XVII GW 47/25

Sygn. akt XVII GW 47/25

POSTANOWIENIE

Dnia 4 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku – XVII Wydział Własności Intelektualnej

w osobie sędziego Wojciecha Midziaka

po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy

z powództwa I. A.

przeciwko A. A. i Gminie Miasta C.

o zapłatę

w przedmiocie wniosku o udzielenie zabezpieczenia

postanawia:

oddalić wniosek.

Sygn. akt: XVII GW 47/25

POSTANOWIENIA Z 4 SIERPNIA 2025 r.

Wnioskiem datowanym na 31 lipca 2025 r. powódka I. A. wniosła o udzielenie zabezpieczenia dochodzonych przeciwko pozwanym A. A. (pozwany ad 1.) i Gminie Miasta C. (pozwana ad 2.) roszczeń o:

1. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwoty 232.674 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2024 r. do dnia zapłaty,

2. zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienie

poprzez

ustanowienie hipoteki przymusowej na udziale A. A. w prawie własności nieruchomości w postaci (...) mieszkalnego (...) położonego w C. przy (...), dla którego Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) – do kwoty 255.018 zł.

Jako podstawę roszczenia objętego wnioskiem powódka wskazała naruszenie przez pozwanego ad 1. przysługujących jej praw autorskich w odniesieniu do inwestycji przy ul. (...) oraz ul. (...) w C.. Podniosła, że naruszenie to oraz jego zawinionych charakter zostały potwierdzone orzeczeniami Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego (...) Izby (...) RP.

Zdaniem powódki, naruszenie pozwanego ad 1. polegało na tym, że przypisał sobie współautorstwo dokumentacji projektowej z 21 kwietnia 2020 r. przygotowanej przez powódkę na potrzeby wskazanych inwestycji przez dopisanie siebie jako drugiego projektanta oraz przeniósł na inwestora – (...) (dalej jako (...)) majątkowe prawa autorskie do dokumentacji.

Na podstawie przekazanej dokumentacji wydana została decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę, w której stwierdzono – według powódki – niezgodnie z prawdą m.in., że projekt został sporządzony i sprawdzony przez projektantów legitymujących się na dzień opracowania projektu zaświadczeniami potwierdzającymi wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Pozwany ad 1. nie posiadał bowiem w tym czasie wskazanych uprawnień, co wynikało wprost z dokumentów przedłożonych wraz z dokumentacją projektową. Z powyższego powódka wywiodła, że pozwana ad 2. była świadoma okoliczności i nie może wskazywać na brak winy lub niewiedzę po swojej stronie.

Uzasadniając odpowiedzialność pozwanej ad 2. powódka wskazała, że inwestor uczestniczący w inwestycjach, z którymi związane były działania pozwanego ad 1., czyli samorządowy zakład budżetowy wykonujący zadania własne jednostki samorządu terytorialnego o charakterze użyteczności publicznej nie posiada osobowości prawnej.

Wysokość dochodzonego roszczenia powódka określiła w odniesieniu do kwoty wynagrodzenia ustalonego w umowie zawartej między pozwanymi na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm. – dalej jako: pr. aut.) – stanowi ona dwukrotność sumy wynagrodzenia za projekty przebudowy kamienic w ramach obu inwestycji przy ul. (...), tj. dwukrotność kwoty 106.337 zł. W ramach kwoty wskazanej w pkt 1. petitum pozwu powódka zawarła również 20.000 zł z tytułu roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia.

Uzasadniając interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia powódka wskazała, iż pozwany ad 1. uchylał się od ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym wobec wspólnych małoletnich dzieci pozwanego i powódki, czego konsekwencją była realizacja obowiązku w drodze egzekucji komorniczej. Ponieważ pozwany ad 1. nie wywiązywał się z tego obowiązku, w ocenie powódki prawdopodobne jest, że nie wywiąże się również z obowiązku zapłaty na rzecz powódki w przypadku uwzględnienia dochodzonych roszczeń. Ponadto pozwany ad 1. nie posiada innego majątku mającego jakąkolwiek wartość niż udział w prawie własności nieruchomości. Zadłużenie pozwanego egzekwowane również w ramach toczących się postępowań egzekucyjnych wskazuje, że występuje ryzyko, iż wykonanie wyroku zasądzającego na rzecz powódki będzie znacznie utrudnione.

