X C 755/25

Sygn. akt X C 755/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. w Toruniu sprawy

z powództwa D. D. (1)

przeciwko W. D. (1)

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

I. uzgadnia treść księgi wieczystej numer (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu dla nieruchomości położonej w miejscowości Ł., obręb P., gmina B. (2), powiat (...), województwo (...) stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków numerem (...) o powierzchni 0,0777 ha, z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II tej księgi jako jedynego właściciela D. D. (2) (PESEL (...)), syna N. i C., w miejsce dotychczasowych współwłaścicieli D. D. (2) i W. D. (1) w udziałach wynoszących po ½ części;

II. zasądza od pozwanej W. D. (1) na rzecz powoda D. D. (1) kwotę 5.617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt X C 755/25

Pozwem z dnia 9 lipca 2025 roku, powód D. D. (1) wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu dla nieruchomości położonej w miejscowości Ł., obręb P., gmina B. (2), powiat (...), województwo (...) o łącznej powierzchni 0,077 ha, oznaczonej numerem (...) z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób, że w dziale II tej księgi wieczystej jako wyłączny właściciel nieruchomości zostanie wpisany D. D. (2), s. C. i N., w miejsce dotychczasowego wpisu D. D. (2) i W. D. (1) jako współwłaścicieli nieruchomości oraz wykreślona zostanie z działu II tej księgi wieczystej W. D. (1), c. N. i L. jako współwłaścicielka tej nieruchomości.

Jednocześnie powód wniósł o zabezpieczenie roszczenia na czas trwania postępowania poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania przez pozwaną jej udziałem wynoszącym ½ części we współwłasności nieruchomości oraz wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w treści księgi wieczystej.

Ponadto powód wnosił o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że nieruchomość, której dotyczy żądanie ustalenia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stanowi wyłączną własność powoda. Powód zakupił tę nieruchomość na mocy umowy sprzedaży z dnia 7 czerwca 1993 roku (jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego z pozwaną). Na mocy umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 17 grudnia 2009 roku, pozwana w dniu 15 kwietnia 2025 r. została wpisana w dziale II księgi wieczystej jako współwłaściciel nieruchomości w części wynoszącej ½ udziału we współwłasności.

Zdaniem powoda, umowa z 17 grudnia 2009 roku jest jednak w tym zakresie nieważna, ponieważ dokonując tej czynności działał w błędzie. Celem czynności nie było rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej na wszystkie przedmioty i prawa nabyte przez małżonków zarówno przed, jak i w czasie małżeństwa, a jedynie rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o nieruchomość położoną w miejscowości B. (2), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą nr (...), którą to nieruchomość powód nabył na mocy umowy darowizny z dnia 17 grudnia 2009 roku od swoich rodziców – C. D. i N. D.. Taki cel umowy został ujawniony notariuszowi sporządzającemu umowę rozszerzającą wspólność majątkową małżeńską, który nie pouczał stron umowy o jej wszystkich skutkach tj. o rozszerzeniu wspólności majątkowej małżeńskiej o wszystkie składniki majątku osobistego powoda. Zdaniem powoda pozostawał on więc w istotnym błędzie co do treści czynności prawnej.

Uzasadniając wniosek o zabezpieczenie powództwa, powód podał, że po rozwodzie pozwana dąży do sprzedaży udziałów w nieruchomości, a to uniemożliwiłoby mu wykonanie wyroku zapadłego w sprawie.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 roku Sąd uwzględnił wniosek powoda o zabezpieczenie roszczenia w całości.

W odpowiedzi na pozew z dnia 25 sierpnia 2025 roku, pozwana W. D. (1) wnosiła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, pozwana wskazywała, że oświadczenia woli złożone przy zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 17 grudnia 2009 roku były jasne i zrozumiałe, stąd brak jest przyczyn do uznania, że po stronie powoda doszło do jakiegokolwiek błędu. Powód nie wykazał przesłanek uzasadniających przyjęcie, że złożone przez niego w dniu 17 grudnia 2009 roku oświadczenie woli, mogło zostać złożone pod wpływem błędu. Pozwana podkreśliła przy tym, że błąd uzasadniający stwierdzenie nieważności czynności prawnej winien być błędem istotnym, odnoszącym się do treści czynności prawnej, nie zaś do towarzyszącej stronom umowy motywacji – na którą to powołuje się powód.

Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymywały opisane powyżej stanowiska procesowe.

Sąd ustalił, co następuje.

D. D. (2), na mocy umowy sprzedaży z dnia 7 czerwca 1993 roku, zawartej w formie aktu notarialnego, sporządzonego w kancelarii notarialnej w C. przy (...) przed notariuszem N. N. (Repertorium (...)), nabył prawo własności nieruchomości, położonej w P., gminie B. (2), oznaczonej w ewidencji gruntów numerem (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą (...).

W dacie nabycia ww. nieruchomości D. D. (1) był kawalerem.

Dowód:

- dokument – odpis księgi wieczystej(...), k. 16-18;

- dokument – odpis aktu notarialnego z dnia 7 czerwca 1993r., Rep. (...), k. 25-27.

D. D. (1) jest mechanikiem – blacharzem na nieruchomości położonej ww. w Ł., stanowiącej plac, a która stanowi gospodarczą całość z drugą działką na której jest warsztat naprawczy, prowadzi działalność gospodarczą. Na nieruchomości na której jest warsztat znajduje się również przybudówka zaadaptowana jako mieszkanie.

Niesporne.

W dniu 17 października 1998 r. D. D. (1) oraz W. D. (1) zawarli związek małżeński. W związku panował ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. D. D. (1) w dacie zawarcia związku małżeńskiego prowadził już działalność gospodarczą. W. D. (2) wiedziała, że jest on właścicielem nieruchomości w Ł..

Niesporne.

