III AUa 951/23

Sygn. akt III AUa 951/23 upr.

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 kwietnia 2025r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA Daria Stanek

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy K. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o prawo do renty

na skutek apelacji K. S.

od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 maja 2023r., sygn. akt VII U 182/21

1. Zmienia zaskarżony wyrok i przyznaje K. S. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe.

2. Nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

SSA Daria Stanek

Sygn. akt III AUa 951/23 upr.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Gdańsku, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 31 maja 2023r., sygn. akt VII U 182/21 oddalił odwołanie K. S..

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji:

Ubezpieczony K. S. urodził się w dniu (...) Dnia 30 lipca 2020 r. złożył wniosek w przedmiocie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ubezpieczony z wykształcenia jest technikiem bezpieczeństwa i higieny pracy, a aktualnie pracuje jako ochroniarz.

Wyrokiem z dnia VIII U 13995/07 z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie z odwołania od decyzji z dnia 27 czerwca 2007 r. zmieniono powyższą decyzję odmawiającą ubezpieczonemu prawa do świadczenia rentowego i przyznano wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy poczynając od 05 kwietnia 2007 r. na okres 2 lat.

Decyzją z dnia 14 sierpni 2008 r. pozwany wykonał powyższy wyrok i przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia od 05 kwietnia 2007 r. na okres 2 lat

Lekarz Orzecznik ZUS, po rozpoznaniu u ubezpieczonego niedowidzenia oka lewego, daltonizmu, zwyrodnień wielostawowych, nadciśnienia tętniczego, zespół cieśni nadgarstka polipy śluzówki nosa, przewlekłej niewydolności żylnej - orzeczeniem z 15 października 2020 roku uznał że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. Po wniesieniu sprzeciwu przez ubezpieczonego, Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z 16 listopada 2020 roku także stwierdziła, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

Decyzją z 24 listopada 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu K. S. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

U ubezpieczonego rozpoznano zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zmiany zwyrodnieniowe barków zwłaszcza prawego, zmiany zwyrodnieniowe stawów stóp, żylaki kończyny dolnej lewej – stan po leczeniu operacyjnym pierwotnych jak i nawrotowych żylaków, stan po operacyjnym wycięciu żylaków odbytu niedowidzenie oka lewego z wrodzonym defektem widzenia barw, zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, stan po urazie barku prawego, hypercholesterolemia, nadwzroczność oka lewego, niedowidzenie oka lewego krótkowzroczność oka prawego.

Stan układu ruchu ubezpieczonego nie powoduje jego całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Zmiany zwyrodnieniowe stawów wykazane w badaniach łączą się z umiarkowaną dysfunkcją ruchową, która nie uniemożliwia jednak aktywności zawodowej ubezpieczonego. Torbiel kości piętowej lewej, niespojenie łuków kręgów lewych, zespoły uciskowe nerwów obwodowych a także uszkodzenie łąkotki stawu kolanowego obecnie mają charakter niemy klinicznie tzn. nie dają objawów a zwłaszcza nie upośledzają sprawności.

Z uwagi na schorzenia naczyniowe także nie stwierdza się niezdolności w/w do pracy. Ubezpieczony od wielu lat jest leczony z powodu żylaków kończyny dolnej lewej. Trzykrotne operacje dotyczyły pierwotnych jak i nawrotowych żylaków z dopływów zarówno żyły odpiszczelowej jak i odstrzałkowej. W badaniach obrazowych USG nie stwierdza się jednak niewydolności żył układu głębokiego, które odpowiadają za 90% powrotu żylnego z kończyn dolnych. Nie stwierdza się również zakrzepicy żył głębokich i cech zespołu zmian troficznych Wskazane jest stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej w postaci kompresjoterapii i doustnych leków flebotropowych.

Także stan narządu wzroku nie utrudnia ubezpieczonemu aktywności zawodowej – ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy z przyczyn okulistycznych.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie w zakresie przebiegu postepowania przed organem rentowym, jak również przebieg leczenia sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych pozwanego oraz dokumentacji lekarskiej ZUS, których prawdziwości i rzetelności nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Sąd również nie znalazł podstaw, by odmówić im wiarygodności.

