VII U 914/25

Sygnatura akt VII U 914/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Gdańsk, 17 lutego 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gdańsku, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Joanna Wojnicka-Blicharz

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dorota Kryspin

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 roku w Gdańsku na rozprawie

sprawy J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.

o prawo do emerytury pomostowej

na skutek odwołania J. S. od decyzji z dnia 19 lutego 2025 r. znak: ((...))

I. zmienia decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. z 19 lutego 2025 roku w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuJ. S. prawo do emerytury pomostowej od 1 stycznia 2025 roku;

II. nie stwierdza odpowiedzialności pozwanego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

SSO Joanna Wojnicka-Blicharz

Sygn. akt VII U 914/25

J. S. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. z dnia 19 lutego 2024 r., którą organ odmówił mu prawa do emerytury pomostowej wskazując, że spełnia warunki do przyznania tego świadczenia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego organowi rentowemu przez radcę prawnego w kwocie stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się orzeczenia Natomiast w razie uwzględnienia odwołania i zmiany zaskarżonej decyzji o odmowie prawa do emerytury pomostowej o stwierdzenie przez Sąd, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za niewyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji przyznającej emeryturę pomostową.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

J. S., urodzony w dniu (...), wiek 60 lat ukończył w dniu (...). okoliczność bezsporna

Decyzjami z dnia 29 listopada 2019 r. oraz z dnia 25 kwietnia 2022 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a następnie decyzją z dnia 08 listopada 2022 r. ZUS odmówił ubezpieczonemu emerytury pomostowej na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych w związku z art. 4 i art. 49 tej ustawy.

Okoliczności bezsporne

W dniu 25 stycznia 2024 r. ubezpieczony po raz kolejny wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa do emerytury górniczej.

Decyzją z dnia 25 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ubezpieczonemu prawa do wnioskowanego świadczenia, uznając, że ubezpieczony na dzień złożenia wniosku nie udowodnił 25 lat pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą, a udowodniony okres wynosi jedynie 17 lat 4 miesiące i 12 dni.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ uwzględnił ubezpieczonemu okresy składkowe w wymiarze 14 lat 6 miesięcy i 25 dni (praca górnicza liczona pojedynczo) z wymaganego okresu 10 lat pracy górniczej oraz okresy w wymiarze półtorakrotnym – 17 lat 4 miesiące i 12 dni (praca górnicza przy uwzględnieniu pracy w charakterze członka drużyny ratowniczej)

Dowód: decyzja z 25.03.2024 r. k. 49

W dniu 20 stycznia 2025 r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę pomostową.

W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił staż sumaryczny wynoszący ponad 27 lat 4 miesiące i 22 dni, w tym 8 lat 6 miesięcy i 24 dni okresów pracy w warunkach szczególnych, do których organ uwzględnił okresy zatrudnienia:

- w(...) w R.na stanowisku młodszego górnika pod ziemią: od 21 czerwca 1982 r. do 30 września 1983 r. (1 rok, 3 miesiące i 10 dni), od 12 listopada 1984 r. do 31 marca 1985 r. (4 miesiące i 19 dni), od 5 sierpnia 1985 r. do 31 stycznia 1990 r. (4 lata, 5 miesięcy i 27 dni)

- w(...)" w R. na stanowisku młodszego górnika pod ziemią od 16 marca 1990 r. do 15 listopada 1991 r., od 1 stycznia 1992 r. do 19 lipca 1992 r., od 23 lipca 1992 r. do 30 lipca 1992 r., od 8 sierpnia 1992 r. do 18 sierpnia 1992 r., od 12 września 1992 r. do 30 września 1992 r. (łącznie 2 lata, 6 miesięcy i 16 dni).

Do pracy górniczej organ rentowy nie uwzględnił natomiast:

