co do zasady, jak i wysokości. W odpowiedzi na pozew zakwestionował legitymację czynną powoda, podważył wartość dowodową przedłożonych kopii dokumentów i domagał się przedstawienia dokumentacji w oryginale. Zakwestionował również prawidłowość przeprowadzenia przez pożyczkodawcę oceny jego zdolności kredytowej, a także wysokość i zasadność kosztów pozaodsetkowych, wskazując na ich abuzywność i sprzeczność z dobrymi obyczajami. Podniósł również, że nie miał rzeczywistego wpływu na treść postanowień umowy, która została zawarta z wykorzystaniem wzorca umownego. Tym samym pozwany przed rozprawą w sposób wyraźny kwestionował te składniki dochodzonego roszczenia, które przekraczały niespłaconą część kapitału.

Znaczenie ma rzeczywisty przebieg rozprawy w dniu 14 maja 2025 roku, potwierdzony e-protokołem [k. 161]. Sąd Rejonowy zwrócił się do pozwanego o zajęcie stanowiska w sprawie. Pozwany w pierwszej kolejności odwołał się do stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na pozew, a zatem do stanowiska, w którym kwestionował roszczenie w zakresie jego poszczególnych składników. Następnie - wobec ponownego pytania Sądu ze wskazaniem pozwanemu, że skoro wnosił o rozłożenie należności na raty, to oznacza to uznanie powództwa - pozwany oświadczył, że chce rozłożenia należności na raty.

W ocenie Sądu Okręgowego wobec takiego przebiegu rozprawy, stanowiska zajętego przez pozwanego na rozprawie nie można utożsamiać z jednoznacznym wycofaniem przez niego wszystkich uprzednio podniesionych zarzutów i bezwarunkowym uznaniem każdego składnika dochodzonego roszczenia. Nie można bowiem pominąć, że pierwsza odpowiedź pozwanego na pytanie o jego stanowisko procesowe sprowadzało się do odwołania do treści odpowiedzi na pozew. Następnie, po wskazaniu przez Sąd, że skoro pozwany wnosi o rozłożenie należności na raty, to oznacza to uznanie powództwa, pozwany podtrzymał jedynie wolę rozłożenia należności na raty.

Błędne jest stanowisko Sądu Rejonowego, który wniosek o rozłożenie świadczenia na raty utożsamił z uznaniem powództwa. W istocie to wyłącznie wypowiedzi Przewodniczącego składu sugerowały pozwanemu uznanie powództwa i stanowiły nadinterpretację wniosku o rozłożenie na raty zawartego w odpowiedzi na pozew. W tych okolicznościach bezpodstawne było przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że doszło do uznania powództwa przez pozwanego i że, pozwany zrezygnował z zarzutów dotyczących prowizji, opłaty za Plan Komfort oraz innych kosztów pozaodsetkowych. Tak daleko idący skutek procesowy wymagałby jednoznacznego oświadczenia obejmującego również te należności. Nie oznacza to, że pozwany kwestionował obowiązek zwrotu całej otrzymanej kwoty kapitału. Bezsporne było bowiem, że otrzymał kwotę 15 000 zł, z której spłacił 12 772,30 zł. Niespłacony kapitał wynosił zatem 2227,70 zł. W tym zakresie obowiązek pozwanego nie był kwestionowany.

W konsekwencji Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że pozwany uznał całe dochodzone roszczenie i zaniechał zbadania, czy umowa zawarta przez pozwanego z poprzednikiem prawnym powoda nie zawiera postanowień abuzywnych, na które wskazywał pozwany. Zarzuty te pozwany podniósł również w apelacji [zarzuty opisane pod poz. 3., 5. i 6.] i są one zasadne.

Sąd Rejonowy był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do zbadania z urzędu uczciwości postanowień umowy pożyczki. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle Dyrektywy 93/13/EWG, w tym wyroku z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawie C-419/18. Obowiązek ten pozostaje aktualny na etapie postępowania apelacyjnego.

