VIII U 1850/25

Sygn. akt VIII U 1850/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

na posiedzeniu niejawnym w składzie:

Przewodniczący: sędzia Gabriela Sobczyk

po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. w Gliwicach

sprawy D. P. (1)(P. (...))

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) wZ.

o wypłatę świadczeń w zbiegu

na skutek odwołania D. P. (2)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

z dnia 22 lipca 2025r., nr (...)

zmienia zaskarżoną decyzję o tyle, że stwierdza, że odwołującej D. P. (2)przysługuje prawo do wypłaty renty rodzinnej po zmarłym mężu w zbiegu z emeryturą – począwszy od dnia 1 lipca 2025r., a w ramach tego zbiegu zgodnie z jej wyborem renta rodzinna jako świadczenie wyższe powinna być wypłacana w 100%, a emerytura podlega wypłacie

w zakresie 15% do 31 grudnia 2026r., zaś od 1 stycznia 2027r. - emerytura podlegać będzie wypłacie w 25%.

(-) SSO Gabriela Sobczyk

Sygn. akt VIII U 1850/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) przyznał ubezpieczonej D. P.świadczenia w zbiegu z rentą rodzinną oraz ustalił jego wysokość. Jednakże świadczenie to okazało się niższe od sumy dotychczas wypłacanej ubezpieczonej, dlatego organ rentowy podjął decyzję o dalszym wypłacaniu dotychczasowego świadczenia.

W odwołaniu ubezpieczona zaskarżyła wydaną decyzję organu rentowego. Podkreślając, że została ona wydana z naruszeniem prawa, gdyż organ rentowy wskazał, że fakt pobierania przez ubezpieczoną świadczenia uzupełniającego stanowi przesłankę wyłączająca możliwość prawa do przyznania renty wdowiej. Nadto ubezpieczona wniosła

o przyznanie jej tego prawa wskazując swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy o oddalenie odwołania w całości.

W uzasadnieniu wskazując, że dotychczas wypłacana kwota jest korzystniejsza dla ubezpieczonej niż kwota, która byłaby wypłacana w przypadku zastosowania prawa do świadczeń w zbiegu. Nadto organ rentowy wniósł o zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów postępowania.

Sąd ustalił, co następuję:

Decyzją organu rentowego z 24 października 2017 r. przyznano ubezpieczonej D. P. (1)(ur. (...)) prawo do świadczenia emerytalnego.

W dniu 7 lipca 2019 r. zmarł mąż ubezpieczonej R. S., wskutek czego złożyła ona wniosek o prawo do renty rodzinnej.

Decyzją z dnia 22 sierpnia 2019 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do renty rodzinnej na stałe. Ustalona renta rodzinna była kwotą korzystniejszą od dotychczas pobieranej emerytury, dlatego począwszy od miesiąca września 2019 r. emerytura ubezpieczonej została zawieszona.

Ubezpieczona dnia 8 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń

z rentą rodzinną. W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy wydał skarżoną decyzję, omówioną na wstępie.

Na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczeń w zbiegu ubezpieczona posiadała także prawo do świadczenia uzupełniającego.

Powyższe Sąd ustalił jako okoliczności bezsporne, jednoznacznie wynikające

z dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uznanie.

Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2025r., poz. 1749, ze zm.) W razie zbiegu

u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, z zastrzeżeniem art. 95a.

Wyjątek od wyżej wspomnianego artykułu stanowi art. 95a ust. 1 i 2 ustaw emerytalnej zgodnie, z którym osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury

z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty

z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo

2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskową rentę inwalidzką albo policyjną rentę inwalidzką, oraz 25 % renty rodzinnej ( ust.1 ).

Osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust.

1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 (ust. 2).

Z powyższych przepisów wynika wprost, że dla ustalenia zbiegu świadczeń z rentą rodzinną koniecznym jest, aby warunki wskazane w art. 95 ust. 2 pkt od 1 do 3 ustawy emerytalnej zostały spełnione łącznie. Oznacza to, że nie spełnienie któregokolwiek z nich skutkuje brakiem możliwości ustalenia świadczeń w zbiegu.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczona spełniała warunki wskazane w art. 95 a ust.

2 ustawy emerytalnej, gdyż ukończyła powszechny wiek emerytalny 60 lat. Nadto w chwili śmierci męża pozostawała z nim w we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka oraz nabyła prawa do renty rodzinnej w 2019 r., czyli nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 1243) wskaźnik 25 %, o którym mowa w art. 95a ust. 1 i 6, art. 95b ust. 1, art. 104 ust. 8a oraz art. 105 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 1, art. 54 ust. 1b i 1e ustawy zmienianej

w art. 2, art. 33a ust. 1 i 6 ustawy zmienianej w art. 3, art. 42 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 4, art. 43 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 5, art. 25 ust. 5 i 6 ustawy zmienianej w art. 7, art.

8 ust. 4 i 5 ustawy zmienianej w art. 8, art. 5 ust. 4a ustawy zmienianej w art. 9, art. 27 ust.

