III Ca 346/25

sygn. akt III Ca 346/25

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lipca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia S.O. Rafał Maciejewski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2026 r. w Łodzi

sprawy z wniosku U. R.

z udziałem I. I.

o dział spadku

na skutek apelacji wnioskodawczyni

od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Brzezinach z dnia 16 sierpnia 2024 r., sygn. akt I Ns 109/18

p o s t a n a w i a :

-

oddalić apelację.

Sygn. akt III Ca 346/25

UZASADNIENIE

Postanowieniem częściowym z dnia 16 sierpnia 2024 r. (sygn. akt I Ns 109/18) Sąd Rejonowy w Brzezinach w sprawie z wniosku W. O. z udziałem F. F. o dział spadku :

1. ustalił, że T. F. miała zgromadzone na dzień śmierci na rachunkach bankowych i w Kasie (...) kwotę 52.727,56 zł, z czego wypłacono po jej śmierci 8.400 zł;

2. dokonał częściowego działu spadku po T. F., córce Ł. i T., zmarłej dnia 2 lipca 2015 r. w E. w ten sposób, że przyznał pozostałe na rachunkach bankowych i w Kasie (...) kwoty – łącznie 44.327,56 zł W. O.;

3. ustalił, że W. O. wydała z własnych środków na utrzymanie spadkowego lokalu do lutego 2022 r. i koszty pogrzebu 2.548,18 zł, a ponadto zwróciła F. F. z tytułu rozliczenia pozostałych po zmarłej środków 2.322,21 zł;

4. zasądził tytułem spłaty od W. O. na rzecz F. F. kwotę 18.567,48 zł tytułem spłaty – płatne do dnia 30 sierpnia 2024 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w razie uchybienia terminowi płatności od dnia 1 października 2024 r. do dnia zapłaty.

(postanowienie wraz z uzasadnieniem k. 948-949, postanowienie k. 1014)

W dniu 21 listopada 2024 r. apelacja od powyższego postanowienia częściowego wniosła W. O., zaskarżając postanowienie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu wnioskodawczyni zarzuciła :

1) antydatowanie postanowienia uniemożliwiające jego realizację bez narażenia wnioskodawczyni na zapłatę odsetek;

2) wydanie postanowienia częściowego w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki umożliwiające wydanie rozstrzygnięcia dotyczące całości postępowania;

3) błędy w ustaleniach faktycznych polegające na nieprawidłowym ustaleniu wysokości kwoty wypłaconej ze środków zgromadzonych przez spadkodawczynię T. F., córkę Ł. i T., zmarłą dnia 2 lipca 2015 r. w E. na rachunku bankowym i w Kasie (...) po jej śmierci, nieprawidłowym ustaleniu kwoty pozostałych na rachunku bankowym i w Kasie (...) środków przyznanych W. O.;

4) nieuwzględnienie w rozliczeniu wydatków dotyczących zakończenia umowy z (...) bez żadnego merytorycznego uzasadnienia;

5) nieuwzględnienie w ramach kosztów pogrzebu, wydatków dotyczących organizacji konsolacji oraz oprawy muzycznej pogrzebu, których uznanie biegła z zakresu księgowości pozostawiła do uznania Sądu;

6) brak logiki i konsekwencji w samej treści uzasadnienia;

7) brak odniesienia się do rozliczenia kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej przy (...) w S. dochodzonej w sprawie o sygnaturze akt I C 345/(...) i przekazanej do wspólnego rozpoznania postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przeprowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie osób winnych antydatowania lub przetrzymania postanowienia bez jego doręczenia wnioskodawczyni z wyciagnięciem konsekwencji służbowych, wydanie postanowienia kończącego sprawę o sprawę o dział spadku po T. F. i zniesienie współwłasności lokalu, obciążenie kosztami postępowania odwoławczego osobiście sędziego Kamila Kaźmierczaka, których wskutek ewidentnie błędnych ustaleń i zwyczajnego niechlujstwa w prowadzeniu postępowania wymusił na uczestniczce ponoszenie kosztów postępowania odwoławczego, co zdaniem apelującej jest stronniczym prowadzeniem postępowania i złośliwością wobec skarżącej.

(apelacja k. 982-985, pismo procesowe k. 1032

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie mogła zostać uwzględniona.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutów naruszenia prawa procesowego, które dotyczą błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy, tj. art. 233 § 1 k.p.c.

Należy wskazać, iż z uwagi na przyznaną sądowi swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie wtedy, gdy podstawą rozstrzygnięcia uczyniono rozumowanie sprzeczne z zasadami logiki bądź wskazaniami doświadczenia życiowego. Dlatego w sytuacji, gdy na podstawie zgromadzonych dowodów możliwe jest wyprowadzenie konkurencyjnych wniosków co do przebiegu badanych zdarzeń, dla podważenia stanowiska orzekającego sądu nie wystarcza twierdzenie skarżącego o wadliwości poczynionych ustaleń odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie, jakich to konkretnych uchybień w ocenie dowodów dopuścił się sąd orzekający naruszając w ten sposób opisane wyżej kryteria, wiążące w ramach swobodnej oceny dowodów. Nie ulega wątpliwości, że prezentacja własnej wersji stanu faktycznego przy braku obalenia logicznego i zgodnego z doświadczeniem życiowym rozumowania sądu nie stanowi dostatecznej podstawy do zmiany ustaleń faktycznych przez sąd odwoławczy. Sąd I instancji ma autonomię wynikającą z art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny materiału dowodowego i jeśli realizując zasadę bezpośredniości sąd ten wyrobi sobie pogląd na wiarygodność poszczególnych dowodów i da temu wyraz w uzasadnieniu, to sąd odwoławczy nie ma podstaw do ingerencji w ustalony stan faktyczny.

Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Sąd Rejonowy nie uchybił zasadom logiki ani doświadczenia życiowego, a poczynione ustalenia znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Podnoszone przez apelującą zarzuty w istocie stanowią polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji.

Wbrew zapatrywaniu skarżącej, Sąd Rejonowy ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalił na podstawie opinii biegłej księgowej L. S. z uzupełnieniami, pokwitowań, przelewów i rachunków, iż spadkodawczyni T. F. miała zgromadzoną na rachunku bankowym i w Kasie (...) kwotę 52.727,56 zł, z czego W. O. wypłaciła 8.400 zł, którą to kwotę wydała w całości na koszty pogrzebu i utrzymania lokalu. Ponadto Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił w rozliczeniu wydatków dotyczących zakończenia umowy z T-J. oraz, w ramach kosztów pogrzebu, wydatków związanych z organizacją konsolacji oraz oprawy muzycznej pogrzebu spadkodawczyni. Jak wskazała sama skarżąca, biegła z zakresu księgowości pozostawiła przedmiotowe wydatki do uznania Sądu – niemniej nie było to równoznaczne z obowiązkiem Sądu do ich uwzględnienia. Biegła słusznie wskazała na potrzebę oceny przez sąd, czy określony wydatek ma pokrycie w materiale dowodowym sprawy. W przypadku wydatków na konsolację biegła zwróciła uwagę na brak materiałów źródłowych (rachunku, dowodu dokonania przelewu bankowego itp.) dokumentujących rzeczywiste poniesienie tego wydatku w deklarowanej wysokości. Sąd Rejonowy zatem prawidłowo wyłączył te wydatki jako nieudowodnione.

Bezpodstawny był również zarzut dotyczący treści uzasadnienia wyroku, tj. naruszenia art. 327 1 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliło się stanowisko, że uzasadnienie wyroku, które wyjaśnia przyczyny, z powodu których orzeczenie zostało wydane, jest sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 327 1 § 1 k.p.c. (dawny przepis art. 328 § 2 k.p.c.) może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (tak m. in. SN w wyrokach z dnia 27.06.2001 r., II UKN 446/00, OSNAP z 2003 r., nr 7, poz. 182; z dnia 5.09.2001 r., I PKN 615/00, B. nr 57403; z dnia 24.02.2006 r., II CSK 136/05, LEX nr 2009730; z dnia 18.03.2003 r., IV CKN 1862/00, LEX nr 109420; z dnia 7.10.2005 r., IV CK 122/05, B. nr 97143; z dnia 21.02.2008 r., III CSK 264/07, OSNC - ZD 2008 Nr D, poz. 118 oraz w postanowieniach z dnia 20.02.2003 r., II CKN 1138/00, LEX nr 78865271; z dnia 5.04.2002 r., II CKN 1368/00, LEX nr 54382 i z dnia 23.07.2015 r., I CSK 654/14, B. nr 1325762). Takiego zarzutu nie można postawić Sądowi Rejonowemu, albowiem wyjaśnił on motywy swojego rozstrzygnięcia w sposób poddający się kontroli instancyjnej.

Wbrew twierdzeniom apelującej w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia częściowego.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 317 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu. Zgodnie ze stanowiskiem dominującym w orzecznictwie, art. 317 k.p.c. ma także odpowiednie zastosowanie, stosownie do art. 13 § 2 k.p.c., w postępowaniu o dział spadku. Sąd może wydać postanowienie częściowe w sprawie o dział spadku, gdy część majątku jest w pełni przygotowana do rozstrzygnięcia. Sąd co do zasady powinien podzielić cały spadek, niemniej w sprawie mogą wystąpić ważne powody ograniczające podział tylko do jego wybranej części (art. 1038 k.c., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r., V CZ 67/14, B.). Warunkiem wydania postanowienia częściowego jest w pełni wyjaśniony stan faktyczny i prawny dla danej części majątku spadkodawcy. Ponadto postanowienie musi definitywnie przyznawać dany składnik jednemu ze spadkobierców i w sposób ostateczny rozliczać spłaty lub dopłaty między wszystkimi uczestnikami w tej części.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy trafnie uznał, iż zostały spełnione przesłanki do wydania orzeczenia częściowego w niniejszym postępowaniu, natomiast w związku z tym, iż jest to postanowienie częściowe Sąd I instancji nie był zobligowany do wydania orzeczenia całościowo rozstrzygającego sprawę działu spadku i zniesienia współwłasności, z rozliczeniem nakładów na współwłasność oraz środków finansowych pozostałych po wnioskodawczyni w ramach rozliczenia z tytułu zniesienia współwłasności lokalu. Z kolei zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania mogą być podnoszone w skardze o przewlekłość postepowania, nie zaś w apelacji od zaskarżonego postanowienia (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2020 r., II S 14/20, B.).

Nie jest też rzeczą sądu II instancji w ramach apelacji rozstrzyganie o odpowiedzialności osobistej członków składu orzekającego sądu I instancji za sposób prowadzenia postępowania.

Przedstawione rezultaty kontroli instancyjnej prowadzą do wniosku, że apelacja wnioskodawczyni z na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. nie zasługiwała na uwzględnienie.