I ACa 2263/22

Sygn. akt I ACa 2263/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 marca 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia SA Bożena Wiklak

Protokolant:

Igor Balcerzak

po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. w Łodzi na rozprawie

sprawy z powództwa A. W.

przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I C 225/22

1. oddala apelację;

2. zasądza od (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej

z siedzibą w W. na rzecz A. W. kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym ją zasądzono, do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 2263/22

Zaskarżonym wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi,

w sprawie z powództwa A. W. przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej w W. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, pozbawił w całości wykonalności na rzecz pozwanego banku tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego w dniu 3 sierpnia 2016 r. przed notariuszem A. P. (1) i zarejestrowanego za Rep. A Nr 853/2016, opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz pozwanego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z 27 marca 2019 r., sygn. akt II 1 Co 952/19 (pkt 1), zasądził od pozwanego banku na rzecz powódki kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2), a także nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 2.000 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt 3).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało, że aktem notarialnym

z 3 sierpnia 2016 r. o numerze Rep. (...) A. P. (2), obecnie W., oświadczyła, że zawarła umowy kredytów, z tytułu których posiada zadłużenie wobec (...) S.A. z siedzibą w W. i oświadczyła, że poddaje się egzekucji do kwoty 331.639,23 zł na rzecz tego banku.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 27 marca 2019 r. ww. aktowi nadano klauzulę wykonalności na rzecz pozwanego banku.

Wskutek wniosku banku (...) i na podstawie ww. postanowienia Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi J. B. wszczął postępowanie egzekucyjnej i dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę powódki. Egzekucja jest prowadzona pod sygnaturą Km 999/20.

Pismem z 14 lipca 2021 r. pozwany zawiadomił powódkę, że na podstawie umowy

z 21 czerwca 2021 r. dokonał przelewu wierzytelności z tytułu spornego kredytu na rzecz Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego

z siedzibą we W..

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że powódka jako podstawę swego żądania wskazała art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., podając że zobowiązanie nie może być egzekwowane na rzecz pozwanego banku wskutek przelewu wierzytelności. Tymczasem

z przepisu tego wprost wynika, że chodzi w nim o zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu tytułu egzekucyjnego bądź - w przypadku orzeczenia sądowego - po zamknięciu rozprawy

i spowodowały, że przymusowe egzekwowanie obowiązku dłużnika utraciło sens, w związku

z czym brak jest podstaw do dalszej ochrony interesów wierzyciela. Zdarzeniami, wskutek których zobowiązanie wygasło bądź nie może być egzekwowane są m.in.: wykonanie zobowiązania (art. 451 k.c.), świadczenie w miejsce wypełnienia (art. 453 k.c.), potrącenie (art. 498 k.c.), odnowienie (art. 506 k.c.), niemożność świadczenia, za którą dłużnik nie odpowiada (art. 475 k.c.), wydanie wyroku w procesie petytoryjnym na rzecz pozwanego,

w stosunku do którego prowadzi się egzekucję z wyroku posesoryjnego, dobrowolne zwolnienie z długu (art. 508 k.c.), przedawnienie (art. 117 k.c.), odroczenie świadczenia, przemijająca niemożność wykonania zobowiązania.

Zdaniem Sądu Okręgowego zbycie wierzytelności objętej tytułem wykonawczym jest równoznaczne z wygaśnięciem zobowiązania w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., następującym między wierzycielem, który na swoją rzecz uzyskał tytuł wykonawczy

a wskazanym w tym tytule dłużnikiem. Oznacza to, że w niniejszej sprawie wskutek przelewu wierzytelności przez (...) S.A. na rzecz Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we W. sporna wierzytelność nie może być już egzekwowana na rzecz pozwanego banku, ale tytuł wykonawczy wskazujący jako wierzyciela pozwany bank nadal funkcjonuje w obrocie

i może stanowić podstawę wszczęcia egzekucji; stwarza dla dłużnika potencjalne zagrożenie jej wszczęcia.

Z tych też względów przedmiotowy tytuł wykonawczy należało pozbawić wykonalności w zakresie nadanym pozwanemu bankowi.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił w tej sytuacji art. 98 § 1

i 3 k.p.c.

Pozwany bank zaskarżył opisany wyrok w całości apelacją, w której zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 788 k.p.c., art. 804 § 1 k.p.c., art. 804 § 2 k.p.c. przez ich pominięcie,

- art. 840 § l k.p.c. przez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że przelew wierzytelności uzasadnia pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego dotyczącego tej wierzytelności,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 509 k.c. przez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że przelew wierzytelności powoduje jej wygaśnięcie.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie zaś o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Powódka w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie oraz zwrot kosztów, które poniosła na tym etapie sporu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna. Wbrew jej zarzutom Sąd Okręgowy słusznie stwierdził istnienie podstaw do uwzględnienia powództwa.

