III Ca 1493/25

Sygn. akt III Ca 1493/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 lipca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział III Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Renata Jagura

Protokolant: Zuzanna Symilak

po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 roku w Łodzi

na rozprawie

sprawy z powództwa X. W.

przeciwko W. B.

o zapłatę

na skutek apelacji obu stron

od wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu

z dnia 30 kwietnia 2025 roku, sygn. akt I C 206/25

I. z apelacji pozwanego uchyla zaskarżony wyrok i odrzuca pozew;

II. oddala apelację powoda;

III. zasądza od X. W. na rzecz W. B. kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu pierwszoinstancyjnym;

IV. zasądza od X. W. na rzecz W. B. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym;

V. przyznaje i nakazuje wypłacić adw. A. W. ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1660,50 zł (jeden tysiąc sześćset sześćdziesiąt złotych pięćdziesiąt groszy ) brutto tytułem wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną powodowi w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt III Ca 1493/25

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie z powództwa J. D. przeciwko D. U. o zapłatę, Sąd Rejonowy w Zgierzu:

1. zasądził od D. U. na rzecz J. D. kwotę 10.000 zł;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. nakazał pobrać od D. U. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 500 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od opisanego wyroku wywiodły obie strony.

Powód zaskarżył wyrok w zakresie w którym Sąd oddalił powództwo, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienia powództwa w całości, ewentualnie zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie zgodnie z art. 481 § 2 k.c., licząc od dnia wymagalności do dnia zapłaty, uwzględnienie odsetek wynikających z weksla i deklaracji wekslowej, które nie zostały zakwestionowane przez biegłego, a także zasądzenie kosztów procesu na rzecz powoda. Apelujący zarzucił wyrokowi:

1. Błąd w ustaleniach faktycznych - Sąd niezasadnie oddalił żądanie powoda o zasądzenie odsetek maksymalnych, mimo iż roszczenie to wynikało z jednoznacznych postanowień umownych, zgodnych z obowiązującym prawem.

2. Naruszenie art. 481 § 2 k.c. - Sąd odmówił przyznania odsetek ustawowych, pomimo ich obligatoryjnego charakteru w sytuacji opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

3. Błąd w wykładni art. 359 § 2 1 k.c. - Sąd niewłaściwie uznał, że odsetki maksymalne nie przysługiwały powodowi, mimo iż ich wysokość była zgodna z dopuszczalnym limitem określonym ustawowo.

4. Pominięcie odsetek wynikających z weksla i deklaracji wekslowej - Sąd nie uwzględnił faktu, że odsetki maksymalne wynikają nie tylko z umowy, ale także z deklaracji wekslowej oraz weksla, co zostało potwierdzone przez biegłego, który nie zakwestionował ich zasadności.

Pozwany zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Apelujący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

1. art. 199 ust 2 k.p.c. i naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego W Zgierzu z 08.08.2024 w sprawie I C 832/21;

2. art. 222 k.p.c. przez uchybienie obowiązkowi wydania postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o odrzucenie pozwu które jako zaskarżalne mogło skutkować zakończeniem procesu

3. art.235 2 k.p.c. przez pominięcie przeprowadzonego dowodu z przesłuchania Pozwanego z uwagi na jego sprzeczność z przesłuchaniem Powoda co ewidentnie nie mieści się w zakresie przesłanek określonych tym przepisem

4. art.233 k.p.c. przez sprzeczną z doświadczeniem życiowym ocenę dowodu i przypisanie wiarygodności sfałszowanemu tekstowi nazwanemu umową w zakresie fragmentów których fałszerstwo nie zostało stwierdzone

5. sprzeczność ustaleń Sądu z materiałem dowodowym przez przyjęcie, że pozwany podpisał tzw. umowę podczas gdy Biegła wykazała ,że podpis Pozwanego nie został przez Niego złożony na tym dokumencie tylko przeniesiony z innego dokumentu czyli na tym dokumencie sfałszowany

6. niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy a w szczególności stosunku „umowy" załączonej do pozwu z dokumentem złożonym w poprzednim procesie a w tym znajdującym się w odpisie w opinii biegłej który nazwany oświadczeniem wekslowym zawiera tekst umowy pożyczki z tej samej daty ale na kwotę 20000zł z innymi warunkami spłaty co podważa wiarygodność tych „dokumentów".

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się uzasadniona, a podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie zarzutu powagi rzeczy osądzonej i nieodrzucenie pozwu zasługiwał na całkowitą aprobatę.

