V ACa 773/12

Sygn. akt V ACa 773/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Renata Artska

Sędziowie:

SA Włodzimierz Gawrylczyk

SO del. Rafał Terlecki (spr.)

Protokolant:

sekretarz sądowy Joanna Makarewicz

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie

sprawy z powództwa J. S. i A. S.

przeciwko I. W. i M. S.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

na skutek apelacji powodów

od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy

z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 555/09

I. oddala apelację;

II. zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanego I. W. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt V ACa 773/12

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznał sprawę z powództwa J. S. (...) przeciwko I. W. i M. S. o

zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli.

Powodowie A. S. i J. S. wnieśli o zobowiązanie

pozwanych I. W. iM. S.do złożenia oświadczeń woli, że

przenoszą na powodów należące do nich udziały w prawie własności nieruchomości, dla

których Sąd Rejonowy w (...)Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w (...) prowadzi księgi wieczyste KW(...) oraz (...), składających

się na gospodarstwo rolne. Ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów

procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powodowie podali, iż w dniu 27 stycznia

1997 roku darowali pozwanym wskazane wyżej nieruchomości. Jednakże z uwagi na rażącą

niewdzięczność obdarowanych, pismem z dnia 5 czerwca 2009 roku odwołali darowiznę,

żądając od pozwanych złożenia zwrotnych oświadczeń woli, czego ostatecznie nie uczynili.

Powodowie nadmienili, że na mocy przedmiotowej umowy darowizny przysługuje im

służebność osobista mieszkania, polegająca na korzystaniu z całego gospodarstwa rolnego,

jednakże pozwana, przyjeżdżając kilkukrotnie do powodów, w sposób wulgarny informowała

ich o tym, że mają się wynosić, ponieważ ona może zrobić z przedmiotowymi

nieruchomościami co tylko zechce. Okazało się, że pozwana zmierza do sprzedaży

gospodarstwa rolnego. Powodowie podali także, że pozwani nigdy nie interesowali się ich

potrzebami, czy też stanem zdrowia. Nigdy nie zaoferowali swojej pomocy schorowanym

darczyńcom. Stwierdzili, że zainteresowania ich córki ograniczały się wyłącznie do uzyskania

od powodów różnorakich dóbr materialnych. Gdy powodowie nie byli w stanie ich spełnić,

pozwana groziła, że zabije swoje dzieci a następnie sama popełni samobójstwo. Ponadto

powodowie przedstawili sytuacje licznych awantur sprowokowanych przez pozwanych,

którzy niejednokrotnie kierowali w stronę powódki słowa wulgarne, a nawet ją popychali, czy

też wręcz uderzali. Nadto powodowie dodali, że gdy na polecenie pozwanej, jej dzieci

przebywały u nich, zjawiła się policja z informacją iż zabiera dzieci, albowiem pozwana

zgłosiła ich porwanie.

Pozwany I. W. w odpowiedzi na pozew wniósł o odrzucenie pozwu,

ewentualnie o jego oddalenie, oraz o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwany podniósł zarzut powagi rzeczy osądzonej wskazując, iż niniejsza

sprawa została już rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 30

października 2008 roku, sygn. akt: I C 273/06, w którym oddalono roszczenie powodów.

Pozwany podał także, że w związku z rozwodem pozwanych, zerwał on całkowicie stosunki z

powodami, natomiast wszystkie zarzuty dotyczące jego osoby były już podnoszone w

powyższym postępowaniu. Oprócz tego pozwany stwierdził, że sam fakt umieszczenia

ogłoszenia o sprzedaży nieruchomości nie może zostać uznany za przejaw rażącej

niewdzięczności. Z resztą on sam takiego ogłoszenia nie umieszczał, zaś z pozwaną M. pozostaje w konflikcie. Niezależnie od powyższego pozwany zaprzeczył

zarzutom dotyczącym jego nieodpowiedniego zachowania względem powodów, którzy w

dodatku nie przedstawili żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Jednocześnie

dodał, że niniejsze powództwo z uwagi na treść art. 899 § 3 kc jest spóźnione, albowiem

podstawą roszczenia są zdarzenia sprzed 2,5 - 3 lat.

