I ACa 3039/24

Sygn. akt I ACa 3039/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

24 czerwca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Michał Kłos

Protokolant: Stażysta Patryk Dąbrowski

po rozpoznaniu 27 maja 2026 r. w Łodzi na rozprawie

sprawy z powództwa Ł. P. i J. P. przeciwko (...) (...) (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z 24 maja 2024 r. sygn. akt I C 641/20

I. oddala apelację;

II. zasądza od (...) (...) (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz Ł. P. i J. P. 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

/-/ C. Ł.

Sygn. akt I ACa 3039/24

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Kaliszu I zasądził od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwotę 387.936,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od: kwoty 84.347,87 zł od 18 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, od kwoty 303.589,07 zł od 13 lutego 2024 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11.834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 10.834 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

Przytoczony wyrok został oparty na ustaleniach faktycznych przedstawionych w motywach pisemnych skarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia Sądu I instancji i uznaje za zbędne powielanie ich w niniejszym uzasadnieniu (art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c.).

Powyższy wyrok zaskarżył pozwany w całości. Zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. polegające na pominięciu oraz braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego w postaci:

a) wezwania do zapłaty wraz z dowodem nadania i wydrukiem dotyczącym śledzenia przesyłki,

b) informacji Banku z historią spłaty z 2023 r.,

c) oświadczenia o potrąceniu,

i w konsekwencji błędne ustalenia faktyczne poprzez brak przyjęcia przez Sąd że: (1.) powodowie złożyli oświadczenie o potrąceniu; (2.) dochodzona w pozwie wierzytelność wraz z odsetkami uległa umorzeniu, co prowadziło do niezasadnego zasądzenia na rzecz powodów całej dochodzonej kwoty,

2. naruszenie art. 396 § 4 k.p.c. w zw. z art. 498 § 1 w zw. z art. 498 § 2 w zw. z art. 499 k.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i brak oceny oświadczenia o potrąceniu i jego wpływu na zgłaszane roszczenie o zapłatę, a w konsekwencji niezasadne uwzględnienie powództwa o zapłatę w całości,

3. naruszenie przepisów prawa, tj. art. 498 § 1 w zw. z art. 498 § 2 w zw. z art. 499 k.c. poprzez ich niezastosowanie. a w konsekwencji brak uznania, iż dochodzona wierzytelność uległa umorzeniu, a w konsekwencji niezasadne zasądzenie całej dochodzonej kwoty,

4. naruszenie przepisów prawa, tj. art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c. i art. 411 pkt 2 k.c. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że świadczenia powoda stanowiły świadczenie i nie miały ważnej podstawy prawnej, podczas gdy właściwa wykładnia ww. przepisów w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że:

- wskutek umownego potrącenia środków w PLN z rachunku powoda nie dochodziło do „spełnienia świadczenia" w ramach Umowy Kredytu,

- raty uiszczane przez powoda, tytułem spłaty Kredytu nie mają charakteru świadczeń nienależnych i nie stanowią bezpodstawnego wzbogacenia Banku,

- brak przesłanek uzasadniających zwrot rat uiszczonych przez powodów na rzecz Banku (art. 411 pkt 2 k.c.),

co doprowadziło do niezasadnego zasądzenia dochodzonych przez powoda kwot,

5. naruszenie przepisów prawa, tj. art. 411 pkt 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezasadne zasądzenie dochodzonej kwoty w przypadku, gdy w świetle zasady pewności obrotu gospodarczego oraz pacta sunt servanda spełnienie świadczenia na rzecz Banku czyni zadość zasadom współżycia społecznego, a w konsekwencji niezasadne zasądzenie dochodzonych kwot,

6. naruszenie przepisów prawa, tj. art. 455 w zw. z art. 481 k.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niezasadne rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek ustawowych, podczas gdy odsetki mogą być dochodzone najwcześniej od momentu uprawomocnienia się wyroku, ewentualnie pouczenia powoda o skutkach nieważności umowy kredytu, a w konsekwencji niezasadne zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów odsetek ustawowych za opóźnienie,

7. naruszenie art. 5 w zw. z art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c.. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy dochodzenie przez powodów zapłaty roszczeń w związku z Umową kredytu pozostaje sprzeczne ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, jak również zasadami współżycia społecznego, w świetle zasady słuszności, pacta sunt servanda oraz pewności obrotu gospodarczego, a w konsekwencji niezasadne zasądzenie dochodzonych kwot.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości; zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, obejmujących zwrot opłaty sądowej od apelacji i zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, o których mowa w art. 98 § 1 1 k.p.c.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Na rozprawie apelacyjnej 27 maja 2026 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe w sprawie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu.