- okresów zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) sp. . o.o. wC. w łącznym wymiarze 4 lat i 16 dni tj. okresów od 13 października 1992 r. do 13 grudnia 1992 r. (2 miesiące i 1 dzień), 20 grudnia 1992 r. (1 dzień), od 25 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. (7 dni), od 2 stycznia 1993 r, do 3 stycznia 1993 r. (j. 2 dni), od 7 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1993 r. (11 miesięcy i 24 dni), od 4 stycznia 1994 r. do 12 grudnia 1995 r. (1 rok), od 5 marca 1996 r. do 29 grudnia 1997 r. (9 miesięcy i 25 dni), od 7 stycznia 1998 r. do 27 sierpnia 1998 r. (7 miesięcy i 21 dni), od 5 września 1998 r. do 31 stycznia 1999 r. (4 miesiące i 25 dni) z uwagi na brak danych odnośnie tego, czy firma ta w zakresie swojej działalności wykonywała roboty górnicze określone w art. 50c ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak również na rzecz jakich kopalni w/w wykonywał prace pod ziemią oraz czy były to roboty górnicze czy też roboty budowlano- montażowe, a jeżeli ubezpieczony wykonywał roboty budowlano-montażowe, wówczas powinien przedłożyć wykaz obowiązujących i faktycznie przepracowanych dniówek pod ziemią, czyli tzw. zjazdów dołowych, oddzielnie w każdym miesiącu kalendarzowym

- okresu od 1 września 1979 r. do 18 czerwca 1982 r., w czasie którego odwołujący był uczniem Zasadniczej Szkoły (...) w R.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 19 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej z uwagi na nieudowodnienie 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Dowód: wniosek k. 1-7, karta przebiegu zatrudnienia k. 13, decyzja z 19.02.2025 r. k. 14

W okresie od 24 października 1983 r. do 23 października 1984 r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Stoczni (...), w tym w okresie od 24 października 1983 r. do 31 stycznia 1984 r. na stanowisku ucznia-spawacza, a następnie od dnia 01 lutego 1984 r. do 23 października 1984 r. na stanowisku spawacza kadłubowego.

W trakcie zatrudnienia ubezpieczony pracował na (...) i w brygadzie spawaczy. Pracę ubezpieczony wykonywał na statku 250-metrowym kontenerowcu, w kabinach znajdujących się pod pokładami. Były to pomieszczenia o niewielkich kubaturach, w których do niektórych miejsc ubezpieczony musiał się wczołgiwać. Ubezpieczony spawał rury przejściowe i ich elementy. Tego rodzaju prace ubezpieczony wykonywał przez 8 godzin dziennie.

W okresie od 01 października 1984 r. do 23 października 1984 r. ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym.

Dowód: świadectwo pracy z 17.10.1984 r. k. 11, zeznania ubezpieczonego k. 95-96 protokół elektroniczny k. 98 (00:03:19-00:36:05) i k. 116-117 protokół elektroniczny k. 118 (00:02:07-00:10:26)

W okresie od 13 października 1992 r. do 09 lipca 1999 r. ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w C.. Przedsiębiorstwo świadczyło usługi dla górnictwa. Ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku górnika pod ziemią W trakcie zatrudnienia ubezpieczony pracował pod ziemią, zajmował się drążeniem chodników w (...)

W dniu 14 lipca 1999 r. pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy, w którym wskazał, że w całym okresie zatrudnienia ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych.

Dowód: świadectwo pracy k. 8, zaświadczenie z 09.07.1999 r. k. 9, zaświadczenie Rp-7 z 26.07.1999 r. k. 29 zeznania ubezpieczonego k. 95-96 protokół elektroniczny k. 98 (00:03:19-00:36:05) i k. 116-117 protokół elektroniczny k. 118 (00:02:07-00:10:26)

Sąd zważył co następuje:

Powyższy stan faktyczny był bezsporny w części dotyczącej przebiegu postępowania przez organem rentowym, wieku ubezpieczonego, jego ogólnego stażu pracy i znajdował potwierdzenie w dokumentacji organu rentowego.

W spornym zakresie, dotyczącym charakteru zatrudnienia ubezpieczonego

w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w C. oraz w Stoczni (...), Sąd ustalił fakty w oparciu o dokumenty prywatne zgromadzone w aktach emerytalnych, nie znajdując podstaw by kwestionować ich autentyczność, prawdziwość i wiarygodność.

Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się nadto na zeznaniach ubezpieczonego. Ubezpieczony szczerze, spontanicznie, logicznie i rzeczowo wyjaśnił czym zajmowało się Przedsiębiorstwo (...), a także na czym polegała jego praca w tej firmie, jak również opisał charakter pracy w Stoczni (...). Sąd zeznania te ocenił jako wiarygodne i mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wzajemnie się uzupełniając, stworzył spójną całość.

Odwołanie ubezpieczonegoJ. S. jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2024.1696 t.j), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.

Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach pomostowych zastąpiła przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS określające zasady przyznawania emerytur w niższym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze nowymi regulacjami określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Najogólniej rzecz ujmując celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy).

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny emerytura pomostowa ma być „pomostem między dotychczasowym systemem z licznymi możliwościami przechodzenia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym i nowym systemem, w którym tego typu rozwiązania będą wyjątkiem” (uzasadnienie wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 17/09). Wskazany wyżej cel ustawy realizują w najbardziej widoczny sposób jej przepisy określające przesłanki nabycia emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych, pracownik wykonujący prace górnicze, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7, nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli:

1) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

2) ma okres pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

Zgodnie zaś z art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS

1. Za pracę górniczą uważa się zatrudnienie:

1) pod ziemią w kopalniach węgla, rud, kruszców, surowców ogniotrwałych, glin szlachetnych, kaolinów, magnezytów, gipsu, anhydrytu, soli kamiennej i potasowej, fosforytów oraz barytu;

2) pod ziemią i przy głębieniu szybów w przedsiębiorstwach budowy kopalń określonych w pkt 1 oraz pod ziemią w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących dla tych kopalń roboty górnicze lub przy budowie szybów;

3) pod ziemią w przedsiębiorstwach montażowych, przedsiębiorstwach maszyn górniczych, zakładach naprawczych i innych podmiotach wykonujących dla kopalń określonych w pkt 1 podziemne roboty budowlano-montażowe, roboty przy naprawie maszyn i wdrażaniu nowych urządzeń; pracownikom zatrudnionym w tych przedsiębiorstwach, zakładach i innych podmiotach uznaje się za pracę górniczą te miesiące zatrudnienia, w których co najmniej połowę dniówek roboczych przepracowali pod ziemią;

4) na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw gospodarki surowcami energetycznymi;

5) pod ziemią na stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw i innych podmiotów określonych w pkt 1-3, a także w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach, o których mowa w pkt 4, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki surowcami energetycznymi i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego;

6) w charakterze członków drużyn ratowniczych kopalń określonych w pkt 1 i 4, mechaników sprzętu ratowniczego tych drużyn oraz w charakterze ratowników zawodowych w stacjach ratownictwa górniczego;

7) na stanowiskach maszynistów wyciągowych na szybach oraz na stanowiskach sygnalistów na nadszybiach szybów w kopalniach, przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych w pkt 1 i 2;

8) na stanowiskach pracy pod ziemią w nieczynnych kopalniach wymienionych w pkt 1;

9) na stanowiskach instruktorów zawodu w górniczych polach szkoleniowych pod ziemią oraz w kopalniach siarki i węgla brunatnego.

2. Za pracę równorzędną z pracą górniczą uważa się:

1) zatrudnienie na stanowiskach wymagających kwalifikacji inżyniera lub technika w zakresie górnictwa w urzędach górniczych, jeżeli zatrudnienie jest związane z wykonywaniem czynności inspekcyjno-technicznych w kopalniach, przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych w ust. 1 pkt 1-4, pod warunkiem uprzedniego przepracowania w kopalniach, przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych w ust. 1 pkt 1-4 co najmniej 10 lat pod ziemią, na odkrywce w kopalniach siarki lub węgla brunatnego, a także w kopalniach otworowych siarki albo na stanowiskach dozoru lub kierownictwa ruchu;

2) zatrudnienie przy innych pracach, nie dłuższe niż 5 lat, do których pracownicy wykonujący prace określone w ust. 1 i w pkt 1 i 2 przeszli w związku z likwidacją kopalni, zakładu górniczego, przedsiębiorstwa lub innego podmiotu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4.

3. Za pracowników zatrudnionych na stanowiskach wymagających kwalifikacji inżyniera lub technika w zakresie górnictwa w jednostkach organizacyjnych określonych w ust. 2 pkt 1 uważa się osoby, które posiadają tytuł inżyniera lub technika i są zatrudnione zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami w zakresie górnictwa.

4. Okresy pracy górniczej wymienionej w ust. 1 pkt 1-4 wykonywanej za granicą traktuje się na równi z okresami takiej pracy wykonywanej w kraju, jeżeli spełnione są warunki określone w ustawie, wymagane do uwzględnienia tych okresów pracy przy ustalaniu prawa do świadczeń.