Pozwana M. S. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie

powództwa i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów procesu według norm

przepisanych. W uzasadnieniu pozwana również wskazała na stan powagi rzecz osądzonej,

bowiem sprawa prowadzona pod sygn. akt: I C 273/06 była tożsama w swej treści z

przedmiotowym powództwem, które oprócz tego jest spóźnione (art. 899 § 3 kc). Niezależnie

od powyższego pozwana podała, że nie dopuściła się wobec powodów czynów wskazanych w

pozwie. Nadmieniła nadto, że powodowie są manipulowani przez jej siostrę - (...), która wszelkimi sposobami zmierza do odzyskania gospodarstwa. Jednocześnie

pozwana dodała, że interesowała się gospodarstwem i regularnie odwiedzała rodziców, z

którymi przez ostatnie lata miała dobre relacje, co przekładało się również na relacje jej dzieci

z dziadkami.

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012r. ( sygn. akt I C 555/09 ) Sąd Okręgowy w

Bydgoszczy powództwo oddalił, zasądził od powodów solidarnie na rzecz (...) kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Kosztami sądowymi od

których zwolnieni zostali powodowie Sąd obciążył Skarb Państwa.

Umową z dnia 27 stycznia 1997 roku powodowie A. S. iJ.darowali pozwanym M. S. i I. W., którzy

wówczas pozostawali w związku małżeńskim, nieruchomości położone w R.,

W. i L., składające się na gospodarstwo rolne, dla których Sąd Rejonowy(...) Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w S. prowadzi księgi

wieczyste KW nr (...), KW nr (...), KW nr (...) i KW nr (...). W zamian za to,

pozwani ustanowili na rzecz powodów, nieodpłatnie i dożywotnio, na nabytych

nieruchomości objętej księgą wieczystą KW (...), służebność osobistą mieszkania

obejmującego całe piętro w budynku tam się znajdującym, z prawem korzystania z wszelkich

urządzeń i z prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. Narastające

pomiędzy stronami konflikty doprowadziły do wystąpienia przez powodów przeciwko

pozwanemu I. W. z roszczeniem o rozwiązanie powyższej umowy w trybie

ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd Okręgowy w

Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 czerwca 2005 roku (sygn. akt I C 776/04 ) oddalił

powództwo, wskazując w uzasadnieniu tego orzeczenia, iż przedmiotowa umowa została

zawarta w formie darowizny, zaś powodowie nie próbowali wykazać rażącej niewdzięczności

ze strony pozwanego. Apelacja od tego wyroku została oddalona orzeczeniem z dnia 14

marca 2006 roku ( sygn. akt I ACa 1637/05 ).

Wyrokiem z dnia 30 października 2008 roku ( sygn. akt I C 273/06 ) Sąd Okręgowy w

Bydgoszczy oddalił powództwo powodów skierowane przeciwko pozwanym o zobowiązanie

do złożenia oświadczeń woli przenoszących własność powyższych nieruchomości z

powrotem na powodów. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż pozwani nie dopuścili się względem

powodów rażącej niewdzięczności uzasadniającej skuteczne odwołanie udzielonej darowizny.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił apelację

powodów od powyższego orzeczenia. ( sygn. akt I ACa 1366/08 )

Związek małżeński pomiędzy pozwanymi uległ rozwiązaniu w 2004 roku. Od

uzyskania rozwodu pozwany I. W. nie odwiedzał powodów w przedmiotowym

gospodarstwie rolnym. Od 2008 roku nie utrzymuje z nimi żadnych kontaktów. Powodowie

nie prosili go także o jakąkolwiek pomoc. Pozwana M. S. od końca

października 2008 roku nadal trwała w konflikcie z powodami. W dniu 22 października 2008

roku na zgłoszenie pozwanej, która twierdziła, iż rodzice nie chcą wydać jej córki, w domu

powodów interweniowała policja. Powodowie oznajmili, że wnuczka nie chce jechać z

pozwaną, jednakże w obecności funkcjonariuszy dziecko zostało zabrane przez matkę.