W celu dokonania oceny stanu zdrowia ubezpieczonego sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii, okulistyki i chirurgii naczyniowej.

Opinie wydane w tym zakresie zostały sporządzone w sposób rzeczowy i konkretny, zawierają jasne, logiczne i przekonujące wnioski. Zostały one uzasadnione w sposób wyczerpujący i zgodny z wiedzą medyczną posiadaną przez biegłych. Opinie te zostały wydane po analizie przedłożonej przez niego dokumentacji lekarskiej i w oparciu o wyniki badań znajdujące się w aktach ZUS i w aktach niniejszej sprawy. Wyczerpująco zostało opisane stwierdzone u ubezpieczonego schorzenia i ich wpływ na jego zdolność do pracy. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia opinii biegłych, uznając, iż stanowią one wiarygodną podstawę do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy przy tym wskazać, iż ubezpieczony odmówił poddania się badaniu i przedłożenia aktualnej dokumentacji lekarskiej

Biegli sądowi zgodnie stwierdzili, że ubezpieczony nie jest osobą niezdolną do zatrudnienia. U ubezpieczonego rozpoznano zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zmiany zwyrodnieniowe barków, zmiany zwyrodnieniowe stawów stóp, żylaki kończyny dolnej lewej, stan po operacyjnym wycięciu żylaków odbytu niedowidzenie oka lewego z wrodzonym defektem widzenia barw, zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, nadwzroczność oka lewego, niedowidzenie oka lewego krótkowzroczność oka prawego. Stan układu ruchu ubezpieczonego nie powoduje jego całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Zmiany zwyrodnieniowe stawów wykazane w badaniach łączą się z umiarkowaną dysfunkcją ruchową która jednak nie uniemożliwia aktywności zawodowej ubezpieczonego. Z uwagi na schorzenia naczyniowe także nie stwierdza się niezdolności do pracy. W badaniach obrazowych USG nie stwierdza się niewydolności żył układu głębokiego które odpowiadają za 90% powrotu żylnego z kończyn dolnych Nie stwierdza się również zakrzepicy żył głębokich i cech zespołu zmian troficznych Stan narządu wzroku także nie utrudnia ubezpieczonemu aktywności zawodowej – ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy z przyczyn okulistycznych.

Opinie biegłych należało uznać za zupełne i odnoszące się do wszystkich podniesionych kwestii. Sąd okręgowy dokonując weryfikacji i kontroli sfery merytorycznej opinii w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej, z uwzględnieniem kryteriów poziomu wiedzy, podstaw teoretycznych opinii, sposobu motywowania sformułowanych w nich stanowiska oraz stopnia stanowczości wyrażonych w nich ocen, nie znalazł podstaw do samodzielnego zakwestionowania tych dowodów w niniejszej sprawie.

W sprawie bezspornym było, że wyrokiem z dnia VIII U 13995/07 z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie z odwołania od decyzji z dnia 27 czerwca 2007 r. zmieniono powyższą decyzję odmawiającą ubezpieczonemu prawa do świadczenia i przyznano wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy poczynając od 05 kwietnia 2007 r. na okres 2 lat. Ubezpieczony podnosił że jego zdaniem w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej a więc ma zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c. Stanowi on, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym wyroku, co gwarantuje poszanowanie dla orzeczenia sądu ustalającego lub regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. W kolejnym postepowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie prawomocnym orzeczeniem oznacza zatem niedopuszczalność czynienia sprzecznych z nim ustaleń, ani też przeprowadzania ponownego postępowania dowodowego w tym zakresie. Związanie rozciąga się również na ustalenie prejudycjalne, będące podstawą wydanego wyroku, stąd w sytuacji związania prawomocnym wyrokiem sądu i ustaleniami faktycznymi, niedopuszczalne jest w innej sprawie dokonywanie ustaleń i ocen sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.