W 2001 r. rodzice D. D. (3) i N. D. nabyli nieruchomość położoną w B. (1), oznaczoną w ewidencji gruntów numerem (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą nr (...). Na tej nieruchomości małżonkowie rozpoczęli budowę domu mieszkalnego. Budowa była prowadzona systemem gospodarczym, w istocie budynek do dziś nie został zakończony. Od 2006 r. budynek był w stanie, który pozwalał na jego zamieszkanie.

Dowód:

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115;

- zeznania N. D., k. 100 verte-101;

- zeznania W. D. (1), k. 91 verte. 166-117.

Na początku małżeństwa, przez kilka lat, małżonkowie mieszkali w budynku zaadaptowanym do mieszkania na nieruchomości D. D. (1). Był okres w którym W. D. (1) wraz z synem stron wyprowadziła się do rodziców. W. D. (1) miała oczekiwania majątkowe wobec męża, które ten zobowiązał się spełnić – m.in. co do przeniesienia na małżonkę własności budowanego domu. Małżonkowie pogodzili się, a W. D. (1) ponownie zamieszkała z mężem.

Dowód:

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115;

- zeznania W. D. (1), k. 91 verte. 166-117.

W. D. (1) oczekiwała od męża, że sytuacja nieruchomości położonej w B. (1), na której został wybudowany dom zostanie uregulowana.

Rodzice I. D. postanowili darować mu nieruchomość na której prowadzona była budowa domu, w której miał zamieszkać ich syn z rodziną. I. D. wobec złożonej obietnicy zamierzał uczynić również swoją żonę współwłaścicielką nieruchomości. Zawarcia takiej umowy oczekiwała również W. D. (1).

Organizacją wizyty u notariusza zajmowała się N. D.. N. D. przekazywała notariuszowi informacje o tym, że strony chcą uregulować sytuację prawną w zakresie własności nieruchomości położonej w B. (1). Notariuszowi podczas umawiania wizyty, wskazano że przedmiotem czynności jest jedynie ww. nieruchomość w B. (1), nie podawano że I. D. jest właścicielem również innych nieruchomości. I. D. zawierając umowę o rozszerzenie wspólności ustawowej dążył do ustanowienia żony współwłaścicielem jedynie nieruchomości B. (1) na której prowadzi budowę domu, nie miał zamiaru ani woli czynienia jej współwłaścicielką nieruchomości w Ł..

Dowód:

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115;

- zeznania N. D., k. 100 verte-101;

- zeznania W. D. (1), k. 91 verte. 166-117.

Na mocy umowy darowizny z dnia 17 grudnia 2009 roku, zawartej w formie aktu notarialnego, sporządzonego w kancelarii notarialnej w C. przy ul. (...) przed notariuszem N. N. (Repertorium A nr (...)) D. D. (2) nabył od swoich rodziców – C. D. i N. D. - prawo własności nieruchomości położonej w B. (1), oznaczonej w ewidencji gruntów numerem (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą nr (...). Nieruchomość w dniu zawarcia umowy darowizny była zabudowana domem jednorodzinnym o powierzchni 160 m ( 2), w stanie surowym zamkniętym.

Dowód:

- dokument – odpis aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 2009 roku, Rep. A nr (...), k.22-24.

Na mocy umowy z dnia 17 grudnia 2009 roku, zawartej w formie aktu notarialnego, sporządzonego w kancelarii notarialnej w C. przy ul. (...) przed notariuszem N. N. (Repertorium A nr (...)), D. D. (2) i W. D. (1) zawarli majątkową umowę małżeńską, na mocy której z dniem zawarcia umowy rozszerzyli zakres wspólności majątkowej małżeńskiej na wszelkie przedmioty i prawa nabyte przez którekolwiek z małżonków zarówno przed, jak i w czasie trwania związku małżeńskiego pod jakimikolwiek tytułem prawnym.

W treści aktu w § 1 wskazano, że do majątku osobistego D. D. (1) wchodzi nieruchomość o powierzchni 0,1072 ha, położona w B. (1), powiat (...), województwo (...), oznaczona w ewidencji gruntów numerem (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą (...) (ww. nieruchomość objęta umową darowizny). Nie wskazano na żadne inne nieruchomości wchodzące w skład majątków osobistych stron.

W § 3 aktu wskazano, że małżonkowie rozszerzają zakres wspólności majątkowej małżeńskiej na wszelkie przedmioty i prawa nabyte przez którekolwiek z małżonków zarówno przed, jak i w czasie trwania związku małżeńskiego pod jakimikolwiek tytułem prawnym.

Dowód:

- dokument – odpis aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 2009 roku, Rep. A nr (...).

Treść aktu została przygotowana przez pracowników Kancelarii po rozmowie ze stronami. Niemniej notariusz N. N. przygotowując akt notarialny miała wiedzę od klientów jedynie o jednej nieruchomości tj. położonej w B. (1). Gdyby strony poinformowały notariusza, że D. D. (1) jest właścicielem więcej niż jednej nieruchomości, a chce przenieść na rzecz żony własność tylko nieruchomości położonej w B. (1), zaproponowałaby zawarcie między małżonkami innej umowy niż umowa rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej.

Celem zawarcia umowy rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej było uczynienie W. D. (1) jedynie współwłaścicielką nieruchomości położonej w B. (1), dlatego też ta nieruchomość została wymieniona w § 1 aktu. Jednocześnie notariusz zawsze uzyskuje od klientów informacje co do posiadanych nieruchomości, aby wykonać obowiązek z ustawy Prawo o notariacie tj. zawiadomienia właściwego wydziału ksiąg wieczystych o zmianach właścicielskich. W tej sprawie miała informację jedynie o nieruchomości w B. (1). Wobec tego, tylko w tym zakresie strony chciały rozszerzyć umowę majątkową małżeńską.