Pozwana często telefonowała do powodów domagając się od nich pieniędzy. Jednocześnie

używała w stosunku do swojej matki, która z nią rozmawiała, słów wulgarnych żądając, aby

wszyscy domownicy opuścili nieruchomości stanowiące jej własność, albowiem chce je

sprzedać. Groziła im eksmisją. Pozwana nie interesowała się stanem zdrowia powodów. Nie

udzielała im żadnej pomocy koniecznej z uwagi na ich podeszły wiek. Powodowie mają

zapewnioną opiekę ze strony drugiej córki A. P., która wraz ze swoją rodziną

nieodpłatnie zamieszkuje w przedmiotowym gospodarstwie rolnym. Od września 2009 roku

zamieszkał tam też .syn pozwanej Ł. S., który ma dobry kontakt z powodami.

A. P. prowadzi gospodarstwo pobierając stosowne dopłaty unijne.

Pismami z dnia 1 czerwca 2009 roku powodowie złożyli pozwanym oświadczenia o

odwołaniu udzielonej im darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Obdarowani

pozostawili wskazane oświadczenia bez odpowiedzi.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy zważył, co

następuje.

Powodowie, powołując się na wystąpienie rażącej niewdzięczności wobec nich,

domagali się zobowiązania pozwanych do złożenia oświadczeń woli, treścią których miało

być zwrotne przeniesienie prawa własności darowanych im umową z dnia 27 stycznia 1997

roku nieruchomości, składających się na gospodarstwo rolne. Zatem powyższe żądanie miało

swoje oparcie w treści art. 898 § 1 kc. Sąd Okręgowy stwierdził, iż w niniejszej sprawie

ocenie pod kątem spełnienia przesłanki rażącej niewdzięczności mogły być poddane

wyłącznie zdarzenia, jakie miały miejsce pomiędzy stronami po wydaniu prawomocnego

wyroku przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy z dnia 30 października 2008 roku. Orzeczeniem

tym tutejszy Sąd oddalił powództwo powodów, którego przedmiot odpowiadał roszczeniu

wytoczonemu w tym postępowaniu. Innymi słowy, powodowie ponownie wnieśli o

zobowiązanie pozwanych do złożenia oświadczenia woli na skutek rażącej niewdzięczności.

Wobec tego, ze względu na treść art. 366 kpc, Sąd nie mógł ponownie dokonywać ustaleń w

oparciu o zdarzenia, które stanowiły podstawę faktyczną wydania orzeczenia w sprawie I C

273/06, które ma powagę rzeczy osądzonej. W tym zakresie Sąd wyjątkowo potraktował

sytuację związaną z interwencją policji w domu powodów, albowiem miała ona miejsce w

dniu 22 października 2008 roku, zaś tego dnia Sąd zamknął rozprawę w przytoczonej wyżej

sprawie. Zatem zdarzenie to nie może być uznane za objęte merytorycznym rozstrzygnięciem

z dnia 30 października 2008 roku.

