III Ca 2032/25

Sygn. akt III Ca 2032/25

POSTANOWIENIE

Dnia 13 lipca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział III Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym :

Przewodniczący : Sędzia Jacek Kępa

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w dniu 13 lipca 2026 r.

w Łodzi

sprawy z wniosku E. 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w N.

z udziałem S. N.

o wpis

na skutek apelacji wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie

z dnia 1 lipca 2025 r.

sygn. akt (...)

p o s t a n a w i a :

1. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że w miejsce „Sąd Rejonowy w Kutnie I Wydział Cywilny” wpisać „ Sąd Rejonowy w Kutnie V Wydział Ksiąg Wieczystych”;

2. oddalić apelację.

Sygn. akt III Ca 2032/25

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., wydanym w sprawie z wniosku (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w N. z udziałem G. N. o wpis współwłasności w częściach ułamkowych w dziale IV (...) o wpis hipoteki przymusowej na udziale ½ części G. N. na skutek skargi wnioskodawcy na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2025 r., Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił wniosek w całości.

Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych

i rozważaniach prawnych, które przedstawiają się następująco:

Rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej (art. 626 8 § 2 k.p.c.).

Wierzyciel C. 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w N. złożył wniosek o wpis w dziale IV księgi (...) hipoteki przymusowej w kwocie 132001,00zł na udziale ½ części G. N.. Do wniosku załączył nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 06 czerwca 2023 r. wydany przez Sąd Rejonowy Lublin -Zachód w Lublinie w sprawie o sygn. akt VI Nc-e (...) wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 24 września 2024 r. w sprawie I Co (...) w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wskutek przejścia praw i wydania dalszego tytułu wykonawczego na rzecz C. 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w N., na którego przeszło uprawnienie wierzyciela Spółdzielczej Kasy (...) w A. oraz wydania wnioskodawcy C. 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w N. drugiego tytułu wykonawczego w celu dokonania wpisu hipoteki przymusowej na udziale ½ w prawie własności nieruchomości dłużnika G. N., dla której prowadzona jest (...) zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 07 lutego 2025 r.

Cytowany wyżej przepis wyznacza zakres kognicji sądu rozpoznającego wniosek o wpis poprzez nakaz badania treści wniosku i jego formy, dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej.

Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika.

Sąd Rejonowy wskazał, że wierzyciel w niniejszej sprawie dysponuje tytułem wykonawczym opatrzonym klauzulą uprawniającą do egzekucji. Sąd wieczystoksięgowy jest związany tym, w jakim celu został wydany dalszy tytuł wykonawczy.

Zdaniem Sądu I instancji wniosek podlega oddaleniu, gdyż co prawda na wniosek na podstawie postanowienia z dnia 24 września 2024 r. w sprawie I Co (...) sąd wydał kolejny tytuł wykonawczy nr 2 w celu wpisania hipoteki przymusowej w (...) nr (...) na udziale ½ w prawie własności nieruchomości dłużnika G. N., jednakże klauzula wykonalności z dnia 7 lutego 2025 r. nadana została w ten sposób, że uprawnia wierzyciela jedynie do egzekucji, a nie do wpisu hipoteki przymusowej.

Sąd Rejonowy miał na uwadze, że samo postanowienie o wydaniu kolejnego tytułu wykonawczego nr 2 w celu hipoteki przymusowej nie stanowi jej podstawy. Celem umożliwienia prawidłowej realizacji wniosku o wpis hipoteki przymusowej właściwym jest zwrócenie się wnioskodawcy o wydanie prawidłowego oryginału dalszego tytułu wykonawczego w sprawie I Co (...).

Mając powyższe okoliczności na uwadze oraz treść powołanych przepisów Sąd niższego rzędu oddalił wniosek na podstawie art. 626 9 k.p.c.

Apelację od tego orzeczenia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu apelujący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 626 8 § 1 i § 2 k.p.c. poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że przedłożony wniosek wraz z załączonymi dokumentami (tytułem wykonawczym) nie jest wystarczający do dokonania wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV (...) na udziale części G. N. na rzecz (...) Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętej: Wierzytelności z siedzibą w N.;

b) art. 626 2 § 3 k.p.c. poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że wnioskodawca nie załączył dokumentu stanowiącego podstawę wpisu w księdze wieczystej w sytuacji, gdy wnioskodawca załączył dalszy tytuł wykonawczy w oryginale, tj. nakaz zapłaty— wydany przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, Wydział VI Cywilny, z dnia 06.06.2023 r., sygn. akt VI Nc-e 703290/23 wraz z postanowieniem z dnia 09.08.2023 r., sygn. akt VI Nc-e 703290/23, wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie, Wydział VI Cywilny oraz postanowieniem z dnia 24.09.2024 r. sygn. akt I Co 1212/24, wydanym przez Sąd Rejonowy w Kutnie, Wydział I Cywilny, opatrzony klauzulą wykonalności w formie pieczęci;

c) art. 626 9 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej w dziale IV (...) nr (...) na rzecz (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętej: Wierzytelności z siedzibą w N. w sytuacji, gdy nie istnieją przeszkody do jego dokonania;