Okoliczności uznane przez Sąd za uprawdopodobnione.

Dnia 12 września 2018 r. pozwany A. A. reprezentowany przez pełnomocnika – powódkę I. A. zawarł z pozwaną Gminą Miasta C., w imieniu której działały (...), umowę, której przedmiotem było opracowanie wielobranżowej dokumentacji projektowo – kosztorysowej przebudowy i modernizacji 4 budynków mieszkalnych położonych przy (...) w C. oraz sprawowanie nadzoru autorskiego w zakresie wskazanym w umowie.

Projekt budowlany stworzony w wykonaniu umowy miał obejmować branżę architektoniczno-konstrukcyjną, elektryczną, sanitarną i instalacje teletechniczne (§ 8 ust. 2 lit. n) tiret pierwszy umowy z 12 września 2018 r.).

Za wykonanie prac zleceniobiorca (jednostka projektowania) miał otrzymać ryczałtowe wynagrodzenie w wysokości 176.000 zł brutto, z czego 158.400 zł brutto z tytułu opracowania wielobranżowej dokumentacji projektowo-kosztorysowej. Wskazana kwota 176.000 zł obejmowała wynagrodzenie z tytułu przeniesienia autorskich praw majątkowych.

Decyzją z 2 czerwca 2022 r. (...) Prezydent Miasta C. udzielił (...) pozwolenia na budowę w zakresie inwestycji przy ul. (...). W treści uzasadnienia decyzji stwierdzono, iż „załączony projekt sporządzony został i sprawdzony przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane i legitymujących się aktualnymi na dzień opracowania projektu zaświadczeniami potwierdzającymi wpis projektantów na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego”. Wśród autorów projektu wskazano osoby wymienione na tytułowej stronie projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji, w tym powódkę i pozwanego ad 1.

Decyzją z 2 czerwca 2022 r. (...)Prezydent Miasta C. udzielił (...) pozwolenia na budowę w zakresie inwestycji przy ul. (...). W treści uzasadnienia decyzji stwierdzono między innymi, iż „załączony projekt sporządzony został i sprawdzony przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane i legitymujących się aktualnymi na dzień opracowania projektu zaświadczeniami potwierdzającymi wpis projektantów na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego”. Wśród autorów projektu wskazano osoby wymienione na tytułowej stronie projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji, w tym powódkę i pozwanego ad 1.

Załącznik każdej z decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę stanowił projekt budowlany z 21.04.2020 r. Na pierwszej stronie dokumentacji projektowej wśród projektantów odpowiedzialnych za wykonanie projektu architektonicznego wskazano również pozwanego ad 1. Informacje te zostały dopisane odręcznie przez pozwanego.

Oprócz powódki i pozwanego ad 1. wymieniono projektantów odpowiedzialnych za części obejmujące projekt konstrukcyjny, elektryczny i sanitarny.

Wśród załączników do projektów budowlanych znajdowały się decyzje o nadaniu uprawnień budowlanych oraz zaświadczenia o przynależności do izb samorządu zawodowego projektantów, a także odrębne projekty z zakresu każdej z branż.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 243 k.p.c. w zw. z art. 730 1 § 1 k.p.c. zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie było konieczne. Standard wykazania faktów przez ich uprawdopodobnienie wiąże się z przyjęciem przez Sąd „niewykluczającego wątpliwości prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzeń” (K. Knoppek, w: T. Ereciński, T. Wiśniewski (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, t. II, cz. 2, s. 158) na podstawie materiału zebranego w sprawie, tj. środków dowodowych i ich substratów. Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia Sąd ustalił na podstawie całego materiału zebranego w sprawie (art. 738 k.p.c. in fine) opierając się na oświadczeniach powódki o faktach, dowodach oraz substratach dowodów przedłożonych do akt sprawy wraz z pozwem i wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia.

