I1 C 94/24

Sygn. akt. I 1 C 94/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Berent

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Bronk-Marwicz

po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. w Gdyni

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W.

przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G.

o zapłatę

I. oddala powództwo;

II. zasądza od powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na rzecz pozwanej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. kwotę 4667 zł (cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I 1 C 94/24

wyroku z dnia 5 czerwca 2025 roku

I.

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1. Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. wystąpiła przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. z powództwem o zapłatę kwoty 12.799,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty, wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

2. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, że w dniu 27 września 2021 roku pozwana zawarła z konsumentem umowę kredytu konsumenckiego nr (...). Zgodnie z treścią umowy całkowita kwota kredytu wynosiła 32.309,08 zł, a całkowity koszt kredytu 19.467,53 zł.

3. W dniu 3 kwietnia 2023 r. powódka zawarła z konsumentem umowę powierniczego przelewu wszelkich wierzytelności pieniężnych obecnych i przyszłych powstałych w wyniku zastosowania sankcji kredytu darmowego w stosunku do ww. umowy kredytu konsumenckiego. W dniu 22 listopada 2023 r. na mocy udzielonego przez kredytobiorcę pełnomocnictwa powódka złożyła pozwanej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Powódka zarzuciła pozwanej rażące naruszenie w umowie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności: art. 30 ust. 1 pkt 7 (poprzez wskazanie błędnej wysokości całkowitego kosztu kredytu, a w konsekwencji błędnej wysokości całkowitej kwoty do zapłaty i błędnej wysokości (...), co wynikało z nieuprawnionego naliczania odsetek od kredytowanych kosztów), art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 w zw. z art. 49 ust. 1 (poprzez nieokreślenie w sposób wyczerpujący procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwłaszcza w sytuacji całkowitej spłaty kredytu przed terminem i brak wyjaśnienia, że całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o koszty, które dotyczą okresu, o jaki skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą), art. 30 ust. 1 pkt 10 (poprzez nieuwzględnienie w umowie wszystkich kosztów i opłat, które kredytobiorca musiał ponieść lub z uiszczeniem których musiał się liczyć z tytułu zawarcia umowy), art. 30 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 (poprzez wywołanie mylnego wyobrażenia co do konieczności skorzystania ze wzoru odstąpienia od umowy), art. 30 ust. 1 pkt 10 (poprzez niewskazanie warunku determinującego zmianę kosztów w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 u.k.k.), 30 ust. 1 pkt 6 (poprzez sformułowanie klauzuli o zmiennej stopie oprocentowania w sposób nieokreślony, pozbawiający konsumenta możliwości weryfikacji stopy oprocentowania, brak wyjaśnienia pojęć), art. 30 ust. 1 pkt 11 (poprzez nieokreślenie precyzyjnie charakteru oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego, nieokreślenie zasad i warunków według których będzie następować zmiana oprocentowania i nie zdefiniowanie pojęcia „stopa referencyjna NBP”), art. 30 ust. 1 pkt 10 (poprzez zastrzeżenie prawa do zmiany prowizji i opłat w oparciu o dowolne i niejasne przesłanki), art. art. 30 ust. 1 pkt 10 i 12 (poprzez nieokreślenie w zakresie ewentualnych opłat i kosztów - kosztów sądowych i egzekucyjnych).

4. Na dochodzoną kwotę składają się prowizja w kwocie 4.890,60 zł oraz spłacone odsetki w kwocie 7.908,50 zł.

(pozew, k. 3-14)

II.

(stanowisko pozwanej)

5. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

6. Pozwana zarzuciła, że umowa cesji jest bezwzględnie nieważna z uwagi na przekroczenie swobody kontraktowania (sprzeczność z naturą zobowiązania), zastrzeżenie płatności ceny dopiero po wyegzekwowaniu wierzytelności w rażąco niskiej wysokości (50%), brak uprawnień cedenta w zakresie kontroli sposobu realizacji umowy (gdyż powódka ma pełną, niekontrolowaną dowolność czy i w jaki sposób oraz w jakim terminie przystąpić do wyegzekwowania wierzytelności), nieprecyzyjne i niejednoznaczne postanowienia umowy określające przedmiot umowy, brak należytego poinformowania konsumenta co to jest sankcja kredytu darmowego, jakie korzyści mu przysługują z tego tytułu, w jakiej wysokości przysługuje mu roszczenie.

7. Odnośnie do zarzutów stanowiących podstawę złożonego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, pozwana spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa zaprzeczyła, aby zawarta z konsumentem umowa była dotknięta naruszeniami ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności wskazała, że dopuszczalne jest kredytowanie kosztów kredytu konsumenckiego i pobieranie odsetek od tych kosztów, (...) zostało w umowie wyliczone w sposób prawidłowy, a także stwierdziła, że dopełniono wszelkich obowiązków informacyjnych określonych w ustawie. Zdaniem pozwanej umowa pożyczki spełnia wszelkie wymogi zawarte w umowie o kredycie konsumenckim, wobec czego oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest bezpodstawne i bezskuteczne. Nadto, pozwana powołała się na zasadę proporcjonalności w zakresie skutków sankcji kredytu darmowego.

(odpowiedź na pozew, k. 52-65v)

III.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

8. W dniu 27 września 2021 roku pomiędzy Ł. W. a pozwaną Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. w G. doszło do zawarcia umowy pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...).

9. Umowa została zawarta na okres od dnia 27 września 2021 roku do 5 marca 2027 roku (pkt 4).

10. Kwota pożyczki wynosiła 41.800 zł. Kredytowane koszty zostały wskazane w pkt 19 z wyłączeniem kosztu prowadzenia rachunku, który nie był kredytowany.

11. Całkowita kwota kredytu (pożyczki) wynosiła 32.309,08 zł i nie obejmowała kredytowanych kosztów pożyczki (pkt 5).

12. Kwota pożyczki obejmująca kredytowane koszty pożyczki była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej (odsetki umowne) ustalonej przez Zarząd Kasy. W dniu zawarcia umowy zmienna stopa procentowa wynosiła 7,20% w skali roku (pkt 7).

13. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zobowiązań finansowych pożyczkobiorcy w (...) Banku (...) S.A. (pkt 3) i miała zostać wypłacona przelewem na wskazany w umowie rachunek bankowy w całości w dniu podpisania umowy (pkt 6).

14. Szacunkowy całkowity koszt kredytu określono na kwotę 19.467,53 zł, na co składały się: szacunkowa wartość odsetek w kwocie 8.887,61 zł, prowizja w kwocie 4.890,60 zł, koszty umowy ubezpieczenia indywidualnego (...) nr polisy (...) na podstawie umowy z dnia 27 września 2021r. zawartej z (...) w kwocie 4.485,73 zł, opłata za przelew na konto zewnętrzne w kwocie 96,65 zł, opłata za przelew składki ubezpieczeniowej w kwocie 17,94 zł, koszty prowadzenia rachunku w kwocie 1.089 zł (pkt 17-19, pkt 24).

15. Zgodnie z pkt 12 rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosiła 20,34% a całkowita kwota do zapłaty w dniu zawarcia umowy 51.776,61 zł. Do obliczenia (...) przyjęto następujące założenia:

- wyliczenie (...) zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu (pożyczki), o jakim mowa w pkt 17 umowy,

- umowa będzie obowiązywać przez czas, na jaki została zawarta oraz że kasa i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy w terminach określonych w umowie,

- pożyczka wypłacona została zgodnie z umową, a kwoty spłat będą zgodne z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy,

- datą początkową będzie data wypłaty pożyczki,

- odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach przyjęto według rzeczywistych terminów płatności rat, uwzględniając różną liczbę dni pomiędzy spłatami wynikającą z różnej liczby dni miesiąca,

- wynik podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku (…).