Sąd Okręgowy po wnikliwej analizie materiału dowodowego doszedł do przekonania,

iż żądanie pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie. W świetle powołanych mierników

zachowań pozwanych nie można oceniać jako rażąco niewdzięcznych. Bezspornym jest, że

pomiędzy stronami zaistniał konflikt rodzinny. W konflikcie pozostają także pozwani,

których małżeństwo uległo rozwiązaniu przez rozwód w 2003 roku. Okoliczność ta sprawiła,

że pozwany I. W. nie utrzymuje jakichkolwiek kontaktów z darczyńcami. Fakt ten

został potwierdzony zeznaniami świadków powołanych w niniejszej sprawie. Ponadto sam

powód J. S. w swoich zeznaniach stwierdził, że od rozwodu nie widuje

pozwanego i nie wie gdzie on przebywa. Od października 2008 roku pozwany nie dopuścił się

żadnego nieprzyjaznego czynu względem powodów. Istotnie, nie udzielał on darczyńcom

pomocy, a także nie był dla nich wsparciem, jednakże samo to nie może zostać uznane za

przejaw rażącej niewdzięczności. Istniejący konflikt, który ma swoje źródło w rozwodzie

pozwanych, a także w braku samodzielnej woli pozwanego do „odpisania się" od

gospodarstwa rolnego, sprawia, iż powodowie nie przejawiają chęci utrzymywania kontaktu z

pozwanym. Od października 2008 roku ani razu nie prosili go o pomoc. W ogóle nie byli

zainteresowani osobą byłego zięcia, W tej sytuacji trudno wymagać od pozwanego, aby

samodzielnie interesował się losem powodów, zwłaszcza, że ich wcześniejsze zachowania

względem niego, opisane w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2008 roku, sygn.

akt: I C 273/06, wywołały w nim negatywne emocje. Pozwany po prostu usunął się z drogi

darczyńcom i zwyczajnie zaniechał z nimi wszelkich kontaktów. Tym samym nie utrudniał

im korzystania ze służebności mieszkania, ani nie kierował względem nich jakichkolwiek

roszczeń wynikających z przysługującego mu prawa własności. Powyższe okoliczności

wskazują, iż odnośnie osoby I. W. zaistniały pomiędzy nim a powodami

konflikt nie przekroczył ram zwykłego konfliktu rodzinnego, którego następstwem było

zerwanie stosunków z darczyńcami, co spotkało się co najmniej z milczącą akceptacją z ich

strony.

Odnośnie postępowania pozwanej M. S., Sąd Okręgowy również nie

dopatrzył się, aby jej zachowanie wyczerpało wymogi rażącej niewdzięczności względem

darczyńców. Istotnie, wystąpił pomiędzy nią a powodami ostry konflikt, który jeszcze

bardziej uległ nasileniu w wyniku zainicjowania przez darczyńców postępowania w sprawie I

C 273/06. Zachowanie pozwanej względem rodziców pozostawiało wiele do życzenia i

niewątpliwie można je zakwalifikować jako niewdzięczne, jednakże nie w stopniu rażącym.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pozwana podczas

rozmów telefonicznych z powódką kierowała pod jej adresem wulgarne wyzwiska, a także

groziła jej eksmisją z budynku mieszkalnego i sprzedażą całego gospodarstwa rolnego.

Postępowanie takie, bez wątpienia naganne, należy oceniać w kategoriach drobnych czynów

umyślnych obliczonych na sprawienie darczyńcom przykrości. Wskazane zachowanie, w

przypadku wystąpienia ostrego sporu rodzinnego, nie jest wyjątkowe na tle panujących

zwyczajów w środowisku właściwym dla stron postępowania. Zatem nie może prowadzić do

stwierdzenia, że pozwana dopuściła się rażącej niewdzięczności względem rodziców. Groźba

sprzedaży nieruchomości i eksmisji powodów w świetle faktu przysługiwania im służebności

osobistej mieszkania była całkowicie bezpodstawna, co potwierdza tezę, iż celem

postępowania pozwanej było sprawienie rodzicom przykrości. Niezależnie od tego wydaje

się, iż powodowie po kolejnym procesie powinni mieć świadomość tego, że groźba ta w

żadnym wypadku nie może być spełniona.