Nie ulega wątpliwości, że wcześniejszymi decyzjami z dnia 29 listopada 2019 r., z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz 25 marca 2024 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a następnie decyzją z dnia 08 listopada 2022 r. odmówił ubezpieczonemu emerytury pomostowej na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych w związku z art. 4 i art. 49 tej ustawy uznając, że ubezpieczony nie spełnia warunków, w tym odpowiedniego okresu pracy górniczej do przyznania emerytury górniczej.

Zgodnie natomiast z art. 4 cyt. ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

(…)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

Wskazać przy tym należy, że na podstawie art. 49 ww. ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje także osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 lub art. 5-12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. co oznacza, że osoba ta:

- urodziła się po dniu 31 grudnia 1948 r.,

- na dzień wejścia w życie ustawy ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,

- osiągnęła wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,

- ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. Natomiast, osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych) - wyrok z dnia 13 marca 2012 r. (II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62).

W niniejszej sprawie Sąd rozpatrywał prawo J. S. do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, albowiem w sytuacji, gdy odwołujący nie udowodnił zarówno żadnego okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r., jak również nie posiada co najmniej 25-letniego okresu pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej, o którym mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w jego przypadku prawo do emerytury pomostowej można ustalić wyłącznie na podstawie art. 49 w zw. z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.

Częściowe spełnienie przesłanek do przyznania emerytury pomostowej było bezsporne i zostało przyznane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w skarżonej decyzji. Odwołujący urodził się bowiem po dniu 31 grudnia 1948, w dniu 05 grudnia 2024 r. ukończył 60 lat, a także posiada ogólny staż pracy w wymiarze ponad 27 lat. Z tego względu przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej pozostawało jedynie to, czy wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Przepis art. 3 ustawy wskazuje, jakie prace należy uznać za prace w warunkach szczególnych. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy determinowane siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości ograniczone w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1 są związane z następującymi rodzajami prac. Po pierwsze, w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury: a) prace pod ziemią, b) prace na wodzie, c) prace pod wodą, d) prace w powietrzu. Po drugie, w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi: a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu, b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu, c) bardzo ciężkie prace fizyczne, d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej niezmiennej pozycji ciała. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu w tym zdrowiu lub życiu innych osób zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W myśl zaś ust. 4 tegoż artykułu ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy w pełnym wymiarze czasu pracy prace, o których mowa w ust. 1. Natomiast zgodnie z ust. 5 za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy w pełnym wymiarze czasu pracy prace, o których mowa w ust. 3. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 7).

Stosownie do art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej okresem pracy w szczególnych warunkach jest okres, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze to jest pracy wymienionej wykazie A tegoż rozporządzenia. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy natomiast, o których mowa w ust. 1 stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji lub świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionych według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia o świadectwie pracy.

Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 21 listopada 2017 r. (I UK 472/16), w którym stwierdzono, że błędem byłoby niezaliczenie, jako pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, pracy górniczej, o jakiej mowa w art. 11 tego aktu. Odpowiada ona definicji zawartej w art. 3 ust. 1 i związana jest z czynnikami ryzyka wymienionymi w ust. 2 tego artykułu. Ustawodawca wprawdzie nie zamieścił jej w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, ale wskazana jest w treści samej ustawy, to jest w jej art. 11. Prawodawca zrezygnował z zamieszczenia pracy górniczej we wspomnianym załączniku, decydując się na inny zabieg legislacyjny, polegający na odesłaniu do już funkcjonującej w porządku prawnym ustawowej definicji pracy górniczej, zawartej w art. 50c ustawy emerytalnej. Niewątpliwie jednak jest to też praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów tej ustawy. Sąd Najwyższy wskazał, że stojąc na gruncie kwalifikowania pracy górniczej, o jakiej mowa w art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych, jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego aktu, trzeba przyznać, że żadne przepisy tejże ustawy nie regulują kwestii łączenia w wymaganym stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze prac wymienionych pod poszczególnymi pozycjami załączników nr 1 i 2 do ustawy, a także łączenia tych prac z pracą górniczą. Nie ma żadnych jednak racjonalnych i aksjologicznych przesłanek, aby taką możliwość wykluczyć.

