I ACa 1943/22

Sygn. akt I ACa 1943/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Czepiel

Protokolant: Sara Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2026 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa D. V.

przeciwko Gminie P.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt I C 9/22

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu treść:

„I. zasądza od strony pozwanej Gminy P. na rzecz powódki D. V. kwotę 147 364,02 zł (sto czterdzieści siedem tysięcy trzysta sześćdziesiąt cztery złote 2/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty;

II. oddala powództwo w pozostałej części;

III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 12 786 zł (dwanaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt sześć złotych) tytułem kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres po upływie tygodnia od daty ogłoszenia wyroku Sądu Apelacyjnego do dnia zapłaty.”;

2. oddala apelację w pozostałej części;

3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 12 769 zł (dwanaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.

I ACa 1943/22

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 16 marca 2026 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił powództwo powódki D. V. przeciwko stronie pozwanej Gminie P. o zapłatę kwoty 147 364,02 zł z odsetkami i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 5400 zł tytułem kosztów procesu.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka prowadziła w 2016 r. na terenie pozwanej Gminy niepubliczne przedszkole o nazwie Niepubliczne Przedszkole (...) , które zostało zarejestrowane w ewidencji szkół i placówek niepublicznych w pozwanej Gminie. W 2016 r. do przedszkola powódki uczęszczało 581 wszystkich dzieci, z czego 569 zł było dziećmi pełnosprawnymi, a 12 dziećmi niepełnoprawnymi.

W 2016 r. pozwana Gmina była organem prowadzącym jedno publiczne przedszkole samorządowe Z. na swoim terenie. W 2016 r. przeprowadzono remont tego przedszkola z planu finansowego Gminy.

Rada pozwanej Gminy na podstawie delegacji zawartej w ustawie o systemie oświaty wydała uchwałę nr (...) z 23 listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych szkół podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego, prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne na terenie Gminy P. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.

W § 3 ust 5 tej uchwały uchwalono, że przedszkola niepubliczne, o których mowa w art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu Gminy P. w kwocie równej 75% ustalonych w budżecie gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, pomniejszoną o opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu Gminy, z tym, że na ucznia niepełnosprawnego przyjmuje się kwotę równą kwocie przewidzianej na niepełnosprawnego ucznia przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez Gminę.

W § 6 ust 1 tej uchwały ustalono, że w przypadku zmiany w trakcie roku budżetowego podstawy obliczania dotacji wójt Gminy dokonuje weryfikacji kwoty należnej na ucznia i informuje pisemnie uprawnionego do dotacji.

Uchwałą nr (...) z 26 października 2016 r. Rada pozwanej Gminy uchwaliła budżet gminy na 2016 r., który zmieniano kolejnymi uchwałami. Ostateczny plan wydatków pozwanej Gminy figuruje w sprawozdaniu (...) z wykonania planu wydatków budżetowych jednostki samorządu terytorialnego- gminy na 2016 r. Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetowych jednostki samorządu terytorialnego- gminy oparto na sprawozdaniach poszczególnych jednostek budżetowych gminy, których dane włączono do zbiorczego sprawozdania z wykonania planu wydatków budżetowych gminy.

W sprawozdaniu(...) z wykonania planu wykonania wydatków budżetowych Przedszkola Samorządowego w P. z 2016 r. po zmianach łączne wydatki budżetowe wskazano na 406 804,74 zł, na które składała się kwota 406 547,74 w ramach rozdziału 80104 i kwota 257 zł z rozdziału 80146 na doszkalanie nauczycieli przedszkola.

W 2016 r. obsługę księgową i kadrową przedszkola publicznego prowadzonego przez pozwaną prowadził Gminny Zespół (...). W sprawozdaniu (...) z wykonania planu wykonania wydatków budżetowych Gminnego Zespołu (...) wydatki na obsługę administracyjno- księgową i kadrową m.in. przedszkola publicznego znajdowały się w rozdziale 80114 § 4010 i wynosiły 334 200 zł.

W 2016 r. wydatki na (...) związane z pracownikami zatrudnionymi w przedszkolu gminnym w P. ujęte były w rozdziale 80104 § 4440. W 2016 r. wydatki z (...) dla nauczycieli emerytów i rencistów uprzednio zatrudnionych w przedszkolu publicznym ujęte były w rozdziale 80195 § 4440. W 2016 r. wydatki na dodatkowe wynagrodzenie roczne wszystkich pracowników zatrudnionych w przedszkolu gminnym ujęte były w rozdziale 80104 § 4040. W 2016 r. wydatki na szkolenia wszystkich pracowników zatrudnionych w przedszkolu gminnym ujęte były w rozdziale 80146 § 4210, rozdziale 80146 § 4300 w rozdziale 80146 § 4410. Wynagrodzenia wszystkich pracowników przedszkoli wraz z pochodnymi ujęte były w rozdziale 80104 § 4010, rozdziale 80104 § 4110, w rozdziale 80104 § 4120.

W 2016 r. nie realizowano dowożenia dzieci do przedszkola gminnego. Wydatki na wyżywienie dzieci ujęte były w rozdziale 80104 § 4220, a na wynagrodzenie pracowników kuchni w rozdziale 80104 §4010.

Za 2016 r. pozwana Gmina wypłaciła powódce dotację na sfinansowanie działalności oświatowej na podstawie art.90 ust.2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w kwocie 255 173,33 zł łącznie na dzieci pełnosprawne i niepełnosprawne. Kwotę dotacji strona pozwana wyliczyła na podstawie metody przyjętej przez Sąd Okręgowy w wyroku z 26 lutego 2018 r. do sygn. (...), którą zaaprobował Sąd Apelacyjny w K.w wyroku z 17 kwietnia 2019 r. do sygn. (...). Strona pozwana uwzględniła wyłącznie wydatki bieżące w przedszkolu samorządowym w 2016 r., które zgodnie ze sprawozdaniem(...) z wykonania planu wykonania wydatków budżetowych Przedszkola Samorządowego w P. z 2016 roku wyniosły 406 804,74 zł.

W kwocie 255 173,33 zł mieściła się kwota 23 590,56 zł jako dotacja na 12 uczniów niepełnosprawnych (1965,88 zł *12 dzieci) oraz kwota 5 366,79 zł jako dotacja na 13 uczniów objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju (412,83 zł* 13 dzieci). Kwota wypłaconej dotacji za 2016 r. na dzieci niepełnosprawne i objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju nie była przedmiotem sporu między stronami. Strona pozwana wypłaciła zatem powódce w 2016 r. dotację na uczniów pełnosprawnych kwotę 226 215,98 zł (255 173,33 zł-23 590,56 zł-5 366,79)

W 2016 r. ilość dzieci w przedszkolu samorządowym prowadzonym przez pozwaną Gminę wynosiła 680. W 2016 r. Gminny Zespół (...) obsługiwał 11 jednostek budżetowych w tym w przedszkole samorządowe. Pod § 4010 sprawozdania (...) Gminnego Zespołu (...) mieszczą się wynagrodzenia osobowe pracowników jednostek budżetowych, które wynoszą 334 200 zł. Natomiast całościowe koszty z tej pozycji to kwota 489 221,11 zł. W przedszkolu publicznym nie było dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego

Pismem z 5 listopada 2020 r. powódka wezwała stronę pozwaną do zapłaty kwoty 147 364,02 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2017 r. tytułem niedopłaty w dotacji oświatowej za 2016 r. w terminie 7 dni od otrzymania wezwania

Sąd Okręgowy przedstawił też okoliczności wystąpienia przez powódkę z powództwem o zapłatę tytułem zaniżonej dotacji za 2015 r.

Sąd Okręgowy stan faktyczny w sprawie ustalił na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów i dokumentów zalegających w sprawie (...), których wiarygodność i autentyczność nie była podważana.

Sąd Okręgowy podzielił zeznania świadka Z. C. - skarbnika pozwanej Gminy jako rzeczowe i wyczerpujące. Skarbnik szczegółowo wyjaśniał w jakich pozycjach sprawozdań jakie ujęto wydatki budżetowe Gminy.

Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 kpc pominięto dowód ze sprawozdania izb regionalnych i rachunkowych z wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego z k. 48-55 oraz własne wyliczenia powódki w zakresie roszczenia z k. 38, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia.

W ustaleniach faktycznych nie uwzględniono również wyroków sądów powszechnych przedłożonych przez powódkę na k. 147-289, ponieważ stanowią one wyraz poglądów jurydycznych. Przeprowadzenie takiego dowodu wyłącza kpc-art. 235 2 § 1 pkt 1 kpc.

Sąd Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne.

Sąd Okręgowy odwołał się do art. 90 ust 2 b ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. i wskazał, że spór w sprawie koncentrował się na wykładni tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. w zakresie pojęcia wydatków bieżących. Powódka bowiem forsowała własną wykładnię tego przepisu, na podstawie której stworzyła swoją metodologię wyliczenia podstawy przysługującej jej dotacji oświatowej.

Dla uzasadnienia stanowiska i wykładni art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty powódka załączyła do pism procesowych bogate orzecznictwo sądów powszechnych, lecz ich większość dotyczyła spraw o innym stanie faktycznym i prawnym. Nadto powołane orzeczenia dotyczyły różnych okresów, podczas gdy art. 90 ust 2b podlegał wielokrotnym nowelizacjom, a orzeczenia przedstawione przez powódkę dotyczyły w dużej mierze okresów sprzed 2016 r.