D. D. (1) nie wskazywał notariuszowi innych nieruchomości albowiem nie chciał ich objąć przedmiotową umową. Zawierając ww. umowy darowizny i rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej działał w zaufaniu do notariusza, który był poinformowany, że strony mają zamiar uczynić małżonków współwłaścicielami nieruchomości wskazanej w § 1 aktu notarialnego. Zawierając przedmiotową umowę, nie miał on zamiaru, ani wiedzy o tym że inne nieruchomości będące jego własnością na datę sporządzenia aktu również zostaną nią objęte na skutek zapisów z § 3 aktu.

Dowód:

- dokument – odpis aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 2009 roku, Rep. A nr (...);

- zeznania świadka N. N., k. 114 verte-115;

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115

W. D. (1) nie posiadała własnego majątku.

Po zawarciu umowy W. D. (1) została wpisana jako współwłaściciel na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej jedynie co do ww. nieruchomości w B. (1) - co do powyższego strony zawarły już wniosek w treści aktu notarialnego (por. § 7 aktu).

Dowód:

- dokument – odpis aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 2009 roku, Rep. (...) nr (...).

W trakcie trwania małżeństwa, W. D. (1) nie rościła sobie praw do innych nieruchomości męża. Nie podejmowała prób wpisania się jako współwłaściciel na podstawie ww. aktów notarialnych.

Dowód:

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115;

- zeznania N. D., k. 100 verte-101;

- zeznania W. D. (1), k. 91 verte. 166-117.

Sąd Okręgowy w Toruniu, wyrokiem z dnia 24 lipca 2024 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 2520/22, rozwiązał małżeństwo D. D. (2), syna C. i N. oraz W. D. (1) (z domu K.) córki N. i L., zawarte w dniu 17 października 1998 roku w B. (1) i zarejestrowane w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. (1) pod numerem (...) przez rozwód, bez orzekania o winie.

Dowód:

- dokument – odpis wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 24 lipca 2024 roku, sygn. akt: I C 2520/22.

Do stycznia 2025 r. przedmiotem rozmów stron w zakresie podziału majątku wspólnego była jedynie nieruchomość zabudowana domem.

W. D. (1) samodzielnie ustaliła dane pozostałych nieruchomości męża, co do których nie była odnotowana w treści ksiąg wieczystych jako współwłaściciel.

Dowód:

- częściowo zeznania W. D. (1), k. 91 verte. 166-117;

- zeznania D. D. (1), k. 91 verte, 114 verte-115.

Na wniosek W. D. (1) Sąd Rejonowy w Toruniu, VI Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 15 kwietnia 2025 roku dokonał wpisu w dziale II księgi wieczystej (...), zgodnie z którym D. D. (1) i W. D. (1) zostali ujawnieni jako współwłaściciele nieruchomości na prawach wspólności umownej majątkowej małżeńskiej rozszerzonej.

Dowód:

- dokument – odpis wniosku o dokonanie wpisu, k. 85-86;

- dokument – zawiadomienie o wpisie z dnia 15 kwietnia 2025 roku, k. 31-32.

Na wniosek W. D. (1) Sąd Rejonowy w Toruniu, VI Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 28 kwietnia 2025 roku dokonał wpisu w dziale II księgi wieczystej (...), zgodnie z którym D. D. (1) i W. D. (1) zostali ujawnieni jako współwłaściciele nieruchomości w udziałach wynoszących po ½ części.

Dowód:

- dokument – odpis wniosku o dokonanie wpisu, k. 87-88;

- dokument – zawiadomienie o wpisie z dnia 28 kwietnia 2025 roku, k. 33-34.

Pismem z dnia 5 maja 2025 roku, D. D. (1) złożył W. D. (1) oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, który został przez niego wykryty w dniu 21 stycznia 2025 roku. W treści pisma wskazano, że wolą powoda przy zawarciu umowy z dnia 17 grudnia 2009 roku było rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej jedynie o nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą (...), w której to strony wspólnie zamieszkiwały. Nie miał natomiast zamiaru rozszerzyć wspólności majątkowej małżeńskiej na inne składniki jego majątku osobistego. Pismo to W. D. (1) odebrała w dniu 12 maja 2025 roku.

Dowód:

- dokument- pismo z dnia 5 maja 2025 roku, k. 35-36;

- dokument – dowód nadania przesyłki pocztowej z dnia 7 maja 2025 roku, k. 37;

- dokument – potwierdzenie odbioru z dnia 12 maja 2025 roku, k. 38-39.

Pismem z dnia 3 lipca 2025 roku pozwana wezwała powoda do dokonania podziału majątku wspólnego poprzez przyznanie wszystkich składników majątku wspólnego stron na wyłączną własność powoda i spłatę na rzecz pozwanej w kwocie 1.637.550zł. Powód odebrał pismo w dniu 30 lipca 2025 roku.

Dowód:

- dokument- pismo z dnia 3 lipca 2025 roku, k. 68-69;

- dokument – potwierdzenie odbioru z dnia 30 lipca 2025 roku, k. 70-71.

Sąd zważył, co następuje.

Dowody z dokumentów w sprawie nie były kwestionowane co do ich wiarygodności. Jednocześnie spór w sprawie dotyczył skutków prawnych zawartej przez strony umowy z 17 grudnia 2009 r. majątkowej umowy małżeńskiej. Co do zasady ww. umowa jako zawarta w formie aktu notarialnego stanowi dowód w świetle art. 244 k.p.c. Niemniej wobec powołania się przez powoda na błąd przy zawarciu ww. umowy, dalsza ocena tego aktu podlegała ocenie prawnej.

Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznań świadka notariusz N. N. oraz dowód z przesłuchania stron D. D. (1), a także częściowo o zeznania świadka N. D. i częściowo zeznania W. D. (1). Świadek W. D. (3) odmówiła składania zeznań w niniejszej sprawie.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka N. N.. Świadek jest emerytowaną notariusz, przed którą sporządzono umowę darowizny oraz umowę majątkową małżeńską z dnia 17 grudnia 2009 roku. Nie pamiętała szczegółów dotyczących zawartych w dniu 17 grudnia 2009 roku umów, jednak wskazywała, że w swojej praktyce, kierowała się obowiązującymi ją przepisami i przy sporządzaniu aktów notarialnych, a konkretnie umów rozszerzających wspólność majątkową małżeńską, zawsze w oświadczeniach stron zamieszczanych w § 1 umowy, odnoszących się do składników majątku osobistego stron umowy, zamieszczała informacje odnoszące się do wszystkich składników tych majątków, ponieważ jest on powiązany nierozerwalnie z § 3 umowy. Jednocześnie jednak wskazywała, że gdyby posiadała informację o tym, że w istocie strony zmierzają jedynie do uregulowania kwestii związanych z własnością nieruchomości w B. (1), a D. D. (1) jest właścicielem innych jeszcze nieruchomości, zostałaby im zaproponowana inna forma umowy – przesunięcie majątkowe.

Sąd dał wiarę zeznaniom D. D. (1) – co do zasady. Sąd nie dał wiary powodowi jedynie w zakresie, w jakim twierdził, że nie zapoznał się z treścią umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 17 grudnia 2009 roku, ponieważ jego zeznania w tym zakresie przeczyły treści aktu notarialnego oraz zeznaniom świadka N. N. i N. D., które zeznały, że treść aktu została odczytana przez notariusza.

Sąd nie nadał mocy dowodowej oświadczeniu N. D. z dnia 9 lipca 2025 roku jako dokumentowi prywatnemu, który w ocenie Sądu sporządzony został jedynie na potrzeby niniejszego postepowania. Jednocześnie N. D. została przesłuchana w toku postępowania w charakterze świadka. Niemniej Sąd podszedł do złożonych przez świadka zeznań z ostrożnością. Świadek jest osobą pośrednio zainteresowaną wynikiem sprawy – matką powoda. Sąd dał jej wiarę w zakresie, w jakim opisywała, że strony prowadziły rozmowy co do uregulowania sytuacji majątkowej stron – co do tego, czego była ona bezpośrednim świadkiem - oraz co do tego, że powód dowiedział się o dokonywanych przez pozwaną wpisach w księgach wieczystych w styczniu 2025 roku, a także faktu że to ona umawiała wizytę u notariusza, informowała notariusza o celu dokonywanych czynności prawnych, albowiem te okoliczności potwierdziły pośrednio zeznania notariusza. Ponadto, okoliczności te znajdowały potwierdzenie w zeznaniach powoda oraz częściowo w zeznaniach samej pozwanej.

Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom W. D. (1) w zakresie, w jakim twierdziła ona, że celem umowy majątkowej małżonków z dnia 17 grudnia 2009 roku było uregulowanie stosunków majątkowych małżonków poprzez włączenie do wspólności majątkowej małżeńskiej wszystkich nieruchomości należących do majątku osobistego powoda. Treść jej zeznań w tym zakresie przeczy treści § 1 umowy oraz częściowo uznanym za wiarygodne zeznaniom powoda i zeznaniom N. D.. Co istotne, tej części zeznań pozwanej przeczyły również zeznania N. N., która wyraźnie wskazywała, że gdyby miała świadomość, że w skład majątku osobistego powoda wchodzą inne nieruchomości, które miałyby zostać objęte treścią oświadczenia, to zostałyby one wymienione wprost w § 1 umowy z uwagi na obowiązujące uregulowania ustawy – prawo o notariacie.

W świetle powyższego istotne jest to, że przedmiotu sporu w niniejszej sprawie nie stanowiły - co do zasady - okoliczności faktyczne. Strony były bowiem zgodne co do tego, że w dniu 17 grudnia 2009 roku zawarły umowę majątkową małżeńską, na mocy której powód i pozwana rozszerzyli wspólność majątkową małżeńską. Przedmiotem sporu było natomiast to, czy powód w chwili zawarcia umowy rzeczywiście działał pod wpływem błędu tj. w przeświadczeniu, że rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej dotyczy jedynie nieruchomości opisanej w § 1 umowy, czy też wszystkich nieruchomości posiadanych przez powoda w dacie zawarcia ww. umowy. Ocenie Sądu podlegały więc okoliczności złożenia przez małżonków oświadczeń woli oraz skutki prawne umowy z dnia 17 grudnia 2009 roku i oświadczenia z dnia 5 maja 2025 roku.

Powództwo w niniejszej sprawie zostało oparte na podstawie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2025 r., poz. 341 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ochrona przysługuje osobie, której prawo nie jest wpisane w księdze wieczystej lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia.

W sprawie przedmiotem oceny skutków prawnych jest majątkowa umowa małżeńska z 17 grudnia 2009 r.

Małżonkowie mogą zawrzeć umowę, w której swoje stosunki majątkowe unormują odmiennie od ustroju ustawowego. Umowy te mają doniosłość przede wszystkich w razie istnienia majątku przed zawarciem małżeństwa – tak jak w niniejszej sprawie. Umowa zawarta w trakcie trwania małżeństwa modyfikuje istniejący już ustrój wspólności dorobku. Zawarcie takiej umowy powoduje przesunięcie określonych praw majątkowych między małżonkami. Wspólność rozszerzona obejmuje prawa majątkowe, które według zasad ustroju ustawowego należą do majątku osobistego. Małżonkowie mocą samej umowy mogą włączyć do wspólności ustawowej przedmioty nabyte przez nich przed zawarciem małżeństwa. Kodeks wprowadza pewne ograniczenia w tym zakresie, enumeratywnie wyliczone w art. 49 kro. Umowa rozszerzająca wspólność może – stosownie do woli stron – działać tylko na przyszłość bądź także wstecz. W pierwszym przypadku, do majątku wspólnego wejdą tylko przedmioty nabyte po zawarciu umowy majątkowej, natomiast w drugim przypadku – także przedmioty nabyte przez jednego z małżonków wcześniej i dotychczas znajdujące się w majątku osobistym. Nie wyklucza się także umowy, według której do wspólności wejdą tylko określone składniki majątku osobistego nabyte przez jednego z małżonków przed zawarciem umowy. Omawiana umowa może kształtować nierówne udziały małżonków w majątku wspólnym (art. 50 1 kro, tak: T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze C.H. Beck, Warszawa 2012 str. 105-110).