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przyjmuje je za podstawę faktyczną własnego rozstrzygnięcia, stąd nie zachodzi obecnie potrzeba ich powtarzania (por. wyrok SN z 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, publ. LEX nr 190753). Dotyczy to w szczególności ustaleń, które dotyczą treści umowy łączącej strony. Sąd odwoławczy zaaprobował również co do zasady dokonaną przez Sąd Okręgowy subsumcję ustalonego stanu faktycznego do obowiązujących norm prawa materialnego, wobec czego odniesie się tylko do zarzutów powołanych w apelacji (art. 387 1 § 2 1 pkt 2 k.p.c.).

W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienia sądów odwoławczych nie muszą, a zwykle wręcz nie powinny zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia (por. postanowienie SN z 24 maja 2022 r., I CSK 1434/22, LEX nr 3390416). Z przewidzianego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność odrębnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Wystarczy, jeśli Sąd II instancji odniesie się do zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez Sąd odwoławczy w całości rozważone przed wydaniem rozstrzygnięcia (tak postanowienie SN z 11 lutego 2021 r., I CSK 709/20 i powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 327 1 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku sporządza się w sposób zwięzły. Jeżeli zarzuty apelacyjne są ponadprzeciętnie rozbudowane, można je rozważać łącznie, chwytając oś problemu, byleby podsumować je stanowczą puentą z wyjaśnieniem, dlaczego tego rodzaju argumentacja nie jest zasadna (tak postanowienie SN z 17 listopada 2020 r., I UK 437/19, LEX nr 3080392).

Wobec faktu, że zagadnienie kwalifikacji umowy łączącej strony zostało w sposób wiążący sądy powszechne w tej sprawie przesądzone wyrokiem częściowym Sądu Okręgowego w Kaliszu z 23 marca 2023 r., prawomocnym na skutek oddalenia apelacji wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 lipca 2023 r. – (k. 622, 754), przedmiotem kognicji sądów na tym etapie sprawy było jedynie istnienie wierzytelności powodów o zapłatę, wynikającej ze spełnienia świadczeń przez powodów na poczet umowy uznanej za nieważną. Dla rozstrzygnięcia tej z kolei kwestii decydujące znaczenie miała odpowiedź na pytanie, jakie skutki wywołało złożenie przez J. P. i Ł. P. w odpowiedzi na pozew z 13 lutego 2024 r. w sprawie I C 23/24 prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Kaliszu z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. przeciwko nim (a powodom w tej sprawie) oświadczenia o potrąceniu. Zagadnienia tego, pomimo zgłoszenia zarzutu w toku postępowania – (k. 867 i n.) Sąd I instancji nie rozważył i nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu. Było jednak objęte kognicją Sądu II instancji, jako mieszczące się w granicach apelacji stosownie do art. 378 § 1 k.p.c. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie nie rodził zatem skutku w postaci uznania, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.

Do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. dochodzi wprawdzie, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu: przesłanki niweczącej lub hamującej roszczenie. Do przesłanek takich zalicza się np. prekluzję, przedawnienie, potrącenie, brak legitymacji, prawa zatrzymania (tak m.in. wyroki SN z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 22, z 17 stycznia 2013 r., III CSK 74/12, A.; postanowienie SN z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13, A., z 27 czerwca 2014 r., V CZ 41/14, A. i z 22 lipca 2015 r., I PZ 13/15, A.). W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął wprawdzie o zarzucie potrącenia, luka ta mogła jednak zostać wypełniona przez Sąd drugiej instancji.

Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, iż podniesienie przez powoda procesowego zarzutu potrącenia w ramach innego postępowania toczącego się pomiędzy tymi samymi stronami, pozostaje bez wpływu na tok niniejszego procesu. Tutejszy Sąd nie ma bowiem kognicji do rozpoznania ww. procesowego zarzutu potrącenia, którego zasadność będzie dopiero przedmiotem oceny innego sądu w sprawie, w której zarzut ten został zgłoszony. Innymi słowy, Sąd Apelacyjny nie może ingerować w inny zawisły spór sądowy, który nie został prawomocnie rozstrzygnięty, ponieważ sąd w sprawie z powództwa banku nie będzie związany oceną dokonaną przez sąd w sprawie z powództwa konsumentów co do umorzenia wierzytelności przez potrącenie. Oba sądy zachowują samodzielną kompetencję do oceny skutków potrącenia i wyrok w pierwszej sprawie w tym zakresie nie będzie wiązał drugiego sądu, zważywszy na to, że moc wiążąca prawomocnych orzeczeń (prawomocność materialna) ograniczona jest do ich sentencji. Stan podwójnego badania potrącenia rodzi też ryzyko, że w niektórych przypadkach sąd rozpoznający powództwo konsumenta uzna jego wierzytelność za umorzoną przez potrącenie dokonane przez samego konsumenta, gdy tymczasem drugi sąd wyrokujący później w sprawie z powództwa banku, dojdzie do wniosku, że zarzut potrącenia podniesiony przez konsumenta był z jakichś przyczyn nieskuteczny.