2 ustawy zmienianej w art. 10 oraz w art. 17 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 11 wynosi:

1) 15 % w okresie od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.;

2) 25 % w okresie od dnia 1 stycznia 2027 r.

Natomiast zgodnie z art. 14 ww. ustawy:

1. Prawo do świadczeń w zbiegu i ich wypłaty lub wyłącznie ich wypłaty, na zasadach określonych w niniejszej ustawie, powstaje nie wcześniej niż od dnia 1 lipca 2025 r.

2. Osoby, które spełniają warunki do wypłaty świadczeń na zasadach określonych

w niniejszej ustawie, mogą składać wnioski o ustalenie zbiegu świadczeń, o którym mowa w niniejszej ustawie, od dnia 1 stycznia 2025 r.

3. W przypadku wniosków, o których mowa w ust. 2, złożonych do dnia 30 czerwca 2025 r., prawo do wypłaty świadczeń w tym zbiegu powstaje z dniem 1 lipca 2025 r.

Zgodnie z powyższymi rozważaniami Sąd zważył, iż organ rentowy powinien wypłacać ubezpieczonej przyznane jej świadczenie w zbiegu z uwzględnieniem corocznych waloryzacji.

Po myśli art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2024, poz. 1646) świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem m.in. renty rodzinnej przyznanej

w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku energetycznego, dodatku osłonowego, świadczenia ratowniczego

z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej, dodatku węglowego, dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, dodatku elektrycznego, świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, świadczenia wspierającego, bonu energetycznego, bonu ciepłowniczego, oraz innych dodatków

i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 2157,80 zł miesięcznie.

Na mocy art. 4 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobie uprawnionej w wysokości nie wyższej niż 500 zł miesięcznie, przy czym łączna kwota świadczenia uzupełniającego i świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 2, nie może przekroczyć 2157,80 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem włączeń, o których mowa w art. 2 ust. 2.

Z kolei na mocy ust. 2 tego artykułu w razie przyznania, ustania lub ponownego obliczenia wysokości świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 2, świadczenie uzupełniające podlega ponownemu obliczeniu z urzędu, w taki sposób, aby łączna kwota świadczeń,

o których mowa w art. 2 ust. 2, wraz ze świadczeniem uzupełniającym, nie przekroczyła kwoty 2157,80 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem włączeń, o których mowa w art. 2 ust. 2.

Należy podkreślić, że w wyniku waloryzacji świadczeń przez organ rentowy świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, których świadczenia zgodnie

z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2024 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 1122) nie przekraczają od marca 2025 r. kwoty 2552,39 zł. Z kolei na mocy Rozporządzeniem Rady Ministrów

z dnia 31 lipca 2025 r. r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur

i rent w 2026 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 1048) od marca 2026 r. świadczenia nie przekraczają kwoty 2687,67 zł.

W rozpatrywanej sprawie ubezpieczona spełnia warunki potrzebne do pobierania świadczenia uzupełniającego, dlatego też organ rentowy na mocy przytoczonego art. 4 ust.

2 ustawy o świadczeniach uzupełniających zobowiązany jest z urzędu obliczyć wysokość wspomnianego świadczenia oraz wypłacić ubezpieczonej. Świadczenie uzupełniające nie zastępuje innych świadczeń z FUS, do których ubezpieczona jest uprawniona.

Wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie uzupełniające nie może być wypłacane zamiast innych przysługujących odwołującemu świadczeń (nie objętych wyłączeniem z art. 2 ust.2 ustawy), a obok nich i to wówczas, gdy wysokość własnych świadczeń ubezpieczonego nie przekracza ww. kwoty (obecnie 2687,67 zł). Jak wynika z przepisów, świadczenie uzupełniające może być wypłacone w maksymalnej wysokości 500zł, a jeżeli świadczenie własne ubezpieczonego jest wyższe niż maksymalna kwota pomniejszona o 500zł, to winno być ustalone w takiej wysokości, aby łącznie ta kwota nie została przekroczona. Tym samym przysługujące odwołującej świadczenie uzupełniające nie powoduje braku podstaw do wypłaty renty wdowiej, lecz w związku z prawem do wypłaty tej renty wdowiej (tj. świadczenia wynikającego ze zbiegu renty rodzinnej i emerytury) świadczenie uzupełniające winno być z urzędu obliczone ponownie – z uwagi na zmianę wysokości renty rodzinnej w zbiegu z emeryturą przysługujących odwołującej.

Tym samym Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego.

W konsekwencji na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do wypłaty renty rodzinnej po zmarłym mężu

w zbiegu z emeryturą- począwszy od dnia 1 lipca 2025 r., a w ramach tego zbiegu zgodnie

z jej wyborem renta rodzinna jako świadczenie wyższe powinna być wypłacane w 100%,

a emerytura podlega wypłacie w zakresie 15% do 31 grudnia 2026 r., zaś od 1 stycznia 2027 r. emerytura będzie podlegać wypłacie w 25%.

(-) SSO Gabriela Sobczyk