16. W umowie zastrzeżono, że zmiana stopy procentowej będzie miała wpływ na należność Kasy z tytułu pożyczki, w tym na całkowity koszt kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Zmiana rocznej stopy oprocentowania następowała raz na kwartał kalendarzowy, w przypadku podwyższenia lub obniżenia stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, w zakresie oraz kierunku, w jakim wysokość tej stopy uległa zmianie i o wartość równą zmianie, o ile zmiana nastąpiła w okresie obowiązywania umowy oraz z uwzględnieniem, że maksymalna stopa procentowa (odsetki maksymalne) nie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe stanowią wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. W razie obniżenia wysokości odsetek maksymalnych w trakcie trwania umowy w ten sposób, że odsetki umowne byłyby od nich wyższe, Kasa miała obniżyć odsetki umowne do wysokości odsetek maksymalnych, a w przypadku ponownego podwyższenia wysokości odsetek maksymalnych Kasa była uprawniona do przywrócenia (podwyższenia) wysokości odsetek umownych w zakresie dopuszczalnym wysokością obowiązujących odsetek maksymalnych. Zarząd Kasy zobowiązany był podjąć stosowną uchwałę o ustaleniu stopy procentowej w pierwszym miesiącu po kwartale kalendarzowym, w którym nastąpiły wyżej opisane zmiany wysokości stopy referencyjnej lub/i odsetek maksymalnych. Zmieniona stopa procentowa obowiązywała od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym Zarząd Kasy podjął uchwałę o zmianie stopy procentowej, z tym zastrzeżeniem, że obniżenie wysokości odsetek umownych do wysokości odsetek maksymalnych miało nastąpić od dnia, w którym nastąpiła zmiana wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych. O wysokości odsetek maksymalnych oraz wysokości stopy referencyjnej Kasa informowała pożyczkobiorcę niezwłocznie po zmianie poprzez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności, na swojej stronie internetowej oraz na trwałym nośniku (pkt 7).

17. Do obliczania kosztu przyjęto wysokość miesięcznej opłaty za prowadzenie rachunku określonej w Tabeli prowizji i opłat dla rachunków obowiązującej w Kasie w dniu zawarcia umowy ujętej łącznie za cały okres kredytowania. Opłata za prowadzenie rachunku mogła ulec zmianie na zasadach określonych w umowie o prowadzenie rachunku płatniczego IKS, przy czym opłata nie zostanie pobrana za miesiąc, w którym jej pobranie powodowałoby przekroczenie wysokości maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu lub całkowitej kwoty kredytu. Prowizja i składka ubezpieczeniowa nie ulegały zmianie w trakcie trwania umowy (pkt 19 lit. d). Natomiast, wysokość pozostałych opłat i prowizji związanych z udzieleniem i obsługą pożyczki określała Tabela prowizji i opłat dla pożyczek i kredytów stanowiąca załącznik nr 3 do umowy. Kasa miała dokonać zmiany wysokości pobieranych opłat i prowizji zgodnie ze wskaźnikiem średniorocznym cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Prezesa GUS w zakresie i w kierunku wynikającym ze zmiany cen. Kasa miała dokonać zmiany, o której mowa w zd. 2, w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia zmiany wskaźnika. W przypadku wzrostu cen, o którym mowa powyżej, Kasa zastrzegła sobie prawo do nie podwyższania wysokości prowizji i opłat. O każdej zmianie wysokości prowizji i opłat Kasa informowała w sposób o jakim mowa w pkt 11 (pkt 20).

18. W przypadku zmiany stopy procentowej Kasa informowała pożyczkobiorcę o tej zmianie na trwałym nośniku na adres wskazany przez pożyczkobiorcę. Do informacji dołączano nowy harmonogram spłaty pożyczki (pkt 11).

19. Roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego wynosi dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, na dzień zawarcia umowy wynosiła ona 11,20%. Zmiana wysokości ww. stopy następowała w przypadku zmiany stopy referencyjnej przez Narodowy Bank Polski, z tym zastrzeżeniem, że maksymalna stopa procentowa (odsetki maksymalne za opóźnienie) nie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki ustawowe za opóźnienie stanowią wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. O wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie oraz wysokości stopy referencyjnej Kasa informowała Pożyczkobiorcę niezwłocznie po zmianie poprzez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności, na swojej stronie internetowej oraz na trwałym nośniku na adres wskazany przez pożyczkobiorcę (pkt 21).

20. W umowie wskazano, że pożyczkobiorca miał prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, a gdy umowa nie zawierała wszystkich elementów wymaganych przepisami prawa w terminie 14 dni od daty dostarczenia tych elementów. Wzór oświadczenia do odstąpienia od umowy stanowił załącznik nr 4 do umowy. Termin do odstąpienia był zachowany, jeżeli pożyczkobiorca przed jego upływem złożył pod adresem wskazanym w ww. załączniku oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Pożyczkobiorca zwracał niezwłocznie Kasie nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia, kwotę udostępnionej pożyczki wraz z odsetkami za okres od dnia wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty oraz bezzwrotnymi kosztami poniesionymi przez Kasę na rzecz organów administracji publicznej. Dniem spłaty pożyczki był dzień przekazania środków pieniężnych Kasie przez pożyczkobiorcę. Kwota odsetek w stosunku dziennym wynosi 6,37 zł. W przypadku niedokonania zwrotu środków Kasa miała naliczać od niezwróconego kapitału odsetki za opóźnienie wg stopy procentowej, o jakiej mowa w pkt 21 (pkt 26).

21. Pożyczkobiorca miał prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie, poprzez dokonanie spłaty w kasie osobiście lub na wskazany w umowie rachunek pożyczkowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty miały być zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata miała zostać przeznaczona w następującej kolejności na: spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty oraz w dalszej kolejności na spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy uległby skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki uległby obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, proporcjonalnie do tego okresu, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem (pkt 27).

22. Przy zawarciu umowy konsument oświadczył, iż otrzymał treść umowy wraz z następującymi załącznikami: regulaminem, harmonogramem spłaty, tabelą prowizji i opłat dla pożyczek i kredytów, wzorem oświadczenia o odstąpieniu od umowy, wzorem dyspozycji spłaty pożyczki, wzorem umowy przelewu wierzytelności.

(dowód: umowa pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...), k. 26-29v, 71-74v, Tabela opłat i prowizji, k. 75-75v, harmonogram spłaty pożyczki, k. 30-30v, 77, formularz oświadczenia o odstąpieniu, k. 78, druk dyspozycji spłaty pożyczki, k. 79, oświadczenie dt. przeprowadzenia analizy potrzeb, k. 80-82v)

23. W momencie zawarcia umowy konsument nie dysponował środkami pieniężnymi na pokrycie prowizji.

(dowód: zeznania świadka Ł. W., k. 127-127v)

24. Wypłata pożyczki/kredytu następowała m.in. po zapłacie należnych prowizji i opłat (14 ust. 1 pkt 3 regulaminu udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich (...)). W regulaminie całkowitą kwotę kredytu zdefiniowano jako sumę wszystkich środków pieniężnych, które Kasa udostępniła pożyczkobiorcy/kredytobiorcy na podstawie umowy pożyczki/kredytu. Z kolei, całkowita kwota do zapłaty to suma całkowitego kosztu kredytu oraz całkowitej kwoty kredytu.

(dowód: regulamin udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich (...), k. 76-76v)

25. Kredytobiorca przed wypłatą pożyczki złożył dyspozycję przelewu kwoty 4.890,60 zł z kwoty udzielonej pożyczki na pokrycie prowizji na przygotowanym przez pozwaną formularzu według wzoru R/F/D.-G.-P./1.6.

(dowód: dyspozycja polecenie przelewu wewnętrznego, k. 70)

26. Kredytobiorca Ł. W. oraz powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. zawarli umowę powierniczego przelewu wierzytelności, na mocy której konsument – w celu windykacji należności - przelał na rzecz powódkę wszelkie wierzytelności pieniężne obecne i przyszłe wraz z wszystkimi przynależnymi do wierzytelnościami prawami (m.in. odsetkami za zwłokę i opóźnienie), wynikające z zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, w odniesieniu do umowy kredytu konsumenckiego (...) wobec pozwanej, gdzie górna granica wartości wierzytelności to wszelkie zapłacone przez konsumenta koszty kredytu tj. m.in. odsetki umowne i prowizja (§ 1). Cesjonariusz zobowiązał się do przekazania cedentowi 50% wyegzekwowanego od dłużnika świadczenia obejmującego należność główną w terminie 14 dni od wyegzekwowania świadczenia od dłużnika (faktycznego otrzymania środków pieniężnych przez cesjonariusza). Świadczenie obejmujące koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego przysługiwały cesjonariuszowi. Zasada ta miała również zastosowanie w przypadku częściowego zaspokojenia roszczenia przez dłużnika (§3 ust. 1). W przypadku niemożności skutecznego wyegzekwowania nabytej przez cesjonariusza wierzytelności w całości bądź w części, wierzytelność będąca przedmiotem umowy zostanie przeniesiona w całości lub w odpowiedniej części z cesjonariusza na cedenta (przelew zwrotny), zaś umowa wygasa (§3 ust. 2).

