I ACa 1071/23

Sygn. akt I ACa 1071/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 kwietnia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg

Protokolant: Dominika Lasek

po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026r. r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa B. O. (1) i P. O. (1)

przeciwko Bank (...) S.A. z siedzibą w S.

o ustalenie i zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 lutego 2023 r. sygn. akt I C 173/22

1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie II. w zakresie żądania zapłaty kwoty 88110,73 zł i odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od tej kwoty na przyszłość od dnia 7 lutego 2025r. i w tej części umarza postępowanie w sprawie;

2. oddala apelację w pozostałej części;

3. zasądza od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego kwoty po 4.050 zł (po cztery tysiące pięćdziesiąt złotych, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 1071.23

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2023r. , sygn. akt I C 173/22 Sąd Okręgowy w Kielcach ustalił nieważność umowy kredytu (...) zawartej w dniu 1 lipca 2005 roku pomiędzy bankiem (...) SA w E. a powodami B. O. (1) i P. O. (1) (pkt I) , zasądził od pozwanego Banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S., łącznie na ich rzecz kwotę 100.962,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 stycznia 2023r. do dnia zapłaty oraz kwotę 6434zł tytułem kosztów procesu (pkt II) , oddalając powództwo w pozostałej części (pkt III).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

Powodowie P. O. (1) i B. O. (1) w 2005 roku podjęli decyzję o zakupie mieszkania w E.. Mieszkanie kosztowało 90.000 zł na rynku wtórnym. Ponieważ nie dysponowali niezbędnymi środkami, zdecydowali się na zaciągnięcie kredytu. Pracownik banku przedstawił powodom ofertę kredytu walutowego we franku szwajcarskim oraz symulację kredytu wskazująca na kształtowanie się rat w kredycie. Z przedstawionej symulacji rat kredytu wynikało ,ze raty kredytu w PLN są około 100% wyższe.

Po przedstawieniu tego produktu przez pracownika Banku jako korzystnego i bezpiecznego zadecydowali się na zaciągniecie kredytu w CHF. Powodowie mieli już rachunki w pozwanym Banku i mieli pełne zaufanie do uzyskanych informacji oraz przedstawieniu CHF jako waluty stabilnej. Powodowie mieli świadomość, że kursy walut ulegają zmianie, jednakże nie otrzymali innych informacji o kształtowaniu się kursu franka szwajcarskiego, nadto pracownik banku zapewniał powodów, iż frank szwajcarski jest stabilną walutą ,że jeśli może nastąpić wzrost to będzie on niewielki. Nie przedstawiono im symulacji dotyczącej zmian wysokości raty i wysokości zobowiązania w przypadku zmiany kursu CHF, nie przedstawiono również informacji dotyczących sposobu ustalania przez bank kursu waluty oraz nie zwrócono uwagi, że w umowie stosowane są dwa kursy CHF: kupna i sprzedaży.

P. O. (1) i B. O. (1) złożyli w dniu 23 czerwca 2005 r. małżonkowie wniosek kredytowy, wnosząc o udzielenie im kredytu w kwocie 34.632,00 CHF zł, /ok.88.000 zł/w okresie kredytowania wynoszącym 30 lat. Podano, że celem kredytowania jest zakup lokalu mieszkalnego.

W dniu 1 lipca 2005r. pomiędzy Bankiem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w E. a P. O. (1) i B. O. (1) zawarta została umowa kredytu hipotecznego nr (...).

Zgodnie z § 2 ust.1 umowy bank udzielił powodom kredytu w kwocie 34.632,00 CHF, na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym. Kredyt został udzielony na okres od dnia 1 lipca 2005r. do dnia 16 lipca 2035r. Jako ostateczny termin wypłaty kredytu wskazany został dzień 16 lipca 2035r.

Zgodnie z ust.1 §5 umowy kredyt lub transza kredytu zostaną wypłacone na podstawie wniosku kredytobiorcy o wypłatę kredytu złożonego najpóźniej na 1 dzień przed planowaną wypłatą. Zgodnie z załącznikiem numer (...)wypłata miała nastąpić jednorazowo.

Zgodnie z §4 umowy ust.1 w dniu sporządzenia umowy oprocentowani kredytu wynosiło 3,45% w stosunku rocznym.

Zgodnie z §4 umowy ust.2 oprocentowanie kredytu w całym okresie kredytowania stanowiło sumę stawki LIBOR dla terminów 6 miesięcznych i marży w wysokości 2,7%, która będzie stała w całym okresie kredytowania.

Zgodnie z § 9 ust. 9 umowy spłata kredytu miała następować w złotych, zgodnie z zasadami określonymi w załączniku numer (...) do umowy kredytu.

Stosownie do § 9 ust 6, 8 i 9 Umowy powodowie zobowiązali się do spłaty kredytu w złotych polskich w równych ratach miesięcznych obejmujących kapitał i odsetki, przy czym w miarę spłaty zadłużenia udział odsetek w racie kredytu miał maleć, a kapitał wzrastać (raty annuitetowe). Spłata miała następować poprzez obciążenie rachunku powodów, na podstawie pełnomocnictwa dla Banku, uprawniającego do pobierania środków na spłatę zadłużenia w kwotach i terminach wynikających z zawartej Umowy.

Bank zastrzegł na swoją rzecz uprawnienie do wyrażenia zgody na zmianę warunków spłaty kredytu, w tym zmiany waluty udzielonego kredytu, na wniosek kredytobiorcy, uzależniając swoją decyzję od pozytywnej oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy (§11 ust.1). Bank nie wyrażał zgody na przewalutowanie kredytu w przypadku, gdy kwota aktualnego zadłużenia jest niższa niż 10.000zł lub równowartość tej kwoty w walucie (§11ust.4).

W załączniku numer(...)do umowy kredytu P. O. (1) i B. O. (1) udzielili pełnomocnictwa na rzecz Banku do dysponowania środkami na rachunku bankowym.

W załączniku numer (...) do umowy kredytu zastrzeżono, iż „w związku z zaciągnięciem kredytu walutowego, kredytobiorca oświadcza, że jest mu znane oraz wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka” (ust.1). W ust.2 pkt 2 załącznika zastrzeżono, iż „ kwota kredytu lub transzy kredytu wypłacana jest w złotych po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w banku w dniu wypłaty kwoty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z tabelą kursów walut banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów obowiązujących w banku.” Natomiast „ kwota spłaty podlega przeliczeniu na złote po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku w dniu dokonywania spłaty, zgodnie z Tabelą kursów walut banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie Banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w Banku. (ust.2 pkt 4 załącznika k.39)

Wraz z umową kredytobiorcy otrzymali Regulamin kredytowania osób fizycznych w Banku (...) S.A. nieobjętych ustawą o kredycie konsumenckim oraz wyciąg z aktualnie obowiązującej Taryfy opłat i prowizji banku (...) dla klientów indywidualnych. Wskazane dokumenty nie obejmowały wyjaśnień co do mechanizmu denominacji, ryzyka kursowego, klauzul przeliczeniowych. Nie została doręczona kredytobiorcom tabela kursów walut Banku(...)S.A.

Umowa nie informowała o stosowaniu spreadu walutowego i jego wysokości.