Wykładni art. 90 ust 2 b w brzmieniu obowiązującym na 2015 r. dokonał natomiast Sąd Okręgowy w N. w wyroku z 28 lutego 2018 r. do sygn. (...)oraz Sąd Apelacyjny w K. uzasadnieniu wyroku z 17 kwietnia 2019 r. sygn. (...), w którym rozpoznano apelację powódki od wyroku do sygn. (...). Art. 90 ust 2 b w brzmieniu obowiązującym na 2016 rok, nie zmienił się w zakresie wyliczenia podstawy dotacji w oparciu o wydatki bieżące ponoszone w przedszkolach prowadzonych przez gminę od tego w brzmieniu na 2015 r., który również powoływał się na wydatki bieżące ponoszone w przedszkolach publicznych prowadzonych przez gminę.

Z wykładnią art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty zaprezentowaną przez te Sądy co do rozumienia pojęcia wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach, Sąd Okręgowy w pełni się zgodził i dlatego na potrzeby rozstrzygnięcia odwołał się do wykładni art. 90 ust 2b zaprezentowanej przez Sąd Apelacyjny w(...) uzasadnieniu wyroku w sprawie (...), tym bardziej że wywodząc apelację od wyroku zapadłego do sygn. (...) powódka przywoływała te same co w pozwie w sprawie argumenty, twierdząc, że podstawą wyliczenia dotacji jej należnej jako osobie prowadzącej niepubliczne przedszkole powinien być plan wydatków budżetowych gminy jako całości, a nie tylko plan wydatków przewidziany dla przedszkola publicznego funkcjonującego pozwanej Gminie. Co istotne, powódka w apelacji do wyroku o sygn. (...) jak i w pozwie w niniejszej sprawie zarzucała też, że z art. 90 ust 2 b ustawy o systemie oświaty wynika, że przy ustalaniu podstawy dotacji powinny być brane pod uwagę i wliczane do tej podstawy także wydatki planowane na wydatki wspólne dla wszystkich jednostek oświatowych na terenie gminy, czyli te przeznaczone na zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej, doskonalenie zawodowe i dokształcanie nauczycieli oraz pozostałą działalność natury oświatowej.

Sąd Okręgowy odwołał się do uzasadnienia Sądu Apelacyjnego w K. w sprawie (...) według którego pod pojęciem wydatków bieżących użytych w art. 90 ust 2 b nie mieszczą się wszystkie wydatki tego rodzaju, zaplanowane w poszczególnych rozdziałach budżetu na działalność tych jednostek budżetowych w strukturze organizacyjnej gminy, które wykonują szeroko rozumiane zadania oświatowe.

W rezultacie Sąd Okręgowy uznał, że wyliczenia dotacji należnej powódce nie można opierać się tak jak uczyniła to w pozwie na sprawozdaniu zbiorczym z wykonania planów wydatków budżetowych całej gminy. Należy się oprzeć tylko i wyłącznie na sprawozdaniu z wykonania planu wydatków budżetowych przedszkola samorządowego, tak jak uczyniła to pozwana kalkulując dotację dla powódki za 2016 rok.

Niezależnie od tego, bez wątpienia w świetle art. 90 ust 2 b ustawy o systemie oświaty i poglądów orzecznictwa jako podstawę naliczenia dotacji należy przyjmować wszystkie bieżące wydatki ponoszone w przedszkolach prowadzonych przez gminę, określone w sprawozdaniach (...), przy czym sprawozdanie to powinno uwzględniać wszystkie ostatecznie zmiany w planach wydatków w ciągu danego roku. Pozwana Gmina wyliczając dotacje za 2016 r. należną powódce wyszła właśnie od wszystkich bieżących wydatków na jedno przedszkole prowadzone przez nią przy uwzględnieniu wszystkich zmian w planach wydatków ustalonych na koniec roku (oświadczenie strony pozwanej k.301). Strona pozwana podkreśliła w odpowiedzi na pozew, że nie budzi jej wątpliwości obliczanie dotacji zgodnie z ostatnim planem wydatków po wszystkich zmianach, zatem powódka zarzutów z pozwu, iż strona pozwana tą okoliczności przy ustalaniu należnej jej dotacji pominęła, nie podtrzymała.

W sprawie ostatecznie niesporna między stronami była ilość dzieci w samorządowym przedszkolu za 2016 r. przyjęta przez strony do wyliczenia dotacji w liczbie 680. Powódka początkowo w pozwie i kolejnych pismach procesowych zarzucała stronie pozwanej przyjęcie niewłaściwej wyjściowej ilości dzieci w przedszkolu samorządowym w 2016 roku. Ostatecznie jednak obie strony przyznały, że liczba 680 dzieci w przedszkolu prowadzonym przez stronę pozwaną w 2016 r. jest między nimi niesporna.

Ponadto rozliczając dotację za 2016 r. strona pozwana wyszła od sprawozdania (...) z wykonania planu wydatków budżetowych po zmianach, w którym łączne wydatki bieżące w przedszkolu prowadzonym przez stronę pozwaną wskazano na 406 804,74 zł. W kwocie tej ujęto 257 zł jako wydatki na doszkalanie i doskonalenie nauczycieli przedszkola. W orzeczeniu z 10 maja 2021 r. V CSKP 45/21 Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy obliczaniu dotacji do przedszkoli niepublicznych na podstawie art. 90 ust 2 b ustawy o systemie oświaty bezzasadne było pomniejszenie wydatków bieżących o których mowa w tym przepisie o wydatki na dokształcanie i doskonalenie zawodowe nauczycieli w przedszkolach publicznych.

Powódka w ocenie Sądu Okręgowego błędnie do podstawy naliczenia kwoty dotacji włączała wydatki bieżące na obsługę ekonomiczno-księgową przedszkola gminnego, których nie ujęto w sprawozdaniu z wykonania planu budżetowego przedszkola,a ujęto w sprawozdaniu z wykonania planu budżetowego (...)Zespołu (...). Powódka dla uzasadnienia swojego stanowiska powołała się na poglądy Sądu Apelacyjnego w W. zawarte w uzasadnieniu wyroku z 22 grudnia 2020 r. (...) Uzasadnienie tego wyroku nie było jednak publikowane, a nie zostało dołączone przez powódkę. Nie wiadomo więc w jakim stanie faktycznym i prawnym ten Sąd zajął przytoczone stanowisko. Ponadto w ocenie Sądu Okręgowego koszty obsługi ekonomiczno-administracyjno-księgowej stanowią koszty działalności organu prowadzącego przedszkole gminne, to jest pozwanej Gminy, a nie przedszkola. Nie są to też koszty ściśle związane z realizacją celu oświatowego. Dodatkowo jak już wskazano we wstępnej części motywów prawnych Sąd Apelacyjny w K. w wyroku z 17 kwietnia 2019 r. do sygn.(...) dla podstaw naliczenia dotacji odwoływał się do wydatków bieżących przedszkola prowadzonego przez gminę zawartych w sprawozdaniu z wykonania planu budżetowego tej konkretnej jednostki budżetowej. Wydatki administracyjno- księgowe dotyczące przedszkola prowadzonego przez pozwaną znajdowały się natomiast poza tym sprawozdaniem. Akceptując ww. stanowisko, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do poszerzania zakresu pojęcia bieżących wydatków ponoszonych w przedszkolach prowadzonych przez gminę tak jak prezentowała to powódka o wydatki księgowo-administracyjno-ekonomiczne.

Powódka ostatecznie nie kwestionowała matematycznego wyliczenia kwoty przyznanej jej na dzieci pełnosprawne dotacji przez Gminę w kwocie 226 215,98 zł. Przedstawiła natomiast własny sposób liczenia dotacji, której Sąd Okręgowy nie podzielił. Wyliczenia strony pozwanej dotyczące podstaw naliczenia dotacji przysługującej powódce za 2016 r. Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe i zgodne z wykładnią art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty, dlatego powództwo oddalił.

O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 kpc.

Apelację w sprawie wniosła powódka zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

a) obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 90 ust. 2 b ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.), poprzez wskazanie, że poprzez pojęcie wydatki ponoszone w przedszkolach prowadzonych przez gminę należy rozumieć wyłącznie wydatki:

- ujęte w planie budżetowym przedszkola samorządowego, a nie wydatki ujęte w budżecie Gminy P., podczas gdy w świetle prawa finansów publicznych przedszkole gminne jako jednostka budżetowa nie posiada własnych wydatków i własnego budżetu, a zatem wszystkie wydatki przedszkola są wydatkami danej gminy, tym samym bez znaczenia pozostaje zakwalifikowanie tych wydatków w budżecie danej gminy, istotne jest bowiem to, jaka była kwota tych wydatków;

- ponoszone przez przedszkola samorządowe, a nie wydatki ponoszone przez jednostkę samorządu terytorialnego, nawet jeśli wydatki te ponoszone są na utrzymanie uczniów uczęszczających do przedszkoli prowadzonych przez gminę, co spowodowało, że Sąd do podstawy obliczania dotacji nie wliczył wydatków ponoszonych na obsługę ekonomiczno- administracyjną oraz wydatku remontowego ujętego w planie budżetowym Gminy P. w rozdziale 80104;

b) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 233 § 1 kpc poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, w tym zeznań Skarbnika Gminy P., skutkującą niewłaściwym obliczeniem podstawy wymiaru dotacji w ww. Gminie w 2016r., która wyniosła 595.276,87 zł.