27. Ponadto, pożyczkobiorca udzielił powodowi pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w odniesieniu do ww. umowy kredytowej.

28. Umowa oraz pełnomocnictwo zostały podpisane przez konsumenta za pomocą platformy A. w dniu 3 kwietnia 2023 roku. W tym samym dniu i w ten sam sposób umowę podpisał prezes zarządu powodowej spółki. Za pośrednictwem poczty elektronicznej powódka przesłała konsumentowi m.in. broszurę informacyjną dotyczącą sankcji kredytu darmowego.

(dowód: umowa powierniczego przelewu wierzytelności, k. 33-33v, karta podpisów, k. 34, pełnomocnictwo, k. 37, karta podpisów, k. 38, upoważnienie do ujawniania i udostępniania dokumentów objętych tajemnicą bankową wraz z kartą podpisów, k. 39-40, broszura informacyjna nt. sankcji kredytu darmowego wraz z informacją o wysokości zwrotu wraz z kartą podpisów, k. 41-41v, zeznania świadka Ł. W., k. 127-127v)

29. Ł. W. nie negocjował z powódką wysokości wynagrodzenia. Konsument został przez powódkę poinformowany, że po złożeniu skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego konsument zwracał kredyt bez prowizji i odsetek. Nadto, wiedział, że w razie wygrania sporu sądowego z pożyczkodawcą, otrzyma od powoda połowę zasądzonego świadczenia. Miał także świadomość, że przed wytoczeniem niniejszego powództwa powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 12.799,10 zł.

(dowód: zeznania świadka Ł. W., k. 127-127v)

30. Pismem z dnia 16 listopada 2023 roku powódka – w imieniu kredytobiorcy – złożyła pozwanej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji tzw. kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w odniesieniu do ww. umowy kredytu konsumenckiego. W oświadczeniu zarzucono pozwanej naruszenie szeregu przepisów ustawy o kredycie konsumenckim tj.:

- art. 30 ust. 1 pkt 7 poprzez wskazanie błędnej wysokości „całkowitego kosztu kredytu”, a w konsekwencji „całkowitej kwoty do zapłaty” i błędnej wysokości „rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania”, wynikające z nieuprawnionego naliczania przez pozwanego odsetek od skredytowanej prowizji,

- art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 w zw. z art. 49 ust. 1 poprzez nieokreślenie w sposób wyczerpujący procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwł. w sytuacji całkowitej spłaty kredytu przed terminem, a także brak wyjaśnienia, że całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o koszty, które dotyczą okresu, o jaki skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą,

- art. 30 ust. 1 pkt 10 poprzez nieuwzględnienie w umowie wszystkich kosztów i opłat, które kredytobiorca musiał ponieść lub z uiszczeniem których musiał się liczyć z tytułu zawarcia umowy,

- art. 30 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 poprzez wywołanie mylnego wyobrażenia co do konieczności skorzystania ze wzoru odstąpienia od umowy,

- art. 30 ust. 1 pkt 10 poprzez niewskazanie warunku determinującego zmianę kosztów w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 u.k.k.,

- art. 30 ust. 1 pkt 6 poprzez sformułowanie klauzuli o zmiennej stopie oprocentowania w sposób nieokreślony, nieprecyzyjny pozbawiający konsumenta możliwości weryfikacji stopy oprocentowania, brak wyjaśnienia pojęć (m.in. stopa referencyjna NBP),

- art. 30 ust. 1 pkt 11 poprzez nieokreślenie precyzyjnie charakteru oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego, nieokreślenie zasad i warunków według których będzie następować zmiana oprocentowania, nie zdefiniował pojęcia „stopa referencyjna NBP”,

- art. 30 ust. 1 pkt 10 poprzez zastrzeżenie prawa do zmiany prowizji i opłat w oparciu o dowolne i niejasne przesłanki,

- art. 30 ust. 1 pkt 10 i 12 poprzez nieokreślenie w zakresie ewentualnych opłat i kosztów - kosztów sądowych i egzekucyjnych,

31. Jednocześnie powódka wezwała pozwaną do zapłaty łącznie kwoty 12.799,10 zł – w terminie nie dłuższym niż 7 dni. Do pisma dołączono pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a także zawiadomienie o przelewie wierzytelności. Przedmiotowe oświadczenie zostało pozwanej doręczone w dniu 23 listopada 2023 roku.

(dowód: oświadczenie z dnia 16 listopada 2023 roku, k. 19-21v, wydruk z portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A., k. 22, kopia książki nadawczej, k. 23-23v, zawiadomienie o przelewie, k. 35)

32. Kredytobiorca do dnia 28 września 2023 roku uiścił na rzecz pozwanej (...) w związku z ww. umową pożyczki kwotę 11.962,04 zł na poczet kapitału, kwotę 7.908,50 zł na poczet odsetek oraz kwotę 92,53 zł na poczet odsetek karnych.

(dowód: pismo pozwanej z dnia 6 listopada 2023 r., k. 24-25)

Sąd zważył co następuje:

IV.

33. Sprawa rozpoznawana była według przepisów o postępowaniu uproszczonym.

34. Powyższy stan faktyczny był w zasadniczej mierze bezsporny pomiędzy stronami, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależało głównie od prawnej oceny ustalonych wyżej okoliczności faktycznych.

(ocena dowodów)

35. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować autentyczność przedstawionych przez strony dokumentów. Zważyć bowiem należało, że żadna ze stron nie podniosła w toku niniejszego postępowania zarzutów co do autentyczności tych dokumentów, a nadto wymienione powyżej dokumenty zostały podpisane i nie noszą żadnych znamion podrobienia czy przerobienia. Zauważyć należy, iż żadna ze stron nie zaprzeczyła, że przedstawione kopie bądź wydruki komputerowe nie stanowią wiernego odwzorowania oryginałów bądź informacji zapisanych na elektronicznym nośniku danych. Konsument potwierdził, że zawarł umowę cesji w drodze elektronicznej.

36. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka Ł. W.. Zdaniem Sądu zeznania świadka co do okoliczności zawarcia umowy kredytu konsumenckiego oraz umowy powierniczego przelewu wierzytelności były szczere, wewnętrznie spójne, logiczne i nie budziły wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego.

V.

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

37. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

38. Przystępując do rozważań należało zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, OSNP 1999/23/758). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 1 § 2 k.p.c. wręcz konieczne – jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa niepozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe ( vide: uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, LEX nr 2457546).

39. Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 §1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. W myśl art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie do art. 410 §1 k.c. przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

40. Ocena roszczenia powoda wymagała uprzedniego stwierdzenia, czy powód złożył skuteczne oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Stosownie do brzmienia art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.

(legitymacja procesowa powódki)

41. Legitymacja czynna powódki wynikała z umowy powierniczego przelewu wierzytelności zawartej z konsumentem w trybie art. 509 §1 k.c. Zgodnie z tym przepisem wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

42. W niniejszej sprawie Sąd uznał umowę cesji za skuteczną, dopuszczając przy tym prawną możliwość złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego po przelewie wierzytelności przyszłej, tym bardziej w ramach powierniczego przelewu wierzytelności. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom strony pozwanej, interesy konsumentów nie doznały przez to uszczerbku, a mogły nawet zyskać. Jako przykład może posłużyć przelew w celu inkasa. Konsument, powierzając profesjonalnemu podmiotowi ściągnięcie wierzytelności mającej swe źródło w klauzuli abuzywnej, ma większe szanse na jej wyegzekwowanie, niż gdyby działał samodzielnie w stosunku do przedsiębiorcy, który stosował wobec niego niedozwolone praktyki. Cesja nie zagraża interesom dłużnika, dla którego bez znaczenia jest, na czyją rzecz zwróci ewentualnie nienależnie pobrane środki pieniężne ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2018 r., III CZP 114/17, OSNC 2019, nr 3, poz. 26, z dnia 7 maja 2004 r., III CSK 563/02, OSNC 2005, z. 5, poz. 88, i z dnia 24 maja 2007 r., V CSK 23/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 89).

43. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie ulegało wątpliwości, że przedmiotowa umowa cesji była ważna i odniosła skutek zamierzony przez strony. W tego typu umowach nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie terminu rozliczenia cedenta i cesjonariusza, albowiem zależy to od zdarzeń od nich niezależnych. Nawet zachowanie należytej staranności przez cesjonariusza działającego w swoim imieniu, ale na rzecz cedenta za wynagrodzeniem odniesionym do wysokości odzyskanej wierzytelności, nie pozwala przewidzieć terminu zapadnięcia wyroku, jeśli wezwanie do zapłaty nie było skuteczne, postawy dłużnika, w tym w toku postępowania egzekucyjnego, czy też samego terminu wyegzekwowania należności. Stąd wskazanie 14-dniowego terminu na rozliczenie się wierzyciela przejmującego z wierzycielem pierwotnym jest rozsądnym terminem, uwzględniającym interesy obu stron tej umowy.

44. Sąd nie widział również podstaw do uznania, że umowa cesji określała wynagrodzenie cesjonariusza w sposób nieekwiwalentny do jej charakteru. Do pożyczkobiorcy należał wybór podmiotu, który w jego imieniu uzyska przysługującą im potencjalnie wierzytelność. Z tego tytułu nie poniósł on żadnych kosztów wstępnych, a zostały one po stronie powoda (opłata od pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika), podobnie jak całe związane z tym ryzyko prowadzenia postępowania sądowego (również uwzględniającego niejednolitą linię orzeczniczą). Powyższe okoliczności uzasadniają pobranie przez powódkę 50% ewentualnie uzyskanego świadczenia od pozwanej (przysługującego pierwotnie pożyczkobiorcy). Zresztą sam konsument zeznając w niniejszej sprawie wskazał, że warunki rozliczenia są – w jego mniemaniu – uczciwe i nawet nie próbował negocjować ceny, uznając, że wystarczającą korzyścią dla niego jest nieponoszenie kosztów postępowania w razie przegrania sporu sądowego.

45. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że szacunkowa wartość odsetek na dzień zawarcia umowy miała wynieść 8.887,61 zł, z kolei wynagrodzenie cesjonariusza odniesione zostało do kwot już wyegzekwowanych (wartość odsetek dochodzonych pozwem to 7.908,50 zł). W razie skutecznego zrealizowania tzw. sankcji kredytu darmowego pożyczkobiorca zyskałby korzyść majątkową polegającą na braku obowiązku dalszego świadczenia rat pożyczki w części odsetkowej, a także części prowizji proporcjonalnie do czasu trwania umowy (jest oczywistym, że prowizja w pełnej wysokości nie została uiszczona, a jest spłacana proporcjonalnie z każdą kolejną ratą pożyczki). Zatem ustalone proporcje stron umowy cesji de facto kształtują się inaczej niż 50/50 na niekorzyść cesjonariusza.

(wykładnia przepisów normujących instytucję sankcji kredytu darmowego, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. C-472/23)

46. Art. 45 u.k.k. stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r., dalej również jako: dyrektywa 2008/48/WE), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Przepis prawa krajowego nie wynika więc bezpośrednio z ww. dyrektywy w tym sensie, że nie jest tłumaczeniem zawartego w niej przepisu. Instytucja sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 u.k.k. została ustanowiona w polskim porządku prawnym w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 23 dyrektywy 2008/48/WE.

47. Z uwagi na fakt, że przepis jest wyrazem realizacji obowiązków nałożonych na Polskę przez prawo Unii Europejskiej, nadrzędne w stosunku do krajowego porządku prawnego, musi być on interpretowany zgodnie z duchem i celem dyrektywy 2008/48/WE.

48. Wynikający z dyrektywy obowiązek państw członkowskich do osiągnięcia przewidzianego w niej celu oraz wynikający z art. 5 [10] TWE obowiązek podjęcia wszelkich środków, zarówno ogólnych jak i szczególnych, do zapewnienia realizacji tego obowiązku, wiąże wszystkie organy państwa członkowskiego, w tym sądy, w sprawach należących do ich jurysdykcji. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu na to czy przepisy te zostały wydane przed czy po przyjęciu dyrektywy, sąd krajowy powinien zinterpretować je tak dalece, jak jest to możliwe, w świetle treści i celu dyrektywy, by osiągnąć przewidziany w niej cel i w ten sposób zachować się w sposób zgodny z art. 189 ust. 3 [249] TWE. ( vide: wyrok ETS z dna 13 listopada 1990 r., C-106/89, M., L. również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019 roku, sygn. akt III CZP 45/19, OSNC 2020/10/83). Obowiązek wykładni przepisów prawa krajowego w celu efektywnej transpozycji dyrektywy wynika również z wyroku ETS z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie C-14/83, von C. i K..

49. Dokonując wykładni przepisów normujących instytucję sankcji kredytu darmowego, należy w pierwszej kolejności mieć na względzie treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: (...)) z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. C-472/23 (Legalis nr 3181142; dalej również jako wyrok (...), C-472/23), w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł w przedmiocie pytań prejudycjalnych przedstawionych przez Sąd Rejonowy dla m.st W. w W. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2023 r.

50. Przedmiotowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnosi się bezpośrednio do instytucji sankcji kredytu darmowego obowiązującej w polskim porządku prawnym. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zważył co następuje:

1) Artykuł 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...).

2) Artykuł 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, że: fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.

3) Artykuł 23 dyrektywy (...) w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

51. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią przedmiotowego wyroku instytucja sankcji kredytu darmowego nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej, przy czym skuteczność oświadczenia konsumenta w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego podlega każdoczesnej ocenie Sądu. Jak zważył, (...) w pkt 56 i 57 przedmiotowego wyroku: „z utrwalonego orzecznictwa wynika, że konsekwencje naruszenia obowiązków informacyjnych związanych z umową o kredyt mogą się znacznie różnić w zależności od tego, o jaki konkretnie obowiązek chodzi, przy czym waga tego naruszenia zależy ponadto w praktyce od liczby i wagi elementów, których nie zamieszczono w danej umowie o kredyt. Takie naruszenia mogą w szczególności utrudniać konsumentowi korzystanie z praw wynikających z umowy o kredyt (zob. podobnie wyrok z dnia 24 października 2024 r., Horyzont,C-339/23,EU:C:2024:918, pkt34). W związku z tym, z zastrzeżeniem weryfikacji, których powinien dokonać sąd odsyłający , zasada proporcjonalności nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie postanowiło przewidzieć jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów za naruszenie różnych obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 10 ust. 2 dyrektywy (...), mimo że indywidualna waga naruszenia każdego z tych obowiązków oraz konsekwencje, jakie z tego wynikają dla konsumenta, mogą różnić się w zależności od przypadku .”

52. Skoro sankcja tzw. kredytu darmowego ma być konsekwencją niedochowania przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, należy na wstępie ustalić jakim celom służą te obowiązki.

53. W dalszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie pozwana rzeczywiście naruszyła obowiązki informacyjne, wprowadzając konsumenta w błąd co do zakresu ich zobowiązania i czy skala tego ewentualnego naruszenia uzasadnia sankcję w postaci pozbawienia jej wszelkiego zysku z zawartej umowy pożyczki.