Wraz z umową powodowie nie otrzymali harmonogramu spłaty kredytu. Zgodnie z §24 integralną część umowy stanowił tylko harmonogram wypłat kredytu oraz warunki wypłaty kredytu – załącznik numer (...) umowy /k.116v/. Powodom przedstawiono informację o wysokości raty.

W umowie ustanowiono zabezpieczenia spłaty kredytu (§ 7) hipotekę zwykłą w wysokości 34.632,00 CHF z tytułu udzielonego kredytu i hipoteka kaucyjną do wysokości kwoty 20.300,00 CHF z tytułu odsetek umownych i kosztów udzielonego kredytu na nieruchomości, wraz z cesja praw z plisy ubezpieczenia tej nieruchomości. /umowa kredytowa k.27-39/.

W wykonaniu umowy o kredyt bank dokonał w dniu 4 lipca 2005 roku wypłaty w wysokości 34.632,00 CHF co stanowiło 88.110,73 PLN wg kursu 2,5442 na rachunek osobisty kredytobiorców.

Saldo zadłużenia na rachunku kredytowym z tytułu kapitału i należnych odsetek na dzień 1 listopada 2021 wynosiła 19.650,24 CHF.

Suma spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych przez powodów za okres od 16 sierpnia 2005r. do dnia 15 października 2021r. wynosi 100.962,08 zł /zaświadczenie k. 47-53/ do daty wyrokowania około 112.000 zł .Do spłaty pozostała kwota około 18.000 CHF.

Przy tym stanie faktycznym Sad Okręgowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części w zakresie żądania głównego zapłaty (oddalone zostało jedynie w zakresie żądania odsetek za okres od dnia 23 lutego 2022 roku do dnia 20 stycznia 2023 roku) oraz w całości w zakresie żądania ustalenia nieistnienia między stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytowej zawartej w dniu 5 lipca 2005 roku.

Zdaniem Sądu powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu w rozumieniu art. 189 k.p.c. Sama możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie nie zapewni w tym wypadku powodom pełnej (adekwatnej do ich sytuacji prawnej) ochrony ich uzasadnionych interesów. Wyrok uwzględniający powództwo nie obejmie bowiem wzajemnych rozliczeń stron na przyszłość , jak również nie wpłynie na określenie treści praw i obowiązków powodów jako dłużnika pozwanego wobec dalszego trwania stosunku umownego do 16 lipca 2035 roku).

Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu powodów, że łącząca strony umowa jest sprzeczna z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy kredytu- Dz.U. 140.poz. 939), natomiast mając na uwadze konsumencki status powodów o jakim mowa w art. 22 1 k.c. i odwołując się do treści przepisów art. 3851 § 1 -4 k.c. , art. 3852 k.c. oraz do dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich , uznał że zakwestionowane przez powodów postanowienia umowy, w zakresie w jakim odwołują się do kursów kupna/sprzedaży waluty CHF obowiązującej w Banku, stanowią niedozwolone postanowienia umowne.

Sąd podkreślił, że przedmiotowa umowa kredytu zawarta została na podstawie opracowanego przez Bank wzorca umowy, na treść którego kredytobiorca nie miał żadnego wpływu. Jakkolwiek postanowienia określające sposób ustalania kursu waluty obcej, które składają się na klauzulę waloryzacyjną zawartą w umowie kredytu, określają główne świadczenie kredytobiorcy to jednak podlegają kontroli pod względem ich abuzywności albowiem nie zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Bank nie zrealizował obowiązku informacyjnego w zakresie obarczenia kredytobiorcy ryzykiem kursowym. Powodowie nie mieli świadomości, że wzrost kursu franka szwajcarskiego może doprowadzić praktycznie do podwojenia wysokości spłacanej raty kredytu i jego kapitału. Decydując się na przyjęcie oferty Banku istotna była dla nich wysokość raty kredytu, którą w złotych polskich przedstawiał pracownik Banku. Przedstawione przez Bank warunki umowy były bardzo korzystne (z uwagi na niskie oprocentowanie). Nie zasygnalizowano rzeczywistego ryzyka związanego z proponowanym kredytem, Przekazana powodom informacja była niepełna i niewystarczająca. Bank nie poinformował powodów o rzeczywistych zagrożeniach związanych z mechanizmem działania ryzyka kursowego w przypadku umowy zawieranej na 30 lat, a zatem na bardzo długi okres, w którym sytuacja geopolityczna i ekonomiczna może ulec zmianie w sposób rzutujący na istotną zmianę kursu waluty, nie zobrazował powodom faktycznego wpływu na wysokość ich zobowiązania zmian kursu waluty. Bank nie zwrócił uwagi, że w rzeczywistości może być ona znacznie wyższa, jak również, że może nastąpić wzrost pozostałego do spłaty kapitału. Informacja nie spełniała wymogu przejrzystości. Powodowie otrzymali bowiem informację, iż kurs franka szwajcarskiego jest stabilny, jest to waluta bezpieczna, wahania kursowe są nieznaczne, jeśli już to mogą wahać się o 20 ,30 gr. co było dla powodów do przyjęcia nadto nie mieli świadomości, iż bank mógł w istocie w sposób dowolny ustalać ten kurs, albowiem nie był w żaden sposób ograniczony w tym zakresie jakimikolwiek czynnikami. Pracownik Banku winien poinformować klienta, iż w przypadku wzrostu kursów walut podwyższeniu ulega rata spłaty i kwota zadłużenia, wyrażone w walucie polskiej. Podpisany zaś załącznik numer 7 do spornej umowy kredytu odwołuje się tylko do ogólnikowego oświadczenia, iż kredytobiorca rozumie ryzyko zmiany kursu waluty.

Gdyby Bank dopełnił w sposób należyty swoich obowiązków informacyjnych w zakresie informacji o ryzyku związanym ze wzrostem kursu waluty, nie tylko w zakresie możliwości wzrostu raty kredytu, ale i salda kredytu w złotych polskich, powodowie nie zawarliby umowy tej treści. Podpisanie załącznika numer (...) do umowy o świadomości ryzyka kursowego, nie stanowi dowodu realizacji obowiązku informacyjnego w zakresie zastosowanego mechanizmu denominacji i ryzyka kursowego. Powodom nie została też wytłumaczona istota spreadu walutowego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji klauzule umowne wskazane w pozwie określające zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat w oparciu o Tabelę kursów Banku stanowią niedozwolone postanowienia kształtują prawa i obowiązku konsumenta- kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy przez uzależnienie warunków ustalania kwoty kredytu oraz wysokości poszczególnych rat od kompetencji silniejszej strony umowy jaką jest Bank. Sąd Okręgowy swój pogląd poparł odpowiednim orzecznictwem TSUE i Sądów krajowych, Jego zdaniem klauzule te mają charakter blankietowy i odsyłają do stosowanego przez Bank narzędzia informowania kredytobiorcy o przyjętych arbitralnie cenach kupna i sprzedaży walut publikowanych w Tabeli kursów walut. Umowa nie precyzowała w jaki sposób Bank ustala wysokość kursów. Prawo Banku do ustalania wysokości kursu nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych - bankowi pozostawiono w istocie swobodne określenie kwoty podlegającej zwrotowi przez kredytobiorcę. Nie ma przy tym znaczenia, czy ustalając tabelę kursów bank posługuje się wewnętrznymi procedurami i jaki jest ich kształt, gdyż, nie stanowiąc elementu stosunku prawnego łączącego strony, również te zasady są zależne od woli Banku i mogą w każdym momencie ulec zmianie.