Bezspornie pozwany zawarł z pierwotnym wierzycielem umowę pożyczki, na podstawie której udostępniono mu kwotę 15 000 zł. Umowa przewidywała spłatę zobowiązania w ratach. Łączna kwota odsetek umownych została określona na 2617,90 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty została określona przez pożyczkodawcę na 25 489,90 zł. Pozwany dokonał spłat, które wyniosły łącznie 12 772,30 zł. W konsekwencji z kwoty udostępnionego kapitału pozostało 2227,70 zł [15 000 zł – 12 772,30 zł]. Kwota ta stanowi niespłaconą część kapitału pożyczki. W tym zakresie obowiązek pozwanego nie budzi wątpliwości. Pozwany nie kwestionował bowiem, że otrzymał kwotę 15 000 zł, ani że zobowiązany jest zwrócić niespłaconą część rzeczywiście udostępnionego kapitału. Spór dotyczył natomiast pozostałej części żądania powoda, obejmującej należności wynikające z dodatkowych postanowień umownych. Pozwany zawarł umowę jako konsument, zaś pożyczkodawca działał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, zgodność wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu z limitem określonym w art. 36a ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim [Dz. U. z 2025 r., poz. 1362, t.j.] nie wyłącza kontroli tych postanowień na podstawie art. 385 1 k.c. Stanowisko to zostało jednoznacznie wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 27 października 2021 [III CZP 43/20, LEX nr 3246823]. Sąd Najwyższy wskazał, że prowizja za udzielenie pożyczki nie jest świadczeniem głównym, a fakt, że pozaodsetkowe koszty mieszczą się w limicie ustawowym, nie wyłącza możliwości ich oceny pod kontem abuzywności. Zatem również w niniejszej sprawie należało ocenić, czy przewidziane w umowie koszty dodatkowe, niezależnie od ich formalnej zgodności z limitem wynikającym z ustawy o kredycie konsumenckim, nie prowadzą do ukształtowania sytuacji konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy.

Zgodnie z art. 385 1 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.

Przedmiotowa umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umownego przygotowanego przez przedsiębiorcę. Pozwany nie miał rzeczywistego wpływu na wysokość prowizji, ani opłaty za Plan Komfort. Powód nie wykazał, aby wysokość tych opłat była przedmiotem indywidualnych negocjacji stron. Samo podpisanie przez konsumenta dokumentu obejmującego wzorzec umowny nie oznacza jeszcze, że zawarte w nim postanowienia zostały indywidualnie uzgodnione. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że pozwany miał rzeczywistą możliwość negocjowania wysokości prowizji wynoszącej 5511 zł lub opłaty za Plan Komfort wynoszącej 2361 zł.

Postanowienia te podlegały zatem kontroli przewidzianej w art. 385 1 k.c.

Umowa przewidywała obowiązek zapłaty przez pozwanego prowizji w wysokości 5511 zł, przy udostępnionym kapitale w wysokości 15 000 zł. Prowizja stanowiła zatem ponad 36% kwoty faktycznie udostępnionego pozwanemu kapitału. Natomiast opłata za Plan Komfort stanowiła ponad 15% kwoty udostępnionego kapitału. Łączna wysokość prowizji i opłaty za Plan Komfort wynosiła 7872 zł, czyli ponad 52% kwoty 15 000 zł faktycznie przekazanej pozwanemu.

Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z § 1 pkt. 5 w zw. z § 7 umowy, pożyczkodawca pobrał wynagrodzenie w kwocie 2361 złotych za możliwość skorzystania przez klienta z Planu Komfort - pakietu świadczeń w ramach umowy, składającego się z: „Przesunięcia Terminu spłaty raty pożyczki” oraz (...). Opcja „Przesunięcia Terminu spłaty raty pożyczki” polegał na uprawnieniu klienta do odroczenia terminu spłaty raty pożyczki oraz wydłużeniu okresu obowiązywania umowy o 1 okres rozliczeniowy. W przypadku takiego przesunięcia odsetki byłyby naliczone za okres, o jaki nastąpiło przesunięcie zgodnie z postanowieniami umowy, płatne w kolejnym wymagalnym terminie spłaty pożyczki i uwzględnione w kwocie tej raty. Wskutek przesunięcia terminu spłaty raty pożyczki suma odsetek wynikających z umowy uległaby odpowiedniemu zwiększeniu i odpowiedniemu wydłużeniu uległby okres obowiązywania umowy. Liczba Przesunięć Terminu spłaty raty pożyczki zależała od czasu, na który zawarto umowę; w przypadku pierwotnego okresu obowiązywania umowy od 24 do 35 miesięcy, klient miał prawo do 4 przesunięć. „Gwarancja zniesienia obowiązku spłaty” polega na tym, że w przypadku zgonu klienta w trakcie trwania umowy, pożyczkodawca zwalniał klienta z długu w odniesieniu do jakichkolwiek jeszcze niezapłaconych na dzień zgonu klienta zobowiązań wynikających z umowy. Zatem jedynie w zakresie gwarancji zniesienia obowiązku spłaty pożyczkodawca ponosił ryzyko związane ze ziszczeniem się warunku jego zastosowania, bo w przypadku śmierci pożyczkobiorcy zastrzeżono zwolnienie z długu. Natomiast przesunięcie spłaty raty kredytu wprawdzie wydłużało czas wykonania zobowiązania, ale pożyczkodawca otrzymywał wyższą kwotę odsetek.