54. Motyw 18 dyrektywy 2008/48/WE stanowi, że konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, w szczególności w odniesieniu do ujawnianych przez kredytodawcę informacji, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 roku dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych). Niniejsza dyrektywa powinna zawierać szczegółowe przepisy dotyczące zarówno reklam odnoszących się do umów o kredyt, jak i pewnych standardowych informacji, które konsumenci powinni otrzymywać, by mieć w szczególności możliwość porównania różnych ofert. W motywie 19 dyrektywy mowa z kolei o tym, że w celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań, które konsument może zabrać ze sobą i je rozważyć. W celu zapewnienia możliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób.

55. Z analizy przytoczonych wyżej motywów dyrektywy 2008/48/WE wprost wynika, że jednym z podstawowych celów nałożenia na kredytodawców określonych obowiązków informacyjnych względem konsumentów, w tym w szczególności obowiązku wskazywania w umowach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, jest zapewnienie konsumentom możliwości porównania różnych ofert i wyboru najkorzystniejszej z nich.

56. W konsekwencji, mając na uwadze cel dyrektywy w zakresie instytucji sankcji kredytu darmowego obejmujący ustanowienie sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, Sąd zważył, że naruszenie przez kredytodawcę przepisu ustawy wskazanego w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim nie skutkuje automatycznym powstaniem po stronie kredytobiorcy uprawnienia kształtującego w przedmiocie zastosowania sankcji kredytu darmowego.

57. W ocenie Sądu, dopuszczalność i skuteczność wykonania uprawnienia kształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. wymaga zbadania rodzaju i stopnia naruszenia ustawy przez kredytodawcę przez pryzmat proporcjonalności skutków zastosowania sankcji kredytu darmowego, tj. przekształcenia stosunku prawnego łączącego strony umowy kredytu na skutek odpadnięcia obowiązku zapłaty odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W każdym przypadku Sąd jest obowiązany zbadać wagę i skutki naruszenia przepisu ustawy przez kredytodawcę i rozważyć, czy w konkretnym przypadku kredytobiorcy służy wskazane uprawnienie, mając na względzie daleko idące skutki wykonania tego uprawnienia kształtującego.

58. Innymi słowy, naruszenie przepisu ustawy przez kredytodawcę nie rodzi automatycznie po stronie kredytobiorcy uprawnienia do zastosowania sankcji kredytu darmowego bez względu na rodzaj i stopień naruszenia przepisu ustawy, cel naruszonego przepisu i skutki naruszenia.

59. Taka wykładnia przedmiotowych przepisów jest zgodna z wykładnią dyrektywy 2008/48/WE przyjętej przez (...) w przytoczonym wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. C-472/23 (pkt 56 i 57).

60. Dotychczasowa praktyka sądowa w zakresie rozpoznawania spraw tego rodzaju koncentrowała się wyłącznie na stwierdzeniu faktu naruszenia przepisu ustawy, z czego wywodzono wniosek o skuteczności wykonania sankcji kredytu darmowego przez konsumenta. Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie naruszenia przepisu ustawy stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszej oceny, czy waga tego naruszenia oceniana z pespektywy ochronnych celów dyrektywy uzasadnia skuteczne zastosowanie tak daleko idącej sankcji, co znajduje odzwierciedlenie w wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23.

61. Wynika stąd, że skonkretyzowane zarzuty przeciwko umowie pożyczki nie mogą być oderwane od ich ciężaru. Sąd odrzuca pogląd, że każde naruszenie obowiązków szczegółowo opisanych w art. 30 ust. 1 u.k.k. (niezależne od rodzaju i wagi tego obowiązku) stanowi przesłankę stosowania tej instytucji. Nie należy tracić z pola widzenia, że sankcja ta ma być wprawdzie odstraszająca i skuteczna, ale również proporcjonalna.

62. Chodzi o to, że o ile obowiązki informacyjne wymienione w art. 45 ust. 1 u.k.k. same w sobie są bezwzględne, to jednak oceniając skutki ich naruszenia, należy brać pod uwagę in casu ich istotność i doniosłość, aby sankcja kredytu darmowego nie była mechanizmem automatycznym, pomijającym istotne okoliczności danego przypadku. Pomysł i konstrukcja polskiego ujęcia ustawowego sankcji kredytu darmowego jest w całości przejawem inwencji ustawodawcy krajowego (tj. nie ma żadnego umocowania konstrukcyjnego w prawie unijnym – państwa mają swobodę w zakresie ukształtowania sposobu sankcjonowania naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawców). Sąd zważył, że za wyżej przedstawioną wykładnią art. 45 ust. 1 u.k.k. przemawiają cele powołanej dyrektywy, w tym jej art. 23. W konsekwencji, nie ma potrzeby zastosowania art. 5 k.c. do oceny żądania opartego na twierdzeniu o skuteczności sankcji kredytu darmowego. Instytucja nadużycia prawa podmiotowego zakłada brak sprzeczności określonego uprawnienia z normą prawa materialnego, którego jednak wykonanie na skutek sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa nie korzysta z ochrony prawnej w okolicznościach konkretnego przypadku. Skuteczność sankcji kredytu darmowego należy oceniać przede wszystkim przez pryzmat celu art. 45 ust. 1 u.k.k. i immanentnie z nim związanego kryterium proporcjonalności sankcji. Przytoczony przepis stanowi wystarczającą podstawę prawną do stwierdzenia, że z uwagi na wagę ewentualnych naruszeń oświadczenie konsumenta nie wywołało skutku w postaci odpadnięcia obowiązku zapłaty kosztów określonych w tym przepisie.

63. Tak więc prawidłowa wykładnia art. 45 ust. 1 u.k.k. nie narusza zasadniczego wymogu efektywności i jednocześnie proporcjonalności środków zmierzających do ochrony praw konsumenta w świetle prawa Unii Europejskiej. Dotkliwość i nieuchronność sankcji kredytu darmowego nie może być absolutyzowana, gdyż byłaby całkowicie pozbawiona wymogu proporcjonalności.

64. Należy również zauważyć, że na obszarze Unii Europejskiej problematyka stawiania zarzutów przeciwko treści konsumenckich umów kredytu/pożyczek nie jest nowa i spotkała się z reakcją polegającą na zmianach w prawie francuskim uniemożliwiających w ogóle skuteczne kwestionowanie (...) bez wykazania rzeczywistej szkody majątkowej po stronie konsumenta (Artykuł (...)-1 C. de la consommation [Kodeks konsumencki], wersja obowiązująca od 19 lipca 2019 r., https://www.legifrance.gouv.fr/codes/id (...)2019-07-19), co było odpowiedzią ustawodawcy francuskiego na spory cywilne powstałe na tym tle. Choć należy podkreślić, że jeszcze przed tą zmianą legislacyjna pojawił się judykat idący w tym właśnie kierunku, zauważając – podobnie jak w niniejszej sprawie – że wskaźnik (...) (fr. (...)) w danej sprawie „nie działał na niekorzyść” pożyczkobiorców, bo był błędnie zawyżony (wyrok francuskiego Sądu Kasacyjnego z dnia 12 października 2016 r., numer skargi: 15- (...), Pierwsza Izba Cywilna, https://juricaf.org/arret/FRANCE - (...) (...)- (...)).

65. Powyższe uwagi na tle prawnoporównawczym - zdaniem Sądu - są niezbędne, skoro sporna sankcja jako taka jest wymagana przez przepisy prawa unijnego, a szerszy ogląd tej problematyki w ustawodawstwie innego państwa członkowskiego może korzystnie wpłynąć na wykładnię przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

66. Należy ponownie podkreślić, że stosowanie art. 45 ust. 1 u.k.k. winno być uzależnione od stwierdzania w umowie ewidentnych braków, a nie roztrząsaniu w procesach sądowych wątpliwości interpretacyjnych przy jej wykładni bądź konsekwencji zmian tekstu ustawy.

(ocena umowy pod kątem naruszeń ustawy)

67. W niniejszym przypadku zasadnicza oś sporu zasadzała się na kwestii zakazu pobierania przez kredytodawcę odsetek od skredytowanych kosztów kredytu i niewłaściwego oznaczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (dalej jako: (...)) na skutek przyjęcia za podstawę do jej obliczenia odsetek naliczonych od kredytowanej prowizji.