Odwołanie się w umowie do kursów walut obowiązujących w Banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy poprzez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między stronami umowy. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu ze złotówek na CHF w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalania kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku.

Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności. Zdaniem Sądu Okręgowego po wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych postanowień umownych umowa ta nie mogłaby zostać wykonywana. Niedozwolone postanowienia umowne dotyczą sposobu ustalania kursów waluty przy wypłacie kredytu i spłacie poszczególnych rat kredytu, a zatem bez powyższych klauzul nie jest możliwe określenie wysokości zobowiązania powodów, a tym samym treści praw i obowiązków stron. Wyeliminowanie mechanizmu denominacji oraz różnic kursów walutowych, a także ryzyka walutowego prowadziłby do zmiany charakteru stosunku prawnego i pozostawałby w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku prawnego (art. 353 1 k.c.), jakim jest umowa kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, której swoistą cechą jest mechanizm indeksacji oraz oprocentowanie według stawki LIBOR. Bez klauzul waloryzacyjnych umowa nie może istnieć a do zastąpienia klauzuli abuzywnej inną - musi istnieć zagrożenie interesu konsumenta oraz jego zgoda na takie zastąpienie, przy czym dwa ostatnie warunki muszą istnieć w koniunkcji. Sąd Okręgowy podkreślił zaś, że powodowie domagali się konsekwentnie ustalenia nieważności umowy kredytu, mając świadomość skutków stwierdzenia nieważności umowy, w tym ewentualnych roszczeń restytucyjnych ze strony Banku, po udzieleniu przez Sąd stosownych pouczeń, Brak jest zatem możliwości utrzymania umowy w mocy w pozostałej części. .

Sąd Okręgowy wskazał, że nie zachodzą także podstawy do zastąpienia postanowień niedozwolonych innymi postanowieniami, w tym normy dyspozytywnej zawartej w art. 358 § 2 k.c. Ponadto rozwiązanie takie- jako zmiana umowy -stałoby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13 w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do wykorzystywania w zawieranych umowach nieuczciwych postanowień umownych.

W następstwie przyjęcia, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna po stronie powodowej aktualizuje się roszczenie o zwrot spełnionego w wyniku wykonania umowy świadczenia, jako świadczenia nienależnego w oparciu o przepis art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. W ocenie Sądu roszczenie nie jest przedawnione, Termin przedawnienia roszczeń ( dla obu stron umowy) winien być liczony dopiero od daty, w której konsument złoży drugiej stronie umowy wyraźne oświadczenie co do tego, z jakiej możliwości chce skorzystać. Dopiero wówczas mógł wezwać przedsiębiorcę –bank do zwrotu świadczenia .

Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił w całości żądanie powodów o ustalenie nieistnienia między stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu (pkt I. wyroku) oraz o zapłatę (pkt II. wyroku).

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c.,

Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił przepis art. 98 k.p.c.

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w punktach I i II, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postepowania a to:

1) art. 233 §1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny dowodów sprzecznie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wadliwe ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy a to przyjęcie, że

- powód nie mógł negocjować umowy i nie miał wpływu na treść postanowień pomimo istnienia w banku odpowiednich procedur,

- przedstawiony został wzór umowy i powodowie nie mieli oni możliwości negocjacji zakwestionowanych klauzul , w sytuacji gdy klauzule stanowiły konsekwencje wyboru waluty, oraz wybory jednego z oferowanych wariantów, , umowy kredytu zawierane przez pozwany bank pozwalały klientom na szeroki wybór formuły wypłaty i spłaty kredytu , w tym także rachunku , na który ma nastąpi wypłata oraz rachunku, z którego miało być spłacone zobowiązanie,

- pozwany dysponował swobodą w zakresie ustalania kursu sprzedaży i zakupu waluty CHF i klauzule miały charakter abuzywny, w sytuacji gdy z pominiętych dowodów w tym z raportu dotyczącego spreadu z 2009 r oraz z pochodzącej od NBP listy banków pełniących funkcje dealerów pieniężnych wynikało, ze kursy kupna i sprzedaży walut w Tabeli Kurów Banku ustalane są w oparciu o bieżące kwotowania rynkowych kursów na rynku międzybankowym . W oparciu o te kursy wyznaczana jest średnia arytmetyczna (tzw kurs średni). Kurs średni stanowi podstawę kalkulacji kursów zamieszczanych w Tabeli Kursów Banku. W celu ustalenia kursu kupna kurs średni pomniejszany jest o stałą marżę Banku; informacje o kursach kupna i sprzedaży walut dostępne są dla klientów Banku poprzez stronę internetową Banku, a prawidłowość wprowadzenia kursów kupna i sprzedaży walut do tabel oraz na stronę internetową Banku odpowiada Departament (...)

-bank przerzucał na kredytobiorców ryzyko kredytowe,

- Kredytobiorcy byli zapewniani że frank szwajcarski jest walutą stabilną ;

- Pozwany mógł ustalać tabele kursowe w sposób dowolny, jednostronnie i arbitralnie,

brak jest podstaw do zastąpienia nieważnych klauzul przeliczeniowych innymi przepisami dyspozytywnymi.

2) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej za zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przejawiającej się w obdarzeniu walorem wiarygodności dowodu z przesłuchania Powoda w zakresie, w którym stwierdził on , że nie miał wpływu na kształt zakwestionowanych postanowień, , nie był informowany o sposobie ustalania kursów , nie był informowany o sposobie przeliczania i nie zdawał sobie sprawy z ryzyka zaciągnięcia kredyty denominowanego, w sytuacji gdy: powód we wniosku kredytowym wybrał kredyt w walucie CHF, przyznał, że otrzymał informacje , że bank będzie stosował kursy z tabel i kwota do spłaty będzie zależna od wysokości kursu CHF a w załączniku nr (...) do umowy kredytu hipotecznego kredytobiorcy oświadczyli, że znane jest im oraz wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnęli zobowiązanie kredytowe i są świadomi ponoszenia przez siebie tego ryzyka. Wskazano również wyraźnie, że kwota kredytu jest wypłacana w złotych po przeliczeniu według kursy kupna a spłata odpowiednio po przeliczeniu według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku ,

3) art. 235 1 §1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278§ 1k.p.c i art. .227 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku dowodowego pozwanej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ekonomii ze specjalnością w zakresie bankowości (pomimo wniosku dowodowego zgłoszonego w odpowiedzi na pozew), czym Sąd I Instancji uniemożliwił wszechstronne ustalenie okoliczności sprawy przy uwzględnieniu m.in. posiadanych przez biegłego sądowego

wiadomości specjalnych niezbędnych dla należytego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem zasady prawdy materialnej .