Analizując zawartą przez strony umowę z dnia 17 grudnia 2009 roku, należy stwierdzić, że dotyczyła ona składników majątku nabytych przez każdego z małżonków zarówno przed, jak i po zawarciu małżeństwa. Umowa nie wyróżniała konkretnych składników majątku, które strony poddają wspólności rozszerzonej, lecz dotyczyła wszystkich składników majątku nabytych przed i w trakcie trwania związku małżeńskiego. Spod majątku wspólnego wyłączone zostały mocą samej ustawy jedynie składniki opisane w art. 49 kro (przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu, darowizny, prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom jak np. spółki cywilnej, prawa niezbywalne, wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała, zadośćuczynienia, niewymagalne wierzytelności o wynagrodzenie za pracę).

Mocą powyższej umowy, pozwana W. D. (1) stała się właścicielem nieruchomości położonej w B. (1) (na zasadach wspólności małżeńskiej), dla której prowadzona jest księga wieczysta (...) – o czym była mowa w § 1 aktu.

Umowa nie ograniczała się jednak tylko do rozszerzenia wspólności na przedmiotowe nieruchomości, lecz na wszystkie składniki majątku sprzed zawarcia związku małżeńskiego. Jak wynika to z paragrafu 3 przedmiotowej umowy: „D. I. i W. małżonkowie D. z dniem dzisiejszym rozszerzając zakres wspólności ustawowej na wszelkie przedmioty i prawa nabyte przez którekolwiek z nich zarówno przed jak i w czasie trwania związku małżeńskiego pod jakimkolwiek tytułem prawnym”. Z zakresu wspólności strony nie wyłączyły żadnych składników swoich majątków osobistych czy praw.

Analiza językowej umowy majątkowej małżeńskiej wskazuje, że małżonkowie poddali ustrojowi wspólności małżeńskiej rozszerzonej wszystkie składniki majątku osobistego nabyte przed zawarciem małżeństwa, w tym: nieruchomość położoną w B. (1) otrzymaną przez powoda od rodziców w darowiźnie, części składowe i przynależności tej nieruchomości w postaci posadowionego na niej budynku położoną w B. (1), ale także m.in. będącą przedmiotem sporu w sprawie zakupiona przez powoda na mocy umowy sprzedaży z dnia 7 czerwca 1993 roku, dla której prowadzona jest (...).

Nie ulega wątpliwości, że umowa rozszerzająca ustawową wspólność majątkową małżeńską jest swoistą, odrębną od umowy darowizny, umową nazwaną, uregulowaną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Jej celem jest ustalenie zasad, według których kształtować się mają wzajemne stosunki majątkowe małżonków, a więc uregulowanie w granicach dozwolonych przez prawo – istnienia i zakresu wspólności majątkowej małżeńskiej (wyrok SN z dnia 25 listopada 2003 roku, II CK 273/02). Do zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej dochodzi zatem nie tylko wówczas, gdy małżonkowie decydują się na zmianę ustroju majątkowego, lecz także wtedy, gdy modyfikują jedynie zakres majątku wspólnego, powodując jednocześnie przesunięcie określonych praw między majątkami osobistymi małżonków, a majątkiem wspólnym i wywierają skutek rozporządzający.

Pismem z dnia 5 maja 2025 roku, powód złożył pozwanej oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, który został przez niego wykryty w dniu 21 stycznia 2025 roku. W treści pisma wskazano, że wolą powoda przy zawarciu umowy z dnia 17 grudnia 2009 roku było rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej jedynie o nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą (...), w której to strony wspólnie zamieszkiwały. Nie miał natomiast zamiaru rozszerzyć wspólności majątkowej małżeńskiej na inne składniki jego majątku osobistego w tym na nieruchomość objętą niniejszym powództwem.

Zgodnie z art. 84 § 1 k.c., w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. W § 2 przywołanego przepisu wskazano, że można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Zgodnie zaś z treścią art. 88 k.c., uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie (§ 1). Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał (§ 2).

Pojęcie błędu nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, dlatego prób ustalenia jego znaczenia dokonały doktryna i judykatura. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2022 roku, wydany w sprawie o sygnaturze akt II CSKP 103/22 wskazał, że zawarta w art. 84 k.c. definicja błędu jako wady oświadczenia woli odwołuje się do jego potocznego rozumienia. Polega on na mylnym wyobrażeniu o otaczającej rzeczywistości co do prawdziwego stanu rzeczy lub braku takiego wyobrażenia, zatem zachodzi wówczas, gdy istnieje niezgodność między rzeczywistością, a jej odbiciem w świadomości podmiotu. Brak błędu, jeżeli składający oświadczenie znał otaczającą go rzeczywistość i rozumiał okoliczności, ale wyciągnął z nich niewłaściwe wnioski i podjął niesłuszną czy też niekorzystną dla siebie decyzję. Błąd polega bowiem na nieprawidłowości widzenia, a nie na nieumiejętności przewidywania i wnioskowania, nie odnosi się do sfery motywacyjnej oraz musi dotyczyć stanu istniejącego w momencie zawierania umowy, nie zaś okoliczności, które nastąpiły w toku wykonywania umowy, doprowadzając stronę do przekonania, że decyzja o jej zawarciu była błędna (podobnie wyroki Sądu Najwyższego z: 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV CSKP 5/21, z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt V CSK 435/17).