W przypadku sprawy o rentę, powagą rzeczy osądzonej objęte są wszystkie przesłanki prawa do renty, czyli także niezdolność do pracy, a w tym stopień i data powstania niezdolności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 marca 2019r., III AUa 384/18).

Zważyć należy iż wyrok na który powoływał się ubezpieczony dotyczył innego wcześniejszego okresu, tak więc twierdzenia ubezpieczonego w tym zakresie nie są zasadne. Inny jest zakres przedmiotowy decyzji badanej w sprawie niniejszej a więc nie może być mowy o powadze rzeczy osądzonej.

Dodać należy, iż w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do tej renty sąd ubezpieczeń społecznych ocenia zgodność decyzji ze stanem faktycznym i prawnym według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (zob. wyr. SN z 12.2.2009 r., I UK 193/08, L.). Przedmiotem postępowania sądowego w sprawach dotyczących świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy jest ocena zgodności z prawem – w aspekcie formalnym i materialnym – decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Postępowanie to jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie prawidłowości decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Mówiąc inaczej – o zasadności przyznania lub odmowy przyznania świadczenia decydują te okoliczności dotyczące niezdolności do pracy, które istnieją w chwili ustalania do niego prawa. Z uwagi na powyższe też choroba nowotworowa na którą powołuje się ubezpieczony nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania albowiem nie dotyczyła jaj zaskarżona decyzja, może być przedmiotem badania na podstawie nowo złożonego wniosku.

Odwołanie ubezpieczonego nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie sądu, w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do zastosowania dyspozycji art. 1481 §1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

W przedmiotowej sprawie strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. Okoliczności faktyczne sprawy wynikają z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania i nie były kwestionowane przez stron. W tych warunkach nie było konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie. Żadna ze stron nie złożyła wniosków dowodowych w zakresie osobowych źródeł dowodowych, ani innych wymagających przeprowadzanie rozprawy. Także charakter sprawy, tj. rodzaj żądania poddanego rozstrzygnięciu, nie sprzeciwiał się zastosowaniu art.1481 §1 k.p.c.

W myśl art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dalej: ustawa, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. jest niezdolny do pracy,

1. ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

2. niezdolność do pracy niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,

3. nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Zaznaczenia wymaga tutaj, że pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy (renty inwalidzkiej) nie jest okresem składkowym ani nieskładkowym o jakich mowa w art. 6 i art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zostało bowiem w tych przepisach wymienione.

Dalej przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy).

W myśl art. 58 ust. 1 warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:

1) 1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;

1) 2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat;

2) 3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat;

3) 4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat;

4) 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Zgodnie z art. 58 ust. 2 cytowanej ustawy okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej.

Z kolei, w myśl art. 58 ust. 3 ustawy, jeżeli ubezpieczony nie osiągnął okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w ust. 1, warunek posiadania wymaganego okresu uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezdolności do pracy miał, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe.

Przepisu art. 58 ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 58 ust. 4 ustawy).

Zgodnie zaś z treścią art. 12 ustawy, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Natomiast zgodnie z jej art. 13 przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Jak wskazano wyżej, kwestią sporną w niniejszej sprawie było dokonanie wiążących ustaleń w zakresie tego, czy ubezpieczony jest osobą w jakimkolwiek stopniu niezdolną do zatrudnienia.

Biegli sądowi zgodnie stwierdzili, że ubezpieczony nie jest osobą częściowo ani całkowicie niezdolną do zatrudnienia. Ubezpieczony co prawda próbował kwestionować takie ustalenie aczkolwiek nieskutecznie. Jak się wydaje – w/w jest subiektywnie przekonany o swojej niezdolności do pracy której to okoliczności nie potwierdza jednak żaden z biegłych. Zarzuty ubezpieczonego nie były przy tym merytoryczne i obiektywne – w głównej mierze powoływał się on na swoje dolegliwości twierdząc jednocześnie iż w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Analizując opinie biegłych Sąd doszedł do przekonania, że stanowią one miarodajny i wiarygodny dowód w sprawie, gdyż wydane zostały przez lekarzy - specjalistów z zakresu schorzeń występujących u ubezpieczonego. Opinie są spójne i należycie uzasadnione. Dlatego też, wnioski płynące z w/w opinii biegłych zasługują na podzielenie.