Mając na uwadze powyższe, bezspornie do okresów pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych uznać należy okresy zatrudnienia (uwzględnione już przez organ w toku postępowania administracyjnego) w(...) w R. na stanowisku młodszego górnika pod ziemią: od 21 czerwca 1982 r. do 30 września 1983 r., od 12 listopada 1984 r. do 31 marca 1985 r., od 5 sierpnia 1985 r. do 31 stycznia 1990 r. oraz w (...)" w R. na stanowisku młodszego górnika pod ziemią od 16 marca 1990 r. do 15 listopada 1991 r., od 1 stycznia 1992 r. do 19 lipca 1992 r., od 23 lipca 1992 r. do 30 lipca 1992 r., od 8 sierpnia 1992 r. do 18 sierpnia 1992 r., od 12 września 1992 r. do 30 września 1992 r., w łącznym wymiarze 8 lat 6 miesięcy i 24 dni.

W ocenie Sądu, niniejsze postępowanie wykazało, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę górniczą również w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w C. od 13 października 1992 r. do 09 lipca 1999 r. Jak wynika z wiarygodnych zeznań ubezpieczonego przedsiębiorstwo świadczyło usługi dla górnictwa, a więc było przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 50c ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, on sam był w tym okresie zatrudniony na stanowisku górnika pod ziemią i tam też pracował zajmując się drążeniem chodników w Kopalni (...), a więc wykonywał prace, o których mowa w tym przepisie. Co istotne, wykonywanie prac w warunkach szczególnych potwierdził pracodawca w świadectwie pracy z dnia 14 lipca 1999 r.

W ocenie Sądu do okresów pracy w warunkach szczególnych należy także uwzględnić okres zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 01 lutego 1984 r. do 30 września 1984 r. w Stoczni (...) na stanowisku spawacza kadłubowego.

Zgodnie z załącznikiem nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych w pkt 28 wykazu prac w szczególnych warunkach wymieniono „prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.)”. Taki zapis jednoznacznie wskazuje, iż w świetle obowiązujących przepisów nie wszystkie prace spawalnicze są zaliczane już do prac wykonywanych w warunkach szczególnych. Prace te wyraźnie zostały ograniczone do prac wykonywanych w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze i z utrudniona wentylacją.

Jak wynika z zeznań ubezpieczonego, w trakcie tego zatrudnienia ubezpieczony przez 8 godzin dziennie wykonywał prace spawalnicze (spawał rury i ich elementy) w zbiornikach i innych trudno dostępnych pomieszczeniach wewnątrz statku, a więc w małych pomieszczeniach i z utrudnioną wentylacją, czyli pracę o której jest mowa pod pozycją 28 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych w narażeniu na czynniki ryzyka determinowane procesami technologicznymi wymienionym art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Jednocześnie postępowanie nie wykazało, jakoby w tym okresie wykonywał jakąkolwiek inną pracę.

Skoro praca ubezpieczonego na stanowiskach młodszego górnika pod ziemią (w okresie zatrudnienia w(...)” i (...)) oraz górnika pod ziemią (w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w C.), jak wynika z powołanego wcześniej wyroku Sądu Najwyższego z 21 listopada 2017 r., może być kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, i jak to wcześniej wskazano, nie ma przeszkód w łączeniu pracy górniczej z pracą w warunkach szczególnych - spełnił także ostatni niezbędny warunek do przyznania prawa do emerytury pomostowej w postaci legitymowania się okresem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych po dniu 31 grudnia 2008 r., który jak wynika z pisma procesowego organu rentowego z 30 grudnia 2025 r. po uwzględnieniu wszystkich okresów wynosi 15 lat 2 miesiące i 21 dni (k. 103v).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie i na mocy powołanych przepisów w zw. z art. 477 ( 14) § 2 k.p.c. w punkcie I zmienił zaskarżoną decyzję, przyznającJ. S. prawo do emerytury pomostowej, począwszy od dnia 01 stycznia 2025 r. tj. miesiąca złożenia wniosku.

Zgodnie z art. 118 ust. 1 i 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, z uwzględnieniem ust. 2 i 3 oraz art. 120. W razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego.

Kierując się tym przepisem oraz uwzględniając wcześniejsze rozważania Sąd uznał, że ustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nastąpiło w drodze przeprowadzenia ponownej oceny dostępnych dokumentów osobowych oraz dowodu z zeznań ubezpieczonego, co zwalniają organ rentowy z odpowiedzialności za opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia przysługującego wnioskodawcy, co uzasadniało orzeczenie w pkt II wyroku.

SSO Joanna Wojnicka – Blicharz