W rezultacie powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jej rzecz kwoty 147.364,02 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2017 r. i kosztami procesu oraz o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Strona pozwana wniosła odpowiedź na apelację, w której domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

Na rozprawie apelacyjnej Przewodniczący zwrócił pełnomocnikom stron uwagę na możliwość rozpoznania sprawy na podstawie art.417 kc lub art.471 kc i zakreślił im termin do przedstawienia stanowiska procesowego przy uwzględnieniu ww. podstawy rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi (k.439 i nast.) powódka wskazała, że na dochodzone przez nią roszczenie składają się kwoty 116 563,47 zł tytułem poniesionych przez nią wydatków na prowadzenie w 2016 r. przedszkola w pozwanej Gminie oraz 76 406,66 zł tytułem utraconych korzyści uzasadnianych w ten sposób, że powódka pełniła funkcję dyrektora ww. przedszkola i z tego tytułu pobrała wynagrodzenie w łącznej kwocie 13 600 zł w sytuacji, gdy limit wynagrodzenia w 2016 r. wynosił 5000,37 zł x 150% x 12 miesięcy = 90 006,66 zł. Różnica pomiędzy kwotami 90 006,66 zł i 13 600 zł to kwota 76 406,66 zł i ww. kwota stanowi według powódki jej szkodę w postaci utraconych korzyści.

Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji także przy uwzględnieniu ww. stanowiska powódki oraz przedstawiła swoje stanowisko odnośnie przedłożonych faktur.

W kolejnym piśmie procesowym (k.773 i nast.) powódka wskazała, że poniesione przez nią wydatki ponad kwotę otrzymanej dotacji wynoszą 80 070,39 zł.

Z kolei, strona pozwana wniosła pismo procesowe (k.969 i nast.) w którym niezależnie od podtrzymywanego stanowiska o prawidłowości wyliczenia kwoty dotacji, przedstawiła zastrzeżenia co do poszczególnych faktur przedłożonych przez powódkę.

W piśmie procesowym z 26 sierpnia 2025 r. (k.985 i nast.) powódka przedłożyła kolejne faktury na łączną kwotę 40 197,49 zł, które miały potwierdzać fakt poniesienia w 2016 r. wydatków na przedszkole prowadzone przez powódkę w pozwanej Gminie.

W replice na ww. pismo (k.1239 i nast.) strona pozwana wniosła o pominięcie tych faktur, a niezależnie od tego przedstawiła zarzuty dotyczące ww. faktur.

W toku postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, ograniczając ww. dowód do zeznań powódki. Sąd Apelacyjny uznał co do zasady zeznania powódki za wiarygodne, zarówno z punktu widzenia ogólnych zasad doświadczenia życiowego, jak i weryfikując ich treść z pozostałym materiałem dowodowym, w tym w szczególności z przedłożoną dokumentacją obrazującą wydatki poniesione przez powódkę na prowadzenie przedszkola w pozwanej Gminie w 2016 r.

W wyniku uzupełnienia postępowania dowodowego Sąd Apelacyjny ustalił, że powódka poniosła w 2016 r. uzasadnione wydatki, które mogły zostać rozliczone prawidłowo wyliczoną dotacją w łącznej kwocie 112 279,36 zł.

Ponadto Sąd Apelacyjny ustalił, że powódka mogła uzyskać dodatkowe wynagrodzenie w kwocie 35 084,66 zł, gdyby strona pozwana wypłaciła jej dotację w prawidłowej wysokości.

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja powódki jest w zasadniczej części uzasadniona, co doprowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku i tym samym uwzględnienia powództwa w zasadniczej części.

Wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia rozpocząć należy od przypomnienia, że strona pozwana wnosząc o oddalenie powództwa odwołała się do sprawy (...) Sądu Apelacyjnego wK.o zasądzenie kwoty, o którą – zdaniem powódki – strona pozwana zaniżyła dotację za 2015 r. i w której to sprawie Sąd Apelacyjny w K.oddalił apelację powódki w zakresie w jakim Sąd Okręgowy w N. oddalił powództwo. Strona pozwana wskazała, że wyliczyła dotację na takiej samej zasadzie jak w 2015r. i który to sposób wyliczenia dotacji został podzielony przez Sąd Apelacyjny w sprawie (...), co według strony pozwanej oznacza, że i w niniejszej sprawie powództwo powinno zostać oddalone.

Sąd Okręgowy podzielił argumentację strony pozwanej i oddalając powództwo odwołał się do wykładni art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w K. w sprawie (...)

W rezultacie jako pierwszą kwestię należy poruszyć kwestię relacji niniejszego postępowania i sprawy(...)

Niewątpliwie Sąd Apelacyjny nie kwestionuje możliwości odwoływania się przez Sąd Okręgowy do orzeczeń innych sądów, jednakże sposób tego odwołania nie powinien przybierać takiej postaci jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Przede wszystkim, brak jest podstaw, aby elementem ustaleń stanu faktycznego uczynić przebieg postępowania w sprawie (...), zarówno na etapie postępowania przed sądem I instancji, jak i przed sądem odwoławczym. Czynności sądów orzekających w sprawie (...)nie stanowią elementu stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu. Wystarczające dla osiągnięcia celu zamierzonego przez Sąd Okręgowy było odwołanie się do argumentacji Sądu Apelacyjnego na etapie rozważań prawnych ze wskazaniem, które elementy stanów faktycznych są na tyle podobne, że uzasadniają przyjęcie przez Sąd I instancji, że wyrażone w sprawie (...) stanowisko Sądu Apelacyjnego w K. potwierdza zasadność stanowiska przyjętego w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy.

Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że chociaż niewątpliwie niniejsza sprawa i sprawa (...) dotyczą analogicznych kwestii (to jest zaniżenia dotacji za lata 2016 i 2015), to jednak fakt określonego sposobu rozstrzygnięcia rozliczenia dotacji za 2015 r. przez sądy orzekające we wcześniejszej sprawie, w tym przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, nie zwalnia Sądu Apelacyjnego rozpoznającego niniejszy spór od samodzielnej oceny prawnej roszczenia.

Skoro bowiem na gruncie K.p.c. obowiązuje system apelacji pełnej, co oznacza, że Sąd II instancji zobligowany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy w całym zaskarżonym zakresie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 18 marca 2015 r., I CZ 26/15 i z 20 maja 2015 r., I CZ 43/15), czyli – inaczej rzecz ujmując - przedstawione pod osąd roszczenie procesowe jest rozpoznawane po raz wtóry cum beneficio novorum, to sąd odwoławczy nie może poprzestać na odwołaniu się do wniosków zaprezentowanych nawet przez ten sam sąd odwoławczy w innej sprawie, nawet jeżeli jest to sprawa pomiędzy tymi samymi stronami.

Z tej przyczyny dla Sądu Apelacyjnego rozpoznającego apelację w niniejszej sprawie, znaczenie wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie (...) polega na tym, że Sąd Apelacyjny przyjmuje, że spór pomiędzy stronami o rozliczenie dotacji za 2015 r. przybrał postać taką jaką nadał mu sąd I instancji (Sąd Okręgowy w N.), to jest częściowego uwzględnienia powództwa w rezultacie oddalenia przez Sąd Apelacyjny w K. apelacji powódki od ww. wyroku.

Kolejnym istotnym elementem niejako porządkującym dalsze rozważania jest uwaga Sądu Okręgowego, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że pomiędzy stronami w istocie nie występuje spór co do faktów, a jedynie co do wykładni przepisów.

Stanowisko Sądu Okręgowego jest słuszne, o ile zostanie doprecyzowane, że wniosek ten należy rozumieć w taki sposób, że nie są przez strony kwestionowane poszczególne fakty (por. np. protokół rozprawy z 16 września 2022 r. k.356), które występują w stanie faktycznym. Natomiast sporne jest w jaki sposób strony postrzegają ich powiązanie, co może prowadzić do wniosku, iż jest to już element oceny prawnej, ale może też być elementem stanu faktycznego. Inaczej rzecz ujmując, nie jest kwestionowane przez strony, że określony wydatek związany jest z przedszkolem, ale w zakresie części tych wydatków występuje spór, czy te sporne wydatki winny być uwzględniane w procesie ustalania kwoty bazowej na potrzeby ustalenia dotacji.

Wyjaśnienie na czym w istocie polega rozbieżność stanowisk stron, której skutkiem jest spór co do wysokości kwoty dotacji, rozpocząć należy od przypomnienia, że dotacja z art.90 ustawy o systemie oświaty winna być ujmowana w reżimie regulacji publicznoprawnych dotyczących finansów publicznych, z czym wiąże się m.in. akcentowanie reguły, że jest to świadczenie przyznawane na dany rok, które ma charakter publicznoprawny, a jego wypłata i wykorzystanie podlegały regułom określonym w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Za stanowiskiem tym przemawia określenie świadczenia mianem dotacji, źródło (budżet gminy) i przeznaczenie (realizacja zadań publicznych) finansowania zgodne z definicją dotacji określoną w art.126 ustawy o finansach publicznych oraz wskazane wprost w ustawie o systemie oświaty reguły dotyczące wykorzystania dotacji, w tym kontroli jego prawidłowości przez właściwe organy oraz konieczność rozliczenia, w znacznej mierze zbieżne z ogólnymi regułami dotyczącymi dotacji z ustawy o finansach publicznych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 maja 1999 r., I CKN 1132/97, z 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1188/00 i z 18 października 2002 r., V CK 281/02, wyrok Sądu Najwyższego z 6 lipca 2018 r., II CSK 515/17).