Stan układu ruchu ubezpieczonego nie powoduje jego całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Zmiany zwyrodnieniowe stawów wykazane w badaniach łączą się z umiarkowaną dysfunkcją ruchową, która nie uniemożliwia jednak aktywności zawodowej ubezpieczonego. Torbiel kości piętowej lewej, niespojenie łuków kręgów lewych, zespoły uciskowe nerwów obwodowych a także uszkodzenie łąkotki stawu kolanowego obecnie mają charakter niemy klinicznie tzn. nie dają objawów a zwłaszcza nie upośledzają sprawności. Z uwagi na schorzenia naczyniowe także nie stwierdza się niezdolności w/w do pracy. Ubezpieczony od wielu lat jest leczony z powodu żylaków kończyny dolnej lewej. Trzykrotne operacje dotyczyły pierwotnych jak i nawrotowych żylaków z dopływów zarówno żyły odpiszczelowej jak i odstrzałkowej. W badaniach obrazowych USG nie stwierdza się jednak niewydolności żył układu głębokiego, które odpowiadają za 90% powrotu żylnego z kończyn dolnych. Nie stwierdza się również zakrzepicy żył głębokich i cech zespołu zmian troficznych Wskazane jest stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej w postaci kompresjoterapi i doustnych leków flebotropowych. Także stan narządu wzroku nie utrudnia ubezpieczonemu aktywności zawodowej – ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy z przyczyn okulistycznych.

Wobec ustalenia, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy Sąd na podstawie art.477 14§1 kpc oddalił odwołanie ubezpieczonego.

Powyższy wyrok w całości zaskarżył K. S., zarzucając wyrokowi błędne dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie, iż nie jest osobą niezdolną do pracy, co skutkowało błędnym nieprzyznaniem mu prawa do renty. Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym.

Pozwany wnosił o oddalenie apelacji oraz orzeczenie o kosztach procesu.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja K. S., w świetle uzupełnionego przez Sąd II instancji materiału dowodowego, zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 505 1 § 4 w zw. z § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny niniejszą sprawę rozpoznał w postępowaniu uproszczonym. Wyjaśnić przy tym trzeba, że postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Apelację można oprzeć na zarzucie naruszenia praw materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że obowiązkiem Sądu rozstrzygającego sprawę o świadczenie uzależnione od oceny zdolności do pracy jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych właściwie dobranych pod kątem specjalizacji adekwatnych do oceny schorzeń eksponowanych przez osobę domagającą się przyznania określonego świadczenia.

W postępowaniu przed Sądem Okręgowym zostały sporządzone opinie sądowo-lekarskie przez biegłych: okulistę - brak zgody ubezpieczonego na badanie, ortopedę zaocznie, chirurga naczyniowego, okulistę ponownie, którzy zgodnie uznali, że stan zdrowia ubezpieczonego nie czyni go niezdolnym do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.

Sąd Odwoławczy uznając, że opinie ww. biegłych nie była wyczerpujące, w zakresie wszystkich schorzeń ubezpieczonego – ze strony zdrowia psychicznego - w oparciu o dyspozycję art. 382 k.p.c. uzupełnił postępowanie dowodowe poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych – ponownie okulisty, psychologa, psychiatry oraz lekarza medycyny pracy na okoliczność, czy od dnia 1 lipca 2020r. -miesiąc wniosku ponownego o rentę - K. S. jest osobą niezdolną do pracy.

W opinii okulistycznej z dnia 09.10.2023r. – k.247 a.s. – biegły uznał ubezpieczonego za zdolnego do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami oraz wykonywaną pracą, co należało uznać w tym zakresie za prawidłowe ustalenia poczynione przez sąd I instancji co do schorzenia narządu wzroku.

