III Ca 936/26

III Ca 936/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 lipca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi w Wydziale III Cywilnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący: sędzia Artur Piotr Wewióra

protokolant: Zuzanna Symilak

rozpoznawszy: 14 lipca 2026 roku w Łodzi na rozprawie

sprawę z powództwa: Z. J.

przeciwko: Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w L.

o: zapłatę

na skutek: apelacji powoda Z. J.

od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi

z 14 listopada 2025 roku w sprawie II C 186/25

(1) oddala apelację;

(2) nie obciąża powoda Z. J. kosztami postępowania apelacyjnego;

(3) zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi na rzecz adwokata W. W. 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, z uwzględnieniem podatku od towarów i usług.

III Ca 936/26

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 14 listopada 2025 roku w sprawie II C 186/25 z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w T. o zapłatę:

–

w punkcie 1 oddalono powództwo;

–

w punkcie 2 przyznano i nakazano wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 590,40 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu;

–

w punkcie 3 nie obciążono powoda kosztami procesu.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w części, to jest w zakresie punktów 1 i 2, wywiódł powód, działając przez swojego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.1 przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków S. B., K. J., Z. W., z których to zeznań jednoznacznie wynika, że powodowi uniemożliwiono udziału w wyborach samorządowych (zarzut I);

–

art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. przez niezasadne pominięcie wniosku dowodowego powoda o zwrócenie się do Aresztu Śledczego w T. o wskazanie danych personalnych wszystkich funkcjonariuszy ze zmiany dziennej, którzy doprowadzali osadzonych z cel mieszkalnych do komisji wyborczej i w dalszej kolejności przesłuchania tychże funkcjonariuszy w charakterze świadków podczas gdy dopuszczenia tego dowodu ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania (zarzut II).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 417 § 1 k.c.2 w związku z art. 23 i art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. przez niezasadne oddalenie roszczeń powoda w sytuacji gdy niewłaściwe i zawinione zachowanie funkcjonariuszy służby więziennej doprowadziło do naruszenia dóbr osobistych powoda (zarzut III);

–

§ 4 w związku z § 14 pkt 26 r.o.a.SP3 przez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy powód nie dochodził zapłaty zadośćuczynienia z tytułu niewłaściwych warunków wykonywania kary pozbawienia wolności a wskazywał na naruszenie jego dóbr osobistych w związku z uniemożliwieniem udziału w wyborach samorządowych (zarzut IV).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 5.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, przyznanie kosztów udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu przed Sądem Rejonowym w Łodzi (sic), ustalając je w oparciu o § 8 pkt 3 r.o.a.SP i przyznanie go w wysokości 200 % stawki minimalnej, nadto przyznanie kosztów udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, które to wynagrodzenie nie zostało opłacone w całości ani w części. Wniesiono również w oparciu o art. 380 k.p.c. o poddanie kontroli instancyjnej postanowienia Sądu I instancji z 31 października 2025 roku w przedmiocie pominięcia wniosku dowodowego o zwrócenie się do Aresztu Śledczego w T. o wskazanie danych personalnych wszystkich funkcjonariuszy ze zmiany dziennej, którzy doprowadzali osadzonych z cel mieszkalnych do komisji wyborczej i w dalszej kolejności przesłuchania tychże funkcjonariuszy w charakterze świadków, podczas gdy dopuszczenia tego dowodu ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania.

W toku rozprawy apelacyjnej 14 lipca 2026 roku pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego. W pozostałym zakresie do zamknięcia rozprawy apelacyjnej nie zmieniono stanowisk w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

Należy zauważyć na wstępie, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie apelacyjne nie opiera się na modelu apelacji pełnej, lecz ograniczonej. Apelacja ograniczona wiąże Sąd II instancji, a zakres kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Innymi słowy, rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd odwoławczy jest związany podniesionymi w tej apelacji zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego4. W tym postępowaniu, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 13 § 2 k.p.c.), przy czym owo wyjaśnienie powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2 1 pkt 2 k.p.c.).

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie.

Sąd Rejonowy nie ustalił, że pozwanemu umożliwiono udział w wyborach. Wskazał natomiast, że okoliczność niewzięcia w nich udziału nie była skutkiem zawinionego działania funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w T.. Powód nie wziął udziału w głosowaniu, ponieważ nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Zarzut I nie jest zasadny.

W świetle poczynionych ustaleń co do niedopełnienia przez powoda obowiązku meldunkowego, prawidłowo w świetle art. 227 k.p.c. odmówiono kontynuowania postępowania dowodowego we wnioskowanym przez powoda kierunku. Zarzut II nie jest zasadny.

Tym samym nie jest zasadne również zaskarżenie w trybie art. 380 k.p.c. postanowienia pomijającego omówione dowody. Skoro tak, ponowny wniosek o ich przeprowadzenie jest bezprzedmiotowy, gdyż apelujący funkcjonalnie łączy ów wniosek z tezą o niezasadności pominięcia w I instancji. Należy zauważyć, że jest to sytuacja odmienna od tej, którą przewiduje art. 381 k.p.c., a która dotyczy nowych faktów oraz dowodów. Co więcej, kontrola ta jest możliwa w zasadzie dopiero na etapie narady nad wyrokiem apelacyjnym, nastąpić zatem może zasadniczo dopiero po zamknięciu rozprawy. Z tego też względu zbytecznym jest wydawanie odrębnego postanowienia, skoro art. 235 2 § 2 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym stosuje się jedynie odpowiednio (art. 391 § 1 zd. I k.p.c.). Owo odpowiednie zastosowanie przejawia się w tym iż co do zasady w sytuacji z art. 381 k.p.c., to jest zawartego w apelacji wniosku o przeprowadzenie nowego dowodu, Sąd odwoławczy winien postanowienie o pominięciu dowodu wydać (art. 235 2 § 2 w związku z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.c.), przy czym podstawą pominięcia w takim przypadku będzie najczęściej właśnie art. 381 k.p.c., jako podstawa szczególna w postępowaniu apelacyjnym.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Wbrew zarzutowi III prawidłowa jest konstatacja Sądu Rejonowego, że przyczyną braku możliwości udziału w głosowaniu było niedopełnienie obowiązku meldunkowego. Nie jest to okoliczność obciążająca pozwanego. Zarzut III nie jest zasadny.

Zarzut IV nie dotyczy roszczenia głównego, lecz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, zatem zostanie omówiony w dalszej kolejności.

W tych okolicznościach podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

Wbrew tezom apelacji, prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej powodowi z urzędu. Okoliczności będące przedmiotem rozstrzygania w przedmiotowej sprawie, zdecydowanie mieściły się w zakresie pojęcia: „warunki wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania”, użytego w § 14 ust. 1 pkt 26 r.o.a.SP.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację powoda oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Powód pozostaje osadzony, jego sytuacja majątkowa nie rokuje zasadniczej poprawy w rozsądnym terminie, zaś z drugiej strony pozwany występuje w niniejszej sprawie w dużej mierze w zakresie realizowanego imperium.

Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie § 4 ust. 3, § 14 ust. 1 pkt 26 oraz § 16 ust. 1 pkt 1 r.o.a.SP, przyjmując stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23 %.

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 87).

4 Por. np.: Manowska Małgorzata (red.): Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217 , Wolters Kluwer Polska 2021 [el.], teza 5 do art. 505 9 .