Brak zainteresowania M. S. zdrowiem powodów, a także

nieudzielanie im niezbędnej pomocy przez pozwaną, samo przez się nie może, w opinii Sądu

Okręgowego, decydować o wystąpieniu rażącej niewdzięczności. Powodowie pozostawali

pod opieką drugiej córki - A. P. - która wraz ze swoją rodziną nieodpłatnie

zamieszkuje w przedmiotowym gospodarstwie. Jak wskazali świadkowie powołani w

sprawie, A. P. udzielała powodom niezbędnej pomocy, w postaci chociażby

zawiezienia ich na wizytę lekarską. Ponadto siostra pozwanej, z uwagi na podeszły wiek

powodów, zajmuje się gospodarstwem rolnym otrzymując z tego tytułu dopłaty unijne. Zatem

powodowie mają zapewnioną niezbędną opiekę i w tym zakresie jakiekolwiek działania

podejmowane przez pozwaną nie byłyby konieczne, zwłaszcza, że obecnie nie mieszka ona w

pobliżu rodziców.

Odnośnie interwencji policji w domu powodów w dniu 22 października 2008 roku Sąd

Okręgowy stwierdził, iż w tym wypadku nie sposób oceniać działania pozwanej jako

niezasadnego, z zamiarem nieprzyjaznym przeciwko powodom. Jako matka mogła ona

zawiadomić funkcjonariuszy policji będąc zatroskaną o swoją córkę. Zeznający w sprawie

interweniujący policjanci podali, że dziecko nie chciało wracać z pozwaną do domu, jednakże

wydanie dziewczynki odbyło się bez zakłóceń. Zatem fakt zawiadomienia policji nie może

być oceniany jako rażąco niewdzięczny względem darczyńców, u których miał miejsce

interwencja.

W zakresie orzeczenia o kosztach postępowania Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw

do zastosowania art. 102 kpc, albowiem przedmiotowa sprawa jest faktycznie trzecią sprawą

o to samo wytoczoną przez powodów. Skoro pomimo niekorzystnych rozstrzygnięć

wcześniejszych spraw, powodowie zdecydowali się na wniesienie kolejnego pozwu, musieli

zatem liczyć się z ryzykiem prowadzenia następnego sporu sądowego. Ryzyko to, oprócz

przegranej, obejmuje także obowiązek zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi sporu. Z racji

tego. Sąd Okręgowy na mocy art. 98 § 1 kpc i § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z

urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, póz. 1348) zasądził od powodów solidarnie na rzecz

pozwanego I. W. kwotę 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

kosztami sądowymi, od których zwolnieni zostali powodowie, Sąd obciążył Skarb Państwa.

Apelację od wyroku złożyli powodowie.

W apelacji zarzucili naruszenie:

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 898 kc w związku z art.

5 kc poprzez uznanie, że zachowanie pozwanej nie może być uznane za przejaw rażącej

niewdzięczności oraz naruszenie prawa procesowego poprzez dopuszczenie przez Sąd

Okręgowy po zakończeniu rozprawy w dniu 9 stycznia 2012 r. dowodu z akt innej sprawy, co

stanowiło naruszenie art. 235 w związku z 244 kpc oraz art. 207 par 3 w związku z art. 224

kpc w związku z art. 235 kpc, jak również naruszenie prawa materialnego poprzez

dopuszczenie dowodu z dokumentu złożonego przez Agencję Restrukturyzacji Rolnictwa -

poprzez dopuszczenie przez Sąd dowodu spóźnionego. Nadto zarzucono w apelacji

naruszenie art. 98 i 102 kpc poprzez obciążenie powodów, będących w trudnej sytuacji

materialnej kosztami procesu w całości. Apelacja zawierała żądanie zmiany wyroku i

uwzględnienia powództwo w całości, bądź uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy.

W odpowiedzi na apelacje pełnomocnik pozwanego I. W. wniósł o

oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Apelacja nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia

prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretacje art. 898 kc. Sąd Apelacyjny w pełni

podziela ustalenia jakich dokonał Sąd Okręgowy w Bydgoszczy i przyjmuje je za swoje.