4) art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 1 k.p.c. i 278 k. p. c.. poprzez dokonanie przez Sąd samodzielnych ustaleń w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych tj. odnośnie przyjęcia, ze kurs nie jest niczym ograniczony a kryteria rynkowe i potencjalny wpływ nadzoru bankowego nie stanowią wystarczającej granicy , pomimo tego, ze tego rodzaju ustalenia wymagają wiedzy specjalistycznej,

II. naruszenie prawa materialnego a to:

1. art. 189 k.p.c. poprzez przyjęcie, że strona powodowa posiadała interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności Umowy Kredytu;

2 art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 w zw. art. 7 ust. 1 Dyrektywy

93/13 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że postanowienia Umowy Kredytu dotyczące mechanizmu denominacji oraz przeliczania wpłat i wypłat na CHF kwalifikują się jako niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1§1k.p.c., w sytuacji gdy nie kształtują praw i obowiązków powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają rażąco ich interesu, w związku z czym nie mogły zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne;

3. art. 385 2 k.c. poprzez błędne zastosowaniu i uznanie, ze sprzeczności postanowień z dobrymi obyczajami według stanu z chwili zawarcia umowy z jednoczesnym uwzględnieniem zdarzeń następujących po zawarciu umowy tj. wzrostu kursu franka szwajcarskiego oraz przy przyjęciu, ze bank powinien takie zmiany przewidzieć;

4. art. 385 2 k.c. poprzez dokonanie ustaleń co do nieważności całości Umowy Kredytu mimo że w przypadku ewentualnego usunięcia z treści Umowy klauzul uznanych przez Sąd za abuzywne:

a) Umowa kredytowa w dalszym ciągu posiadałaby wszystkie elementy niezbędne dla odtworzenia treści głównych zobowiązań stron, a jedyna luka dotyczyłaby sposobu wykonania zobowiązania;

b) możliwe jest utrzymanie Umowy w pozostałym zakresie w mocy poprzez zastosowanie w miejsce pominiętego postanowienia Umowy innego pozostającego w mocy postanowienia umownego lub powszechnie obowiązującego przepisu prawa;

c) możliwość wykonywania Umowy istnieje na gruncie art. 69 ust. 3 Prawa Bankowego w obecnym brzmieniu oraz art. 358 § 2 k.c. albowiem Kredytobiorca ma możliwość spełnienia świadczenia bezpośrednio w walucie CHF (na mocy art. 69 ust. 3 Pr. Bank), nie tracąc przy tym uprawnienia do spłaty w walucie PLN (na mocy art. 358 k.c.), a w konsekwencji Umowa może być wykonywana poprzez spełnienie zobowiązania w walucie obcej lub w walucie PLN;

d) w przypadku przyjęcia za abuzywne postanowień dotyczących kursu wymiany walut możliwe jest, wobec regulacji art. 358 § 2 k.c., art. 783 k.p.c. w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy Kredytu, art. 8 ustawy z 18 grudnia 1998 r. Prawo dewizowe w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia Umowy Kredytu oraz art. 24 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim, zastosowanie średniego kursu NBP jako przelicznika waluty obcej;

e) art. 385 1§ 2 k.c. ustanawia w sytuacji określonej w art. 385 2 k.c. zasadę zachowania mocy wiążącej umowy;

5. art. 58 §3 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Pr. Bank. poprzez przyjęcie, że Umowa Kredytu po ustaleniu bezskuteczności klauzul przeliczeniowych nie może nadal obowiązywać;

6. art. 69 ust. 3 Pr. Bank. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji stwierdzenia przez Sąd abuzywności klauzuli przeliczeniowej;

7.. art. 24 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim w zw. 2 art. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim , względnie art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo Wekslowe poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy wobec przyjęcia bezskuteczności postanowień o tabeli kursowej kredytodawcy, winny znaleźć zasady przeliczania określone przez Narodowy Bank Polski, jako podmiotu uprawnionego na podstawie ustawy do organizowania rozliczeń pieniężnych wynikających z konieczności ustalenia kursu złotego w stosunku do walut obcych;

8. art. 385 1§ 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich błędną wykładnię skutkująca niedokonaniem wymaganego prawem europejskim i orzecznictwem TSUE pouczenia konsumenta o możliwości stwierdzenia nieważności Umowy Kredytu, pouczenia o wszelkich możliwych skutkach stwierdzenia nieważności oraz odebrania od konsumenta oświadczenia czy podtrzymuje stanowisko co do orzeczenia nieważności Umowy Kredytu, pomimo tego, że czynności takie warunkują możliwości orzeczenia nieważności umowy;

9. art. 353 1 k.c. poprzez wadliwa wykładnie i uznanie, ze umowa sprzeciwia się naturze stosunku zobowiązaniowego , w sytuacji gdy strony odwoływały się do tabel banku, które stanowiły rodzaj cenników powszechnie stosowanych w relacjach ze wszystkimi kontrahentami, co nie sprzeciwiało się prawu,

10. art. 409 k.c. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy pozwany zużył już środki uiszczone przez powodów;

11. art. 411 pkt. I k.c. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy powodowie świadomie i dobrowolnie spełniali świadczenia na rzecz Banku;

12..art. 411 pkt 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do uwzględnienia przez Sąd Okręgowy powództwa o zapłatę, w sytuacji gdy spełnienie świadczenia przez powodów czyniło zadość zasadom współżycia społecznego;

13. art. 411 pkt 4 k.c. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do uwzględnienia przez Sąd I instancji powództwa o zapłatę, w sytuacji gdy stroną powodowa spłacając kolejne raty kapitałowo — odsetkowe świadczyła z zamiarem spłaty zadłużenia, które to świadczenia na rzecz Banku na skutek stwierdzenia nieważności Umowy kredytu trzeba uznać za należne na innej podstawie prawnej (art. 410 k.c.);

14.art. 118 k.c. w zw. z art. 120 k.c. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy świadczenie uiszczone przez powodów jest świadczeniem okresowym i uległo przedawnieniu bowiem zastosowanie winien mieć termin przedawnienia co najwyżej 3 letni;

15. art. 118 k.c.. w zw. z art. 120 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie że roszczenie powodów nie uległo przedawnieniu, pomimo braku ustaleń co do wymagalności tj momentu , w którym powodowie zakwestionowali skuteczność i ważność postanowień umowy;

16. art. 455 k.c. w zw. z art. 481 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie roszczenia odsetkowego, w sytuacji gdy zobowiązania zwrotu Świadczeń obu stron powstają i stają się wymagalne dopiero z momentem prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność Umowy Kredytu;

Strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania w pierwszej instancji i postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca na podstawie art. 380 k.p.c. wniosła też o rozpoznanie i zmianę przez Sąd II Instancji postanowienia Sądu I Instancji o pominięciu zawartego w odpowiedzi na pozew wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ekonomii ze specjalnością w zakresie bankowości poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie przedmiotowego dowodu na fakty szczegółowo określone w treści wniosku dowodowego zawartego w odpowiedzi na pozew

Pozwana w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2023r. powołała się na złożenie skierowanego do powódki oświadczenia o skorzystaniu z prawa zatrzymania a w piśmie z dnia 17 marca 2026r powołała się na oświadczenie powoda o potrąceniu wierzytelności przysługującej powodom z wierzytelnością banku o zwrot kapitału kredytu.