I tak, strony pozostają w sporze co do tego, czy na potrzeby wyliczenia należnej dotacji należy brać pod uwagę tylko te kwoty, które zostały przez stronę pozwaną wskazane jako wydatki uwzględnione w rozdziałach 80104 w kwocie 406 547,74 (wydatki poniesione w przedszkolu samorządowym ) i 80146 (doskonalenie i dokształcenie nauczycieli) w kwocie 257 zł (por. k.119) – tak uważa strona pozwana, czy też należy wziąć pod uwagę także kwoty wydatkowane na remonty i obsługę księgową, które nie zostały wykazane w sprawozdaniu dotyczącym przedszkola, natomiast zostały wykazane w rozdziale 80104 (który zgodnie z zasadami klasyfikacji budżetowej dotyczy przedszkoli) w sprawozdaniu, który dotyczy całej pozwanej Gminy - tak twierdzi powódka. Dlatego powódka do obliczenia podstawy wyliczenia dotacji wzięła pod uwagę rozliczenie na k.131 i 132 to jest łączną kwotę 2 176 327,25 zł widniejącą w klasyfikacji budżetowej w rozdziale dotyczącym przedszkoli, ale odnoszącym się do wydatków całej pozwanej Gminy, od której odjęła kwoty 97 500 zł (tytułem dotacji - § 2310), 572 385 zł (tytułem dotacji dla placówek niepublicznych - § 2540) i 900 240 zł (tytułem wydatków majątkowych - § 6050), co dało kwotę 606 112,25 zł

Przyczyną wystąpienia różnicy w wyliczeniach stron jest fakt, że powódka, w porównaniu do wyliczeń strony pozwanej (k.119), uwzględniła także kwotę 89 431,45 zł z § 4210 (zakup materiałów i wyposażenia niezbędnych do utrzymania i funkcjonowania jednostek publicznych - np. materiały biurowe, dydaktyczne i eksploatacyjne, to jest o 67 864,51 zł wyższą aniżeli kwota przyjęta przez pozwaną Gminę), 122 000 zł (tytułem wydatków na usługi remontowe - § 4270 – strona pozwana nie uwzględniła tej kwoty), 22 150 zł (również wydatki na usługi remontowe - § 4300, czyli o kwotę 3700 zł wyższą aniżeli kwota przyjęta przez Gminę), 6000 zł (§ 4430 – pozwana Gmina nie uwzględniła tej kwoty) – por. k.131 i 132.

Łącznie różnica w wartościach wyliczonych przez strony wynosi 199 564,51 zł (406 547,74 zł + 199 564,51 zł = 606 112,25 zł) i jest to jeden z dwóch elementów wpływających na różnicę w wyliczeniu kwoty bazowej od której strony liczyły kwotę dotacji.

W rezultacie pierwszą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie przyczyn, które powodują, że strony pozostają w sporze co do tego, czy niektóre z ww. wydatków winny być uwzględniane na potrzeby ustalenia kwoty bazowej na podstawie której wyliczana jest dotacja, w szczególności dlaczego w sprawozdaniu (...) dotyczącym przedszkola (rozdział 80104 klasyfikacji budżetowej – k.119) wykazano inne kwoty, aniżeli w sprawozdaniu (...) dotyczącym całej pozwanej Gminy w zakresie rozdziału 80104 klasyfikacji budżetowej, czyli w zakresie wydatków jakie poniosła pozwana Gmina na przedszkole samorządowe w 2016 r. (k.124 i nast., w szczególności k.131 i 132). Inaczej rzecz ujmując, dlaczego dane i wyniki rozdziału 80104 sprawozdania dotyczącego przedszkola i sprawozdania dotyczącego całej pozwanej Gminy (oczywiście w części dotyczącej rozdziału 80104) różnią się od siebie.

Otóż, kluczowe w tym zakresie są – oprócz dokumentów (...) - zeznania świadka Z. C., skarbnika pozwanej Gminy.

Jak zeznał świadek Z. C. różnica w wydatkach ujawnionych w rozdziale 80104 sprawozdań (...) dotyczących przedszkola (k.119) i całej Gminy (k.131 i 132) bierze się stąd, że w 2016r. został przeprowadzony remont budynku przedszkola, a w efekcie także zakup mebli, czy szerzej rzecz ujmując – wyposażenia biurowego. Łączna wartość tego remontu wyniosła około 200 000 zł. Nie jest też kwestionowane, że strona pozwana nie zaliczyła tego remontu do wydatków inwestycyjnych, które w 2016r. wyniosły kwotę 900 240 zł i zostały wskazane w § 6050 (tego typu wydatki nie są uwzględniane jako wpływające na ustalenie kwoty bazowej, która stanowi podstawę do wyliczenia dotacji), tylko zostały zaliczone przez stronę pozwaną do wydatków bieżących, które uwzględnia się w procesie ustalenia kwoty bazowej stanowiącej podstawę do wyliczenia dotacji.

Rzecz w tym, że budynek przedszkola został w ramach podziału jednostek budżetowych strony pozwanej zaliczony do jednostki budżetowej urząd gminy, a nie do jednostki budżetowej przedszkole, chociaż nie ulega wątpliwości, że remont dotyczył przedszkola. Inaczej rzecz ujmując, w sprawozdaniu (...) całej gminy wartość remontu została uwzględniona w rozdziale 80104, który odnosi się do przedszkoli, ale na poziomie rozdzielającym wydatki na poszczególne jednostki budżetowe gminy remont ten został przyporządkowany do urzędu gminy, a nie do przedszkola.

Świadek Z. C. zeznał, że strona pozwana nigdy nie spotkała się z zastrzeżeniami co do takiego klasyfikowania wydatków ze strony właściwych służb. Odnosząc się do tego argumentu, wskazać należy, że nie jest rzeczą Sądu Apelacyjnego ocena, czy taka klasyfikacja wydatków jest dopuszczalna na podstawie przepisów regulujących zasady księgowości i rachunkowości w jednostkach samorządowych. Natomiast takie klasyfikowanie wydatków nie może wpływać na prawidłowość wyliczenia kwoty dotacji. W efekcie nie można przyjąć, że dopuszczalne jest pominięcie w procesie ustalania kwoty bazowej dla ustalenia dotacji z art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty takich wydatków bieżących poniesionych przez gminę, co do których nie ma wątpliwości, że zostały poniesione na prowadzone przez gminę przedszkole samorządowe, tylko z tej przyczyny, że gmina rozliczyła te wydatki w ramach funkcjonowania innej jednostki budżetowej (w sprawie – urzędu gminy). Skoro więc w sprawie nie ulega wątpliwości, że różnica w wartościach przyjętych do wyliczenia kwoty bazowej dla ustalenia dotacji nie jest spowodowana sporem, czy określony wydatek może być z uwagi na swój charakter zaliczony do wydatków bieżących, a jedynie tym, że wydatek ten strona pozwana rozliczyła na potrzeby funkcjonowania innej jednostki budżetowej (urzędu gminy), to taki sposób klasyfikowania wydatków, nawet jeżeli jest dopuszczalny z punktu widzenia zasad rachunkowości i księgowości, nie może wpływać na sposób wyliczenia dotacji, to jest na ustalenie kwoty bazowej od której przy pomocy dalszych zmiennych (ilości dzieci, współczynnika korygującego 75%) będzie ustalana kwota dotacji.

Tym samym prawidłowo powódka przyjęła do dalszych wyliczeń kwotę 606 112,25 zł, to jest uwzględniającą także te wydatki poniesione przez pozwaną Gminę na przedszkole samorządowe, które przez pozwaną Gminę zostały rozliczone w ramach innych jednostek budżetowych, co potwierdza treść art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty w wersji obowiązującej w 2016 r., który brzmiał: Dotacje dla niepublicznych przedszkoli niespełniających warunków, o których mowa w ust. 1b, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach prowadzonych przez gminę w przeliczeniu na jednego ucznia, pomniejszonych o opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu gminy, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez gminę, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji informację o planowanej liczbie uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola prowadzonego przez gminę, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę na prowadzenie przedszkola publicznego, pomniejszone o opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu gminy.

Treść tego przepisu potwierdza, że dotacja powinna być wyliczona z uwzględnieniem wszystkich wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach samorządowych, a nie jedynie niektórych, a do tego sprowadzałaby się akceptacja stanowiska strony pozwanej, że wystarczającą przesłanką wyłączenia danego wydatku bieżącego poniesionego w przedszkolu prowadzonym przez gminę z kategorii wydatków stanowiących podstawę do wyliczenia dotacji jest rozliczenie tego wydatku w ramach innej jednostki budżetowej gminy. Inaczej rzecz ujmując, trudno przyjąć, że wydatek na meble do przedszkola i analogicznie sam remont przedszkola nie jest wydatkiem ustalonym w budżecie gminy ponoszonym w przedszkolu tylko dlatego, że chociaż zarówno remont, jak i meble te zostały w klasyfikacji budżetowej gminy rozpisane w rozdziale 80104 (przedszkola), to jednak w klasyfikacji poszczególnych jednostek budżetowych zostały rozpisane w jednostce budżetowej urząd gminy, z tej przyczyny, że budynek w którym mieści się przedszkole jest rozliczany w jednostce budżetowej urząd gminy.