68. W ocenie Sądu kwestia pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia o skuteczności zastosowania sankcji kredytu darmowego. Jak wynika z przytoczonego wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23, przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g) tej dyrektywy obowiązek podania (...) jest spełniony, jeżeli (...) wskazane w danej umowie odpowiada (...) obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I do wspomnianej dyrektywy na podstawie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” w rozumieniu art. 3 lit. g) tej dyrektywy, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okażą się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta (wyrok (...), C-472/23, pkt 35 i 36).

69. W wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zważył w pkt 30 i 31, że mając w szczególności na względzie zasadnicze znaczenie (...) dla konsumenta, wskazanie (...), które nie odzwierciedla wiernie wszystkich kosztów wymienionych w art. 3 lit. g) dyrektywy (...), pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak wskazania tej stopy [zob. podobnie wyrok z dnia 21 marca 2024 r., (...) Bulgaria (Usługi dodatkowe do umowy o kredyt),C-714/22,EU:C:2024:263, pkt 55]. Art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, iż obowiązek wskazania (...) w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się do zakazu zaniżania go, ponieważ błędne wskazanie (...) może również zasadniczo polegać na zawyżeniu jego wartości.

70. W niniejszej sprawie, pozwana spełniła obowiązek informacyjny w zakresie oznaczenia (...).

71. Błędne oznaczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania miało stanowić naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. i wynikać z faktu naliczania odsetek również od skredytowanych kosztów kredytu, w tym prowizji, składki ubezpieczeniowej oraz opłat za przelewy. Jak twierdziła strona powodowa – skoro uznać za abuzywne lub nieważne postanowienia umowne w tym zakresie – błędnie określono kwoty do zapłaty przez konsumenta i błędnie obliczono (...).

72. W ocenie Sądu, do naruszenia powołanych przepisów ustawy dotyczących obowiązku wskazania (...) dochodzi wówczas, gdy podana w umowie (...) jest ustalona w sposób rażąco sprzeczny ze wzorem wskazanym w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim albo w sposób dowolny, oderwany od kosztów obciążających konsumenta wskazanych w umowie. Kredytodawca nie dopuszcza się naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazania (...), jeżeli jest ona obliczona zgodnie z wzorem określonym w załączniku do ustawy oraz na podstawie założeń przyjętych w umowie. Przy obliczeniu (...) kredytodawca powinien uwzględnić wszelkie koszty ponoszone według treści umowy przez konsumenta, nawet jeśli ich podstawą miałyby być postanowienia bezskuteczne (klauzule abuzywne) albo nieważne (postanowienia wprost sprzeczne z przepisem rangi ustawowej).

73. W umowie wskazano wszystkie założenia do obliczenia (...). Należy zauważyć, że założenia przedstawione w umowie pożyczki nie pomijają żadnego założenia wymienionego w załączniku numer 4 do ustawy o kredycie konsumenckim (por. pkt 3 ppk 1-4). Umowa nie miała cech nietypowych, wymagających przyjmowania dodatkowych założeń (pkt 4 ww. załącznika do tej ustawy), a same wzory matematyczne stanowią sposób obliczenia (...), a nie założenie do obliczeń. Nie ma więc obowiązku przedstawiania w umowie wzoru matematycznego do obliczenia (...). Nadto, z okoliczności sprawy wynika, że konsument miał świadomość, że koszty udzielenia pożyczki są kredytowane, a więc – co jest oczywiste – wliczone do sumy podlegającej oprocentowania, co jednoznacznie zaznaczono w pkt 5 i 7 umowy.

74. W ocenie Sądu przeciętny konsument z pewnością w niniejszym przypadku bez problemu zidentyfikuje w umowie parametryczne dane z założeń niezbędnych do samodzielnego obliczenia (...): czas trwania umowy jest wskazany zwięźle (dwie daty) i łatwy do odnalezienia (pkt 4 umowy), całkowity koszt pożyczki został wskazany przez odwołanie się do pkt 17. umowy (jest tam jedna kwota), harmonogram pożyczki został wydany konsumentowi – bezcelowe byłoby przepisywanie go do postanowień umowy określających założenia do wyliczenia (...), data wypłaty pożyczki jest znana konsumentowi (pkt 6). Niczego więcej – poza odpowiednią wiedzą matematyczną – konsumentowi nie potrzeba do samodzielnego obliczenia (...).

75. Przyjęcie poglądu, że wykonanie obowiązku informacyjnego w zakresie oznaczenia (...) wymaga uwzględnienia wyłącznie świadczeń należnych na gruncie prawa materialnego, a nie wszystkich świadczeń określonych w umowie skutkowałoby tym, że jakakolwiek sprzeczność umowy z rzeczywistym zakresem obowiązku świadczenia przez kredytobiorcę automatycznie uzasadniałaby zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Jakakolwiek zmiana założeń przyjętych do obliczenia (...) skutkuje bowiem jego zmianą. Należy również podkreślić, że w przypadku bezskuteczności któregokolwiek postanowienia umownego przewidującego obowiązek świadczenia przez konsumenta na rzecz przedsiębiorcy (w szczególności postanowienia przewidującego prowizję, ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt III CZP 43/20, LEX nr 3246823), (...) wskazana w umowie nie odpowiadałaby rzeczywistemu zakresowi obowiązku świadczenia ciążącego na konsumencie. Uznanie w takim przypadku skuteczności sankcji kredytu darmowego prowadziłoby w rezultacie do wniosku, że jakiekolwiek naruszenie dokonane przez przedsiębiorcę mogłoby skutkować odpadnięciem obowiązku zapłaty kosztów kredytu przez konsumenta po złożeniu oświadczenia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. W ocenie Sądu treść i cel dyrektywy 2008/48/WE (w szczególności wymóg proporcjonalności sankcji) stoi na przeszkodzie takiej wykładni powyższych przepisów. Pozbawienie podmiotu prawa prywatnego wszelkich korzyści wynikających z zawartej umowy z uwagi na zastrzeżenie w umowie nienależnego świadczenia byłoby niesprawiedliwe i w istocie miałoby na celu wyeliminowanie z obrotu przedsiębiorcy działającego w celach zarobkowych. Jeżeli strony zastrzegły w umowie świadczenie nienależne, zasadne jest żądanie zwrotu tego świadczenia, nie zaś brak obowiązku zapłaty kosztów kredytu przez konsumenta.

76. W niniejszej sprawie, strona powodowa nie kwestionowała prawidłowości (matematycznej poprawności) obliczenia (...) na podstawie założeń przyjętych w umowie.

77. Należy podkreślić przy tym przejrzystość przyjętych założeń – gdyby nawet dyskutować, czy są one poprawne (orzecznictwo w zakresie dopuszczalności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie jest jednolite – vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22, LEX nr 3569756), to niespornym jest, że w umowie ujawniono wszelkie obciążenia faktycznie ponoszone przez konsumenta. Wyraźnie zaznaczono, że (...) przedstawiono przy uwzględnieniu (doliczeniu) do podstawy wyliczenia także kosztów udzielonej pożyczki.

78. Istotne jest, że (...) jest wskaźnikiem, który ma służyć konsumentowi wyłącznie jako środek do porównywania różnych ofert rynkowych. Nawet jeżeli w danej umowie został on wskazany niepoprawnie z powodu błędu rachunkowego, to i tak nie zmienia to konkretnych praw i obowiązków finansowych wynikających z umowy kredytu. Jest więc tylko wskaźnikiem ujętym (w formie wyrażenia procentowego) mającym zbiorczo określać opłacalność oferty. Ma więc zupełnie inną cechę, niż te dotyczące pozostałych wymogów ustawowych dotyczących umów kredytowych w ustawie o kredycie konsumenckim (np. wskaźnik oprocentowania pożyczki).

79. Nie zmienia to oczywiście faktu, że ta jego specyficzna rola jest istotna rynkowo, bo w jednym parametrze odzwierciedla ważną cechę oferty, która pozwala na jej porównanie z innymi ofertami kredytu dostępnymi na rynku.