Należy też wskazać, że z ustalonego stanu faktycznego, Sąd Okręgowy wywiódł prawidłowe

wnioski, pozwalając na ocenę zachowań stron. Za Sądem Okręgowym należy zróżnicować

ocenę zachowania obojga pozwanych. Pozwany I. W. w okresie, które dotyczy

pozew nie miał z powodami żadnego kontaktu - i to jak wynika z zeznań powoda na wyraźne

życzenie powodów. Czynienie mu więc zarzutu że nie dowoził powodów do lekarza, nie

wiedząc nic o ich stanie zdrowia nie jest zasadne. Jest też bezsporne że brak kontaktu z

byłym zięciem odpowiadał powodom. Dostosowanie się do życzenia powodów przez

właścicielka gospodarstwa rolnego którym jest pozwany i oddanie go we władanie powodów

bez żadnej ingerencji w decyzje powodów nie może więc być uważane za rażącą

niewdzięczność.

Pozwana miała kontakt z powodami, i jak ustalił Sąd Okręgowy pozostawała z nimi w

konflikcie. Jednak należy uznać, że jak wskazał Sąd Okręgowy, konflikt ten nie przekraczał

ram normalnych sporów w rodzinie. Zachowania pozwanej, aczkolwiek naganne, nie są na

tyle rażące aby uznać je za rażącą niewdzięczność. Słusznie uznał też Sąd Okręgowy że

groźba eksmisji jest niezasadna i nie powinna budzić obaw powodów.

Przy ocenie zachowania pozwanej trzeba mieć na uwadze, że pozwana, podobnie jak

pozwany usunęła się całkowicie z gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem darowizny.

Powodowie władają nim swobodnie i jak się wydaje stan ten odpowiada ich życzeniom. Mają

też zapewnioną opiekę ze strony drugiej córki. Trudno więc czynić zarzut o braku pomocy

wobec osoby, która stale mieszka kilkaset kilometrów od powodów.

Należy więc uznać, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepis art. 898 kc.

Niezasadne są też zarzuty procesowe. W pierszej kolejności należy wskazać, że oba

wnioski dowodowe, które budziły wątpliwości powodów, zostały dopuszczone przez Sąd z

urzędu, co czyni niezasadne zarzuty odnośnie ich spóźnienionego złożenia. Dopuszczenie

dowodu z wyroków i uzasadnień zawartych w aktach I C 776/04 oraz I C 273/06, aczkolwiek

nie najszczęśliwiej zredagowane w protokole jest na tyle precyzyjne, że pozwala uznać, że

Sąd prawidłowo dopuścił dowód z poszczególnych kart, nie zaś z całych akt. Co

najważniejsze jednak, zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku, gdyby nawet uznać

uchybienia formalne Sądu przy przeprowadzania postępowania dowodowego, nie mogłyby

one mieć wpływu na bieg sprawy. Fakt prowadzenia wcześniejszych procesów między

stronami był bezsporny, zaś kwestia kto pobiera dopłaty za gospodarstwo rolne została

ustalona zeznaniami powoda. Tym samym nawet pominięcie spornych dowodów nie

zmieniłoby ustaleń sądu.

Niezasadny jest w końcu zarzut obciążenia powodów kosztami procesu. Jest bezsporne,

że niniejszy proces jest już trzecim z rzędu miedzy tymi samymi stronami. Trudno wiec

uznać, aby w sytuacji bezzasadności powództwa, pozwany winien sam opłacać

pełnomocnika. Zważyć należy, że powodowie skorzystali już z dobrodziejstwa zwolnienia od

opłat sadowych.

W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie

pierwszym wyroku.

W punkcie drugim, na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 ust. 1-3, § 13 ust. 1 pkt 2

w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U., Nr 163,

poz. 1348 ze zm.), Sąd II instancji orzekł o kosztach zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym.