I C 335/24

Sygn. akt: I C 335/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 lipca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2025 r. w H.

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w R.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta H.

o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego

I. ustala, że od dnia 1 stycznia 2022 roku nie istnieje obowiązek uiszczania przez powoda (...) S.A. z siedzibą w R. opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego działki nr (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...) – z uwagi na zwolnienie ustawowe,

II. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta H. na rzecz powoda (...) S.A. w R. kwotę 1.101,52 zł (tysiąc sto jeden złotych pięćdziesiąt dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu,

III. nieuiszczone koszty sądowe w kwocie 63,96 zł przejmuje na rachunek Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni.

Sygn. akt I C 335/24

(wyroku z dnia 21 lipca 2025 roku – k. 127)

J. faktyczny:

Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości objętej (...), stanowiącej działkę numer (...). Użytkownikiem wieczystym nieruchomości są (...) S.A. w R..

(fakt bezsporny)

Pismem z dnia 29 grudnia 2021 roku właściciel wypowiedział dotychczasową wysokość opłaty rocznej w kwocie 3.352,86 zł i zaproponował nową opłatę – od 2022 roku – w wysokości 3.434,99 zł wynikającą ze zaktualizowanej wartości nieruchomości (343.499,00 zł) oraz wskaźnika procentowego 1 %.

(dowód: wypowiedzenie – akta administracyjne)

Użytkownik wieczysty (powód) pismem z dnia 20 stycznia 2022 roku zakwestionował wypowiedzenie, podnosząc, że jest bezskuteczne, albowiem na ww. nieruchomości znajduje się infrastruktura kolejowa.

(dowód: wniosek – k. 4.)

Działka nr (...) znajduje się w H. przy ul. Osada kolejowa na wysokości przystanku osobowego H.-H. zarządcy infrastruktury będącego jednocześnie przewoźnikiem (...). Grunt znajdujący się na (...) znajduje się w użytkowaniu kolei od 1937 roku. W 1956 roku na zmodernizowanym wówczas peronie H.-H. zbudowano kasę biletową, poczekalnie dla podróżnych, pomieszczenie techniczne oraz przejście podziemne łączące peron z ul. (...) do T. oraz ulicą (...) kolejowa. W ostatnich latach peron wraz z otoczeniem poddawany jest modernizacji, która rozpoczęła się we wrześniu 2022 roku.

Na działce nr (...) znajduje się element infrastruktury kolejowej bezpośrednio związany z linią kolejową nr 250 – infrastruktura umożliwiająca dotarcie na perony pasażerom pieszo z drogi publicznej.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu kolejnictwa – k. 81-95)

Ocena dowodów:

Oceniając materiał dowodowy należy wskazać, że autentyczność oraz wiarygodność dokumentów dotyczących nabycia przez pozwanego prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu, urządzeń infrastruktury kolejowej tam posadowionych, a także przebiegu procedury związanej z wypowiedzeniem opłaty rocznej nie były kwestionowane przez strony, a nadto nie budzą wątpliwości Sądu orzekającego.

Za w pełni wiarygodny dowód dla rozstrzygnięcia sprawy należało również opinię sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu kolejnictwa E. R.. Przedstawiona przez biegłego opinia jest jasna, logiczna, stanowcza, kompletna i wewnętrznie niesprzeczna. Biegły zweryfikował obecność na spornej nieruchomości urządzeń infrastruktury kolejowej poprzez oględziny nieruchomości. Kwalifikacja stwierdzonych naocznie elementów jako elementów infrastruktury kolejowej wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym nie budzi zastrzeżeń. Strony również w tym zakresie nie wnosiły żadnych zarzutów.

Sąd pominął na podstawie art. 286 k.p.c. a contrario dowód z uzupełniającej opinii biegłego, gdyż podniesione przez pozwanego zarzuty odnośnie braku rozróżnienia przez biegłego opłaty za użytkowanie wieczyste od podatku od nieruchomości są niezasadne. Nawiązanie w opinii do prawa podatkowego wynikało jedynie z konieczności rozróżnienia określonych elementów infrastruktury kolejowej (co było przedmiotem opinii) od urządzeń nie stanowiących takich elementów. Zarzuty pozwanego w ogóle nie dotyczyły prawidłowości zakwalifikowania przez biegłego wymienionych w opinii urządzeń jako elementów infrastruktury kolejowej.

Kwalifikacja prawna:

Ostatecznie strona powodowa domagała się ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej za sporny grunt jest nieuzasadniona, gdyż nie istnieje obowiązek wnoszenia opłaty za sporny grunt.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty.

W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 697) grunty zajęte pod infrastrukturę kolejową są zwolnione od opłat z tytułu użytkowania wieczystego. W myśl art. 4 pkt 1 powołanej powyżej ustawy infrastruktura kolejowa to elementy określone w załączniku nr 1 do ustawy. Na podstawie opinii biegłego z zakresu kolejnictwa Sąd ustalił, iż na działce nr (...) znajduje się przejście podziemne łączące peron z ul. (...) do T. oraz ulicą (...) kolejowa. Jest to infrastruktura umożliwiająca dotarcie na perony pasażerom pieszo z drogi publicznej, a zatem stanowi element infrastruktury kolejowej wymieniony w pkt 6 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym („perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego;”). Zgodnie z pkt 12 załącznika elementem infrastruktury kolejowej są również grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1-11. W związku z powyższym należało uznać, że zwolnienie od obowiązku uiszczania opłaty rocznej obejmuje w całości działki, na których posadowione są wskazane przez biegłego elementy infrastruktury kolejowej. Z opinii jednoznacznie wynika, że wymienione powyżej elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na spornej nieruchomości w dacie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (tj. na dzień 29 grudnia 2021 roku).

Nie budzi wątpliwości, że zwolnienie gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową od opłat z tytułu użytkowania wieczystego (art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym, obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1043 ze zm.) podlega uwzględnieniu przy aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (art. 77-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.). Procedura aktualizacji bowiem powinna jednoznacznie rozstrzygać, czy w stosunku do danej nieruchomości opłata jest należna, w jakiej wysokości i od kiedy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., IV CSKP 75/21, Legalis).

Zatem, mając na względzie powyższe, na podstawie art. 77 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 8 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym należało ustalić, że od dnia 1 stycznia 2022 roku nie istnieje obowiązek uiszczania przez powoda opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego spornego gruntu.

Koszty procesu:

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając na rzecz powoda – jako wygrywającego proces w całości – poniesione przez niego koszty, na co składały się: opłata sądowa od pozwu (172,00 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł), wynagrodzenie fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (900,00 zł) zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) oraz koszty poświadczeń notarialnych 29,52 zł – łącznie 1.101,52 zł.

Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarb Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni. Zważywszy, iż Skarb Państwa stanowi konstrukcyjnie jedną osobę prawną, brak było podstaw, aby ww. nakazać ściągnięcie tych kosztów od statio fisci, które reprezentowało stronę pozwaną. Na gruncie procesu cywilnego ekonomicznie bezcelowym jest przenoszenie kosztów sądowych pomiędzy różne jednostki Skarbu Państwa, zwłaszcza o wartości pomijalnej (63,96 zł). Wykładnię w tym kierunku można uzasadniać także obecnym brzmieniem art. 21a i 80a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.