Następnie powódka do ww. kwoty 606 112,25 zł dodała kwoty:

- 257 zł (tytułem dokształcania nauczycieli - rozdział 80146) – ww. operacja nie była kwestionowana przez stronę pozwaną, która także dodała ww. kwotę w swojej wersji sposobu wyliczenia dotacji;

- 44 474,65 zł tytułem wydatków na obsługę administracyjno-ekonomiczną – wyliczoną proporcjonalnie, w taki sposób, że łączne wydatki strony pozwanej na obsługę administracyjno-ekonomiczną wyniosły w 2016 r. 489 221,11 zł i rozkładały się na 11 podmiotów, w tym przedszkole samorządowe. W efekcie powódka przyjęła 1/11 tej kwoty jako kwotę wydatków odpowiadających wydatkom na przedszkole samorządowe (1/11 x 489 221,11 = 44 474,65 zł).

Ww. kwota 44 474,65 zł stanowi drugi czynnik wpływający na różnicę w wyliczeniu dotacji, ponieważ pozwana Gmina nie uwzględniła tej kwoty w wyliczeniu kwoty dotacji.

Również i w tym wypadku strona pozwana wyjaśniła, że nie kwestionuje tego, iż wydatki na obsługę administracyjno-księgową zaliczane są do wydatków bieżących, ale wskazała, że w pozwanej Gminie wydatki na ww. obsługę nie zostały uwzględnione w rozliczeniu przedszkola samorządowego jako jednostki budżetowej, ponieważ w pozwanej Gminie utworzono odrębną jednostkę budżetową pod nazwą (...)Zespół (...). W rezultacie skoro wydatki bieżące na przedszkole w zakresie obsługi księgowo-administracyjnej nie są wykazywane w rozliczeniu jednostki budżetowej przedszkola, tylko w odrębnej jednostce budżetowej to nie zostały uwzględniane w procedurze wyliczenia kwoty bazowej na potrzeby ustalenia kwoty dotacji.

Oceniając ww. kwestię wskazać należy, że ekonomiczny i logiczny sens wyodrębnienia w ramach funkcjonowania gminy osobnej struktury na potrzeby obsługi administracyjnej i księgowej wszystkich placówek szkolnych i przedszkolnych na terenie danej gminy jest oczywisty. Powtórzyć jednak należy, że nie można akceptować stanowiska, że ubocznym skutkiem takiego działania jest akceptacja stanowiska, że tym samym wydatki na obsługę administracyjno-księgową przedszkoli są wyłączone z kategorii wydatków wpływających na ustalenie dotacji, de facto w skali kraju, bo założyć można, że w każdej gminie funkcjonuje tego typu zespół.

Sąd Apelacyjny nie prowadził kompleksowej analizy orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego w tym zakresie, ale wydaje się, że potrzeba uwzględnienia w procesie ustalania kwoty dotacji wydatków na obsługę administracyjno-księgową niezależnie od formuły klasyfikowania i rozliczania tych wydatków przez gminę jest akceptowana – por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 2023 r., II CSKP 340/22, w której to sprawie Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu skargi kasacyjnej wadliwego zaliczenia do wydatków uwzględnianych w procesie wyliczenia kwoty bazowej na potrzeby dotacji wydatków na zespoły obsługi administracyjno-księgowej, czy wyrok Sądu Apelacyjnego w K., sygn. (...) w której to sprawie z kolei bezsporne było, że Regionalna Izba Obrachunkowa zarzuciła gminie, że wyliczając kwotę należnej dotacji nie uwzględniła kosztów wydatków na zespoły obsługi administracyjno-księgowej.

W rezultacie należy i w tym zakresie podzielić stanowisko powódki, iż strona pozwana w procesie wyliczania kwoty bazowej na potrzeby wyliczenia dotacji winna była uwzględnić wydatki na zespoły obsługi administracyjno-księgowej.

Również sam sposób wyliczenia kwoty tego wydatku Sąd Apelacyjny uznaje za dopuszczalny. Strona pozwana nie przedstawiła twierdzeń, a tym bardziej wniosków dowodowych, na podstawie których należałoby przyjąć, że wyliczenie wysokości ww. wydatku jako 1/11 ogólnej kwoty wydatków jest niewłaściwe, to jest strona pozwana nie zakwestionowała ogólnej ilości placówek objętych obsługą zespołu, jak i nie wskazywała na inne okoliczności wpływające na ocenę zasadności takiego równego podziału ogólnej kwoty wydatków pomiędzy wszystkie placówki – np. nie wskazywała, że jedna ze szkół ze względu na swoją wielkość wymaga zwiększonej obsługi, albo że przedszkole samorządowe jest zdecydowanie mniejszą placówką w porównaniu do innych jednostek, co uzasadniałoby modyfikację przyjętego przez powódkę proporcjonalnego rozdziału kosztów obsługi.

Wreszcie, powódka – stosownie do dalszych postanowień art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty - od sumy kwot 606 112,25 zł + 257 zł + 44 474,65 zł odjęła kwotę 55 567,03 tytułem wpłat rodziców i ostatecznie otrzymała kwotę 595 276,87 zł jako podstawę do wyliczenia dotacji.

Następnie bezspornym było, że do przedszkola samorządowego uczęszczało 680 dzieci i przez ww. liczbę należało podzielić kwotę wyliczoną jako podstawę wyliczenia dotacji (595 276,87 zł : 680 = 875,41 zł).

W rezultacie powódce przysługiwała dotacja w wysokości 75% z kwoty 875,41 zł na każde dziecko czyli 656,56 zł.

Również ilość dzieci w przedszkolu prowadzonym przez powódkę, to jest 569 nie była kwestionowana.

Tym samym łączna kwota prawidłowo wyliczonej dotacji wynosi 656,56 x 569 dzieci uczęszczających do przedszkola powódki, co daje łączną kwotę 373 580 zł dotacji, tymczasem strona pozwana wypłaciła powódce kwotę 226 215,98 zł (powódka w ww. kwocie uwzględniła fakt, że w rzeczywistości uzyskała dotację w większej kwocie, to jest w kwocie 255 173,33 zł, ale w tym mieściła się dotacja na 12 dzieci niepełnosprawnych – w łącznej kwocie 23 590,56 zł i dotacja na 13 dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w łącznej kwocie 5366,79 zł – a pomiędzy stronami nie występuje spór co do zasad wypłaty dotacji w ww. zakresie).

Różnica pomiędzy wyliczoną przez powódkę kwotą 373 580 zł i otrzymaną kwotą 226 215,98 zł stanowi wartość przedmiotu sporu.

Rzecz w tym, że o ile przez wiele lat w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego wykazanie przez stronę powodową, iż strona pozwana wadliwie wyliczyła kwotę dotacji stanowiło wystarczającą podstawę do uwzględnienia powództwa o zasądzenie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy prawidłowo wyliczoną kwotą dotacji i kwotą wypłaconą, o tyle w świetle zmiany jaka dokonała się w ostatnich latach w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wykazanie wadliwości wyliczenia kwoty dotacji nie jest wystarczające dla uwzględnienia tego typu powództwa.

Sąd Najwyższy w ostatnich latach zwracał uwagę w szeregu orzeczeń na charakter dotacji uznając, że niezależnie od kwestii wadliwości wyliczenia kwoty dotacji, nie można tracić z pola widzenia celu dotacji, to jest konieczności wykorzystania dotacji na realizację zadań objętych dotacją. Tym samym w procesie o zasądzenie kwoty dotacji należy dokonać oceny roszczenia również i z tego punktu widzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2024 r., II CSKP 940/22 i podane w uzasadnieniu orzecznictwo Sądu Najwyższego).

Przenosząc to na grunt sprawy zauważyć należy, że co prawda pełnomocnik powódki , na jednej z rozpraw przywołał art.471 kc jako alternatywną podstawę odpowiedzialności strony pozwanej, ale kwestia ta nie została poruszona w pozwie, który został sporządzony w sposób typowy dla wcześniejszego orzecznictwa, ani strona pozwana nie zwróciła chociażby w formie zarzutu procesowego uwagi na konieczność zastosowania ogólnych reguł odpowiedzialności z KC, ani też Sąd Okręgowy oddalając powództwo nie odwołał się do ww. przepisów ogólnych.

Tym samym, Sąd Apelacyjny stojąc na stanowisku, iż analiza art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia odpowiedzialności gminy w procesie o wypłatę dotacji i że spór pomiędzy stronami należy rozstrzygnąć także biorąc pod uwagę ogólne przepisy o odpowiedzialności cywilnej z KC, uprzedził strony na rozprawie apelacyjnej, iż spór pomiędzy stronami może zostać rozstrzygnięty także na podstawie art.417 kc lub art.471 kc i zakreślił pełnomocnikom stron termin na przedstawienie stanowiska procesowego przy uwzględnieniu ww. informacji.

W odpowiedzi powódka wskazała, że jej roszczenie jest uzasadnione również przy założeniu oparcia rozstrzygnięcia na podstawie przepisów KC i uzasadniła swoje roszczenie przy uwzględnieniu ww. podstawy rozstrzygnięcia.

Sąd Apelacyjny ostatecznie uznał, że podstawą rozstrzygnięcia będzie art.471 kc w związku z art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.