Powodowie w odpowiedzi wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego podtrzymując stanowisko o posiadaniu interesu w ustaleniu nieważności umowy, która nie może zostać utrzymana w mocy po usunięciu postanowień niedozwolonych. Powodowie zakwestionowała także skuteczność zarzutu przedawnienia i zatrzymania.

W piśmie z dnia 18 lutego 2026r. powodowie cofnęli częściowo pozew w części dotyczącej zapłaty kwoty 88.110,73zł z odsetkami od tej kwoty od dnia 7 lutego 2025r. uznając skutki dokonanego przez siebie potrącenia a to w związku ze skierowaniem przez pozwana wezwania o zwrot kapitału.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego z ta zmianą, ze ustalił, ze roszczenie częściowo wygasło albowiem pismem z dnia 27 stycznia 2025r skierowanym do strony pozwanej powodowie oświadczyli , że przedstawiają do potrącenia przysługująca im wierzytelność w kwocie 100.962,98 zł wynikająca z wpłat w wykonaniu umowy z wierzytelnością Banku (...) SA. w kwocie 88.110.73 zł /

/Oświadczenie o potrąceniu k304/..

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Cofnięcie pozwu jest skuteczne. Okoliczności niniejszej sprawy wynikające z prawidłowych ustaleń Sądu pierwszej instancji nie wskazują, aby cofnięcie pozwu było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub zmierzało do obejścia prawa (art. 203 § 1 i 4 k.p.c.). Wobec powyższego Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 lutego 2023r. sygn. akt I C 173/22 w części objętej cofnięciem a to w zakresie żądania zapłaty kwoty 88.110,73 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 lutego 2025r. i umorzył postępowanie w tej części na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c. i w zw. z art. 355 k.p.c. Żądanie powodów o zapłatę w pozostałej części oraz żądanie ustalenia było zasadne.

Sąd Apelacyjny podziela w pełni rozważania Sądu Okręgowego w kwestii istnienia interesu prawnego powodów w ustaleniu na podstawie art. 189 k.p.c. Okoliczność, że powodowie posiadają roszczenie o zapłatę nie uchyla ich interesu w ustaleniu nieważności umowy o jakim mowa w art. 189 k.p.c. Poprzez zapłatę nie zostanie usunięta niepewność co do istnienia określonych praw i obowiązków stron oraz ryzyko ich naruszenia w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2022 r. I CSK 3808/22 i z dnia 24 listopada 2022 r. I CSK 3425/22 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2023r. II CSKP 122/23). Dopiero uwzględnienie powództwa o ustalenie stworzy stabilną podstawę do dalszych rozliczeń między stronami sporu jak i przesadzi kwestie ważności zabezpieczeń kredytu.

Wskazanie w umowie, że bank udziela kredytu w kwocie 34632 CHF nie zmienia oceny, że dla obu stron było jasne, że faktycznie kwota będzie wypłacana w złotych a operacja przekazania środków w CHF ma jedynie rozliczeniowy charakter. Zgodnie z załącznikiem nr (...) kwota kredytu lub transzy kredytu Kwota miała być wypłacona w złotych(k117) a zgodnie z§ 9 ust.8 i 9 także spłaty miały być dokonywane w złotych poprzez obciążanie rachunku (k 116v). Nie był to więc kredyt walutowy. Jednocześnie kredytobiorca zawierając umowę nie miał świadomości jaką kwotę ostatecznie bank wypłaci w złotych po przewalutowaniu zgodnie z załącznikiem numer(...) umowy (k 117v) i to nawet jeżeli kredytobiorca poprzez złożenie dyspozycji mógł bliżej określić chwilę wypłaty.

Ustalenia więc charakteru umowy były prawidłowe.

Nie ma żadnej potrzeby uzupełniania postępowania dowodowego o opinię biegłego. To bowiem jak faktycznie kształtowały się kursy walut w toku wykonywania umowy i czy kursy ustalane przez bank odpowiadały kursom stosowanym przez inne banki komercyjne nie ma znaczenia. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania w trybie art. 380 k.p.c. Nawet bowiem jeżeli strona pozwana nie wykorzystała możliwości wynikających z narzuconych niedozwolonych warunków umownych, nie zmienia to oceny, że postanowienia zawarte w przedmiotowej umowie kredytowej w załączniku nr (...)ust. 2 umowy (k 119) w zw. z §2 ust. 1 i §5 ust. 1 i 2 oraz w §9 ust. 8 i 9 umowy (k116) dotyczące przeliczania do waluty obcej kwot kredytu wypłacanych na podstawie wniosku kredytowego jak i przeliczania kwot spłacanych w złotych potrącanych na poczet rat, pozwalały na jednostronne i nieograniczone określanie w Tabeli kursów (...) S.A. w E. kursu odpowiednio zakupu i sprzedaży CHF. Umowa nie zawierała jasnego, zobiektywizowanego mechanizmu określania kursu przeliczenia wysokości świadczeń wypłaconych powodom i mechanizmu wyliczenia dla potrzeb potrąceń na poczet spłat rat i w konsekwencji wysokości zobowiązania pozostałego do spłaty. Tabela kursów sporządzana była bowiem jednostronnie przez odpowiednią komórkę banku. Nawet jeżeli tabela kursów miała być sporządzana na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym i kurs tam określony nie odbiegał od stosowanych przez inne banki komercyjne ( vide powoływana przez stronę pozwaną opinia E. C., którą Sad Apelacyjny traktuje jako rozwinięcie stanowiska procesowego strony pozwanej, to nie uchyla to oceny, że zgodnie z umową ostateczny kurs określać miał samodzielnie, jednostronnie (...) S.A. w E.. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i bankowości mogłoby być potrzebne gdyby w umowie określono sposób obiektywizujący wyliczeniu kursu określonego w tabeli albo wskazano w jaki sposób miał być określany kurs na podstawie rynku. W sytuacji jednak braku umownego mechanizmu określającego w jaki sposób kurs wskazany w tabeli ma odnosić się do np. kursu średniego NBP dowód z opinii jest bezprzedmiotowy. Nie ma też podstaw do przeliczenia kredytu według kursu NBP, do którego umowa odwoływała się ale w odniesieniu do zabezpieczeń, co również czyni dowód z opinii biegłego bezprzedmiotowym. Umowa więc narzucała kredytobiorcom sposób przeliczenia świadczenia według tabeli kredytodawcy i sposób przeliczania ich świadczeń według kursu jednostronnie określanego przez przedsiębiorcę. Tak określony mechanizm przeliczenia nie obiektywizuje sposobu wyliczenia a dodatkowo nie może być jasny dla konsumenta i w konsekwencji pozwala na ocenę abuzywności klauzul przeliczeniowych do CHF pomimo, że postanowienia te określają świadczenie główne banku przy wypłacie i konsumenta przy spłacie. W aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu art. 385 ( 1) § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem konsumenta. Niewątpliwie zaś, w tym przypadku, umowa nie dawała możliwości weryfikowania sposobu określania kursu kupna/sprzedaży waluty. W oczywisty więc sposób treść umowy nie daje podstaw do jasnego określenia wyniku przeliczenia kwot rzeczywiście oddanych do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie i określenia w jakiej wysokości zostanie spłacony kredyt na podstawie dokonywanych potrąceń z rachunku i w konsekwencji w jakiej jeszcze kredytobiorca zobowiązany będzie do zwrotu. Główne więc świadczenia nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z art. 385 ( 1)§1 k.c.