Na podstawie art. 730 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 730 1 § 1 w zw. z § 2 k.p.c. w każdej sprawie cywilnej rozpoznawanej przez Sąd można żądać udzielenia zabezpieczenia zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Przesłankami uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie są:

⚫

uprawdopodobnienie roszczenia mającego podlegać zabezpieczeniu oraz

⚫

uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, który istnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie,

przy czym obie przesłanki muszą wystąpić łącznie.

W ocenie Sądu powódka nie uprawdopodobniła roszczeń objętych wnioskiem. Wobec obojga pozwanych solidarnie powódka dochodzi roszczeń: o zapłatę odszkodowania w wysokości 212.674 zł na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) pr. aut. oraz o zapłatę zadośćuczynienia w wysokości 20.000 zł na podstawie art. 78 ust. 1 pr. aut.

Co to roszczeń o zapłatę na powodzie spoczywa ciężar ich wykazania (odpowiednio uprawdopodobnienia na potrzeby rozpoznawanego wniosku) co do zasady i co do wysokości.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) pr. aut. uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu. Natomiast na podstawie art. 78 ust. 1 pr. aut. twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub - na żądanie twórcy - zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

Autorskie prawa osobiste obejmują m.in. prawo do autorstwa utworu, oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem oraz prawo do nienaruszalności jego treści i formy (art. 16 pkt 1-3 pr. aut.). Wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia mieści się w zakresie majątkowych praw autorskich (art. 17 pr. aut.).

Na etapie rozpoznawania wniosku o zabezpieczenie oba roszczenia Sąd uznał za uprawdopodobnione wobec obojga pozwanych co do zasady. Pozwany ad 1. bez zgody powódki dysponował stworzonym przez nią projektem architektonicznym przekazując go inwestorowi oraz przypisał sobie jego autorstwo przez dopisanie siebie jako współautora na stronie tytułowej projektu. Świadomość działania z naruszeniem praw autorskich powódki przez pozwanego ad 1. należało uznać za uprawdopodobnioną na podstawie orzeczeń Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego (...) Okręgowej Izby (...) i ich uzasadnień, w których przywołano ustalenia w tym zakresie oparte o zeznania pozwanego ad 1.

Co do odpowiedzialności pozwanej ad 2. należy zauważyć, że jednostka samorządu terytorialnego (j.s.t.), w tym przypadku gmina, może powierzyć wykonywanie zadać własnych w zakresie wskazanym w art. 14 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm. – dalej jako u.f.p.), samorządowym zakładom budżetowym. Te jednostki organizacyjne nie posiadając osobowości prawnej działania podejmują w imieniu danej j.s.t. jako jej statio municipi i to j.s.t., której organ stanowiący stworzył samorządowy zakład budżetowy, z którego działalnością związane jest naruszenie, ponosi za nie odpowiedzialność. Gmina, która na podstawie art. 2 ust. 2 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153) posiada osobowość prawną i może ponosić odpowiedzialność za działania podejmowane przez jej jednostki organizacyjne.

(...) posłużyły się projektem architektonicznym autorstwa powódki dysponując dokumentami, z których jednoznacznie wynikało, że w dacie stworzenia projektu pozwany ad 1. nie dysponował odpowiednimi uprawnieniami i nie mógł być autorem projektu stworzonego zgodnie z postanowieniami umowy. Należało uznać za uprawdopodobnione, że na podstawie przedłożonych wraz z projektem budowlanym dokumentów (...), a dalej Prezydent Miasta wydając decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę, w której wskazano pozwanego ad 1. jako twórcę projektu, działali w sposób zawiniony naruszając prawa autorskie powódki wskazując pozwanego ad 1. jako (współ-) twórcę projektu architektonicznego oraz korzystając z utworu autorstwa powódki bez jej zgody. Na podstawie wymienionych wśród załączników do projektu budowlanego decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych możliwe było ustalenie, że w dacie stworzenia projektu pozwany ad 1. nie dysponował takimi uprawnieniami, w związku z czym nie posiadał uprawnień, aby być autorem projektu stworzonego zgodnie z umową z 12 września 2018 r.