Kwestia wyboru podstawy odpowiedzialności na potrzeby rozstrzygnięcia niniejszego sporu pomiędzy dwoma reżimami odpowiedzialności – to jest art.417 kc lub art.471 kc nie jest oczywista, a Sąd Apelacyjny uznając ostatecznie art.471 kc za podstawę rozstrzygnięcia dostrzega także argumenty za zastosowaniem w sprawie art.417 kc (na art.417 kc jako podstawę odpowiedzialności w tego typu sprawach wskazywał Sąd Najwyższy w sprawach II CSKP 799/23, II CSKP 940/22, II CSKP 380/22, II CSKP 2041/22, II CSKP 668/22).

Sąd Apelacyjny podzielił ostatecznie argumentację przyjętą w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z 27 marca 2025 r., III CZP 46/23, zgodnie z którą w systemie prawa polskiego ocena należytego wykonania zobowiązania i określenie skutków jego niewykonania bądź nienależytego wykonania stanowi domenę prawa cywilnego. Zagadnienia te są regulowane przez art.471 i nast. kc. Ustawodawca nie ograniczył stosowania przepisów o odpowiedzialności za niewykonanie i nienależyte wykonanie zobowiązania do zobowiązań wynikających z umów. Przyjmuje się powszechnie, że odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania wynikające z czynności prawnych jedno- i dwustronnych, aktów administracyjnych, z czynów niedozwolonych, z bezpodstawnego wzbogacenia, z negotiorum gestio oraz z innych zdarzeń, z którymi ustawa łączy powstanie zobowiązania (w uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy dokonał także oceny przyczyn, dla których jego zdaniem zastosowanie art.417 kc budzi zastrzeżenia) .

Akceptacja stanowiska, że dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu niewystarczające jest ustalenie, że pozwana Gmina w sposób wadliwy wyliczyła kwotę dotacji i konieczność dokonania oceny zasadności roszczenia powódki z punktu widzenia realizacji celu dotacji oznacza konieczność dokonania analizy tych postaci szkody na które wskazuje powódka.

Po pierwsze, powódka przedstawiła wydatki, które poniosła na prowadzenie przedszkola w pozwanej Gminie.

Po drugie, powódka domagała się zasądzenia utraconych korzyści postrzegając je jako suma wynagrodzenia, które mogłaby sobie wypłacić, gdyby uzyskała dotację w prawidłowo wyliczonej kwocie.

Ocenę roszczenia w zakresie ograniczonym do poniesionych wydatków należy rozpocząć od uwag o charakterze ogólnym.

I tak, strona pozwana wniosła o pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych jako spóźnionych.

Na potrzeby oceny tego wniosku należy zauważyć, że powódka przedstawiła dowody na poniesienie wydatków w postaci faktur w dwóch etapach: w odpowiedzi na informację Przewodniczącego o możliwości rozpoznania apelacji na podstawie art.417 kc lub art.471 kc w zakreślonym przez Przewodniczącego terminie (w kwocie ostatecznie 80 070,39 zł) i w toku postępowania apelacyjnego – już po upływie terminu zakreślonego przez Przewodniczącego – w kwocie 40 179,49 zł.

Jeżeli chodzi o pierwszą grupę faktur to jest na kwotę 80 070,39 zł to nie ulega wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że nie można uznać, aby powódka pozostawała w opóźnieniu w zgłoszeniu wniosków dowodowych. Nie można bowiem zarzucać powódce, że sporządziła pozew w taki sposób w jaki dacie jego sporządzenia pozwy były sporządzane na potrzeby tego typu spraw. Ponadto, jak już wyżej wskazano kwestia zastosowania art.417 kc lub art.471 kc i ewentualnych skutków ich zastosowania nie była przedmiotem czy to oceny Sądu Okręgowego, czy twierdzeń i zarzutów stron.

Natomiast istotnie można mieć wątpliwości co do zachowania terminu zgłoszenia wniosków dowodowych w zakresie faktur na kwotę 40 179,49 zł. Ostatecznie jednak Sąd Apelacyjny uznał, że skoro w momencie złożenia ww. wniosków sprawa nie nadawała się do stanowczego rozstrzygnięcia to z uwagi na specyfikę sprawy uwzględnił ww. dowody jako złożone w terminie.

W kontekście powyższego warto też zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego w uzasadnieniu uchwały III CZP 46/23 co do skutków zastosowania w tego typu sprawach art.471 kc z punktu widzenia ciężaru dowodu. Otóż, zdaniem Sądu Najwyższego z uwagi na bezpośredni wpływ dotacji na stosunki majątkowe osoby prowadzącej w swym interesie (interesie prywatnym) przedszkole niepubliczne, zakwalifikowanie niewypłaconej kwoty dotacji jako samoistnej szkody należy uznać za uzasadnione. Szczególna natura dotacji ma jedynie to znaczenie, że stwarza możliwość wykazania przez jednostkę samorządu terytorialnego, iż kwota dotacji nie zostałaby wydatkowana należycie i podlegałaby zwrotowi (swoista przyczyna rezerwowa). Ciężar dowiedzenia tej okoliczności spoczywa jednak - zgodnie z regułą określoną w art.6 kc - na tej jednostce. Przy przyjęciu ww. stanowiska tym bardziej uzasadnione jest zaliczenie w poczet materiału dowodowego także i faktur zgłoszonych w późniejszym terminie.

Jeżeli chodzi o konkretne zarzuty strony pozwanej wobec faktur przedłożonych przez powódkę to zarzut odnoszący się do większości faktur sprowadza się do tego, że w większości faktur brak jest wskazania, że opisany w fakturze koszt dotyczy przedszkola prowadzonego przez powódkę w pozwanej Gminie.

Jak wyjaśniła powódka w składanych przez siebie zeznaniach, w tym czasie nie pilnowała tego, aby na fakturze znalazło się wyraźne wskazanie, że ujawniony wydatek dotyczy przedszkola. Niewątpliwie również możliwe było zawarcie takiej adnotacji na fakturach, skoro w niektórych fakturach występuje takie przyporządkowanie wydatku do przedszkola.

Jednakże okoliczność, że na fakturze nie ma informacji, że opisany w fakturze wydatek dotyczy przedszkola nie wyklucza możliwości zakwalifikowania go jako poniesionego na prowadzenie przedszkola. W kontekście tego logiczne i nie zakwestionowane przez stronę pozwaną są zeznania powódki, że również w zakresie tych faktur, które zostały przedłożone do rozliczenia stronie pozwanej nie było wskazanego przedszkola i strona pozwana nie kwestionowała wydatków potwierdzonych fakturami bez odwołania się do przedszkola.

Dla Sądu Apelacyjnego różnica w postrzeganiu wydatków opisanych w fakturach ze wskazaniem, że dotyczą one przedszkola i bez takiego wskazania sprowadza się do tego, że w sytuacji, gdy na fakturze widnieje odniesienie do przedszkola to Sąd Apelacyjny co do zasady zakłada, że jest to wydatek poniesiony na przedszkole, co oczywiście nie wyklucza możliwości zdyskwalifikowania takiego wydatku, jeżeli nie mógłby on zostać uwzględniony w ramach rozliczenia dotacji. Natomiast jeżeli na fakturze brak jest odniesienia się do przedszkola, to Sąd Apelacyjny na podstawie materiału dowodowego i doświadczenia życiowego ocenił, czy dany wydatek mógł zostać poniesiony w związku z prowadzeniem przedszkola.

Ocenę poszczególnych faktur należy poprzedzić ogólną uwagą, że Sąd Apelacyjny będzie odwoływał się do faktur poprzez odesłanie do karty na której się znajduje dana faktura i do pozycji, pod którą w wykazie powódki została umieszczona dana faktura. I tak, pierwsza faktura znajduje się na k.786, a zatem będzie oznaczona jako faktura k.786/1.

I tak, nie budzą wątpliwości Sądu Apelacyjnego faktury:

- k.786/1, 788/2,798/12 i 800/14 na łączną kwotę 3037,34 zł. W szczególności nie można uznać za uzasadniony zarzut strony pozwanej, że powódka nie mogła rozliczyć w ramach dotacji mebli biurowych (k.788/2) i wydatku na worek dla M. (k.798/12). Obydwa ww. wydatki mieszczą się w ramach wydatków bieżących przedszkola;

- k.802/16, k.802/17, k.803/18, k.805/19, k.805/20, k.806/21, k.806/22, k.807/23, k.808/24, k.808/25, k.808/26, k.809/27, k.810/28 na łączną kwotę 9265,24 zł. W szczególności nie można podzielić zarzutów strony pozwanej, że nie można rozliczyć dotacją wydatku z faktury k.807/23 na kwotę 358,79 zł na sprzęt kuchenny, ponieważ powódka nie prowadziła kuchni. Na fakturze znajdują się naczynia takie jak szatkownica, gałkownica, sitko, koszyki. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, naczynia takie są przydatne do prowadzenia przedszkola, nawet jeżeli – jak zeznała powódka – w tym czasie nie prowadziła kuchni w przedszkolu, tylko miała catering. Nie można też podzielić zarzutu, że zajęcia rytmiki, logopedii, czy terapia (k.808/24 i nast.) nie mogły zostać rozliczone dotacją;

- k.811/29, k.813/30, k.814/31, k.815/32, k.816/33, k.818/35, k.819/36, k.821/37, k.822/38, k.823/39, k.824/40 na łączną kwotę 3761,43 zł. W szczególności nie można podzielić zarzutów strony pozwanej, nie można rozliczyć dotacją ozdób świątecznych czy typu stojak na świeczki (k.811/29, k.819/36 i k.821/37), czy koszt zdjęć (k.813/30) z uwagi na wskazanie, że usługa dotyczy przedszkola. Nie można także podzielić zarzutu, że materiały budowlane w postaci pojedynczych płyt, czy silikonu, zwykle używane do naprawienia bieżących uszkodzeń nie mogły zostać rozliczone dotacją (k.822/38).