Zgodnie z art. 84 § 1 k.c., błąd stanowi wadę oświadczenia woli, gdy posiada dwie cechy wyróżniające: po pierwsze, dotyczy treści czynności prawnej, po drugie, jest istotny. W konsekwencji na gruncie obecnie obowiązującej regulacji w odniesieniu do błędu rozróżnia się błąd co do treści czynności prawnej, który po spełnieniu pozostałych przesłanek kodeksowych jest prawnie relewantny, oraz błąd niedotyczący treści czynności prawnej, niemający w zasadzie znaczenia prawnego. Natomiast w Kodeksie zobowiązań (art. 36 k.z.) oraz w Przepisach ogólnych prawa cywilnego z 1950 r. (art. 74 § 1 w zw. z art. 72 ustawy z 18.07.1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego) wyróżniano błąd co do treści oświadczenia woli oraz błąd w pobudce, odnoszący się do sfery motywacyjnej oświadczającego. Prawodawca celowo pominął w art. 84 k.c. błąd w pobudce, co skutkuje uchyleniem obowiązku badania procesu psychologicznego podejmowania decyzji o dokonaniu czynności prawnej przez oświadczającego, które jest niepewne i oparte na nieostrych kryteriach, rodząc w praktyce poważne trudności (M. Maciejewska-Szałas [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Gdańsk 2026, art. 84 )”.

Co istotne, czynność prawna mająca wadę spowodowaną błędnym oświadczeniem woli jest czynnością względnie nieważną. Oznacza to, że ważność tej czynności może zostać wzruszona przez uchylenie się przez działającego pod wpływem błędu od skutków prawnych jego oświadczenia woli. Dopiero taka czynność powoduje nieważność czynności od chwili jej dokonania, czyli wstecz ( ex tunc).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że powód działał pod wpływem błędu w rozumieniu art. 84 k.c., zawierając w dniu 17 grudnia 2009 roku umowę majątkową małżeńską ze swoją ówczesną żoną W. D. (1). W ocenie Sądu, treść złożonego przez małżonków w obecności notariusza oświadczenia w powiązaniu z towarzyszącymi okolicznościami, mogła wzbudzać w powodzie przeświadczenie, że dotyczy rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej dotyczy jedynie elementów wskazanych w § 1 umowy. Jednocześnie błąd ten pozostawał błędem istotnym.

Według § 3 umowy strony zawarły majątkową umowę małżeńską, na mocy której z dniem zawarcia umowy rozszerzyli zakres wspólności majątkowej małżeńskiej na wszelkie przedmioty i prawa nabyte przez którekolwiek z małżonków zarówno przed, jak i w czasie trwania związku małżeńskiego pod jakimikolwiek tytułem prawnym. Zdaniem Sądu, choć słowo „wszelkie” jako słowo języka ogólnego nie wymaga szczególnego zdefiniowania i wytłumaczenia nawet osobie nieposiadającej wykształcenia prawniczego, to okoliczność, że w § 1 umowy wymieniono jedną z nieruchomości należących do majątku osobistego powoda w powiązaniu z okolicznościami zawarcia obu umów dotyczących tej samej nieruchomości w dniu 17 grudnia 2009 roku, przemawiały za przyjęciem, że powód działał w przeświadczeniu, że umowa rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej dotyczy jedynie nieruchomości opisanej w § 1 tejże umowy.

Odnosząc się do argumentacji pozwanej, że gdyby rzeczywiście było tak, że celem rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej było włączenie do majątku wspólnego małżonków jedynie nieruchomości wymienionej w § 1 umowy, to nic nie stało na przeszkodzie, aby ograniczenie to zostało wskazane w treści oświadczenia w § 3 umowy, podobnie, jak nic nie stało na przeszkodzie, aby powód zawarł z powódką umowę darowizny udziału w prawie własności tej nieruchomości, to wskazać wypada, że zarówno D. D. (1), N. D. jak i sama pozwana wskazywali w swoich zeznaniach, że to nie oni jako strony umów zawieranych w dniu 17 grudnia 2009 roku wybrali formę prawną czynności przenoszących własność nieruchomości, a zrobiła to notariusz, uwzględniając ujawnione jej zamierzenia stron.

Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że to rodzice powoda - N. D. wraz z mężem umówili termin czynności z notariuszem, przekazując jednocześnie, jaki jest cel stron. Celem tym było przeniesienie prawa własności nieruchomości położonej w B. (1) przez rodziców D. D. (1) na małżonków – D. i W. D. (1). Notariusz wobec informacji o tym, że w skład majątku małżonków wchodzi tylko jednak nieruchomość zaproponował – wobec woli darowizny tylko na rzecz D. D. (1), przeniesienie własności w dwóch etapach. Najpierw rodzice D. D. (1) uczynili darowiznę na jego rzecz, by ten następnie przeniósł własność na rzecz swojej żony w ramach umowy majątkowej małżeńskiej. Zarówno N. D., jak i D. D. (1) podkreślali, że nie orientując się co do regulacji prawnych, działali w pełnym zaufaniu do notariusz, sporządzającej czynności. Wierzyli, że ujawniony jej cel stron zostanie odzwierciedlony w treści sformułowanych przez notariusza oświadczeń woli.

Jednocześnie, notariusz przeprowadzająca czynność, miała obowiązek przeprowadzić szczegółowy wywiad co do stanu majątków osobistych stron, co w niniejszej sprawie najwyraźniej nie miało miejsca wobec jednoznacznych informacji co do celu z jakim przyszli klienci. Takie ustalenie stanu faktycznego jest logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, szczególnie że wizytę u notariusza umawiała N. D., która miała na celu jedynie dokonanie darowizny jednej nieruchomości na rzecz syna. Wobec tego, nie były prowadzone rozmowy co do innych nieruchomości. Skutkiem tego było nieudzielenie przez strony informacji notariuszowi, że powód jest właścicielem innych jeszcze – niż opisane w § 1 umowy – nieruchomości, a w rezultacie błąd po stronie powoda, że przedmiotem czynności z § 3 aktu jest jedynie nieruchomość opisana w § 1 umowy.