W dalszej kolejności ubezpieczony odmawiał poddania się badaniu przez biegłych psychologa oraz psychiatrę, uznając w tym zakresie decyzję sadu za pobawioną sensu.

Ostatecznie K. S. poddał się dniu 15 grudnia 2024r. badaniu psychologicznemu – k.358 a.s. Biegła psycholog po przeprowadzeniu stosownych badań i testów uznała, iż K. S. jest na stałe osobą częściowo niezdolną do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Biegła wskazał w opinii, że pierwsze leczenie psychiatryczne ubezpieczonego miało miejsce w okresie poborowym, rozpoznano wówczas zespól depresyjny. Obecnie leczy się psychiatrycznie. Wyniki badań t.DKO wskazały na obniżenie ogólnej sprawności psychofizycznej o zaabsorbowanie troskami somatycznymi, długotrwały brak zadowolenia, poczucie bezsilności. Zaobserwowano występowanie cech hipochondrycznych z tendencją do występowania poważnych symptomów, nadmierną troskę o zdrowie, konflikty wewnętrzne. Dalej biegła podaje: Także wynik t.Pamieci wzrokowej Bentona potwierdza u badanego trudności z zadaniami wymagającymi przechowania spostrzeżenia w pamięci przez pewien czas i odtworzenia po 10 sec ekspozycji, obniżoną koncentrację uwagi. Kolejne wykonane testy wskazywały na: obniżenie zdolności grafomotorycznych, co widać także z pism procesowych badanego ( dopisek sądu), trudności z umiejscowieniem pewnych zdarzeń w czasie, objawy wynikające z chorób somatycznych. Podsumowując badanie biegła wskazała, iż w jej ocenie u K. S. stwierdza trudności w zakresie funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego i somatycznego. Ubezpieczony ma 60 lat podlega długotrwałemu i silnemu napięciu emocjonalnemu i przewlekłemu stresu. Badania wykazały trudności w uczeniu się, spowolnienia procesów poznawczych, ograniczoną zdolność do przetwarzania nowych informacji, co utrudnia codzienne funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Wyniki badań wskazywały na obniżoną zdolność do wykonywania obowiązków zawodowych. K. S. odczuwa wysoką wrażliwość emocjonalna przez reakcje lękowe i depresyjne związane z odczuwanym bólem i trudnościami adaptacyjnymi. Zaburzenia funkcjonowania w sferze somatycznej mają wpływ znaczny na pogorszenie stanu psychicznego obniżenie ogólnej sprawności psychofizycznej. W świetle powyższego w ocenie biegłej ubezpieczony i apelujący jest trwale i przewlekłe częściowo niezdolny do pracy.

Sąd Apelacyjny nie widzi podstaw, by kwestionować rzetelność i prawidłowość ww. opinii, którą sporządził osoba będąca ekspertem w swoich dziedzinie. Biegła sądowa oceniła stan zdrowia psychicznego wnioskodawcy oraz jego wpływ na możliwość wykonywania przez Niego zatrudnienia, zgodnie z treścią obowiązujących w tym zakresie przepisów. Powyższa opinia odpowiada również wymogom stawianym przez art. 285 § 1 k.p.c., albowiem została uzasadniona w sposób przystępny i jest zrozumiała dla osób niedysponujących wiedzą psychologiczną, zaś wnioski swoje biegła sformułowała jasno i czytelnie. Ocena opinii biegłych dokonana w oparciu o właściwe dla niej przedmiotu kryteria zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, przy uwzględnieniu poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych zaprezentowanego stanowiska, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych wniosków przekonuje, że jest ona miarodajna dla poczynienia ustaleń w przedmiocie stałej częściowej niezdolności wnioskodawcy do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.

W tym stanie rzeczy, Sąd II instancji przyjął przedmiotową opinię za miarodajną dla poczynienia ustaleń w przedmiocie częściowej niezdolności wnioskodawcy do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które istniało w okresie wydanej decyzji, tj. od 1 lipca 2020r.