W ocenie Sądu Apelacyjnego pewność w stosowaniu prawa stoi na przeszkodzie takiej wykładni przepisów, która prowadziłaby do powstania skutków społecznie nieakceptowalnych. Stąd uzasadniony jest pogląd zgodnie z którym o skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu decydować winien sąd prowadzący postępowanie, w ramach którego oświadczenie to zostało złożone.

Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie prawidłowym, tj. stanowiącym wyraz takiej wykładni, która zapewniłaby zgodność i odzwierciedlenie założeń leżących u podstaw art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej jako: „Dyrektywa” lub „Dyrektywa 93/13”) jest zastosowanie teorii dwóch kondykcji. W przekonaniu Sądu Odwoławczego in casu brak podstaw do zastosowania teorii salda, przy czym Sąd zważył także na wyrok (...) z 19 czerwca 2025 roku wydanego w sprawie C-(...)/24.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyżej wzmiankowanym wyroku wskazał jedynie, iż „art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty”.

W tym miejscu wymaga uwypuklenia, że przedmiotowe orzeczenie dotyczy jedynie sytuacji, w której powództwo o zapłatę zostało wszczęte przez Bank, a kredytobiorca - konsument jest stroną pozwaną i właśnie w tym zakresie uznał wykładnię prawa krajowego za sprzeczną z dyrektywą 93/13. Przypomnieć trzeba, że nadrzędnym celem dyrektywy 93/13 jest ochrona konsumentów. Zatem, przedmiotem rozważań (...), nie była sytuacja odwrotna, tj. kiedy to konsument – kredytobiorca wszczyna postępowanie, a Bank jest pozwanym, czyli sprawa taka jak niniejsza. Trybunał nie odniósł się do kompleksowego uregulowania zasad rozliczeń stron wynikających z umowy zawierającej klauzule abuzywne, uznanej za nieważną, a jedynie wprowadził rozwiązanie ochronne w szczególnej sytuacji, tj. gdy konsument jest pozwanym, co ma złagodzić skutki bierności konsumenta i doprowadzić do stanu równowagi między stronami. W przekonaniu Sądu drugiej instancji, nie ma żadnych podstaw, aby wyrok (...) z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-396/24 wykładać rozszerzająco. W ocenie Sądu Apelacyjnego wskazany wyrok nie oznacza przywrócenia teorii salda. Orzeczenie (...) wprowadza jedynie modyfikację teorii dwóch kondykcji stosowanej przez polskie sądy, w sprawach przeciwko konsumentowi, opartych na dyrektywie 93/13. W tych sprawach sąd krajowy powinien z urzędu uwzględnić wysokość wpłat dokonanych przez konsumenta i zasądzić na rzecz przedsiębiorcy jedynie ewentualną nadpłatę. Podstawę prawną powinien stanowić art. 410 § 2 k.c. rozumiany z uwzględnieniem celu dyrektywy 93/13, a więc zapewnienia ochrony konsumenta. Działanie przez sąd z urzędu ma złagodzić bierność konsumenta i w ten sposób doprowadzić do stanu równowagi między stronami (tak E. G., Czy (...) przywrócił teorię salda? Omówienie wyroku TS z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24 (Lubrecznik), opubl. A.. el. 2025). Sąd Odwoławczy podziela powyższy pogląd. Zatem, przyjąć należy, że orzeczenie (...) zobowiązuje sądy krajowe do działania z urzędu w sprawach, w których konsument nie wystąpił z żądaniem zapłaty, tylko jest stroną pozwaną. W przekonaniu Sądu drugiej instancji w tym składzie, nie ma możliwości zastosowania stanowiska (...) w sprawach, w których żądanie konsumenta zostało już prawomocnie uwzględnione lub gdy konsument samodzielnie wystąpił o zwrot spełnionych na podstawie nieważnej umowy świadczeń i gdy jednocześnie pozew o zwrot świadczeń złożył bank. W takiej sytuacji nie zachodzi bowiem potrzeba zaradzenia bierności konsumenta, skoro aktywnie dochodzi on swoich praw. Tylko przyjęcie "pierwszeństwa sprawy" z powództwa przedsiębiorcy może prowadzić do naruszenia interesu konsumenta, zwłaszcza gdy dochodzi on kwoty wyższej niż przedsiębiorca. Wówczas należy zastosować rozwiązanie przyjęte w przywołanym wyroku. Wydaje się, że w razie toczenia dwóch równoległych postępowań, sprawa z powództwa banku o zapłatę winna oczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy z powództwa konsumenta o zapłatę, bowiem suma wszystkich świadczeń spełnionych przez konsumenta na rzecz banku oraz wysokość kwot zasądzonych na rzecz konsumenta pozwolą dopiero ustalić, czy i w jakim zakresie powództwo banku o zwrot kapitału zasługuje na uwzględnienie.