Sąd Apelacyjny rozważał też na ile dopuszczalne do rozliczenia dotacją są wydatki opisane w fakturach k.814/31 i k.815/32, ale powódka wyjaśniła, że ww. faktury rozliczają umowę dystrybucji wody z opłatą za dzierżawę dystrybutorów. Powódka logicznie uzasadniła sens takiej umowy wskazując, że na terenie pozwanej Gminy występują problemy z wodą i dlatego przedszkole jest zaopatrywane w wodę z dystrybutorów;

- k.825/41, k.826/42, k.827/43, k.828/44, k.830/46, k.831/47, k.833/48, k.834/50 łącznie 5416,02 zł;

- k.835/51, k.836/52, k.837/53, k.838/54, k.839/55, k.840/56, k.841/57, k.842/58 łącznie 2926,13 zł;

- k.843/59 na kwotę 368 zł;

- k.845/61, k.846/62, k.847/63, k.848/64, k.849/65, k.851/66, k.852/67, k.853/68, k.854/69, k.855/70 na łączną kwotę 1981,55 zł. W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem, że zakup różnych tonerów może oznaczać, że tonery te kupione zostały na potrzeby różnych placówek. Nie jest niczym niespotykanym, że w jednej placówce są urządzenia różnych producentów;

- k.856/71 i k.857/72 w łącznej kwocie 1068,60 zł;

- k.858/73 – na kwotę 3840 zł. Powódka wyjaśniła, że w szkoleniu wzięli także udział terapeuci z którymi współpracuje i Sąd Apelacyjny uznał ww. wyjaśnienie za wystarczające;

- k.859/74, k.860/75, k.860/76, k.862/77, k.863/78 w łącznej kwocie 810,71 zł;

- k.864/79,k.864/80,k.864/81,k.864/82,k.865/83, k.866/84 w łącznej kwocie 6276,71 zł;

- k.867/85 na kwotę 625,94 zł. Ww. faktura początkowo wywoływała wątpliwości Sądu Apelacyjnego, albowiem zawiera takie pozycje jak majtki, legginsy. Jednak powódka logicznie wyjaśniła, że są to ubrania, które są wykorzystywane w sytuacjach, gdy trzeba w sposób nieoczekiwany przebrać dzieci. Logiczne jest, że rodzice nie zabezpieczają w każdej sytuacji ubrania i bielizny na zmianę. Wówczas dzieci przebierane są w ubrania i bieliznę zakupione przez powódkę, a następnie mają obowiązek wyprać takie ubranie lub bieliznę i zwrócić je do przedszkola. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, taki wydatek może zostać rozliczony dotacją;

- k.868/86, k.869/87, k.870/88, k.871/89, k.873/90 na łączną kwotę 3598,12 zł;

- k.875/91, k.876/92, k.882/93, k.883/94 na łączną kwotę 5234,66 zł;

- k.887/95, k.888/96, k.889/97, k.890/98, k.891/99, k.892/100 na łączną kwotę 3390,91 zł. W szczególności nie można uznać, że nie mógł zostać rozliczony dotacją wydatek z k.890/98 na blat. Taki element można uznać za potrzebny w bieżącym funkcjonowaniu przedszkola;

- k.893/101, k.895/102, k.896/103, k.897/104, k.898/105, k.899/106, k.901/108, k.902/109, k.903/110 na łączną kwotę 7829,28 zł. W szczególności nie wywołuje zastrzeżenia Sądu Apelacyjnego możliwość rozliczenia w ramach dotacji wydatku wykazanego fakturą k.901/108. Oczywistym dla Sądu Apelacyjnego jest, że określenie krzesło barowe dotyczy wewnętrznego nazewnictwa sprzedawcy i nie oznacza, że powódka wykorzystuje krzesło na potrzeby działalności baru;

- k.909/111, k.916/112, k.922/113, k.934/115 na łączną kwotę 788,36 zł. Faktury te wywoływały wątpliwości Sądu Apelacyjnego, ponieważ zostały wystawione w tym samym dniu, jedna po drugiej, co mogłoby sugerować, że dotyczą różnych przedszkoli. Ostatecznie Sąd Apelacyjny przyjął za wiarygodne wyjaśnienia powódki, że mogło to być spowodowane przyczynami technicznymi – np. przekroczonym limitem na karcie;

-k.926/114, k.936/116, k.937/117, k.937/118, k.938/119, k.940/120 w łącznej kwocie 2594,68 zł;

- k.941/121, k.942/122, k.943/123, k.944/124, k.945/125 w łącznej kwocie 9299,97 zł. W szczególności nie można uznać, aby zakup oleju opałowego – faktura k.943/123 nie mógł zostać rozliczony w ramach dotacji;

- k.123/1170, k.124/1171, k.125/1172, k.126/1173, k.127/1174, k.128/1175, k.129/1176, k.130/1177 w łącznej kwocie 10 225 zł;

- k.131/1178, k.132/1179, k.133/1180 w łącznej kwocie 4200 zł;

- k.134/1181,k.135/1182,k.136/1183,k.137/1184,k.139/1186 w łącznej kwocie 2423 zł;

- k.141/1188 (przy czym ww. fakturę powódka przedstawiła tylko do kwoty 463,34 zł), k.142/1189, k.144/1191, k.145/1192, k.146/1193, k.147/1194, k.148/1195, k.149/1196, k.150/1197 w łącznej kwocie 3017,34 zł. Sąd Apelacyjny rozważał na ile można zaliczyć do wydatków uzasadniających rozliczenie dotacją kosztu aparatu fotograficznego (k.1192/145), ale ostatecznie uznał za przekonujące zeznania powódki co do przydatności i wykorzystania tego sprzętu w przedszkolu;

- k.151/1198, k.152/1199, k.153/1200, k.154/1201, k.155/1202, k.156/1203, k.157/1204, k.158/1205, k.159/1206, k.160/1207 na łączną kwotę 7117,75 zł;

- k.161/1208, k.162/1210, k.163/1212, k.164/1214, k.165/1215, k.166/1219, k.167/1220, k.168/1222, k.169/1224, k.170/1226 w łącznej kwocie 5280,73 zł;

- k.171/1228, k.172/1230, k.173/1232, k.174/1233, k.175/1233a, k.176/1234, k.177/1235, k.178/1236 w łącznej kwocie 4674,31 zł;

- k.789/3 na kwotę 364,08 zł. Faktura ta wywoływała wątpliwości Sądu Apelacyjnego z uwagi na nieprecyzyjne określenie wydruki. Ostatecznie Sąd Apelacyjny uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że są to wydruki różnych dyplomów dla dzieci;

- k.799/13 na kwotę 573,90 zł – Sąd Apelacyjny miał wątpliwości co do faktury na 40 spódnic, ale uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że kupuje jednolite stroje dla dzieci na potrzeby apeli i innych uroczystości;

- k.801/15 na kwotę 389 zł - Sąd Apelacyjny miał wątpliwości co do wydatku w postaci grilla, ale uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że jest to przydatny sprzęt, który jest wykorzystywany w przedszkolu;

- k.817/34 na kwotę 149 zł. Faktura ta wywoływała wątpliwości Sądu Apelacyjnego z uwagi na nieprecyzyjne określenie materiały szkoleniowe, ale uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że są to poradniki, etc. dla nauczycieli;

- k.832/48 na kwotę 71,60 zł. Faktura ta wywoływała wątpliwości Sądu Apelacyjnego z uwagi na nieprecyzyjne określenie płyty, ale uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że są płyty, w znaczeniu okładziny, etc. wykorzystane do wystroju przedszkola;

- k.143/1190 na kwotę 1680 zł. Faktura ta wywoływała wątpliwości Sądu Apelacyjnego z uwagi na nieprecyzyjne określenie usługa fotograficzna, ale uznał za wiarygodne zeznania powódki, która wyjaśniła, że finansowała niektóre usługi fotograficzne na rzecz dzieci.

Sąd Apelacyjny nie uwzględnił następujących wydatków:

- k.844/60 na kwotę 272 zł tytułem warsztatów edukacyjnych. Powódka przedstawiła dwie faktury z tego samego dnia na warsztaty edukacyjne. Przyczyny takiego rozbicia wywołują na tyle duże wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że nie uwzględnił jednej z dwóch faktur wystawionych w związku z warsztatami edukacyjnymi;

- k.829/45 – powódka przedłożyła ww. fakturę do rozliczenia dotacji w 2016 r. do kwoty 500 zł. Dla Sądu Apelacyjnego przyczyny takiego rozbicia ww. faktury na część rozliczaną i część (póki co) nie rozliczoną wywołują na tyle duże wątpliwości, że nie uwzględnił ww. faktury w niniejszym rozliczeniu;

- k.900/107. Sąd Apelacyjny nie był w stanie zidentyfikować wydatku określonego jako flip cover i sama powódka nie wiedziała co to za wydatek;

- k.138/1185 na kwotę 910 zł, albowiem z rachunku wynika, że wydatek dotyczył przedszkola w Z., gdzie również powódka prowadzi przedszkole, a nie w T.;

- k. 140/1187 na kwotę 654,92 zł, albowiem kwota ta dotyczy wydatków z 2015 r.