80. Tu z kolei należy wrócić do kwestii skutków sankcji kredytu darmowego, która niewątpliwie jest dotkliwa dla kredytodawcy, gdyż w razie jej ziszczenia jest on pozbawiony jakiegokolwiek dochodu z umowy. Należy więc uznać, że oceniając zarzuty, które mogą skutkować skutecznością sankcji kredytu darmowego, należy badać ich doniosłość. Należy zauważyć, że niektóre samoistne, jednostkowe naruszenia obowiązków informacyjnych wykluczają dopuszczalność zastosowania sankcji kredytu darmowego. Zdaniem Sądu taka sytuacja może dotyczyć np. obowiązku wskazania adresu do doręczeń elektronicznych. Może bowiem mieć miejsce sytuacja, gdy umowa nie zawiera wyłącznie adresu kredytobiorcy do doręczeń elektronicznych, ale konsument z określonych przyczyn i tak nie zamierzał nigdy z takiej formy kontaktu korzystać.

81. (...) samo w sobie nie tworzy i nie zmienia zobowiązań konsumenta (jest w czystej postaci parametrem finansowym) – ma tylko walor informacyjny umożliwiający porównanie ofert, o ile wszyscy uczestnicy rynku stosują dokładnie takie same założenia wyjściowe. W ujęciu założonego horyzontu czasowego ma cechy wskaźników antycypacyjnych ( ex ante), bo opiera się na założeniu zrealizowania umowy w określonym czasie i niezmienionym oprocentowaniu oraz ma charakter czysto analityczny (tj. nie rodzi konkretnych zobowiązań stron). W danym wypadku – w kontekście twierdzeń powoda można wręcz stwierdzić, że (...) zaprezentowane przez pozwanego było zawyżone, a więc niekorzystne dla pożyczkodawcy w kontekście porównawczym, co oznacza, że pozwany pogorszył swoją pozycję rynkową.

82. Pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu powoduje zwiększenie kosztów kredytu w porównaniu do ofert, w których odsetek nie nalicza się od tych kosztów, co wynika wprost z legalnej definicji tego wskaźnika: „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym” (art. 5 pkt 12 u.k.k.).

83. Należy mieć zatem na względzie fakt, że pozwana słusznie uwzględniła przy obliczeniu (...) odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, które według umowy konsument miał faktycznie zapłacić, zgodnie z treścią umowy. Tym samym, pozwana wypełniła obowiązek informacyjny w zakresie oznaczenia (...).

84. Na marginesie, należy zauważyć, że w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23 (...) przyjął, że błędne wskazanie (...) może polegać również na zawyżeniu jego wartości (pkt 30 i 31). W ocenie Sądu podanie zawyżonego (...) nie jest równoważne jednak ze skutecznością oświadczenia o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego. Nie można apriorycznie uznać za proporcjonalną sankcji, o której mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. w sytuacji, gdy kredytodawca podał w umowie (...) wyższą niż w rzeczywistości. Tego typu ocena wymaga analizy okoliczności danego przypadku, a w szczególności stopnia naruszenia tego obowiązku informacyjnego (w tym różnicy między prawidłowo obliczonym (...) a (...) podanym w umowie).

85. Jak wcześniej wspomniano, z punktu widzenia oceny naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie podania (...) bez znaczenia pozostaje ocena zasadności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, tym bardziej, że judykatura w tym zakresie nie jest zgodna. P. należy zauważyć, że zakaz pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie wynika wprost z przepisu rangi co najmniej ustawowej, a stanowi wyraz jednego z poglądów przyjętego na gruncie wykładni przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i dyrektywy 2008/48/WE.

86. Przechodząc do oceny pozostałych naruszeń wskazywanych przez stronę powodową, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że właściwe rozpoznanie zarzutów zależy od wykładni umowy pożyczki zgodnej z ustawowymi dyrektywami, w szczególności art. 65 k.c. i art. 385 §2 k.c. W szczególności umowie i jej poszczególnym postanowieniom nie należy nadawać znaczenia absurdalnego lub wynikającego z apriorycznie krytycznego nastawienia zmierzającego wyłącznie do stwierdzenia w niej błędów i braków. Tymczasem wszystkie wywody i argumenty uzasadniające powództwo stanowią przejaw ukierunkowanej wykładni umowy pożyczki.

87. Sąd nie podzielił zarzutu powódki dotyczącego nieuwzględnienia w umowie wszystkich opłat i prowizji. Podkreślić należy, iż część kosztów została określona w pkt 19 ze wskazaniem, które są stałe, a które mogą ulec zmianie. Nadto, w pkt 20 odwołano się do Tabeli opłat i prowizji, która w sposób dokładny określała poszczególne koszty i opłaty, jakie mogą wiązać się z wykonaniem spornej umowy. Jednocześnie, przy zawarciu umowy konsument w sposób wyraźny oświadczył, że otrzymał załącznik w postaci Tabeli opłat i prowizji. Nie ma żadnego dowodu, że pożyczkobiorca dostał tę Tabelę w niewłaściwej formie. Tabela ta nie musiała być od strony redakcyjnej elementem samej umowy. Jednocześnie należy zauważyć, że umowa nie odnosiła się do tabeli dostępnej na stronie internetowej, w serwisie bankowości elektronicznej, przesłanej e-mailem lub wiadomością tekstową z hiperłączem do strony internetowej. Nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 i 10 u.k.k. Umowa określała całkowitą kwotę kredytu, szacunkowy całkowity koszt kredytu, szacunkową wartość odsetek, koszt innych opłat (w tym prowizji, składki ubezpieczeniowej oraz kosztu przelewu). W umowie wskazano całkowitą kwotę kredytu (pożyczki) i wyjaśniono, że wartość ta nie obejmuje kredytowanych kosztów pożyczki. Wystarczająco zatem wypełniono obowiązek informacyjny, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. Wskazanie w umowie dodatkowych wskaźników jak tzw. kwota pożyczki nie zmienia tej oceny, gdyż pojęcie całkowitej kwoty pożyczki zostało wyczerpująco wyjaśnione. Konsument miał świadomość, jak została ustalona ta kwota.

88. Nie sposób także dopatrzyć się błędów w odniesieniu do pkt 27 umowy. Przede wszystkim w nawiązaniu do zarzutów powoda należy wskazać, że nie ma ustawowego wymogu przenoszenia na grunt umowy o kredyt konsumencki wszelkich efektów sądowej wykładni prawa na podstawie różnorodnych orzeczeń, w tym takich, które określony podmiot prawa prywatnego uznaje subiektywnie za istotne. Orzecznictwo na tle art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wykształciło jednolitej ugruntowanej linii. Uprawnienie do odzyskania – w razie wcześniejszej spłaty – określonych kosztów poniesionych przez kredytobiorcę ostatecznie (w razie sporu stron) zależy od rozstrzygnięcia sądowego i interpretacji postanowień umowy in casu. Tymczasem sankcja kredytu darmowego dotyczy ewidentnych braków w umowie, widocznych prima vista, a nie problemu interpretacji umowy w kontekście zróżnicowanego orzecznictwa sądowego. Zarzut ten jest chybiony również dlatego, że ustawa w zacytowanym przepisie wymaga wyłącznie zawarcia informacji o prawie konsumenta do wcześniejszej spłaty kredytu i taka informacja w umowie została zawarta. Ustawa nie nakładała na kredytodawcę obowiązku zawierania w umowie szczegółowych informacji takich, jak procedura i warunki, na jakich mogą ulec zmianie koszty kredytu. Nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust 1 pkt 10 u.k.k.

89. Podobnie Sąd nie dopatrzył się wadliwości w sformułowaniu punktu 26. umowy, gdyż treść tego postanowienia umownego w żadnym stopniu nie sugeruje obowiązku wykorzystania otrzymanego przez kredytobiorcę wzoru w celu odstąpienia od umowy. Nieprawdą jest, że w umowie nie opisano skutków odstąpienia od umowy: są one szczegółowo opisane w zdaniach od piątego do ostatniego tego punktu. W rezultacie, nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim.