W trybie art. 235 2§1 pkt 2 i 4 kpc w zw. z art. 382 i 391 §1 kpc sąd apelacyjny pominął dowód z opinii lekarza medycyny pracy i lekarza psychiatry wobec postawy ubezpieczonego negującego poddanie się dalszemu badaniu i opiniowaniu – k. 379 a.s. – notatka biegłego.

Pojęcie „niezdolność do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” należy rozumieć jako rzeczywistą utratę zdolności do pracy lub znaczne jej ograniczenie, przy wzięciu pod uwagę możliwości i sprawności niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy. Innymi słowy chodzi o zdolność, a więc możliwość wykonywania zatrudnienia, przy uwzględnieniu stopnia naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Wnioskodawca wywodzi swoje roszczenie rentowe z przepisu art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wśród przesłanek nabycia prawa do tego świadczenia wymienia stwierdzenie niezdolności do pracy. Samo pojęcie niezdolności do pracy i jej rodzaje (wraz z przesłankami orzekania o niej) zdefiniowane zostały w art. 12 oraz art. 13 tego aktu. W myśl pierwszego z powołanych przepisów, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu, przy czym niezdolność jest całkowita, gdy oznacza utratę możności wykonywania jakiejkolwiek pracy, tj. w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowisku pracy odpowiednio przystosowanym do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 359) i częściowa, gdy ogranicza się do utraty w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Ustawodawca odróżnia zatem dwa aspekty niezdolności do pracy, tj. ekonomiczny (obiektywne pozbawienie danej osoby możliwości zarobkowania w drodze wykonywania jakiejkolwiek pracy lub pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji) oraz biologiczny (stan organizmu dotkniętego schorzeniem naruszającym jego sprawność). Dopiero koniunkcja tych dwóch elementów pozwala na uznanie danej osoby za niezdolną do pracy. W konsekwencji nie oznacza niezdolności do pracy niemożność wykonywania zatrudnienia spowodowana innymi przyczynami niż naruszenie sprawności organizmu i odwrotnie - nie jest ową niezdolnością biologiczny stan kalectwa lub choroby nieimplikujący wskazanych wyłączeń lub ograniczeń w świadczeniu pracy (tak m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 r., II UK 167/03,OSNP 2004 nr 18, poz. 320, 14 czerwca 2005 r., I UK 278/04, LEX nr 375618; 18 maja 2006 r., II UK 156/05, LEX nr 1001299; 3 grudnia 2008 r., I UK 54/08, LEX nr 1001284; 8 czerwca 2010 r., II UK 399/09, LEX nr 611421 i 24 sierpnia 2010 r., I UK 64/10, LEX nr 653663).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej, przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: (1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji; (2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Sąd Apelacyjny mając na względzie powyższe rozważania oraz wynik uzupełniającego postępowania dowodowego uznał, że apelujący K. S. jest na stałe osobą częściowo niezdolną do pracy na otwartym rynku pracy zgodnie z wykształceniem. Posiada wykształcenie zawodowe kierowcy, technika BHP, ochroniarza, ma 60 lat.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał apelację ubezpieczonego za zasadną i w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i przyznał K. S. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności pracy na stałe ( od dnia 1 lipca 2020r.).

W punkcie drugim wyroku Sąd Apelacyjny nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji na podstawie art. 118 ust. 1 a ustawy emerytalnej.

Zgodnie z brzmieniem art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego. Przez wyjaśnienie „ostatniej niezbędnej okoliczności” trzeba rozumieć wyjaśnienie ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia samego istnienia prawa wnioskodawcy do świadczenia. Wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, w szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 159/04, OSNP nr 19/2005, poz. 308). Wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej prawa do renty w sytuacji, gdy nie dysponował on wystarczającym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie prawa wnioskodawczyni do tego świadczenia - ustalenie to stało się możliwe dopiero na podstawie dowodów przeprowadzonych w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym (dowód z opinii biegłego sądowego) - nie uzasadnia obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością z tego tytułu.

SSA Daria Stanek