Powodowie nie mieli żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, a prawa te miał wyłącznie kontrahent będący przedsiębiorcą. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z art. 111 Prawa bankowego i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od banku bowiem zależało jak ten kurs określi. To, że bank pełnił funkcję Dealera Rynku Pieniężnego nie zmienia faktu, że to właśnie bank na podstawie umowy mógł określać wysokość kursu i nawet w ten sposób wpływać na sytuację rynkową. Przepis art 111 ust. 1 pkt 4 pr. bank. przewiduje jedynie ogólny obowiązek informacyjny banków i nie daje on żadnych podstaw do przyjęcia, że jego obowiązywanie w wystraczający sposób obiektywizuje proces określania kursów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022r. I CSK 3356/22). Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że nie ma znaczenia jak faktycznie bank ten kurs określał w toku wykonywania umowy. Okoliczność, że powodowie akceptowali przeliczenie kursu przy wypłacie i nie kwestionowali kursu, który nie odbiegał od stawek rynkowych nie jest istotna, skoro wówczas działała ona w przekonaniu stabilności kursów franka i nie mieli jeszcze świadomości abuzywności postanowień, które dopiero w perspektywie czasu okazały się dla nich niekorzystne. Fakt, że nie wykorzystali oni innych instrumentów prawnych nie oznacza nadużywania uprawnień wynikających z przepisów powołanych przez Sąd Okręgowy dotyczących ochrony konsumentów. Należy podkreślić, że mechanizm odnoszący się do warunku przeliczania musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. wyrok ETS z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).

Nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania ustaleń wskazujących, że sporne postanowienia nie podlegały negocjacjom. Okoliczność, że istniała możliwość wyboru rodzaju kredytu i możliwość negocjacji części postanowień umów kredytowych dotyczących waluty kredytu , prowizji, oprocentowania czy nie oznacza, że możliwe było negocjowanie zasad przeliczania. Wniosek kredytowy był przygotowany pod konkretny produkt, który zaoferowano powodom jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Nie ma dowodów, ze przedmiotowa umowa była negocjowana, nie ma tez dowodów, ze powodowie mogli wybrać rachunek walutowy dla spłat., nie wynika to z zeznań świadków. To strona pozwana winna obalić domniemanie wynikające z posłużenia się wzorcem (art. 385 1§4 k.c. w zw. z art. 385 1§3 zdanie drugie k.c. i art. 384§1 k.c. ).

Przedmiotowa umowa określała, że kredyt udzielony jest w walucie obcej Kwota kredytu wypłacana była w walucie krajowej ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu zlecenia wypłaty(§5 ust. ), spłaty zaś w złotych potrącane z rachunku na poczet rat w harmonogramie były przeliczane zgodnie z kursem sprzedaży (§13 ust. 7). Był to więc kredyt denominowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę miały być więc przeliczane do CHF.

Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22). Powodowie niewątpliwie oświadczyli , że znane im jest i zostało wyjaśnione im ryzyko zmiany kursu waluty CHF i są świadomi ponoszenia przez siebie tego ryzyka ( załącznik numer (...) k 119). Istotny jest jednak zakres tych wyjaśnień. . Świadkowie zgłoszeni przez stronę pozwaną nie byli w stanie stwierdzić jakie informacje były przekazywane powodom i ich zeznania nie dają podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznań powodów. Nawet jednak jeżeli powodowie byli wiadomi, że zmiana kursu CHF będzie miała wpływ na wysokość zobowiązania oraz wysokość rat kredytu, to jednak brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że konsument ma świadomość skali możliwych wzrostów i wpływu na wysokość zobowiązania. Nie ma podstaw do uznania, że ewentualna informacja o zmienności kursu wykraczała poza przykładowe zobrazowanie zmienności kursu i oprocentowania. Okoliczność, że powodowie w blankietowym oświadczeniu potwierdzili, że znane jest im ryzyko kursowe - pośrednio potwierdza, że musieli zakładać wpływ zmian kursu na wysokość świadczeń w PLN. Nie jest to jednak wystarczające do przyjęcia prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego przez bank, w sytuacji gdy z zeznań powódki wynika jednoczesne zapewnienie o stabilności kursu waluty obcej i korzyściach płynących z zaciągnięcia zobowiązania. Podkreślić należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy dotycząca warunków umownych i skutków jej zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. To na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza na długi okres związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb). Założeniem ochrony konsumenta jest więc zasada jasnej, pełnej i zrozumiałej informacji handlowej. Symulacje liczbowe, mogą stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi w sposób jasny i zrozumiały. Tylko więc symulacje, które pozwalają zwrócić uwagę konsumenta na ryzyko potencjalnie dotyczące istotnych, negatywnych konsekwencji ekonomicznych rozpatrywanych warunków umownych, spełnia wymogi dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona powodom dawała im jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości lub też jakie mogło jeszcze nastąpić w przyszłości w wypadku dalszego osłabienia waluty polskiej, co w tym przypadku nie zostało wykazane. Strona pozwana nawet nie wykazała , że powodom przekazano informacje dołączone do odpowiedzi na pozew. Nawet jednak z tych informacji wynika, ze w 2005r zakres informacji był węższy niż w 2006r. a informacje z 2005r. wskazywały na stabilność kursy (k 133). Chodzi zaś o uświadomienie, że pomimo zwiększających się kosztów spłaty rat saldo zobowiązania może nie ulegać zmianie i w wypadku gwałtownych zmian kurs i znacznej deprecjacji waluty krajowej, kredyt może okazać się niespłacalny dla osoby zarabiającej w złotych polskiej. Wybór innej waluty niż osiągane dochody prowadzi bowiem do powstania ryzyka walutowego. Informacje zaś o korzyściach i stabilności kursu nie daje podstaw do przyjęcia prawidłowości obowiązku informacyjnego. Obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C 139/22 AM i PM vs mBank S.A). Należy zwrócić uwagę , że nawet możliwość wyboru rachunku spłaty i możliwość spłat w walutach obcych nie chroni przed ryzykiem niespłacalności rat kredytu, w sytuacji gdy powodowie nie osiągają dochodów w tej walucie. Także ewentualna możliwość przewalutowania nie chroni przed ryzykiem kredytowym jeżeli nie wskazuje ona maksymalnych granic kursowych sprzedaży CHF.

Należy więc podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że powodowie zawarli umowę bez rzeczywistej świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu wzrost kwoty spłat może mieć charakter nielimitowany, co mogło mieć jeszcze bardziej negatywne skutki w przypadku jeszcze większej ( możliwej przecież) deprecjacji PLN). Gwałtowne zmiany kursów , szczególnie w okresach zawirowań geopolitycznych są przewidywalne. Także działania banków centralnych dla ochrony krajowego rynku również są przewidywalne.

Ponadto skutek zmian kursów chroni w istocie jedynie interes banku. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej bank nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Na istotne ryzyko kursowe w toku wykonywania długotrwałej umowy w nieporównywalny sposób narażeni byli powodowie i to nawet gdyby strona pozwana musiała ponosić koszty obsługi takich kredytów i to nawet jeżeli bank ponosi koszty transakcji odwrotnych wskazywanych przez strone pozwana z powołaniem na opinie E. C. (k186-187). Nota bene w §11ust. 2 umowy bank zabezpieczał swoje ryzyko.