90. Fakt dołączenia do umowy załącznika w postaci oświadczenia o odstąpieniu od umowy w żaden sposób nie narusza ustawy, a wręcz jest obowiązkiem wskazanym w art. 53 ust. 3 u.k.k. Niezależnie od tego obowiązku, dołączenie do umowy formularza wzoru odstąpienia od umowy ułatwia konsumentowi wykonanie tego uprawnienia. Jest oczywistym, że odstąpienie od umowy jest uproszczone po dostarczeniu konsumentowi wzoru takiego oświadczenia w porównaniu z sytuacją, w której konsument miał się domyślać, jakie elementy takie oświadczenie powinno zawierać.

91. Problematyka użytego w umowie „trwałego nośnika” jest także wyłącznie kwestią interpretacji – powódka twierdzi, że jest to pojęcie nieokreślone, natomiast zdaniem Sądu jest to pojęcie o dostatecznie oznaczonym zakresie znaczeniowym. Trwały to taki, który jest nieulotny i nieedytowalny (np. tekst wydruku na papierze, plik typu nieedytowalnego: np. .pdf, .jpg). Niepokój powoda, czy wykonując umowę kredytodawca będzie używał trwałego nośnika zdaje się być przykładem obawy daleko na wyrost – nie przedstawiono żadnych dowodów, które miałby taką daleko posuniętą obawę choćby uprawdopodabniać. Poza tym w pkt 20. wskazano, że w razie zmian wysokości i opłat konsumencki zostaną powiadomieni o zmianie na trwałym nośniku (por. pkt 11. umowy). Zarzut co do informowania konsumenta o tychże zmianach za pośrednictwem strony internetowej, serwisu internetowego, wiadomości sms zapewne pochodzi z ogólnego szablonu używanego w każdej analogicznej sprawie bez wnikliwej analizy konkretnej umowy. Taki sam sposób informowania dotyczył zresztą ewentualnych zmian oprocentowania, przy czym wówczas przesyłany miał być aktualny harmonogram.

92. Zdaniem Sądu, nie istnieje obowiązek, aby w umowie o kredyt konsumencki zawierać informację o skutkach finansowych skorzystania przez kredytobiorcę z uprawnienia z art. 45 ust. 1 u.k.k. (w rozumieniu skutecznego efektu tej sankcji). Istnieją bowiem rozliczne i nie dające się jednoznacznie skatalogować sytuacje, w których dochodzi do modyfikacji praw i obowiązków wynikających z umów zobowiązaniowych: mogą to być prawomocne orzeczenia sądowe przesłankowo stwierdzające abuzywność niektórych postanowień umownych, orzeczenia na tle stosowania art. 357 1 lub art. 358 1 k.c., ugody pomiędzy stronami, zrzeczenie się roszczenie, odnowienie, zmiana ustawodawstwa w zakresie spłat, oprocentowania, czy też skutki restrukturyzacji lub upadłości stron, nacjonalizacji, skutki stanów nadzwyczajnych, zmiany waluty państwowej. Jeżeli więc uznać, że wybrany z przytoczonego z powyższego przykładowego zestawienia jeden element (nieopisany w umowie) jest warunkiem spełnienia wymogu z art. 30 ust. 10 u.k.k., to – ponownie – każda umowa byłaby wadliwa, gdyż zawsze istniałoby abstrakcyjne zdarzenie prawne, które mogłoby wpłynąć na zmianę kosztów kredytu. Taka wykładnia art. 45 ust. 1 u.k.k. prowadziłaby do absurdu.

93. Jako oczywiście chybione należało uznać zarzuty dotyczące oprocentowania kredytu. W umowie wprost podano, że oprocentowanie jest zmienne. Nadto, umowa wskazywała w jasny i precyzyjny sposób na podstawy zmian oprocentowania. Stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego jest obiektywnym wskaźnikiem, o którym informacja jest powszechnie dostępna (stopa referencyjna NBP nie jest publikowana w formie odwołania to innych, kolejnych wskaźników). Jest to wskaźnik zupełnie jasny dla przeciętnego konsumenta. Ponadto, posługuje się nim ustawodawca choćby w art. 359 k.c. i art. 481 k.c. Każda umowa kredytu odwołuje się do pewnych zobiektywizowanych wskaźników makroekonomicznych, zmiennych w czasie (co jest naturalne i dopuszczalne przez prawo), a w tym przypadku odwołanie jest prawidłowe, jednoznaczne, niewprowadzające w błąd. Z treści omawianego postanowienia umownego nie wynika, aby organem decydującym dowolnie o zmianie oprocentowania był zarząd Kasy – jest to subiektywna i niepoprawna interpretacja powoda – z umowy wyraźnie wynika, że zarząd jest organem obowiązanym do wydawania uchwał w danym przedmiocie, przy czym kryteria zmian oprocentowania mają zakotwiczenie w prawidłowo określonych zobiektywizowanych wskaźnikach makroekonomicznych ujętych w umowie. Analogicznie należy odnieść się do zarzutu oprocentowania do zadłużenia przeterminowanego.

94. Podobnie całkowicie bezzasadny pozostaje zarzut dotyczący użytego w umowie pojęcia wskaźnika cen towarów i usług ogłaszanych przez Prezesa GUS. Sporny wskaźnik – tak jak stopa referencyjna NBP - jest publikowany w urzędowych publikatorach, bez dalszych odwołań i jest niemożliwy do pomylenia z innym.

95. Oczekiwanie od pożyczkodawcy wyjaśniania każdego pojęcia jest rozumowaniem na tyle niebezpiecznym, że w zasadzie zakwestionować można byłoby każde nawet najbardziej podstawowe pojęcia, łącznie z pojęciami użytymi do wyjaśnienia danego pojęcia. W umowie wprost wskazano, czy oprocentowanie jest stałe czy zmienne i na jakich warunkach może ulec zmianie. Nie doszło więc do jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie.

96. Brak wyliczenia w umowie kosztów sądowych i egzekucyjnych jest zdaniem Sądu oczywiście bezzasadny, bo nie da się przewidzieć wysokości tych kosztów, gdyż są zależne od nieznanych w chwili zawierania umowy czynników (zależą od wysokości zadłużenia, wielokrotności stawek itp., jak też dość częstych w tej mierze zmian prawa lub jego interpretacji sądowej). Tak sformułowane przez powódkę zarzuty naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 12 u.k.k. są chybione przede wszystkim dlatego, że nawet ich naruszenie nie stanowi przesłanki stosowania art. 45 ust. 1 u.k.k.

97. Powódka oczekiwała od pozwanej wyjaśnienia wszelkich pojęć i ekonomicznych skutków, co wykracza poza obowiązki przedsiębiorcy udzielającego pożyczek. Na pozwanej ciążył jedynie obowiązek wskazania w umowie obligatoryjnych elementów, co wypełniało obowiązki informacyjne.

98. Nie jest błędem informacyjnym wskazanie innych parametrów niż te, które wynikają z uznania poszczególnych postanowień umownych za abuzywne lub nieważne, zwłaszcza wobec niejednolitej linii orzeczniczej dotyczącej zwłaszcza zasadniczego zarzutu skoncentrowanego wokół problematyki pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.

99. Z uwagi na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że oświadczenie złożone w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim było bezskuteczne, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. W tym stanie rzeczy, nie odpadł obowiązek uiszczenia przez konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu.

100. Na marginesie wskazać należy, że celem art. 45 ust. 1 u.k.k. nie jest eliminacja z umów pożyczki niedozwolonych lub nieważnych postanowień umownych. Odstraszający charakter sankcji dotyczy obowiązku zawarcia w umowie określonych informacji, co jest niezależne od skutków wyeliminowania z umowy poszczególnych postanowień umownych. Nie jest możliwe, aby przedsiębiorca wariantowo wskazywał poszczególne parametry umowy, zwłaszcza przy niejednolitej linii orzeczniczej.

101. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 410 §2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. przy zastosowaniu art. 45 ust. 1 u.k.k. stosowanych a contrario Sąd oddalił powództwo.

VI.

(koszty procesu)

102. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 §1 k.p.c. obciążając powoda całością poniesionych przez pozwaną kosztów procesu, na co składały się wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł) ustalonej w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), opłata sądowa od zażalenia (150 zł), opłata za czynności pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym (900 zł) zgodnie z §10 ust. 2 pkt 1 powołanego powyżej rozporządzenia.

103. Na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. od zasądzonej kwoty tytułem kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.