Nie budzi wątpliwości, że przedsiębiorca może pobierać wynagrodzenie za czynności związane z udzieleniem kredytu lub pożyczki. Nie oznacza to jednak, że wysokość tego wynagrodzenia może być ustalana w sposób dowolny i pozostawać bez jakiegokolwiek związku z rzeczywistymi czynnościami i kosztami przedsiębiorcy. Powód nie wykazał natomiast, jakie konkretne czynności lub koszty pożyczkodawcy uzasadniały pobranie prowizji w wysokości 5511 zł, ani by opłata za Plan Komfort odpowiadała świadczeniom o wartości ekonomicznej odpowiadającej pobranej opłacie. Nie wykazano również sposobu kalkulacji tych kwot, ani kryteriów według których zostały ustalone. Prowizja i opłata za Plan Komfort zostały zatem określone w sposób jednostronny, w ramach wzorca umownego, bez wykazania przez przedsiębiorcę ich ekonomicznego uzasadnienia. Nie chodzi o samo istnienie dodatkowych kosztów, lecz o ich wysokość, charakter i brak wykazania rzeczywistego uzasadnienia ekonomicznego, przy jednoczesnym braku indywidualnego wpływu konsumenta na ich treść. Tak ukształtowane postanowienia prowadzą do nieusprawiedliwionego zwiększenia ciężaru ekonomicznego konsumenta i pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Nie stanowią one przy tym świadczenia głównego stron umowy pożyczki. Istotą umowy pożyczki jest bowiem przekazanie określonej kwoty pieniędzy oraz obowiązek jej zwrotu wraz z należnym wynagrodzeniem wynikającym z oprocentowania. Prowizja stanowi natomiast dodatkowe obciążenie konsumenta. W szczególności możliwość skorzystania przez konsumenta z określonych mechanizmów związanych z przesunięciem terminu płatności nie uzasadnia automatycznie pobrania z góry opłaty w wysokości 2361 zł.

W tych okolicznościach postanowienia przewidujące obowiązek zapłaty prowizji w wysokości 5511 zł oraz opłaty za Plan Komfort w wysokości 2361 zł kształtują prawa i obowiązki pozwanego w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy. Postanowienia te nie wiążą zatem pozwanego na podstawie art. 385 1 § 1 i 2 k.c. Stwierdzenie abuzywnego charakteru wskazanych postanowień nie prowadzi do nieważności całej umowy. Zgodnie z art. 385 1 § 2 k.c. strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie. Umowa może zatem funkcjonować po wyeliminowaniu postanowień dotyczących prowizji oraz Planu Komfort. Pozwany pozostaje zobowiązany do zwrotu faktycznie otrzymanego i niespłaconego kapitału. Po uwzględnieniu dokonanych przez niego spłat pozostała z tego tytułu kwota 2227,70 zł. W pozostałym zakresie dochodzone przez powoda należności, wynikające z abuzywnych postanowień dotyczących pozaodsetkowych kosztów pożyczki, nie mogły zostać zasądzone. Również dochodzona przez powoda kwota 309,71 zł tytułem odsetek nie mogła zostać uwzględniona. Powód winien bowiem wykazać nie tylko fakt obowiązywania oprocentowania, ale również prawidłowy sposób wyliczenia dochodzonej kwoty po dokonaniu przez pozwanego wpłat oraz po wyeliminowaniu z rozliczenia niewiążących postanowień dotyczących pozaodsetkowych kosztów pożyczki.

