I C 45/25

Sygn. akt I C 45/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2026 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:

Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk

Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2026 r. w W. sprawy z powództwa G. B. przeciwko N. B.

o zachowek

I. oddala powództwo;

II. zasądza od powoda G. B. na rzecz pozwanej N. B. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 45/25

G. faktyczny

N. B. była synową C. B.. W ostatnich latach jego życia osobiście codziennie pomagała mu w codziennych czynnościach (zakupy, przygotowywanie posiłków, sprzątanie). C. B. zmarł 17 sierpnia 2023 r. Do grona spadkobierców ustawowych po nim należy powód i jego brat (M. B.).

Syn G. B. (powód) przez kilkanaście lat zamieszkiwał w Norwegii. Wrócił do Polski w 2021 r. i mieszka w województwie (...). Nie opiekował się ojcem uznając, że nie potrzebuje pomocy, utrzymywał jedynie kontakt telefoniczny. G. B. ma 74 lata, jest emerytem (3.700 zł netto z ZUS oraz emerytura z Norwegii – ok. 2300 zł miesięcznie), żona także jest emerytką (2.700 zł netto z ZUS oraz emerytura z Norwegii ok. 1805 zł). I. mieszkanie własnościowe (67 m/kw), samochód G. (...) z 2014 r. Nie ma oszczędności. N. B. otrzymuje emeryturę 1.600 zł, jej mąż – 3.500 zł, posiadają samochód siedmioletni marki B.. Są właścicielami starego mieszkania (do remontu) o powierzchni 50 m/kw.

Dowód: zeznania N. B., k. 143-144

zeznania G. B., k. 143 verso

zeznania M. B., k. 143

zeznania Z. M., k. 142-142 verso

Spadek po zmarłym nabyła na podstawie testamentu N. B..

Dowód: postanowienie, k. 22

W skład spadku wchodziło: prawo własności lokalu mieszkalnego przy (...) w W. ((...)) o wartości 615.000 zł, środki na rachunku bankowym 10.122,60 zł (dyspozycja na wypadek śmierci na rzecz M. B.), lokata oszczędnościowa 40.000 zł (dyspozycja na wypadek śmierci na rzecz M. B.), nakłady na działce w rodzinnym ogrodzie działkowym o wartości rynkowej 18.000 zł.

Dowód: opinia biegłego D. V. co do nakładów na działce (...), k. 186-215

Okoliczności w pozostałym zakresie niesporne

Pozwana dotychczas zapłaciła powodowi zachowek w kwocie 153.750 zł.

Okoliczność bezsporna (k. 91)

Ocena dowodów

Zeznania stron i świadków są w przeważającej wiarygodne i wzajemnie spójne. Za niewiarygodne należy uznać zeznania powoda w części, w której twierdził, że jego ojciec nie wymagał żadnej pomocy. Przeczą temu szczegółowe, przekonujące i logiczne zeznania powódki i M. B.. Ponadto nieprawdziwe są jego zeznania w zakresie podawanego dochodu z emerytur (jego i jego żony), albowiem z oświadczenia o stanie majątkowym (k. 154) wynika, że oboje dodatkowo otrzymują emerytury norweskie.

Opinia biegłego D. V. jest w pełni wiarygodna. Wyceniał on nie prawo własności nieruchomości, lecz jedynie nakłady na działce w rodzinnym ogrodzie działkowym. Szczegółowo i przekonująco wyjaśnił, że wartość tych nakładów jest niezbyt znacząca i nie ma co do tego żadnych wątpliwości, biorąc pod uwagę wieloletnie zaniedbania użytkownika przedmiotowej działki, dobrze widoczne na sporządzonych przez biegłego fotografiach tego terenu. Działka w takim stanie jest zupełnie nieatrakcyjna.

Pozostałe dokumenty nie budzą wątpliwości.

Kwalifikacja prawna

Powództwo oddalono w uwagi na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Pozwana osobiście przez kilka ostatnich lat życia wykonywała codziennie obowiązki opiekuńcze względem spadkodawcy. Powód w żaden sposób w tym nie uczestniczył (w stanie faktycznym nie odnotowano choćby jednego takiego przypadku), mimo że był najbliższym krewnym C. B. (synem). Powyższe świadczy naruszeniu przez niego powszechnie afirmowanych w naszym społeczeństwie obowiązków o charakterze moralnym względem członków rodziny. Powód nie zdecydował się nawet na pomoc o charakterze finansowym lub rzeczowym (np. sfinansowanie usług opiekuńczych, choćby na kilka dni w tygodniu), a miał takie możliwości (otrzymuje z żoną emeryturę z ZUS oraz emeryturę z Norwegii, a więc ogólnie powód z żoną są osobami dobrze sytuowanymi, znacznie lepiej względem pozwanej i jej męża). Po drugie, pozwana – nawet wg wyliczeń powoda – zapłaciła mu już 86% należnego zachowku. Biorąc natomiast pod uwagę wynik opinii biegłego D. V. (obniżającą wartość nakładów na działkę (...) z 50.000 zł do 18.000 zł) – część dobrowolnie zapłaconego zachowku przez pozwaną to 90% (wg wyliczeń sądu substrat zachowku wynosi w rzeczywistości 683.122,60 zł). W kontekście omówionych wyżej osobistych starań opiekuńczych pozwanej względem spadkodawcy i niemoralnej w tym względzie bezczynności jego syna (powoda), obniżenie należnego zachowku na podstawie art. 5 k.c. (z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego – obowiązek pomocy ojcu w bardzo podeszłym wieku) o 10% jest zdaniem Sądu słuszne i sprawiedliwie w odbiorze społecznym.

Mając powyższe na uwadze powództwo oddalono na mocy art. 5 k.c. (punkt I. sentencji).

Pozostałe argumenty strony pozwanej są bez znaczenia, przy czym należy wyjaśnić, że sąd nie uznał, aby wysokość zachowku faktycznie zapłaconego przez pozwaną była wcześniej uzgodniona jako ostateczna, bo nie wynika to z żadnego wiarygodnego materiału dowodowego.

Koszty

Powód jako przegrywający proces jest obowiązany zwrócić pozwanej koszty na mocy art. 98 k.p.c., na co składa się: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozp. MS z dn. 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa i odsetki (punkt II.).