Przenosząc powyższe rozważania na kanwę przedmiotowej sprawy, należy zauważyć, że w tej sprawie to konsumenci są gospodarzami procesu, a Bank jest stroną pozwaną, co wskazuje na to, że in casu nie znajdzie zastosowania teoria salda.

Dodatkowo podkreślić należy, że odmienna interpretacja wydanego przez (...) orzeczenia nie dałaby się pogodzić z innymi jego orzeczeniami, potwierdzającymi możliwość domagania się przez konsumenta zwrotu uiszczonych na podstawie nieważnej umowy kredytu rat, czy też zastosowania środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia spłaty dalszych rat, bez względu na to czy dokonane już przez konsumenta wpłaty przewyższają czy nie otrzymaną od banku kwotę kapitału kredytu (wyroki z 15 czerwca 2023 r.: C-520/21, C-287/22, C-324/23 i z 8 maja 2025 r.).

Jednocześnie, za taką właśnie interpretacją przedmiotowego wyroku (...) przemawia, postanowienie Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2025 r. w sprawie I CSK 450/25, LEX nr 3885690, w którym to Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego Banku do rozpoznania. Co prawda Sąd Najwyższy nie odniósł się wprost w uzasadnieniu orzeczenia do wyroku (...) z 10 czerwca 2025 r., w sprawie C-396/24, lecz biorąc pod uwagę datę wydania przywołanego postanowienia, Sąd Najwyższy musiał mieć w polu widzenia treść wskazanego orzeczenia (...), a mimo to opowiedział się za zastosowaniem w sprawie z powództwa konsumentów przeciwko Bankowi teorii dwóch kondykcji. W treści uzasadnienia wprost wskazano, że „zobowiązania stron do zwrotu otrzymanych nienależnie świadczeń są co do zasady od siebie niezależne, co odpowiada teorii dwóch kondykcji, przeciwstawianej teorii salda zob. uchwałę SN z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).”.

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 września 2025 r. w sprawie II CSKP 550/24, A. nr (...), (przy czym w systemie A. obecnie brak uzasadnienia), wskazał że zastosowanie w tzw. sprawach frankowych znajdzie teoria kondykcji, a nie teoria salda. Przedmiotowe orzeczenie zapadło na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez kredytobiorców od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, w którym Sąd Apelacyjny zastosował teorię salda, oddalając powództwo o zapłatę. W uzasadnieniu wyroku, Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenie (...) z 19 czerwca 2025 r. C-396/24 nie mogło mieć wpływu na stanowisko Sądu Najwyższego w tej sprawie, bowiem nie doprowadziło do ustania związania Sądu Najwyższego przyjętą wcześniej zasadą prawną (w uchwale Składu Siedmiu Sędziów III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r.). Zaznaczono, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu interpretacji przyjętej w wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. C-396/24.