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli może stworzyć podstawy znaczącej nierównowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta w sposób jednostronny, jeżeli przedsiębiorca, który traktuje kontrahenta w sposób słuszny nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji taką klauzulę gdyby odpowiednio poinformował konsumenta (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17 OSNC 2019/1/2 i wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 14 marca 2013 r. C-415/11 Mohamed Aziz ca Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa Catalunyacaixa). Taka sprzeczność z dobrymi obyczajami zachodzi więc w tym przypadku.

Istotne jest, że w tym przypadku sposób określenia kursu przeliczeniowego do waluty obcej powoduje nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Prawo banku do ustalania kursu waluty nie doznawało w tym przypadku żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Fakt, że w założeniu banku punktem odniesienia miały być według banku kursy rynkowe nie jest wystarczający do przyjęcia obiektywizacji wyliczenia i oderwania tego wyliczenia od woli przedsiębiorcy. Kształtowanie tego kursu nie doznawało też ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18 ). Dokonana więc przez Sąd Okręgowy ocena powołanych klauzul przeliczeniowych była prawidłowa. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powodów nastąpiła.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości jednostronnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń. Ponadto na ocenę abuzywności wpływ miała też okoliczność, że te zakwestionowane postanowienia wpływające na charakter umowy wiązały się z obciążeniem powodów skutkami nielimitowanego, a przede wszystkim nieuświadomionego dla nich ryzyka wahań kursu CHF względem PLN, bez odpowiedniej realizacji przez bank obowiązku informacyjnego. Ewentualna możliwość spłat w walucie obcej częściowo likwidująca skutki spreadu nie zapewnia równowagi kontraktowej a tym bardziej nie mogła przywrócić tej równowagi kontaktowej z mocą wsteczną.

Kwestia spreadu nie miała charakteru decydującego dla abuzywności jednak zwiększała ocenę rażącego naruszenia interesów konsumenta. Świadczenie banku było bowiem przeliczane po kursie kupna waluty CHF. Spłata zaś była przeliczane według kursu sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58). Nawet jeżeli bank ponosił koszty obsługi tego typu kredytu, to faktycznie do uruchomienia kredytu nie musiał sprzedawać waluty obcej. Powodowie zaś w istocie nie kupowali waluty. Fakt, że spread był powszechnie stosowany przy operacjach walutowych i banki ponosiły dla zrównoważenia koszty tzw tranakcji walutowych wskazywanych także w opinii E. C. nie uchyla oceny, że banki nadużywały swej pozycji, czego wyrazem było wprowadzenie ustawy tzw. „antyspreadowej”. Ponadto stosowanie różnych kursów w zależności od rodzaju transakcji/hurtowe -detaliczne/ ze swej istoty jest niekorzystne ekonomicznie dla konsumenta.

Przede wszystkim jednak do dokonanie wypłaty świadczenia w złotych i zasady przeliczenia spłat według nieokreślonego w umowie kursu narusza interes ekonomiczny konsumenta. Tej oceny nie uchyla okoliczność, że faktycznie kurs w dacie wypłaty mógł być nawet korzystniejszy niż w dacie zawarcia umowy. Oceny tej bowiem dokonuje się na chwilę zawarcia umowy. Ta zaś zakładała jednostronność określania kursów. Przy ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego sąd krajowy musi się odnieść wyłącznie do daty zawarcia danej umowy i ocenić w szczególności w świetle wszystkich okoliczności towarzyszących temu zawarciu umowy, czy warunek ten sam w sobie zawierał nierównowagę praw i obowiązków stron z korzyścią dla danego przedsiębiorcy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby zaistniały pewne okoliczności, lub gdy w innych okolicznościach wspomniany warunek mógłby nawet przynieść korzyść danemu konsumentowi (zob. wyrok TS UE z dnia 27 stycznia 2021 r., C 229/19 i C 289/19, Dexia Nederland,).

Niewątpliwie zawarcie umowy kredytu bankowego, w którym wartość zobowiązania była wyrażona w walucie obcej a wysokość świadczeń była przeliczana do tej waluty ( tj. tzw. kredytu denominowanego), było na gruncie w art. 353 1 k.c. co do zasady dopuszczalne. Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego w aktualnym brzmieniu w powiązaniu z art. 4 i 5 ustawy dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw Dz.U.2011.165.984 wskazują , że konstrukcja umowy kredytu denominowanego czy indeksowanego nie była sprzeczna z prawem także w chwili zawarcia umowy, tym bardziej, że z przepisu art. 353 1 k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sama idea denominacji nie jest sprzeczna z naturą stosunku. Do nieważności może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych. To zaś dotyczy przedmiotowej umowy,

Niedozwolone postanowienie umowne (art. 385 1 § 1 KC.) są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powodowie nie przywrócili tej skuteczności.

Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 ( 1)§ 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 ( 1) § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma oczywiście charakteru bezwzględnego. W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter. Nie można więc dzielić takiego warunku. (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C 139/22 AM i PM vs mBank S.A. ). W tym przypadku cały mechanizm umowny przeliczania sam w sobie ma nieuczciwy charakter i nie ma podstaw do rozdzielania klauzul przeliczeniowych.

Nie ma też w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony. Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu wyrażonego w odniesieniu do zobowiązania w walucie obcej treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Zarzuty więc odwołujące się do zasad wykładni umów nie mogły zostać uwzględnione.

Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze art. 358§2 k.c., a ponadto przepis ten nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ponadto nowelizacja z dnia 23 października 2008 r. (Dz.U.2008.228.1506), która określa sposób przeliczania świadczenia dłużnika nie wiązała się ze skutkami wstecznymi. Tut. Sąd w wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. I ACa 1684/17 uznał, że art. 24 ustawy o NBP to norma, która w połączeniu z art. 32 ustawy o NBP, oraz art. 356 § 2 k.c., daje podstawy do wypełnienia luki dotyczącej sposobu przeliczenia spłat na walutę obcą i przyjęcia, że miarodajny jest w tym przypadku kurs średni waluty ustalany przez NBP. Wsparciem dla tej koncepcji była także treść art. 137 a Prawa bankowego, jednakże w aspekcie treści wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, prezentowanej w orzecznictwie TSUE, nie można przyjąć, że są to normy dyspozytywne, które mają na celu wypełnienia luki w sytuacji nieuczciwych postanowień umowy zawartej z konsumentem. W tym przypadku umowa nie wskazywała zresztą powiązania z zasadami ustalania kursów na rynku międzybankowym czy tez kursów przez NBP ani też takich wyjaśnień o charakterze tego wskaźnika nie przekazano powódce. Dodatkowo w tym przypadku nie wskazywano miejsca publikacji kursów NBP. W orzecznictwie TSUE wskazywano zaś , że w braku takich informacji przedsiębiorca powinien bezpośrednio przedstawić pełną definicję tego wskaźnika, jak również wszelkie istotne informacje, w szczególności dotyczące ewentualnego ostrzeżenia ze strony organu, który ustalił ten wskaźnik, odnoszącego się do jego szczególnych cech i konsekwencji, które można uznać za istotne dla konsumenta w celu dokonania prawidłowej oceny skutków gospodarczych zawarcia zaproponowanej mu umowy kredytu hipotecznego (por wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2024 r. C-300/23 NB przeciwko Kutxabank SA, przy udziale:Ministerio Fiscal.

