I C 198/24

Sygn. akt I C 198/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Berent

po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2026 r. w E.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa P. P. (P.)

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w P.

o zapłatę

I. zasądza od pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz powoda P. P. kwotę 21.045,20 zł (dwadzieścia jeden tysięcy czterdzieści pięć złotych dwadzieścia groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 1.045,20 zł za okres od dnia 11 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty,

- 20.000 zł za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III. zasądza od pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz powoda P. P. kwotę 3.804,04 zł (trzy tysiące osiemset cztery złote cztery grosze) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

IV. nakazuje pobrać od pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 1508,83 zł (tysiąc pięćset osiem złotych osiemdziesiąt trzy grosze) tytułem wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa;

V. przejmuje pozostałe wydatki na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt I C 198/24

wyroku z dnia 12 czerwca 2026 roku

I.

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1. Powód P. P. wystąpił z powództwem przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w P., domagając się zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kwoty 3.965,20 zł tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a także zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

2. W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w dniu 7 lipca 2022 roku wsiadając do autobusu linii S, w wyniku nagłego zamknięcia drzwi przez kierowcę, został nimi przytrzaśnięty, a następnie po ich otworzeniu wypadł z autobusu, doznając obrażeń w postaci otwartej rany głowy, zwichnięcia stawu ramiennego, zwichnięcia, skręcenia oraz naderwania stawów i więzadeł obręczy barkowej, stłuczenia kolana prawego i dłoni prawej oraz rany łuku brwiowego. Kierowca nie zainteresował się stanem powoda, dopiero jego zmiennik wezwał pogotowie ratunkowe. Na skutek zdarzenia całkowitemu zniszczeniu uległy okulary powoda o wartości 759,60 zł. Powód poniósł również koszty leczenia. Mimo zgłoszenia szkody oraz złożenia wszelkiej dokumentacji pozwany ubezpieczyciel nie znalazł podstaw do wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia.

(pozew, k. 3-12)

II.

(stanowisko pozwanej)

3. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

4. Zdaniem pozwanej roszczenia powoda opierają się na jego jednostronnej relacji ze zdarzenia, która w żaden sposób nie została potwierdzona. Z okoliczności (...) nie wynikają okoliczności zdarzenia, nie są one potwierdzone przez sanitariuszy, którzy rzekomo wezwani zostali na miejsce zdarzenia. Brak potwierdzenia, aby do takiego wezwania doszło. Podobnie, wypełniona przez powoda karta skarg i wniosków stanowi jedynie jednostronną relację powoda. Pozwany wskazał, że nie jest uprawniony do obciążania polisy sprawcy bez jego zgody, zwłaszcza w sytuacji, kiedy ubezpieczony nie potwierdza okoliczności zdarzenia. Stąd, pozwany kwestionuje, jakoby do szkody na osobie powoda doszło w miejscu, okolicznościach i z przyczyn podanych przez niego. Zdaniem pozwanego powód nie udowodnił istnienia wszystkich przesłanek uzasadniających odpowiedzialność ubezpieczonego, w szczególności okoliczności dotyczących zaniechania lub niedopełnienia obowiązków czy winy ubezpieczonego. Nadto, pozwany zakwestionował również roszczenie powoda co do wysokości, w tym w zakresie kosztów leczenia oraz uszkodzonego mienia.

(odpowiedź na pozew, k. 115-116v)

III.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

5. W dniu 7 lipca 2022 roku około godz. 13.30 na przystanku (...) przy ul. (...) w E. powód P. P. (ur. (...)) próbował wsiąść tylnymi drzwiami do autobusu linii (...) marki P. o numerze rejestracyjnym (...), gdy kierujący autobusem, nie upewniwszy się, czy wszyscy pasażerowie wsiedli, zamknął drzwi, przytrzaskując powoda, po czym ruszył.

6. Widząc tę sytuację, pasażerowie zaczęli krzyczeć, aby kierowca zatrzymał autobus. Gdy drzwi pojazdu się otworzyły, powód wypadł na bruk, upadając na prawą stronę ciała. W momencie upadku powód poczuł silny ból głowy oraz ból prawego barku i prawego kolana. Powód nie mógł poruszyć barkiem i łokciem, wyprostować palców u prawej ręki, miał ranę tłuczoną czoła. Przechodnie stojący na przystanku pomogli mu wstać i ponownie wejść do autobusu, gdyż powód chciał kontynuować jazdę.

(dowód: przesłuchanie powoda P. P., płyta CD k. 165)

7. W momencie odjazdu z przystanku kierowca autobusu L. F. nie widział, jak wygląda sytuacja przy tylnych drzwiach, gdyż autobus był wypełniony pasażerami, którzy ograniczali widoczność. Słysząc krzyki myślał, że jeden z pasażerów chce wysiąść z autobusu.

(dowód: zeznania świadka L. F., płyta CD k. 209)

8. W czasie jazdy doszło do zmiany kierowcy przy Estakadzie L.. Po dojechaniu na przystanek końcowy przy ul. (...), nowy kierowca Ł. P. podszedł do powoda i zapytał go, co się stało. Gdy powód opowiedział o zdarzeniu, kierowca zdecydował o poinformowaniu inspektora nadzoru (...) oraz wezwaniu pogotowia ratunkowego.