Wobec ustalenia, że pozwany pozostawał w opóźnieniu ze zwrotem niespłaconej części kapitału, powodowi na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 2227,70 zł od dnia 2 października 2024 r. do dnia zapłaty.

Konsekwencją zmiany orzeczenia co do istoty sporu, jest zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, które należało rozdzielić stosunkowo pomiędzy stronami, zgodnie z art. 100 k.p.c. Powód wygrał sprawę w 18%, przegrał w 82%. Powód poniósł koszty w łącznej wysokości 4367 zł, zaś pozwany nie poniósł żadnych kosztów. Zatem pozwany powinien zwrócić powodowi 18 % poniesionych kosztów, tj. 786 zł.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. Pozwany wnosił o odstąpienie od obciążania go kosztami procesu, powołując się na swoją sytuację finansową i niemożność poniesienia zasądzonych kosztów. Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu. Przepis ten ma charakter wyjątkowy, a jego zastosowanie pozostawione jest ocenie sądu orzekającego z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy.

O wypadkach szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można mówić w sytuacji, gdy prowadzą one do przekonania, że ponoszenie kosztów pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, LEX nr 7379 i z dnia 28 stycznia 2011 r., I UZ 152/10, LEX nr 1375333). Do wypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można także zaliczyć sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 września 1973 r., I CZ 122/73, OSNC 1974/5/98 i z dnia 19 października 2012 r., V CZ 43/12, LEX nr 1243106). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.

W niniejszej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie zasady słuszności. Wszczęcie postępowania jest wynikiem niespłacenia przez pozwanego pożyczki w terminie, które nie zostało spowodowane żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami. Nie można bowiem za takie uznać trudności finansowych pozwanego i one, same w sobie, nie uzasadniają odstąpienia od obciążenia go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. uwzględnił apelację w części i zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w punkcie 1. sentencji. W pozostałym zakresie apelacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. jako niezasadna.

Zgodnie z art. 386 § 3 k.p.c. jeżeli zachodzi podstawa do umorzenia postępowania, sąd drugiej instancji uchyla wyrok oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. W niniejszej sprawie nie zachodzi podstawa do zastosowania powyższego przepisu. Treść wydanego rozstrzygnięcia nie uwzględnia oświadczenia powoda o częściowym cofnięciu pozwu co do kwoty 1200 złotych, jest to bowiem oświadczenie nieskuteczne. Cofnięcie pozwu możliwe jest tylko przed uprawomocnieniem się wyroku (art. 332 § 2 k.p.c.). Pozwany zaskarżył wyrok jedynie w części obejmującej kwotę 10 330,54 zł, w pozostałej części co do kwoty głównej 2227,70 zł) wyrok uprawomocnił się przed złożeniem przez powoda oświadczenia o częściowym cofnięciu pozwu. Z treści odpowiedzi na apelację wynika, że powód - po uwzględnieniu wpłat dokonanych przez pozwanego po wydaniu wyroku przez Sąd Rejonowy – popiera powództwo w części zaskarżonej przez pozwanego. Wnosił bowiem o oddalenie apelacji w całości i o orzeczenie obowiązku zapłaty przez pozwanego kwoty 11 358,24 zł wraz z odsetkami zgodnymi z żądaniem pozwu. Zatem zaliczył dokonane wpłaty na kwotę bezsporną, co do której wyrok Sądu I instancji uprawomocnił się, dlatego oświadczenie powoda o częściowym cofnięciu pozwu było spóźnione i nieskuteczne.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Apelacja pozwanego została uwzględniona w przeważającej części. Pozwany poniósł w postępowaniu apelacyjnym koszt w wysokości 100 zł związany z opłatą od wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a z pozostałych kosztów sądowych został zwolniony. Wobec wyniku postępowania apelacyjnego należało zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1228 t.j.). Mając na uwadze wynik postępowania oraz zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych, Sąd Okręgowy nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 650 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.