Nieuprawdopodobniona natomiast pozostawała wysokość roszczeń wskazana przez powódkę. Jako podstawę kwoty wynagrodzenia ustalonego zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) pr. aut. powódka wskazała 106.337 zł, w ramach której 30.113 zł dotyczyło projektu przebudowy kamienicy przy ul. (...), natomiast 68.224 zł – zespołu kamienic przy ul. (...). Powódka nie przedstawiła żadnych twierdzeń dotyczących metodyki ustalenia tych kwot. Sąd nie był w stanie ustalić tego w oparciu o postanowienia umowy z 12 września 2018 r. Na podstawie § 8 ust. 2 lit. a) w zw. z § 1 ust. 1 lit. a) tej umowy za wykonanie dokumentacji „wielobranżowo-projektowo-kosztorysowej” dla inwestycji obejmującej 4 budynki położne przy (...) jednostka projektowania, tj. A. A. prowadzący działalność gospodarczą (...)miała otrzymać wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 158.400 zł brutto. Pozostała część wynagrodzenia dotyczyła sprawowania nadzoru autorskiego w związku ze wskazaną inwestycją, nie ma więc zastosowania dla ustalenia wynagrodzenia z tytułu wykonania dokumentacji projektowej.

Brak konieczności „głębszego wnikania we wszystkie możliwe aspekty faktyczne i prawne sprawy1”, co wynika z konieczności jedynie uprawdopodobnienia roszczenia, nie zwalnia Sądu z obowiązku analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wynagrodzenie ustalone w § 8 ust. 2 lit. a) umowy z 12 września 2018 r. dotyczyło całości projektu budowlanego, który składał się z odrębnych projektów: architektonicznego, konstrukcyjnego, elektrycznego i sanitarnego, co wynika chociażby z § 5 ust. 2 lit. n), w którym określono projekt budowlany z podziałem na branże. Autorstwo powódki ograniczało się do projektu architektonicznego. Na obecnym etapie nic nie świadczyło przeciw uznaniu, iż pełniła ona kluczową rolę w kierowaniu pracami jako prowadzący uprawniony projektant. Jednakże ze względu na udział w pracach nad pozostałymi częściami projektu innych osób wskazanych na pierwszych stronach projektów budowlanych (k. 26 i 27) oraz w treści decyzji administracyjnych (k. 28-29v.), objęcie wszystkich inwestycji wskazanych w umowie, w tym niewymienianej przez powódkę inwestycji przy ul(...), jednym wynagrodzeniem ryczałtowym oraz nieprzedstawienie przez powódkę żadnych twierdzeń, na podstawie których możliwe byłoby chociaż pobieżne zweryfikowanie prawidłowości wskazanych przez nią kwot, Sąd powziął uzasadnione wątpliwości co do wysokości roszczeń objętych wnioskiem o zabezpieczenie. Z tego względu nie było możliwe uznanie, że pozwana uprawdopodobniła roszczenie o zapłatę odszkodowania co do wysokości. Powyższe należało odnieść również do roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia. Wobec wątpliwości co do prawidłowości wskazanej wysokości dochodzonego odszkodowania za nieuprawdopodobnioną należało również uznać wysokość zadośćuczynienia, szczególnie, że powódka ograniczyła się do uargumentowania jej jedynie przez ogólne odwołania do realiów sprawy.

Niespełnienie przesłanki uprawdopodobnienia roszczeń uzasadniało oddalenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Sąd Okręgowy zważył ponadto, że powódka dochodzi omówionych wyżej roszczeń o zapłatę od obu pozwanych solidarnie. Oznacza to, że w przypadku ich uwzględnienia będzie mogła dochodzić zasądzonych kwot w całości od każdego z dłużników z osobna (art. 366 § 1 k.c.). Powódka nie przedstawiła żadnych twierdzeń odnośnie do sytuacji majątkowej pozwanej ad 2., tj. Gminy Miasta C., ani w inny sposób nie wskazała dlaczego w sytuacji niewypłacalności pozwanego ad 1. niemożliwe lub poważnie utrudnione byłoby wykonanie orzeczenia wobec niej. Nie został więc również uprawdopodobniony interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

W konsekwencji wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlegał oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w treści postanowienia na podstawie art. 730 § 1 k.p.c. w zw. z art. 730 1 § 1 k.p.c. a contrario.

1 Tak postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z 18.09.2019 r., I C 481/17, LEX nr 3026049.