(dowód: przesłuchanie powoda P. P., płyta CD k. 165, zeznania świadka Ł. P., płyta CD k. 209)

9. Po przyjeździe inspektor (...) wypytał powoda - który miał widoczne ślady krwi na twarzy oraz uszkodzony łuk brwiowy - o przebieg zdarzenia. Na żądanie inspektora obaj kierujący autobusem spisali raporty. W dacie zdarzenia w autobusie była niesprawna kamera boczna.

(dowód: zeznania świadka Ł. Ż. (2), płyta CD k. 209, raporty kierowców, k. 177-178)

10. Ratownicy medyczni zaopatrzyli na miejscu rany powoda, zmierzyli ciśnienie i zdecydowali o przetransportowaniu go do szpitala.

(dowód: zeznania świadka L. C., płyta CD k. 209)

11. Karetką pogotowia ratunkowego powód został przewieziony na Szpitalny Oddział Ratunkowy Szpitala św. C. a U. w E., gdzie w oparciu o badanie fizykalne oraz TK – rozpoznano stłuczenie głowy, ranę łuku brwiowego prawego, stłuczenie dłoni prawej i kolana prawego i unieruchomiono powodowi prawą rękę w temblaku.

12. Po obserwacji tego samego dnia powód został zwolniony do domu z zaleceniem dalszego leczenia u lekarza rodzinnego, wykonywania opatrunków jałowych, przyjmowania leków przeciwbólowych, a w razie nawrotu dolegliwości zgłoszenie do lekarza.

13. Dalsze leczenie powód kontynuował w Przychodni Lekarskiej (...) sp. z o.o. w E.. Podczas konsultacji neurologicznej w dniu 27 lipca 2022 roku nie stwierdzono istotnych objawów ogniskowych, rozpoznano inne zespoły bólu głowy (G44) i inne zaburzenia mózgu (G93) i zaordynowano farmakoterapię.

14. Z kolei, w wyniku konsultacji ortopedycznej w dniu 1 sierpnia 2022 roku rozpoznano otwartą ranę głowy (S01), zwichnięcie stawu ramiennego (S43.0), zwichnięcie, skręcenie i naderwanie stawów i więzadeł obręczy barkowej (S43), zalecono ćwiczenia w warunkach domowych i wydano skierowanie do pracowni fizjoterapii.

15. W okresie od 13 marca do 3 maja 2023 roku powód przebywał na turnusie rehabilitacyjnym.

(dowód: dokumentacja medyczna leczenia powoda, k. 24-28, 88-90, 121-123, przesłuchanie powoda P. P., płyta CD k. 165)

16. Po wypadku powód ma problem z poruszaniem prawą ręką, narzeka na przykurcz prawej dłoni, który uniemożliwia m.in. utrzymanie sztućców. Powód jest osobą praworęczną, a na skutek dolegliwości powypadkowych był zmuszony do używania jedynie lewej ręki, pozbawionej jednego palca utraconego w czasie II wojny światowej.

17. Powód nadal kontynuuje fizykoterapię w ramach świadczeń refundowanych przez NFZ z uwagi na utrzymujący się deficyt funkcji stawu brakowego prawego z długotrwałym zespołem bólowym. Ponadto, leczy się w poradni leczenia bólu. Przed wypadkiem nie miał problemów z prawą kończyną górną, leczył się kardiologicznie, ma wszczepiony rozrusznik serca. Nadto, cierpi na zaćmę i niedosłuch.

18. Powód ma tzw. pierwszą grupę inwalidzką, przed zdarzeniem poruszał się o lasce.

(dowód: przesłuchanie powoda P. P., płyta CD k. 165)

19. W wyniku wypadku z dnia 7 lipca 2022 roku powód doznał rany tłuczonej głowy, stłuczenia barku prawego, stłuczenia ręki prawej, stłuczenia kolana prawego. Z odniesionymi obrażeniami wiązały się znaczne dolegliwości bólowe, szczególnie głowy i barku prawego.

20. Zespoły bólowe głowy wymagały leczenia neurologicznego, zaś dolegliwości barku leczenia ortopedycznego i fizjoterapeutycznego.

21. Na skutek ww. zdarzenia powód odniósł trwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 1% w zakresie rany tłuczonej łuku brwiowego oraz na poziomie 5% w zakresie zespołu bólowego i przykurczu barku prawego.

22. Ze względu na wcześniej amputowany palec lewej ręki powód wymagał pomocy osób trzecich w wymiarze 2 razy w tygodniu po 4 godziny przez 3 tygodnie.

23. Wypadek nie spowodował innych ograniczeń w życiu codziennym.

(dowód: pisemna opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii C. F., k. 234-238)

24. W związku z leczeniem obrażeń odniesionych w wyniku wypadku z dnia 7 lipca 2022 roku powód poniósł wydatków związanych z zakupem leków i plastrów w łącznej kwocie 285,62 zł.

(dowód: faktury VAT, k. 29-44, pisemna opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii C. F., k. 234-238)

25. Na skutek zdarzenia z dnia 7 lipca 2022 roku zniszczeniu uległy również okulary korekcyjne zakupione przez powoda w dniu 25 lutego 2022 roku za cenę 759,60 zł.

(dowód: zlecenie, paragon fiskalny, k. 45-47)

26. Po wypadku powód wniósł skargę do Zarządu (...) Miejskiej w E., opisując okoliczności zdarzenia. Przedsiębiorstwo komunikacyjne skierowało powoda do (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o., które było operatorem linii autobusowej S, na podstawie umowy nr (...).

27. Posiadacz pojazdu o numerze rejestracyjnym (...) był objęty ochroną ubezpieczeniową na podstawie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej z pozwaną (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w P..

28. Pismem z dnia 16 stycznia 2023 roku powód zgłosił szkodę pozwanemu ubezpieczycielowi. Następnie, pismami z dnia 20 stycznia 2023 roku, 15 lutego 2023 roku, 7 marca 2023 roku pozwany informował o braku możliwości zakończenia likwidacji szkody z uwagi na brak pełnej dokumentacji, w szczególności brak potwierdzenia okoliczności zdarzenia przez sprawcę.

29. Ostatecznie, decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 roku pozwana odmówiła wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia z uwagi na brak dostarczenia dokumentów, pozwalających na przyjęcie odpowiedzialności oraz oszacowanie wysokości odszkodowania.

30. W dniu 3 sierpnia 2023 roku powód skierował do ubezpieczyciela wezwanie do zapłaty zadośćuczynienia i odszkodowania.

31. Mimo odwołania powoda, decyzją z dnia 26 września 2023 roku pozwany podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.

(dowód: karta skarg – wniosków, k. 48-49, pismo powoda do Dyrektora (...) z dnia 15 sierpnia 2022r., k. 51-52, pismo (...) z dnia 26 października 2022r., k. 53, zgłoszenie szkody z dnia 16 stycznia 2023r., k. 54-55, pismo pozwanego z dnia 20 stycznia 2023r., k. 56-57, pismo pozwanego z dnia 15 lutego 2023r., k. 58-59, pismo powoda z dnia 25 lutego 2023r., k. 60-61, pismo pozwanego z dnia 7 marca 2023r., k. 62-63, decyzja pozwanego z dnia 12 kwietnia 2023r., k. 64-65, odwołanie powoda z dnia 24 kwietnia 2023r., k. 66-67, wezwania do zapłaty, k. 73-78, decyzja pozwanego z dnia 26 września 2023r., k. 86-87, akta szkody, płyta CD k. 118)

Sąd zważył co następuje:

IV.

32. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadków L. C., Ł. Ż. (2), L. F. i Ł. P., dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony powodowej, a także dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii.

(ocena dowodów)

33. Oceniając zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów powołanych w ustaleniach stanu faktycznego. Sąd miał bowiem na względzie, iż autentyczność dokumentacji medycznej leczenia powoda nie była kwestionowana, a nadto została sporządzona przez podmioty niezależne od stron, toteż nie ma obaw, że dokumentacja ta została zmanipulowana dla celów niniejszego postępowania. Dalej, należy zauważyć, że żadna ze stron nie wniosła zarzutów co do autentyczności i wiarygodności faktur dokumentujących poniesione przez poszkodowanego koszty leczenia oraz korespondencji prowadzonej przez powoda z (...) oraz pozwanym ubezpieczycielem. Sąd w tym zakresie także nie dostrzegł żadnych śladów podrobienia, przerobienia czy innej ingerencji.

34. W zakresie dotyczącym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd dał również wiarę zeznaniom przesłuchanym świadkom, uznając, że występujące w tych zeznaniach nieścisłości nie mają większego wpływu na końcowy wynik postępowania. I tak, zeznania ratowniczki medycznej L. C. odnośnie do stanu powoda oraz zakresu udzielonej mu pomocy medycznej korelują z treścią wyciągu z dokumentacji medycznej z dnia 29 lipca 2022 roku (k. 25) oraz przesłuchaniem poszkodowanego. Co prawda świadek zeznała, że zespół ratownictwa medycznego przyjechał na pętlę autobusową przy ul. (...) bezpośrednio po zdarzeniu, a poszkodowany leżał wówczas na chodniku, co było sprzeczne z zeznaniami samego powoda, jak również pozostałych świadków, niemniej powyższe nieścisłości w zeznaniach świadka były konsekwencją znacznego upływu czasu od zdarzenia (ponad dwa lata), wieloma podobnymi przypadkami zaopatrywanymi przez świadka, jak również nieskładnej relacji samego poszkodowanego na miejscu zdarzenia. Z zeznań Ł. P. wynika bowiem, że powód mówił dość niespójnie i chaotycznie.