Wbrew stanowisku pozwanego samo spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie świadczącego, a uzyskanie tego świadczenia przez odbiorcę - przesłankę jego wzbogacenia (art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.). Ogólne przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia należy rozumieć „specyficznie” w przypadku nienależnego świadczenia. Przyjmuje się, że sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia uzasadnia roszczenie kondykcyjne i nie zachodzi potrzeba badania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na której rzecz świadczenie zostało spełnione (accipiensa), jak również czy majątek spełniającego świadczenie (solvensa) uległ zmniejszeniu (por. wyroki SN: z 24 listopada 2011 r., I CSK 66/11, LEX nr 1133784; 9 sierpnia 2012 r., V CSK 372/11, LEX nr 1231631; 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, LEX nr 1391375; 15 maja 2014 r., II CSK 517/13, LEX nr 1488794 i z 29 listopada 2016 r., I CSK 798/15, LEX nr 2183475). Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia – poza wykazaniem jednej z kondykcji opisanych w art. 410 § 2 k.c. wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym ( solvens) a wzbogaconym ( accipiens) będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. W art. 410 § 1 k.c. ustawodawca przesądził bowiem, że samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło accipiensa ani czy na skutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powodowej, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego – przesłankę jego wzbogacenia, choćby kredytobiorca był równolegle dłużnikiem banku.

Bezzasadny pozostaje także zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 k.c. W ocenie Sądu Apelacyjnego dokonywane przez powodów spłaty nie czyniły zadość zasadom współżycia społecznego. Zastosowanie art. 411 pkt 2 k.c., jak podnosi się w orzecznictwie, dotyczy przypadków spełnienia świadczenia przez podmioty mające jedynie moralny obowiązek świadczenia, np. wynikający z relacji rodzinnych, nie zaś każdej sytuacji, w której doszło do spełnienia świadczenia mimo braku podstawy prawnej (wyrok SN z 21 września 2004 r., II PK 18/04, OSNAPiUS 2005, Nr 6, poz. 84).

Nie można również nie dostrzec, że - formułując abuzywne postanowienia umowne w treści oferowanej powodom do podpisu umowy - pozwany bank sam naruszył dobre obyczaje, tym samym naruszył zasady współżycia społecznego (przede wszystkim zasadę uczciwości). Już z tego względu nie może on skutecznie powołać się na zasady współżycia społecznego, o których mowa w art. 411 pkt 2 k.c., tym bardziej, że interesy pozwanego dostatecznie zabezpiecza możliwość dochodzenia własnego roszczenia o zwrot spełnionego w wyniku nieważnej umowy świadczenia oraz ewentualnie doprowadzenie do umorzenia wierzytelności powoda poprzez potrącenie. (wyrok SA w Szczecinie z 28 maja 2024 r., I ACa (...)22, A. nr (...)).

Nie można zapominać o tym, że to naganne zachowanie strony pozwanej, doprowadziło do wytoczenia przez powodów powództwa. To bank, jako silniejsza strona umowy, sformułował treść umowy kredytowej, w której zawarł postanowienia umowne naruszające interesy powodów w sposób rażący. Pozwany swoim zachowaniem naruszył zasady współżycia społecznego. To sam bank proponując zawarcie umowy o znacznym ryzyku, a w dodatku zawierającej klauzule abuzywne, działał w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i powoływanie się przez niego na ich treść pozostaje w sprzeczności z przyjmowaną w orzecznictwie „zasadą czystych rąk”, tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 20 grudnia 2023 r., I ACa 420/22, A. nr (...).

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 455 w zw. z art. 481 k.c. Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być zasądzane od dnia, w którym upływa termin na spełnienie przez bank świadczenia, tj. zwrotu określonej przez kredytobiorcę kwoty pieniężnej wskazanej w wezwaniu do zapłaty, zawezwaniu do próby ugodowej lub pozwie. W ocenie Sądu Apelacyjnego naliczanie odsetek od dnia złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia o zapoznaniu się ze skutkami nieważności umowy i ich akceptacji, czy też od daty wydania (uprawomocnienia się) wyroku, nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego tezy takiej nie można sformułować na podstawie treści uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. (sygn. akt III CZP 6/21). Powyższa interpretacja byłaby nie do pogodzenia z celami dyrektywy 93/13, stanowiłaby nieuprawnione uprzywilejowanie przedsiębiorcy w sporze z konsumentem. Mimo zamieszczenia przez przedsiębiorcę we wzorcu umowy klauzul niedozwolonych, które naruszają dobre obyczaje i rażąco godzą w interes konsumenta, bank nie ponosiłby żadnych konsekwencji związanych z wdaniem się w spór sądowy z kredytobiorcą. W tej sytuacji efekt odstraszający przedsiębiorcę od stosowania nieuczciwych postanowień umownych byłby znacznie osłabiony.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację, o czym orzeczono w pkt. 1. sentencji.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł w punkcie 2. sentencji, stosując wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Koszty te, na które złożyło się wyłącznie wynagrodzenie adwokackie, zostały ustalone na podstawie § 2 pkt 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2026, poz. 215).