Łączna wartość wydatków zaakceptowanych przez Sąd Apelacyjny to 112 279,36 zł i ww. kwotę należy uznać jako uzasadniającą zasądzenie na rzecz powódki dochodzonej przez nią kwoty w ww. części.

Kolejna kwestia sporna, jaka występuje w sprawie to dopuszczalność uwzględnienia w ramach rozliczenia dotacji utraconych korzyści. Dopuszczalność uwzględnienia takiej postaci szkody wywołuje wątpliwości Sądu Apelacyjnego z uwagi na przedmiot postępowania. Z drugiej jednak strony należy zgodzić się z Sądem Najwyższym, który w uzasadnieniu do uchwały III CZP 46/23 wskazał, że żaden przepis prawa nie zawęża granicy odpowiedzialności ustalonej na podstawie art.471 kc wytyczonej stosownie do treści art.361 § 2 kc, oczywiście w granicy wyznaczonej również przez art.90 ust.2b ustawy o systemie oświaty.

Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez powódkę z tytułu sprawowania przez nią funkcji dyrektora w przedszkolu w T. wypłaciła sobie w 2016 r. łącznie kwotę 13 600 zł. Powódka twierdzi, że gdyby strona pozwana wypłaciła jej dotację w prawidłowej kwocie to mogłaby przyznać sobie wyższe wynagrodzenie to jest w łącznej kwocie 90 006,66 zł, co oznacza, że mogła dodatkowo uzyskać kwotę 76 406,66 zł (90 006,66 zł – 13 600 zł).

Rzecz w tym, że ocenę tej części roszczenia powódki należy przeprowadzić przy uwzględnieniu faktu, że nie jest możliwe zasądzenie na rzecz powódki kwoty 76 406,66 zł z tej przyczyny, że odpowiedzialność strony pozwanej jest ograniczona do kwoty dotacji, czyli do 147 364,02 zł. Skoro Sąd Apelacyjny uznał za uzasadnione wydatki w kwocie 112 279,36 zł, to roszczenie w zakresie niewypłaconego wynagrodzenia zamyka się w kwocie 35 084,66 zł.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, roszczenie powódki w tym zakresie jest uzasadnione. Suma kwoty 35 084,66 zł i 13 600 zł wynosi 48 684,66 zł, co oznacza, że w takim wypadku średnie miesięczne wynagrodzenie powódki jako dyrektora przedszkola wynosiłoby około 4000 zł, a więc mieściłoby się w dopuszczalnym wynagrodzeniu objętym rozliczeniem dotacją.

Podsumowując, Sąd Apelacyjny na podstawie art.471 kc w związku z art.361 § 2 kc uznał za uzasadnione powództwo w zakresie dochodzonej kwoty i zasądził od strony pozwanej na rzecz powódkę dochodzoną kwotę 147 364,02 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, przy czym przywoływana w niniejszym uzasadnieniu specyfika sporu wywiera także wpływ na rozstrzygnięcie odsetkowe.

Stosownie do art.481 § 1 i 2 kc odsetki za opóźnienie od roszczenia odszkodowawczego co do zasady winny być zasądzone od dnia wydania wyroku, albowiem zgodnie z dyspozycją art.361 § 2 kc na ten dzień sąd orzekający ustala odszkodowanie (por.T.Dybowski, A.Pyrzyńska w System prawa cywilnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Tom 5, red.E.Łętowska, s.289,290). Ustalenie odsetek od innej daty niż data wyrokowania jest możliwe w wyjątkowych wypadkach – gdy np. zasądzenie odsetek od daty wyrokowania prowadziłoby do rażącego naruszenia interesów poszkodowanego (por. W.Borysiak w Komentarz do KC, red. J.Osajda – komentarz do art.481 kc z przywołanym orzecznictwem na temat wymagalności odsetek od roszczenia odszkodowawczego).

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie niewłaściwym byłoby ustalenie wymagalności roszczenia odsetkowego dopiero na dzień wydania wyroku przez Sąd Okręgowy (a tym bardziej przez Sąd Apelacyjny). Co więcej, niniejsza sprawa stanowi modelowy przykład sprawy, w której zasądzenie odsetek od dnia wydania wyroku prowadziłoby do rażącego naruszenia interesów poszkodowanego. Dlatego nie ulega wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że termin wymagalności roszczenia odsetkowego powinien zostać określony na dzień wcześniejszy, aniżeli dzień wydania wyroku.

Z drugiej jednak strony nie można akceptować wskazanej przez powódkę początkowej daty wymagalności roszczenia określonej na dzień 1 stycznia 2017 r. i to nie tylko dlatego, że strony w istocie zgodne są w tym, że roszczenie odsetkowe za 2017 r. jest przedawnione.

Powódka wywodzi swoje stanowisko co do początkowego terminu biegu roszczenia odsetkowego tym, że strona pozwana miała obowiązek wypłaty dotacji w miesięcznych cyklach, a ostatnia rata dotacji powinna zostać wypłacona w terminie do 15 grudnia 2016 r. Jednakże zauważyć należy, że termin wypłaty dotacji nie musi automatycznie oznaczać wymagalności roszczenia o zapłatę odszkodowania dochodzonego przez prowadzącego przedszkole przed sądem cywilnym.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego przy ocenie wymagalności roszczenia powódki nie sposób pominąć, że strona pozwana wypłaciła powódce dotację, a powódka przyjęła ww. kwotę i przez okres prawie czterech lat nie podejmowała działań zmierzających do zmiany tej sytuacji. Nie można więc uznać, że strona pozwana pozostawała w opóźnieniu w wypłacie powódce odszkodowania z tytułu zaniżonej dotacji w okresie od 2017 r. do listopada 2020 r., skoro pozostawała w nieświadomości kierowania przez powódkę żądań w tym zakresie. Pierwszym sygnałem, że powódka nie akceptuje przedstawionego przez stronę pozwaną wyliczenia dotacji było wezwanie do zapłaty z 5 listopada 2020 r. Powódka co prawda nie wykazała, w jakim dniu wezwanie zostało doręczone, ale jednocześnie strona pozwana nie zaprzeczyła, że dostała wezwanie do zapłaty, ani nie wskazała, że otrzymała je w dacie nie powiązanej z datą sporządzenia ww. wezwania. Dlatego Sąd Apelacyjny przyjmuje, że wezwanie do zapłaty zostało wysłane do strony pozwanej bezpośrednio po jego sporządzeniu. Sąd Apelacyjny nie uznaje ponadto za wystarczający termin wyznaczony stronie pozwanej przez powódkę na zapłatę żądanej kwoty. Trudno przyjąć, że dla weryfikacji dokumentacji sprzed czterech lat wystarczający jest termin 7 dni. W każdym razie pełnomocnicy obydwu stron w niniejszym procesie oczekiwali zdecydowanie dłuższych terminów na weryfikację dokumentacji i przedstawienie stanowiska w analogicznym zakresie.

W rezultacie skoro wezwanie do zapłaty zostało sporządzone w dniu 5 listopada 2020r. i wysłane do strony pozwanej w kolejnych dniach, to uzasadnione jest założenie, że strona pozwana zapoznała się z wezwaniem do zapłaty około połowy listopada. Skoro powódka żądanie zapłaty sformułowała i wysłała prawie 4 lata po zakończeniu roku, w którym ustalono niewłaściwą kwotę dotacji to Sąd Apelacyjny uznał, że strona pozwana powinna mieć odpowiednio długi czas na weryfikację tego żądania, to jest około miesiąca, czyli do połowy grudnia 2020 r. Tym samym strona pozwana pozostaje w opóźnieniu począwszy od 16 grudnia 2020 r., co oznacza oddalenie roszczenia odsetkowego za okres od 1 stycznia 2017r. do 15 grudnia 2020 r. Jedynie na marginesie Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że niezależnie od ww. przyczyn, bezsporne w istocie jest pomiędzy stronami (por. rozprawa k.356), że roszczenie odsetkowe za 2017 r. jest przedawnione.

W rezultacie Sąd Apelacyjny na podstawie art.481 § 1 i 2 kc zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki odsetki za opóźnienie w wysokości ustawowej począwszy od 16 grudnia 2020 r., a w pozostałym zakresie roszczenie odsetkowe oddalił.

Uwzględnienie apelacji wywołało także konieczność zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w tym zakresie w ten sposób, że na podstawie art.98 § 1 i 3 kpc oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.) zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 12 769 zł na którą to kwotę złożyły się kwoty 7369 zł tytułem opłaty od pozwu, 5400 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art.386 § 1 kpc uwzględnił apelację i zmienił zaskarżony wyrok w opisany w uzasadnieniu sposób, a w pozostałym zakresie, to jest co do części roszczenia odsetkowego na podstawie art.385 kpc oddalił apelację jako bezzasadną.

Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art.98 § 1 i 3 kpc i art.391 § 1 kpc oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.). Na koszty postępowania apelacyjnego złożyła się opłata od apelacji w kwocie 7369 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5400 zł. Zauważyć należy, że postępowanie apelacyjne w sprawie odbiegało od typowego modelu postępowania apelacyjnego i wręcz przybrało postać zbliżoną do postępowania przed sądem I instancji. Dlatego Sąd Apelacyjny ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika uznał, że uzasadnione jest jego ustalenie bez uwzględnienia ograniczenia wynagrodzenia do 75% stawki minimalnej.