Ani art. 358§2, jak też art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Także strony nie przewidziały w umowie klauzul salwatoryjnych. Nie ma tu znaczenia późniejsze ewentualne aneksowanie umowy jezeli aneksy nie usuwały z mocą wsteczną abuzywności jak i nie wskazują, ze kredytobiorca w chwili pospisywania aneksu jest świadomy niewiążącego charakteru klauzul przeliczeniowych i wynikających z nich konsekwencji (por wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2021 r. C-19/20 I.W. i R.W. vs Bank BPH S.A.. (ECLI:EU:C:2021:341). Wyrażenie zgody na zmianę umowy przez wyeliminowanie niedozwolonego postanowienia i zastąpienie go innym nie może być więc traktowane samo przez się jako wyraz woli sanowania wadliwego postanowienia ze skutkiem ex tunc, choćby zmiana ta była indywidualnie uzgodniona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019 r. I CSK 242/18).

W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385 1§1k.c. skutku związania powodów wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych, brak jest umownego określenia mechanizmu przeliczania wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia świadczenia powodów w złotych pobieranego poprzez obciążenie rachunku i przeliczonego waluty kredytu.. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor (§4 umowy). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu denominowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022r. I CSK 3200/22). W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024r. I CZP 25/22 Sąd Najwyższy również potwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce niewiążącego, abuzywnego postanowienia mowy kredytu indeksowanego lub denominowanego, odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej, zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy z zastrzeżeniem, że nie chodzi o nieważność o jakiej mowa w art. 58§1 k.c. lecz o brak możliwości uznania, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z art. 353 1§1 k.c. Tak też jednak przyjmował Sąd Okręgowy. Nie było także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jednak to ww. regulacja szczególna, dotycząca skutków baraku możliwości potwierdzenia klauzul niedozwolonych, bez których umowa nie może być utrzymania, ma zastosowanie w sprawie.

W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56).

Podnoszony przez pozwaną zarzut naruszenia art. 409 k.c. nie jest adekwatny wobec odrębności roszczeń a przede wszystkim wobec co nięcia częściowego powództwa.

Kwestia świadomości nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy. Nie ma potrzeby sięgania do treści art. 411pkt 2 k.c. w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r. I CSK 3759/22).

Sama okoliczność, że świadczenie spełnione na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powodów, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Jest to o tyle istotne, że pozwana ma możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto na zasady współżycia nie może powoływać się ten , kto sam te zasady narusza (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 sygn. V CKN 448/00). Naruszeniem zaś tych zasad było wprowadzenie do umowy zakwestionowanych postanowień.

Stronie pozwanej nie przysługiwało prawo zatrzymania. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem , że prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Takiego potrącenia powinna przede wszystkim dokonać strona pozwana albowiem z wyroku TSUE z dnia z dnia 19 czerwca 2025 r.C-396/24 mBank S.A. vs BL, CY, oraz PU,QS vs mBank S.A ECLI:EU:C:2025:460 wynika, że w sytuacji gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, żądanie przez przedsiębiorcę od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, zależne jest od wielkości kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Sąd Apelacyjny nie odczytuje tego rozstrzygnięcia TSUE jako konieczności stosowania tzw. teorii salda, lecz jako obowiązek banku do dokonania rozliczeń z konsumentem, tak by nie narażać konsumenta na konieczności wytaczania powództwa o zapłatę. Jeżeli jednak bank naraził konsumenta na taką konieczność to winien ponieść konsekwencje związane z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia. Jak wyżej wskazano obu stronom przysługiwało prawo potrącenia wierzytelności wzajemnych.

Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia staje się wymagalne w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie (art. 455 k.c.). Stan wymagalności roszczenia restytucyjnego (uzasadniający rozpoczęcie stanu opóźnienia w spełnieniu świadczenia, co pociąga za sobą prawo naliczania stosownych odsetek) może jednak w tym wypadku dopiero powstać, gdy konsument, należycie poinformowany o konsekwencjach prawnych, jakie może pociągnąć za sobą usunięcie niedozwolonego postanowienia, odmówi potwierdzenia abuzywnego postanowienia umownego i zakwestionuje względem banku związanie postanowieniami umowy. Odmowa udzielenia przez konsumenta bowiem takiej zgody na postanowienia niedozwolone pociąga za sobą trwałą bezskuteczność (nieważność) niedozwolonego postanowienia. W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C 140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. Nie można więc żądać sformalizowanego oświadczenia kredytobiorcy w toku postępowania sądowego odnośnie utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24). Po rozprawie w dniu 20 stycznia 2023r. bank nie mógł mieć już wątpliwości w kwestii stanowiska kredytobiorcy. Obowiązkiem Sądu było podjęcie, przy uwzględnieniu całości prawa krajowego, wszelkich środków niezbędnych dla ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami, jakie mogłoby dla niego mieć unieważnienie umowy. (vide wyrok TSU z dnia 16 marca 2023r. C 06/22 M.B., U.B., M.B. przeciwko: X S.A., Takie czynności Sąd Okręgowy podjął (k 234). Konsument mógł po poinformowaniu go przez sąd krajowy, nie podnosić nieuczciwego i niewiążącego charakteru warunku umownego, wyrażając w ten sposób dobrowolną i świadomą zgodę na dany warunek i unikając tym samym unieważnienia umowy (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., Bank BPH, C-19/20, EU:C:2021:341, pkt 95). Konsumenci jednak uznali, ze nie chcą być związani umową. Słusznie więc Sąd Okręgowy uznał, że odsetki należą się powodom od dnia 21 stycznia 2023r. co dotyczy także (do dnia wystąpienia skutków potrącenia tj częściowego umorzenia długu), także kwoty przedstawionej do potrącenia. Zaspokojenie roszczenia powodów w tej części nastąpiło dopiero w toku procesu , co nie uchyla przesłanek do uznania powodów za wygrywających. Uchylenie częściowe wyroku i umorzenie postępowania nie zmienia oceny, że powodowe są wygrywającymi w przeważającej części. Brak jest podstaw do modyfikacji rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Apelacja więc strony pozwanej nie jest więc zasadna w pozostałej części i została na podstawie art. 385 k.p.c. oddalona.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§1§1 1 i§3 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. oraz przy zastosowaniu §2 pkt 7 w zw. z §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 t.j.). Uznano, że realizacja przez powodów prawa z art.499 k.c. w zw. z art. 498§1 k.c. nie zmienia faktu, ze strona pozwana dała powód do wytoczenia powództwa ia zaspokojenie roszczenia pieniężnego a więc skutek częściowej zapłaty nastąpił dopiero w toku postepowania apelacyjnego. Przede wszystkim zaś strona pozwana niezasadnie kwestionowała zasadę roszczenia a więc istnienie klauzul niedozwolonych i skutki tej abuzywności. Przy zasądzeniu kosztów uwzględniono także materialne współuczestnictwo powodów oraz podzielność świadczenia (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2023 r. III CZP 54/23).-