Podkreślenia wymaga, że powód nie posiadał żadnego interesu w tym, aby w chwili zawarcia umowy rozszerzającej wspólność majątkową zataić fakt, że do jego majątku osobistego wchodzą inne nieruchomości – w tym nieruchomość, do której odnosi się żądanie pozwu. Pozwana wiedziała bowiem o tym, że istnieją inne nieruchomości, które stanowią jego własność. Dotyczyło to przede wszystkim warsztatu powoda z przybudówką (w której strony mieszkały przez kilka pierwszych lat małżeństwa) oraz parkingu przylegającego do tego warsztatu – który jest objęty niniejszym powództwem. Gdyby więc, tak jak twierdziła pozwana, celem umowy małżonków z dnia 17 grudnia 2009 roku było uregulowanie całości sytuacji majątkowej stron i objęcie wspólnością majątkową małżeńską całego majątku powoda, to strony, dążąc do takiego celu, wskazałyby w treści umowy wszystkie składniki majątku, które mają zostać objęte wspólnością małżonków.

W ocenie Sądu, za uznaniem, że intencją powoda było rozszerzenie wspólności majątkowej jedynie o nieruchomość opisaną w § 1 umowy rozszerzającej wspólność majątkową małżonków, a powód działał pod wpływem błędu, przemawiała również okoliczność, że obie umowy dotyczące tej samej nieruchomości – darowizna dokonana przez rodziców powoda i rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej – zostały zawarte przed tym samym notariuszem, tego samego dnia - jedna po drugiej. Świadek N. N. zeznała, że w takich sytuacjach, jak w niniejszej sprawie, strony często postępują właśnie w taki sposób, minimalizując koszty związane z przesunięciami majątkowymi na rzecz małżonka.

Ponadto, w treści § 7 strony wnosiły o dokonanie wpisu prawa własności na rzecz małżonków tylko w odniesieniu do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...). Gdyby w istocie było tak, jak twierdziła pozwana, że celem czynności było całościowe uregulowanie sytuacji majątkowej stron i rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o wszystkie składniki majątku osobistego powoda, to w treści aktu znalazłyby się wniosku o dokonanie wpisu we wszystkich księgach wieczystych, prowadzonych dla nieruchomości będących dotychczas wyłączną własnością powoda. Tymczasem, w umowie z dnia 17 grudnia 2009 roku strony nie wnosiły o dokonanie wpisów w tych księgach wieczystych. Powyższe czynności wpisów w innych księgach wieczystych pozwana zaczęła czynić dopiero po rozwodzie stron, tj. w 2025 r. Jednocześnie pozwana, w żaden wiarygodny sposób nie wykazała by wcześniej celem zawarcia umowy z 2009 r. było właśnie objęcie nią również nieruchomości, której dotyczy powództwo w sprawie. W szczególności by przed 2025 r. strony zamierzył odnotować ją jako współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej. Temu zaprzeczył powód, który kategorycznie wskazał, że jego celem nigdy nie było uczynienie małżonki współwłaścicielką nieruchomości na których prowadzi działalność gospodarczą. O ile ww. twierdzenia co do zasady – wobec rozwodu stron – można poddawać w wątpliwość to pozostałe okoliczności ustalone w sprawie, wskazują, że te twierdzenia polegają na prawdzie.

Powyższe uwagi odnoszące się do celu, jaki towarzyszył stronom w dniu 17 grudnia 2009 roku, kiedy to zdecydowały się zawrzeć umowę rozszerzającą wspólność majątkową małżeńską, mają znaczenie w niniejszej sprawie o tyle, że odnoszą się do okoliczności towarzyszących zawarciu tej umowy, kształtujących pośrednio przekonanie powoda o treści zawieranej umowy oraz jej skutkach. Powód, działając bowiem w pełnym zaufaniu do notariusz, przed którą strony złożyły swoje oświadczenie woli, pojmował znaczenie dokonanej czynności w ten sposób, że treść § 1 połączona jest z treścią § 3 umowy, które to postanowienia należy odczytywać łącznie. Cel czynności prawnych dokonywanych tego samego dnia pomiędzy powodem i jego rodzicami oraz pomiędzy samymi małżonkami, w powiązaniu z opisem majątku osobistego powoda umieszczonym w § 1 umowy wzbudził w nim więc przeświadczenie, że notariusz w sposób odpowiedni dobrała rodzaj tych czynności oraz odpowiednio sformułowała treść koniecznych do osiągnięcia ujawnionego jej celu oświadczeń stron – przeniesienie własności jedynie nieruchomości położonej w B. (1).

Sąd na podstawie okoliczności sprawy, w tym wobec zeznań notariusza przeprowadzającego czynności, uznał, że powód, wbrew zarzutom pozwanej nie pozostawał więc w błędzie jedynie w odniesieniu do pobudek. Jego błąd dotyczył w istocie treści czynności – zakresu rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej.

Jednocześnie, powód w błędnym przekonaniu co do rzeczywistej treści złożonego oświadczenia w odniesieniu do zakresu rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej powód pozostawał do momentu, w którym pozwana dokonała wpisu mającego jej przysługiwać prawa własności nieruchomości. Pierwszy taki wpis miał miejsce w styczniu 2025 roku.