Rację ma Sąd Rejonowy wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że o wystąpieniu stanu powagi rzeczy osądzonej rozstrzyga tożsamość stron oraz tożsamość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Sąd I instancji prawidłowo przytoczył również ogólną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 17 maja 2013 r., I CSK 505/12), zgodnie z którą samo prawomocne oddalenie roszczenia wekslowego nie stwarza automatycznie stanu res iudicata w stosunku do roszczenia opartego na umowie pożyczki zabezpieczonej tym wekslem. Sąd Rejonowy dopuścił się jednak błędu polegającego na mechanicznym zastosowaniu tej zasady do stanu faktycznego niniejszej sprawy, bez głębszej analizy rzeczywistego przebiegu i granic przedmiotowych postępowania toczącego się uprzednio pod sygn. I C 832/21. Przytoczony przez Sąd I instancji pogląd prawny znajduje bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacjach klasycznych, w których powód dochodzi roszczenia wyłącznie na płaszczyźnie prawa wekslowego, a sąd – po stwierdzeniu np. przedawnienia roszczenia z weksla – zamyka rozprawę i oddala powództwo, pozostawiając kwestię stosunku podstawowego poza zakresem swoich rozważań. Wówczas płaszczyzna do orzeczenia o zasadności roszczenia wynikającego z umowy pożyczki rzeczywiście pozostaje otwarta. W realiach niniejszej sprawy sytuacja taka jednak nie miała miejsca.

Zastosowanie powyższej zasady w sposób mechaniczny narusza bowiem wypracowaną przez Sąd Najwyższy regułę badania przedmiotowych granic prawomocności materialnej, wyrażoną m.in. w postanowieniu z dnia 14 marca 2018 r. (II CSK 278/17). Zgodnie z tym orzeczeniem, o tożsamości roszczeń i wystąpieniu stanu powagi rzeczy osądzonej decyduje nie tylko treść żądania pozwu, ale rzeczywisty przebieg postępowania, w tym analiza, jakie zarzuty merytoryczne były przedmiotem faktycznego badania i rozstrzygnięcia sądu. W realiach omawianej I C 832/21 sprawy powód w odpowiedzi na zarzuty pozwanego wprost powołał się na stosunek podstawowy, przedkładając umowę pożyczki z dnia 5.03.2017r. , co z kolei wywołało merytoryczną obronę dłużnika kwestionującego istnienie długu i w ogóle fakt zawarcia umowy. Należy wskazać, że w sprawie I C 832/21 został dopuszczony dowód z opinii biegłego z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów i pisma ręcznego, gdzie przedmiotem badania był dokument w postaci rękopisu umowy pożyczki z dnia 5.03.2017r. , gdzie biegła wypowiedziała się , że „ w wysokim stopniu prawdopodobieństwa nie jest dokumentem autentycznym. Poddano go badaniom technicznym i stwierdzono w jego obrębie ślady dokonanych przeróbek w postaci dopisania kolejnych treści innym środkiem pisarskim i w innym czasie” ( opinia biegłego k. 151-165 akt I C 832/21) . Ponadto w spawie tej były przesłuchiwane strony na okoliczności zawarcia przedmiotowej umowy (dowód z zeznań stron k. 237v akta spawy I C 832/21). Tak wiec umowa pożyczki z dnia 5.03.2017r. była przedmiotem badania przez Sąd Rejonowy w spawie I C 832/21 co do istnienia wierzytelności objętej pozwem.

Należy wskazać, że w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2008 r. (IV CSK 65/08), takie działanie stron i wniesienie zarzutów opartych na stosunku podstawowym, zgodnie z art. 10 Prawa wekslowego, skutkuje pełnym przeniesieniem sporu z płaszczyzny prawa wekslowego na płaszczyznę stosunku prawa cywilnego. Skoro zatem w poprzednim postępowaniu sąd badał merytorycznie istnienie oraz wysokość wierzytelności z umowy pożyczki, to ponowne wytoczenie powództwa o to samo świadczenie cywilnoprawne prowadzi do niedopuszczalnego, wtórnego osądzenia tej samej sprawy, co wprost uderza w powagę rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznał zarzut powagi rzeczy osądzonej za zasadny, co na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku i odrzuceniem pozwu. W takiej sytuacji, brak było podstaw do uwzględnienia także zarzutów apelacyjnych wywiedzionych przez powoda, stąd jego apelacja, na podstawie art. 385 k.p.c. została oddalona w całości.

Wobec powyższego, należało ponownie orzec także o kosztach postępowania przed sądem I instancji – które powód w całości przegrał. Z tego względu, zgodnie z regułą art. 98 k.p.c., winien on zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty, a to wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 1800 złotych – obliczone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł również na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, zgodnie z § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1 1 k.p.c. Wobec faktu, iż w postępowaniu apelacyjnym, powód korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika działającego z urzędu, Sąd Okręgowy przyznał i nakazał wypłacić na rzecz adw. C. D. ustanowionemu w II instancji kwotę 1660,50 zł brutto, obliczoną zgodnie z § 2 w zw. z § 4 ust. 1 i ust.3 w zw. z § 8 pkt. 4 w zw. z § 16 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 87).