35. Zeznania świadka Ł. Ż. (1) co do stanu powoda w momencie przyjazdu świadka na pętlę autobusową po zgłoszeniu przez kierowcę autobusu, a także poczynionych przez niego czynności związanych z dokumentacją zgłoszenia nie budzą żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego, są spójne z treścią raportów sporządzonych przez kierujących autobusem oraz ich zeznaniami. Podkreślić należy, iż świadek nie wiedział nic na temat sprawności systemu monitoringu oraz systemu przeciwprzykleszczeniowego tego konkretnego pojazdu, którym w dacie zdarzenia podróżował powód.

36. Świadek L. F. zeznał, że w momencie zamykania drzwi autobusu i odjazdu z przystanku K. miał znacznie ograniczoną możliwość obserwowania sytuacji przy tylnych drzwiach pojazdu, gdyż widoczność zasłaniali mu pasażerowie. Stąd, też nie widział, że powód wsiada do pojazdu w momencie zamykania drzwi ani też nie widział, jak powód wypada z pojazdu. Na tłok w pojeździe i bardzo ograniczoną widoczność wskazywał również świadek Ł. P... Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania zeznań kierujących w powyższym zakresie. Znamienne jest, że pasażerowie często stoją przy tylnych drzwiach, ograniczając kierowcy widoczność, zaś przypadki przytrzaśnięcia przez drzwi nie należą do rzadkości.

37. Relacja świadka Ł. P. co do uzyskania przez niego wiedzy o zdarzeniu czy udzieleniu powodowi pomocy jest spójna z relacjami świadków Ł. Ż. (1) i L. C. oraz samego poszkodowanego.

38. Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił również na podstawie dowodu z przesłuchania powoda. Przede wszystkim, w świetle zeznań świadków należało dać wiarę P. P. w zakresie dotyczącym przyczyn i przebiegu zdarzenia z dnia 7 lipca 2022 roku. Z zeznań kierowców autobusu wynika, że na przystanku autobusowym K. miało miejsce zatrzymanie pojazdu na żądanie pasażerów, otwarcie i ponowne zamknięcie drzwi tylnych pojazdu, przy czym kierowcy – nie mając dobrej widoczności tego miejsca – powiązali to zdarzenie z wysiadką któregoś z pasażerów, a nie z wypadnięciem powoda. Niesporne było, że mimo zakończenia kursu powód pozostał w pojeździe z widocznymi, świeżymi obrażeniami, typowymi dla kontaktu ciała z twardym podłożem. Powyższe okoliczności pozwalają uznać relację powoda za wiarygodną. Z kolei, w odniesieniu do przebiegu leczenia, rozmiaru cierpień fizycznych oraz wpływu wypadku na dotychczasowe życie zeznania poszkodowanego korelowały z treścią opinii złożonej przez biegłego ortopedę oraz z zapisami z dokumentacji medycznej.

39. Poza tym, za w pełni miarodajny dowód w sprawie Sąd uznał opinię biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii C. F.. W ocenie Sądu opinia została sporządzona przez biegłego w sposób rzetelny, staranny i profesjonalny, zgodnie z zakreśloną tezą dowodową. Przedstawione w opinii wnioski dotyczące rodzaju i charakteru obrażeń odniesionych przez poszkodowanego, rozmiaru i trwałości uszczerbku na zdrowiu, przebiegu leczenia, a także innych następstw wypadku są jednoznaczne i stanowcze, a także poparte wszechstronną analizą przedstawionej dokumentacji medycznej. Przedstawione przez biegłego wnioski nie budzą żadnych wątpliwości Sądu w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

40. Na podstawie art. 286 k.p.c. Sąd oddalił wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu ortopedii i traumatologii. Sąd doszedł do przekonania, że opinia biegłego została sporządzona w sposób rzetelny i wyczerpujący, biegły w precyzyjny sposób odpowiedział zadane mu pytania zawarte w postanowieniu Sądu. Opinia jest pełna i kompletna, nie zawiera żadnych luk czy sprzeczności.

V.

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

41. Powództwo zasługiwało w znacznej mierze na uwzględnienie.

42. Podstawę prawną powództwa o zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowania stanowiły przepisy art. art. 445 § 1 k.c. i art. 444 k.c. w zw. z art. 436 § k.c. w zw. z art. 435 §1 k.c. Zgodnie z treścią art. 445 §1 k.c. w zw. z art. 444 §1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Z kolei, podstawę roszczenie o przyznanie odszkodowania stanowił przepis art. 444 § 1 zdanie pierwsze k.c., w myśl którego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.

43. Stosownie zaś do art. 435 §1 k.c. prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Z kolei, wedle art. 436 §1 k.c. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. W judykaturze wskazuje się, że odpowiedzialność przedsiębiorstw, które posługują się pojazdami mechanicznymi jako środkami transportu, jest oparta na art. 435 w zw. z art. 436 k.c., zaś artykuł 435 k.c. dotyczy wyłącznie przedsiębiorstw, które pełnią tylko funkcję komunikacyjną ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2009r., V CSK 444/08, H.).

44. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 783, t.j.; dalej jako: u.u.o.) w obowiązkowych ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem, niewyżej jednak niż do wysokości sumy gwarancyjnej ustalonej w umowie.