Odnosząc się jeszcze do twierdzeń pozwanej, że powód zdawał sobie w pełni sprawę ze znaczenia zawartej umowy rozszerzającej wspólność majątkową małżonków, o czym miałby świadczyć fakt, że zawarł z rodzicami w 2013 roku umowę darowizny udziału we współwłasności nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta (...), która to umowa poprzedzona była zawarciem przez jego rodziców umowy sprzedaży tej nieruchomości z panem X., to pozwana – w niniejszym procesie - nie wykazała (nie powołała w tym zakresie dowodów), aby w rzeczywistości doszło do umowy sprzedaży z powodem i aby to powód miał uiścić cenę sprzedaży nieruchomości. Jeżeli pozwana twierdziła, że celem tych czynności było ukrycie przed nią faktu, że to powód zakupił tę nieruchomość, to na niej spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie po myśli art. 6 k.c., któremu nie sprostała.

Mając przy tym na względzie treści pouczenia udzielonego małżonkom przy zawarciu umowy w dniu 17 grudnia 2009 roku co do treści art. 471, 49, 50, 50 1 k.r.i.o., istotnym jest również, że powód nie pozostawał w błędzie co do tego, czym jest sama wspólność majątkowa małżeńska i jej rozszerzenie oraz jakie niesie ona ze sobą skutki, o czym miał zostać pouczony przez notariusza zgodnie z treścią aktu notarialnego. Powód pozostawał w błędzie co do zakresu, o jaki zostaje rozszerzona ta wspólność. Przedmiotem rozmów stron, a także informacji przekazanych notariuszowi było bowiem – tak jak wskazywano powyżej – jedynie dokonanie przesunięć majątkowych w zakresie nieruchomości opisanych w §1 aktu. W tym postanowieniu umownym nie wymieniono natomiast, albowiem nie było to objęte zamiarem stron, nieruchomości objętej pozwem.

Przypomnieć należy, że już w uchwale z dnia 14 czerwca 1963 r., III CO 24/63, OSNCP 1964, nr 5, poz. 88, Sąd Najwyższy przyjął, że umowa majątkowa małżeńska rozszerzająca wspólność ustawową o konkretny przedmiot wchodzący w skład majątku odrębnego jednego małżonka jest umową zbycia tego przedmiotu, nieodpłatnym rozporządzeniem nim. Natomiast w wyroku 7 sędziów z dnia 24 lutego 2011 r., III CSK 137/10, w sprawie o odwołanie darowizny, jako zasadę prawną przyjął, iż umowa majątkowa małżeńska rozszerzająca wspólność ustawową o konkretny przedmiot wchodzący w skład majątku odrębnego jednego małżonka jest umową zbycia tego przedmiotu, nieodpłatnym rozporządzeniem nim.

Umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską z dnia 17 grudnia 2009 roku miała charakter nieodpłatny. Pozwana stała się bowiem właścicielką nieruchomości, będących dotychczas wyłączną własnością powoda, nie wnosząc do majątku wspólnego żadnego składnika swojego majątku osobistego, którego nie posiadała. Wobec tego, nie znajdowały w niniejszej sprawie ograniczenia, o których mowa w art. 84 § 1 zd. 2 k.c.

Mając to na uwadze, uzasadnionym jest również stwierdzenie, że powód, zdając sobie sprawę z treści czynności, nie dokonałby jej. Pozwana bowiem nie wniosła do majątku wspólnego stron żadnego majątku, gdyż takiego nie posiadała. Jednocześnie sytuacja stron jako małżeństwa przed dokonaniem czynności z dnia 17 grudnia 20009 roku była niepewna. Pozwana wróciła bowiem niedawno do męża po wyprowadzce do swoich rodziców.

W ocenie Sądu, pozwana dopiero po rozwiązaniu związku małżeńskiego z powodem ustaliła numery ksiąg wieczystych nieruchomości wchodzących przed zawarciem umowy z 17 grudnia 2009 roku do majątku osobistego powoda i wniosła o dokonanie w księgach wieczystych wpisu prawa własności tych nieruchomości na swoją rzecz, ponieważ doskonale zdawała sobie sprawę z tego, że celem, jaki towarzyszył stronom przy zawarciu umów darowizny i rozszerzenia wspólności majątkowej w dniu 17 grudnia 2009 roku. O tym, jakie są w istocie znaczenie i skutki oświadczenia powoda dowiedziała się natomiast już po rozwodzie, gdyż podobnie jak powód, była ona w błędzie co do zakresu rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej.

W tym stanie rzeczy, wobec spełnienia przesłanek z art. 84 k.c., Sąd uznał również, że oświadczenie powoda z dnia 5 maja 2025 roku o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z dnia 17 grudnia 2009 roku, złożonego pod wpływem błędu jest skuteczne, co w konsekwencji prowadziło do wniosku, że nie doszło do rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej o składniki majątku osobistego powoda, niewymienione w § 1 umowy.

Wobec tego, że powód w dniu 17 grudnia 2009 roku powód działał pod wpływem błędu, a oświadczenie z dnia 5 maja 2025 roku należało uznać za skuteczne, zachodziły podstawy do uznania, że treść księgi wieczystej (...) jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. W konsekwencji zachodziła również konieczność zastosowania przywołanego przepisu i uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Mając na uwadze opisane powyżej okoliczności, powództwo należało uwzględnić w całości poprzez uzgodnienie treść księgi wieczystej numer (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu dla nieruchomości położonej w miejscowości Ł., obręb P., gmina B. (2), powiat (...), województwo (...) stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków numerem (...) o powierzchni 0,0777 ha, z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II tej księgi jako jedynego właściciela D. D. (2) (PESEL (...)), syna N. i C., w miejsce dotychczasowych współwłaścicieli D. D. (2) i W. D. (1) w udziałach wynoszących po ½ części.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i §1 1 k.p.c. Powództwo zostało uwzględnione w całości, dlatego Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda zwrot poniesionych przez niego kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Na poniesione przez powoda koszty procesu w kwocie 5.617,00zł składały się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 2.000 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 3.600 zł [§2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215)] oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa kwocie 17,00zł [zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z pkt. IV załącznika ustawy z 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (Dz.U.2025.1154)].