2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341, dalej jako ukwih) poprzez jego niezastosowanie i oddalenie wniosku o wpis w dziale IV (...) na udziale 1/2 części G. N. na rzecz (...) Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w N. hipoteki przymusowej w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe, tj. (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnej Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w N. jest wierzycielem G. N., a jego wierzytelność stwierdzona jest tytułem wykonawczym;

b) § 1 ust. 1 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2324) poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że wnioskodawca nie przedłożył tytułu wykonawczego wystarczającego do dokonania wpisu hipoteki przymusowej.

W konsekwencji podniesionych zarzutów uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz uwzględnienie wniosku o wpis w dziale IV (...) hipoteki przymusowej na udziale ½ części G. N. na rzecz (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w N. na kwotę 132.001,00 zł i nakazanie Sądowi pierwszej instancji dokonania wpisu ww. hipoteki zgodnie z wnioskiem oraz o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy od uczestnika G. N. kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest niezasadna, a Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy, które Sąd II instancji z powodzeniem może uznać za własne, jak również zastosował do nich w sposób właściwy unormowania prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę granice kognicji Sądu wieczystoksięgowego określone w art. 626 8 § 2 k.p.c., stwierdzić trzeba, że w postępowaniu o dokonanie wpisu do księgi wieczystej zadaniem wnioskodawcy jest co do zasady dołączenie do wniosku dokumentów, stanowiących dowody zmiany ujawnionego w księdze stanu prawnego nieruchomości w sposób odpowiadający zgłoszonemu we wniosku żądaniu, a Sąd wieczystoksięgowy bada, czy przedłożone dokumenty, ze względu na ich treść i formę, mogą stanowić wymaganą prawem podstawę dokonania postulowanego wpisu, co w efekcie doprowadzi treść księgi do stanu odpowiadającego wynikającej z nich zmianie stanu prawnego.

W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba powoływany już przez Sąd I instancji (i fundamentalny dla określenia zakresu kognicji Sądu wieczystoksięgowego oraz granic możliwych do poczynienia w tym postępowaniu ustaleń) art. 626 8 § 2 k.p.c., zgodnie z którym przy rozpoznawaniu wniosku o wpis sąd bada wyłącznie treść i formę wniosku i dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Należy wskazać, iż badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą stanowić podstawę dokonania żądanego w nim wpisu, badanie formy wniosku – na sprawdzeniu, czy odpowiada on wymaganiom formalnym przewidzianym przez przepisy proceduralne, zaś badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego nieruchomości (praw jawnych) ujawnionego w księdze. Jeśli chodzi natomiast o badanie dokumentów mających stanowić podstawę wpisu, Sąd wieczystoksięgowy kontroluje to, czy zostały one sporządzone w formie wymaganej przez ustawę dla dokumentów uzasadniających dokonanie wpisu w księdze oraz czy ich treść uzasadnia żądanie wniosku. Zważywszy, że podstawą wpisu hipoteki przymusowej w sprawie niniejszej ma być orzeczenie sądowe, to Sąd winien sprawdzić, w ramach badania jego treści, czy stwierdza ono obowiązek zapłaty długu na rzecz wnioskodawcy, natomiast w ramach badania jego formy wyłącznie to, czy jest ono prawomocne i czy w zakresie obowiązku zapłaty nadano mu klauzulę wykonalności. Art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1066) wymaga bowiem dla dokonania wpisu hipoteki przymusowej stwierdzenia wierzytelności tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, a orzeczenie sądowe stanowi taki tytuł wówczas, w myśl art. 776 k.p.c. w związku z art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. gdy jest prawomocne i opatrzone klauzulą wykonalności.

Stosownie zatem do treści art. 626 8 § 2 k.p.c., zakreślającego kognicję sądu rozpoznającego wniosek o wpis w księdze wieczystej, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ograniczona kognicja sądu wyłącza nie tylko badanie innych dokumentów, niż dołączone do wniosku lub znajdujące się w aktach księgi wieczystej, ale także okoliczności, które nie wynikają z wniosku o wpis, dołączonych do niego dokumentów ani z treści księgi wieczystej, jeżeli miałyby one stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o wpis. Niedopuszczalne jest prowadzenie w postępowaniu o wpis postępowania dowodowego mającego na celu poszukiwanie podstawy wpisu, która nie wynika z dokumentów dołączonych do wniosku. Sąd Odwoławczy bada jedynie, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i treści księgi wieczystej wpis, bądź jego odmowa przez sąd pierwszej instancji, była uzasadniona. Decydujące znaczenie dla tej oceny ma stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku, którym sąd rozpoznający wniosek o wpis jest związany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II CSK 280/14).