45. W ocenie Sądu powództwo w przeważającym zakresie zasługiwało na uwzględnienie.

46. Zważyć należy, iż podstawową kwestią sporną pomiędzy stronami pozostawało ustalenie miejsca, okoliczności i przyczyn powstania szkody majątkowej i niemajątkowej powoda, a w konsekwencji zaistnienie związku przyczynowego między obrażeniami ciała i krzywdą powstałymi u powoda a ruchem pojazdu i przedsiębiorstwa komunikacyjnego. Odpowiedzialność przewidziana w przepisach art. 435 §1 k.c. i art. 436 §1 k.c. jest niezależna od winy. Przesłankami tej odpowiedzialności: ruch przedsiębiorstwa (lub ruch mechanicznego środka komunikacji), szkoda, związek przyczynowy między ruchem przedsiębiorstwa (lub ruchem środka komunikacji) a szkodą. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia wszystkich przesłanek tego typu odpowiedzialności spoczywa na poszkodowanym, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie musi on wykazywać konkretnej przyczyny wyrządzającej szkodę ( vide: M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2024).

47. W ocenie Sądu powód sprostał ciężarowi dowodu i wykazał, że do obrażeń ciała i wyrządzenia krzywdy doszło na skutek zdarzenia komunikacyjnego spowodowanego przez przedsiębiorstwo wprawiane w ruch na pomocą sił przyrody, które w świetle przepisu art. 435 § 1 k.c. ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka i które korzystało zarobkowo z mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.

48. Powyższy wniosek można wyciągnąć na podstawie zestawienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w toku niniejszego postępowania. Z zeznań powoda wynikało, że do zdarzenia doszło na przystanku (...), gdy próbował on wsiąść do autobusu linii S o numerze rejestracyjnym (...). Jak relacjonował wchodził do pojazdu tylnymi drzwiami, gdy drzwi pojazdu się nagle zamknęły, przytrzaskując go. Pojazd zaczął odjeżdżać z przystanku. Widząc zaistniałą sytuację pasażerowie zaczęli krzyczeć, aby kierowca zatrzymał autobus. Gdy drzwi pojazdu się otworzyły, powód wypadł z pojazdu na bruk, upadając na prawą stronę ciała. Przechodnie stojący na przystanku podnieśli powoda i pomogli mu ponownie wsiąść do autobusu, gdyż powód wyraził wolę kontynuowania jazdy. Z zeznań kierujących wynika, że na przystanku (...) faktycznie doszło do pewnego incydentu. Otóż, jak zgodnie wskazali, po zamknięciu drzwi i ruszeniu z przystanku, z tyłu autobusu rozległy się krzyki pasażerów, aby pojazd zatrzymać. Kierujący – nie mogąc dojrzeć, co się właściwie stało, z uwagi na znaczny tłok w autobusie – uznał, że po prostu ktoś chce wysiąść z pojazdu. Stąd zatrzymał pojazd i otworzył tylne drzwi. Z zeznań świadka Ł. P. wynika natomiast, że autobus postał chwilę i odjechał. Relacje poszkodowanego oraz kierujących w żaden sposób się nie wykluczają, a wręcz wzajemnie uzupełniają. W momencie otwarcia drzwi tylnych powód wypadł z pojazdu. Czas postoju był natomiast na tyle długi, że przechodnie zdołali podnieść powoda z chodnika i pomóc mu ponownie wejść do pojazdu. Nadto, na przystanku końcowym powód miał świeże rany, które musiały powstać niedługo wcześniej. Zważywszy na charakter obrażeń ograniczających możliwość poruszania prawą ręką, problemy lokomocyjne (powód poruszał się o lasce) oraz wiek powoda jest zupełnie nieprawdopodobne, że wsiadł do autobusu z takimi obrażeniami powstałymi w innych okolicznościach. Znamienne, że po zakończeniu kursu nie był w stanie autobusu opuścić o własnych siłach. Wszystkie te okoliczności wskazują, że do wypadku doszło w okolicznościach wskazanych przez poszkodowanego.

49. W niniejszym przypadku ubezpieczony był przedsiębiorstwem wprawianym w ruch na pomocą sił przyrody, a jednocześnie posiadaczem samoistnym mechanicznego środka komunikacji w rozumieniu art. 436 k.c., w którym doszło do zdarzenia. W judykaturze wskazuje się bowiem, że mechanicznym środkiem komunikacji poruszanym za pomocą sił przyrody jest pojazd wyposażony we własne urządzenie napędowe, poruszany za pomocą sił przyrody oraz służący celom komunikacyjnym jak np. autobus ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2002 r., V CKN 1051/00, Legalis). W momencie zaistnienia zdarzenia szkodowego pojazd ten pozostawał w ruchu.

50. W niniejszej sprawie strona powodowa udowodniła, że pomiędzy ruchem przedsiębiorstwa czy ruchem mechanicznego środka komunikacji a szkodą zaistniał normalny adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 k.c. Jak bowiem wynika z powyższych rozważań powód wypadł z pojazdu po otwarciu drzwi autobusu, którymi wcześniej został przykleszczony w trakcie wsiadania do pojazdu, którym ubezpieczony przedsiębiorca posługiwał się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

51. Nie zaistniała żadna przesłanka egzoneracyjna wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczonego. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 435 k.c. przesłankami wyłączającymi odpowiedzialność za szkodę na zasadzie ryzyka są: siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego, wyłączna wina osoby trzeciej, za którą prowadzący przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody nie ponosi odpowiedzialności. Przesłanki te zostały określone przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący, a ciężar ich udowodnienia w procesie spoczywa na podmiocie, który prowadzi na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody albo podmiocie będącym samoistnym posiadaczem mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ( vide: M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2024). Zważyć należy, iż o wyłącznej winie poszkodowanego można mówić w sytuacji, w której poszkodowany swoim zawinionym zachowaniem doprowadził do zdarzenia wyrządzającego mu szkodę w tym znaczeniu, że gdyby nie to zachowanie, nie doszłoby w ogóle do wyrządzenia szkody. Ocena zawinienia po stronie poszkodowanego na gruncie art. 435 k.c. odnosi się, analogicznie jak w przypadku art. 415 k.c., zarówno do elementów obiektywnych, jak i subiektywnych winy. Stąd też ewentualne postępowania dowodowe w tym zakresie zmierzać będzie do wykazania, że działanie poszkodowanego było bezprawne oraz subiektywne naganne. Ocena elementu subiektywnego winy wymaga analizy psychiki poszkodowanego, tj. odniesienia się do momentu przewidywania i woli sprawcy oraz oceny możności pokierowania przez niego swym postępowaniem ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2009r., IV CSK 207/09, OSNC 2010, Nr 4, poz. 58; wyrok SN z 14 lipca 2015r., II PK 86/14, OSNAPiUS 2017, Nr 6, poz. 69; W. Dubis, [w:] E. Gniewek, P. Machnikowski, Kodeks cywilny. Komentarz, 2016).

52. W oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszym przypadku nie ma mowy nie tylko o wyłącznej winie poszkodowanego, ale również o przyczynieniu się przez niego do powstania szkody. Przy ocenie ewentualnego zawinienia poszkodowanego należało mieć na uwadze jego wiek oraz ogólny stan psychofizyczny. Podkreślić należy, iż w momencie zdarzenia poszkodowany był starszym, blisko 90 – letnim mężczyzną. Jest okolicznością notoryjną, iż wraz z wiekiem spada czas reakcji, osoby starsze wolniej reagują na bodźce, potrzebują więcej czasu, aby właściwie zareagować w danej sytuacji, potrzebują więcej czasu, aby wsiąść do autobusu. W niniejszym wypadku dochodziły jeszcze problemy lokomocyjne powoda, który poruszał się o lasce oraz jego niedosłuch. Powód po prostu mógł nie usłyszeć sygnałów dźwiękowych zamykających się drzwi. W niniejszym wypadku niewątpliwie zaktualizowało się typowe ryzyko związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa i zarobkowym korzystaniem z pojazdu mechanicznego.

53. Przesądziwszy kwestię odpowiedzialności pozwanego, w dalszej kolejności należy odnieść się do poszczególnych roszczeń zgłoszonych przez stronę powodową. W niniejszej sprawie powód P. P. przede wszystkim domagał się zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę w kwocie 20.000 zł.

54. W świetle ugruntowanego orzecznictwa zadośćuczynienie przewidziane w art. 445 § 1 k.c. ma charakter kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia krzywdy w postaci doznanych cierpień fizycznych i ujemnych przeżyć psychicznych, zarówno istniejącej w chwili orzekania, jak i takiej, którą poszkodowany będzie w przyszłości na pewno lub z dającym się przewidzieć z dużym stopniem prawdopodobieństwa odczuwać. Zasadniczą przesłankę określającą jego wysokości stanowi więc stopień natężenia doznanej krzywdy, tj. rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych i ujemnych doznań psychicznych ich intensywność, nieodwracalność ujemnych skutków zdrowotnych, a w tym zakresie stopień i trwałość doznanego kalectwa i związana z nim utrata perspektyw na przyszłość oraz towarzyszące jej poczucie bezradności powodowanej koniecznością korzystania z opieki innych osób oraz nieprzydatności społecznej. Celem, jakiemu ma służyć zadośćuczynienie, jest nie tyle przywrócenie stanu przed wyrządzeniem krzywdy, ile załagodzenie negatywnego przeżycia poszkodowanego. Powszechnie akceptowana jest w judykaturze zasada umiarkowanego zadośćuczynienia, przez co rozumieć należy kwotę pieniężną, której wysokość jest utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, określanej przy uwzględnieniu występujących w społeczeństwie zróżnicowanych dochodów różnych jego grup. Zasada ta trafnie łączy wysokość zadośćuczynienia z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, bowiem zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmiernie zawyżone lub nadmiernie zaniżone, a więc czy jest odpowiednie, pozostawać musi w związku z poziomem życia ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2020 r., III CSK 149/18, H.).