Zarzut naruszenia wskazanego w apelacji art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. jest nietrafny. Powołany przepis formułuje podstawy pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, w tym również w odniesieniu do tytułu egzekucyjnego nie będącego orzeczeniem sądu. Wskazuje, że podstawą taką może być zdarzenie, które nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego, wskutek którego zobowiązanie wygasło. Stanowisko Sądu Okręgowego, że za takie zdarzenie poczytuje się przelew wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym jest prawidłowe. W takiej sytuacji zobowiązanie pomiędzy wierzycielem, na którego opiewa tytuł wykonawczy a dłużnikiem wygasło i w tej relacji nie może być egzekwowane, co wynika wyraźnie z treści zaskarżonego wyroku, który pozbawił kwestionowany przez powódkę tytuł wykonawczy wykonalności „na rzecz (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej w W.”. Oznacza to, że prowadzenie egzekucji na podstawie tego tytułu nie będzie możliwe przez pozwany bank.

Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony

w klauzulę wykonalności. Istnienie takiego tytułu oznacza, że wierzyciel może złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika, który nie jest uprawniony do badania czy wierzyciel, na którego opiewa tytuł wykonawczy, zachował materialne uprawnienie, to jest czy zachował status wierzyciela materialnie uprawnionego. Mimo zatem braku takiego statusu nie mógłby odmówić wszczęcia egzekucji. Sąd Okręgowy słusznie zatem uznał, że istnienie tytułu wykonawczego stanowi dla powódki jako dłużnika zobowiązanego wobec wierzyciela według treści tego tytułu, potencjalne zagrożenie egzekucją. Wprawdzie wszczęte przez pozwany bank postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 999/20 zostało umorzone w dniu 23 marca 2022 r. (notatka urzędowa k. 63), nie zachodzą jednak przeszkody do ponowienia przez pozwany bank wniosku egzekucyjnego.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym przez powódkę wyroku z 15 stycznia 2015r., IV CSK 133/14 sprzedaż wierzytelności powoduje, że wystawiony wcześniej tytuł egzekucyjny traci podstawę prawną, a nadaną mu klauzulę wykonalności sąd powinien uchylić. Wprawdzie orzeczenie to zapadło w stanie faktycznym, w którym podstawą egzekucji był bankowy tytuł egzekucyjny, jednak wyrażone przez Sąd Najwyższy stanowisko ma uniwersalny charakter i odnosi się do wszystkich tytułów wykonawczych w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., w tym również do tytułu egzekucyjnego nie będącego orzeczeniem sądu, do jakich zalicza się także tytuł wymieniony w art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c., z jakim mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia wskazanych w apelacji przepisów art. 788 k.p.c., art. 804 1 k.p.c., art. 804 2 k.p.c. nie można zgodzić się ze skarżącym, że ich treść stanowiła przeszkodę do uwzględnienia żądania powódki.

Jak stanowi art. 804 1 k.p.c. w razie przejścia egzekwowanego uprawnienia na inną osobę po wszczęciu postępowania egzekucyjnego osoba ta może wstąpić do postępowania na miejsce wierzyciela za jego zgodą, o ile przejście będzie wykazane dokumentem urzędowym lub dokumentem prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Taka sytuacja w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie wystąpiła, a postępowanie egzekucyjne wszczęte przez pozwany bank zostało umorzone na jego wniosek.

Z kolei zgodnie z art. 804 2 k.p.c., jeżeli po powstaniu tytułu wykonawczego uprawnienie przeszło na inną osobę, osoba ta może wszcząć egzekucję przeciwko dłużnikowi na podstawie tego tytułu, jeżeli wykaże przejście uprawnienia dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Przepis został dodany z dniem 21.08.2019r. i uzupełnia regulację z art. 804 1 k.p.c. Jeżeli po powstaniu tytułu wykonawczego, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nastąpi zmiana podmiotu uprawnionego do otrzymania świadczenia wynikającego z tego tytułu, nabywca uprawnienia jako nowy wierzyciel, z pominięciem postępowania klauzulowego, o którym mowa w art. 788 § 1 i 2, może wystąpić skutecznie z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, jeżeli obok tytułu wykonawczego złoży dokumenty wymagane do wykazania przejścia uprawnień tak jak

w postępowaniu klauzulowym. Jeżeli nowy wierzyciel, jako podmiot inicjujący postępowanie egzekucyjne, nie złoży tytułu wykonawczego, komornik zwróci wniosek. Jeżeli wierzyciel nie dołączy dokumentów w wymaganej formie, których treść pozwoli na ustalenie przejścia uprawnień, komornik odmówi wszczęcia egzekucji zgodnie z § 2 powołanego przepisu. Jeżeli postanowienie komornika się uprawomocni po rozpoznaniu skargi na tę czynność, otwiera to drogę uprawnionemu do wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności

w trybie art. 788 k.p.c.

Z twierdzeń apelacji nie wynika, aby nabywca sprzedanej przez pozwanego wierzytelności skorzystał z uprawnień przewidzianych w powołanych przepisach. Ich istnienie nie może stać na przeszkodzie uwzględnienia materialnoprawnego roszczenia powódki o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie uniemożliwiającym prowadzenie przeciwko niej egzekucji przez dotychczasowego wierzyciela.

Z tych względów należało oddalić apelację na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.).