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy w sposób zasadny przyjął, że wniosek o wpis hipoteki przymusowej do działu IV księgi (...) nie znajdował podstaw prawnych w świetle dokumentów przedłożonych do wniosku. Przede wszystkim do wniosku nie został dołączony oryginał tytułu wykonawczego tj. nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt VI Nc-e (...)23, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt VI Nc-e (...)2, lecz dalszy tytuł egzekucyjny opatrzony numerem „2”.

Odnosząc się do sformułowanych w apelacji zarzutów, należy stwierdzić, że w gruncie rzeczy sprowadzały się one do podważenia dokonanej przez Sąd I instancji oceny materiału dowodowego i stanowią jedynie polemikę z prawidłowym orzeczeniem Sądu I instancji. Wskazane przez skarżącego zarzuty są chybione.

Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika i wówczas jest to hipoteka przymusowa. Nie budzi zatem wątpliwości, że tytuł wykonawczy stanowi postawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomościach dłużnika. Zgodnie z utrwalonym poglądem zarówno Sądu Najwyższego, jak i poglądami przedstawicieli doktryny, podstawą wpisu hipoteki przymusowej – co do zasady – może być wyłącznie oryginał tytułu wykonawczego. Ponieważ powstanie, wydanie i związanie tytułami egzekucyjnymi pochodzącymi od sądów powszechnych uregulowane zostało w Kodeksie postępowania cywilnego, a art. 109 u.k.w.h. wprost do tych regulacji się odwołuje, to do oceny czy konkretny dokument może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej należy stosować właśnie te przepisy.

Na mocy art. 793 k.p.c. w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, do którego mają służyć, i ich liczbę porządkową. Jednolita interpretacja tego przepisu w orzecznictwie jak i w doktrynie, prowadzi do wniosku, że wskazanie celu, dla którego wydano dalszy tytuł wykonawczy, jest wiążące dla wierzyciela i organów egzekucyjnych. Zatem egzekucja na podstawie dalszego tytułu wykonawczego nie może być prowadzona sprzecznie z treścią postanowienia sądu egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu Okręgowego ta sama zasada dotyczy wpisu hipoteki przymusowej albowiem art. 109 u.k.w.h. jako podstawę wpisu wskazuje tytuł wykonawczy m.in. w rozumienia Kodeksu postępowania cywilnego. Taki też pogląd dominuje w doktrynie oraz został wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 października 2012 r., III CZP 53/12, w którego tezie stwierdził, że wskazanie celu, dla którego wydano dalszy tytuł wykonawczy, jest wiążące dla wierzyciela i organów egzekucyjnych. Konsekwentnie tytuł wydany w celu prowadzenia egzekucji w określony sposób lub z określonego składnika majątku dłużnika nie może stanowić podstawy dla jej prowadzenia w sposób sprzeczny z treścią postanowienia sądu egzekucyjnego. Jakkolwiek hipoteka przymusowa nie jest środkiem egzekucyjnym, a postępowanie wieczystoksięgowe nie może być zrównane z postępowaniem egzekucyjnym, to - wobec odwołania zawartego w art. 109 ust. 1 u.k.w.h. - wskazana zasada ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym dotyczącym wniosku o wpis takiej hipoteki. Postanowienia sądu o wydaniu dalszego tytułu wykonawczego (art. 793 k.p.c.) nie są dokumentami umożliwiającymi dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej (art. 109 ust. 1 u.k.w.h.). Podstawą wpisu może być wyłącznie oryginał tytułu wykonawczego (pierwszy lub dalszy, który wskazuje jako cel ustanowienie hipoteki przymusowej na danej nieruchomości).

Reasumując złożony przez wnioskodawcę II tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy obciążenia hipoteką przymusową nieruchomości dłużnika.

Z tego też powodu zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 109 u.k.w.h. nie był zasadny, a brak tytułu wykonawczego (pierwszego) lub dalszego tytułu wykonawczego z określonym celem jego wydania – wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika – stanowił przeszkodę do dokonania wpisu w rozumieniu art. 626 9 k.p.c., co musiało skutkować oddaleniem wniosku. Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, że co prawda na wniosek na podstawie postanowienia z dnia 24 września 2024 r. w sprawie I Co (...) sąd wydał kolejny tytuł wykonawczy nr 2 w celu wpisania hipoteki przymusowej w (...) na udziale ½ w prawie własności nieruchomości dłużnika G. N., jednakże klauzula wykonalności z dnia 7 lutego 2025 r. nadana została w ten sposób, że uprawnia wierzyciela jedynie do egzekucji, a nie do wpisu hipoteki przymusowej.

W tej sytuacji również zarzut apelacji dotyczący bezpodstawnego zastosowania art. 626 9 k.p.c. jest bezprzedmiotowy albowiem wskazana przeszkoda do wpisu stanowiła wystarczającą podstawę oddalenia wniosku oraz apelacji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację wnioskodawcy jako niezasadną.