55. W ocenie Sądu powództwo w zakresie żądania zadośćuczynienia za krzywdę w całości zasługiwało na uwzględnienie. Przy określeniu odpowiedniej w rozumieniu art. 445 k.c. kwoty zadośćuczynienia Sąd uwzględnił okoliczności, o jakich mowa w przytoczonym powyżej orzecznictwie. Przede wszystkim Sąd wziął pod uwagę rodzaj i charakter obrażeń ciała odniesionych przez poszkodowanego w następstwie wypadku z dnia 7 lipca 2022 roku. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz opinii biegłego z zakresu ortopedii Sąd ustalił, że w wyniku ww. zdarzenia powód doznał rany tłuczonej głowy, stłuczenia barku prawego, stłuczenia ręki prawej, stłuczenia kolana prawego. Zważywszy na zaawansowany wiek poszkodowanego (w momencie zdarzenia miał blisko 90 lat), stan zdrowia i wynikające z tego ograniczenia powyższe obrażenia istotnie wpłynęły na komfort jego życia. Przede wszystkimi, wiązały się z nimi dolegliwości bólowe, w szczególności głowy i barku prawego, które biegły określił jako znaczne.

56. Sąd miał na względzie, że powód przed wypadkiem nie prowadził aktywnego trybu życia, niemniej wypadek i doznane w jego wyniku obrażenia pogłębiły dotychczasowe ograniczenia. Skutki wypadku, mimo podjętego leczenia ortopedycznego i neurologicznego, są przez powoda odczuwane do chwili obecnej. Przede wszystkim, powód ma problemy z poruszaniem prawą ręką, która nie wróciła do sprawności sprzed wypadku. Cały czas odczuwa dolegliwości ze strony tej kończyny, ma deficyt funkcji stawu brakowego prawego z długotrwałym zespołem bólowym, stąd nadal kontynuuje fizykoterapię w ramach świadczeń refundowanych przez NFZ, a także leczy się w poradni leczenia bólu. Przykurcz prawej dłoni nie pozwala mu wykonywać najprostszych czynności dnia codziennego, m.in. utrzymać sztućców. Zważywszy, iż powód jest osobą praworęczną, z uwagi na powstałe w następstwie wypadku ograniczenia, musiał w podeszłym wieku nauczyć się na nowo funkcjonować w zmienionych warunkach, w tym w szczególności nauczyć się posługiwać lewą ręką.

57. Przy określeniu rozmiaru poniesionej przez poszkodowanego szkody niemajątkowej należało również uwzględnić całokształt skutków, jakie wypadek ten wywarł na jego życiu osobistym. Choć mimo odniesionych obrażeń, powód był w stanie zasadniczo funkcjonować samodzielnie, niemniej wymagało to od niego zmiany dotychczasowego sposobu życia i porzucenia rutyny. Powód był zmuszony zmienić nawyki i przyzwyczajenia, nauczenie się zaś posługiwania lewą ręką musiało stanowić istotną niedogodność. Nadto, z uwagi na wcześniej amputowany palec lewej ręki wymagał pomocy osób trzecich w wymiarze dwa razy w tygodniu po cztery godziny przez trzy tygodnie.

58. Niewątpliwie przedmiotowe zdarzenie wpłynęło także na stan psychiczny powoda oraz jego poczucie przydatności społecznej. Zważyć bowiem należało, że powód nie uzyskał początkowo żadnej pomocy ze strony ubezpieczonego, gdyż przedsiębiorstwo komunikacyjne nie zainteresowało się jego stanem zdrowia. Resztę trasy spędził w autobusie z nieopatrzoną raną łuku brwiowego, cierpiąc z powodu doskwierającego bólu. Dopiero drugi kierowca udzielił mu pomocy i wezwał pogotowie ratunkowe. Okoliczność ta niewątpliwie pogłębiła negatywne przeżycia powoda związane ze zdarzeniem.

59. Reasumując, mając na względzie rozumiany szeroko kompensacyjny charakter zadośćuczynienia pieniężnego, w tym jego cel jakim jest przede wszystkim naprawienie szkody niemajątkowej, wyrażającej się krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych, a także konieczność przywrócenia poszkodowanemu równowagi emocjonalnej, Sąd zasądził na rzecz powoda od pozwanego zadośćuczynienie w kwocie 20.000 zł. Nie można bowiem pominąć tego, że wypadek odcisnął istotne piętno na wszystkich aspektach życia poszkodowanego, a jego skutki wiązały się ze cierpieniami fizycznymi, negatywnymi przeżyciami psychicznymi, koniecznością poddania się długiemu leczeniu i rehabilitacji, uniemożliwiły kontynuowanie dotychczasowego trybu życia.

60. Poza zadośćuczynieniem, poszkodowany domagał się także zasądzenia zwrotu kosztów leczenia oraz kosztów zniszczonych okularów.

61. Podkreślić należy, iż obowiązek odszkodowawczy obejmuje wszelkie koszty wynikające z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia spowodowanego deliktem ( vide: E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2023). W odniesieniu do kosztów leczenia, zgodnie z ugruntowaną już linią orzeczniczą obowiązek naprawienia szkody obejmuje wszelkie wydatki związane z postawieniem diagnozy, terapią i rehabilitacją poszkodowanego ( vide: wyrok SN z dnia 12 grudnia 2002r., II CKN 1018/00, LEX nr 75352).

62. W zakresie roszczenia o zwrot poniesionych kosztów zakupu leków, Sąd doszedł do przekonania, że nie wszystkie poniesione koszty, udokumentowane za pomocą faktur pozostają w adekwatnym związku przyczynowym z obrażeniami ciała poniesionymi wskutek ww. zdarzenia. Wobec treści opinii biegłego, Sąd przyjął, że w leczeniu poniesionych obrażeń zastosowanie znajdowały tylko niektóre leki widniejące na fakturach (w tym m.in. lek A.), a także plastry z opatrunkiem. Zdaniem biegłego uzasadniony był zakup leków o łącznej cenie 225,62 zł. Zważyć jednak należy, iż biegły omyłkowo pominął jedną z faktur za lek A. opiewającą na kwotę 59,98 zł, choć zakup tego leku został przez niego uwzględniony w pozostałych fakturach. Zważywszy, iż przedmiotowy wydatek został poniesiony niewątpliwie w okresie leczenia następstw wypadku, należało go również uwzględnić. Stąd, łączny koszt zakupu wszystkich niezbędnych leków oraz plastrów poniesiony przez powoda wyniósł 285,62 zł. Wysokość szkody została udowodniona za pomocą faktur VAT.

63. Sąd uwzględnił także roszczenie o zapłatę kwoty 759,60 zł tytułem wartości zniszczonych wskutek upadku powoda okularów korekcyjnych. Pozwany ubezpieczyciel kwestionował wartość zniszczonego mienia, niemniej powód wykazał wartość okularów, przedkładając fakturę za ich zakup opiewającą na kwotę 759,60 zł. Wskazać przy tym należy, iż faktura została wystawiona w dniu 25 lutego 2022 roku, zaś do wypadku doszło w dniu 7 lipca 2022 roku, zatem około 4 miesiące po ich zakupie. Wobec upływu tak krótkiego czasu między zakupem okularów a powstaniem szkody, Sąd przyjął wartość okularów wskazaną na fakturze, gdyż w tak krótkim czasie nie mogło dojść do ich znaczącego zużycia. Ponadto, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulegało wątpliwości Sądu, iż zniszczenie tego mienia pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym z ww. zdarzeniem.

64. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. art. 445 § 1 k.c. i art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 436 § 1 i art. 435 § 1 k.c., art. 13 ust. 2 u.u.o. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, a także kwotę 1.045,20 zł z tytułu odszkodowania za szkodę.

65. Nadto, na podstawie art. 481 §1 k.c. przy zastosowaniu art. 14 ust. 1 u.u.o. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 1.045,20 zł od dnia 11 sierpnia 2023r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty zadośćuczynienia od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, zgodnie z żądaniem pozwu. Sąd miał bowiem na uwadze, że po raz pierwszy powód złożył pozwanemu zawiadomienie o szkodzie w dniu 16 stycznia 2023 roku, a pozwany potwierdził jego otrzymanie w dniu 20 stycznia 2023 roku. Postępowanie likwidacyjne przedłużało się z uwagi na kierowanie przez pozwanego do powoda wezwań o przedłożenie stosowanej dokumentacji. Ostatecznie pozwany w dniu 12 kwietnia 2023 roku nie uznał roszczenia powoda. Następnie, powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty dochodzonej w niniejszej sprawie w dniu 3 sierpnia 2023 roku.

66. W pozostałym zakresie, z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie ww. przepisów stosowanych a contrario Sąd oddalił powództwo.

VI.

(koszty procesu)

67. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 100 k.p.c. i rozliczył je stosunkowo, przyjmując, że strona powodowa wygrała niniejszy spór w 88%, zaś strona pozwana w 12 % i w takim stosunku należy się każdej ze stron zwrot kosztów od przeciwnika.

68. Koszty strony powodowej stanowiły opłata od pozwu (1.199 zł), koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (3.600 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) – w łącznej wysokości 4816 zł, z czego należy jej się zwrot kwoty 4.238,08 złotych.

69. Z kolei koszty strony pozwanej stanowiły koszty zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 3.617 zł, przy czym należy jej się od powoda zwrot kwoty 434,04 złotych.

70. Po wzajemnym skompensowaniu należności powodowi należała się od pozwanego kwota 3.804,04 złotych.

71. Nadto, od zasądzonych kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c.

72. Nadto na podstawie art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 1.508,83 odpowiadającą 88% wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Łączny koszt opinii biegłego wyniósł 1.714,58 zł i w całości został pokryty ze środków Skarbu Państwa.

73. Na podstawie przytoczonych przepisów Sąd przejął pozostałą część wydatków na rachunek Skarbu Państwa.