III U 167/26

Sygn. akt III U 167/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 czerwca 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Cezary Olszewski

Protokolant:

N. E.

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026r. w B.

sprawy E. V.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.

o ustalenie

w związku z odwołaniem E. V.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.

z dnia 25 lutego 2026 r. znak (...)-(...), decyzja nr (...)

Zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne E. V. za okres od 1 sierpnia 2025 roku do 31 grudnia 2025 roku obliczana jest na zasadach określonych w art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. „o systemie ubezpieczeń społecznych”;

F. P.

Sygn. akt III U 167/26

Decyzją z dnia 25.02.2026r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w N., powołując się na przepisy art. art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 8 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.) ustalił E. V. podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od sierpnia 2025 r. do grudnia 2025 r. w wysokości 5.203,80 zł miesięcznie.

Wskazał, iż wnioskiem z dnia 28.01.2026r. E. V. zakwestionował sposób obliczania przez ZUS 60-miesięcznego okresu dla ulgi (...) podnosząc, iż z ulgi korzystał od 01.01.2019r. do 31.12.2021r. (36 miesięcy), a ustawowy okres 60 miesięcy powinien być liczony od stycznia 2019r.. Natomiast organ rentowy zweryfikował uprawnienia na styczeń 2025r. i po uwzględnieniu przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej ustalił, że okres ostatnich 60 miesięcy przypada na miesiące: od sierpnia 2019r. do września 2023r. oraz od marca 2024r. do grudnia 2024r. W tym przedziale czasowym płatnik wykorzystał już 29 miesięcy ulgi (od sierpnia 2019r. do grudnia 2021r.). Na rok 2025 pozostało mu 7 miesięcy limitu, które wyczerpał w okresie od 01.01.2025r. do 31.07.2025r. W konsekwencji od 01.08.2025r. do 31.12.2025r. nie przysługiwało mu prawo do obniżonych składek. ZUS naliczył je więc od podstawy minimalnej dla pełnego ZUS-u. Ponowne prawo do ulgi przysługuje od 01.01.2026.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. V. wniósł o jej zmianę i ustalenie, że od 01.08.2025 r. do 31.12.2025 r. przysługiwało mu prawo do ulgi (...).

Zarzucił organowi błędną wykładnię art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwe wyliczenie 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności. Odwołujący podniósł, że bezsporne wykorzystanie limitu 36 miesięcy ulgi w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2021 r. definitywnie zamknęło ten etap. Przepisy nie pozwalają na wtórne zaliczanie tego samego okresu poprzez sztuczne konstruowanie ruchomego limitu 60 miesięcy wstecz, co narusza jego prawa. Dodatkowo wskazał, że ZUS pominął fakt zawieszania działalności w późniejszych latach, co również sztucznie zniekształciło ustawowe ramy czasowe. W konsekwencji błędnej interpretacji przepisów organ bezpodstawnie pozbawił go prawa do obniżonych składek w spornych miesiącach.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując w całości podstawy skarżonej decyzji.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Odwołanie było uzasadnione.

E. V. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod (...) od dnia 01.07.2018 r. W okresie od 30.09.2023 r. do 17.03.2024 r. wykonywanie tej działalności było zawieszone. Od momentu rejestracji odwołujący dokonywał następujących zgłoszeń do ubezpieczeń:

- od 01.07.2018 r. do 31.12.2018 r. – z kodem 0510 (pełen ZUS);

- od 01.01.2019 r. do 31.12.2021 r. – z kodem 0590 (ulga (...) przez 36 miesięcy);

- od 01.01.2022 r. do 30.09.2023 r. oraz od 18.03.2024 r. do 31.12.2024 r. – z kodem 0510 (pełen ZUS);

- od 01.01.2025 r. oraz od 01.01.2026 r. – z kodem 0590 (ulga (...)).

Zgłoszenie do ubezpieczeń z tytułu rzeczonej ulgi na rok 2025 r. wpłynęło drogą elektroniczną do organu rentowego w dniu 03.01.2025 r.

Sporne w sprawie pozostawało, czy odwołujący w okresie od 01.08.2025 r. do 31.12.2025 r. nadal spełniał warunki do objęcia go preferencyjną podstawą wymiaru składek w ramach ulgi (...). Organ rentowy w zaskarżonej decyzji zastosował metodę polegającą na mechanicznym cofnięciu się o 60 miesięcy od stycznia 2025 r., w wyniku czego doliczył 29 miesięcy „historycznych” z lat 2019–2021r. do bieżącego limitu. Na tej podstawie błędnie przyjął, że odwołujący wyczerpał ustawowy limit 36 miesięcy przysługującej ulgi z dniem 31.07.2025 r. i od dnia 01.08.2025 r. wadliwie przypisał mu obowiązek opłacania składek od standardowej podstawy wymiaru, czyli tak zwanego pełnego ZUS-u.

Sąd nie podzielił interpretacji przedstawionej przez organ rentowy. Przede wszystkim zaskarżona decyzja została oparta na nieistniejącym w dacie jej wydania przepisie art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 20226r. poz. 199 z późn. zm.). Organ rentowy wydał bowiem decyzję w dniu 25.02.2026 r., natomiast z dniem 01.01.2026 r. weszły w życie głębokie zmiany przepisów regulujących instytucję „R. ZUS-u (...)”, wprowadzone na mocy ustawy z dnia 21.05.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769). Nowelizacja ta miała na celu ostateczne doprecyzowanie przepisów i wyeliminowanie dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących sposobu obliczania przerw oraz limitów ulgi. Ustawodawca w art. 28 ustawy deregulacyjnej wprost uchylił dotychczasowy art. 18c ust. 11 pkt 6, na który bezpodstawnie powołał się organ rentowy, a w jego miejsce wprowadził przepisy art. 18c ust. 11a, 11b oraz 11c ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026r. poz. 199, z późn. zm.).

Nowe regulacje w sposób jednoznaczny określają ramy prawne ulgi (...). Zgodnie z art. 18c ust. 11a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczony może korzystać z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek według dochodu maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sposób liczenia tych okresów wprost definiuje art. 18c ust. 11b tejże ustawy, wskazując, że okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa została ustalona na zasadach preferencyjnych, natomiast okresy dalszych 60 miesięcy kalendarzowych zaczynają się każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia działalności po upływie poprzedniego okresu. Dopełnieniem tej regulacji jest art. 18c ust. 11c ustawy, który nakazuje wliczać do powyższych limitów jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony ustalał preferencyjną podstawę lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia 25.02.2026 r. – a więc w czasie, gdy znowelizowane przepisy już bezwzględnie obowiązywały – organ rentowy całkowicie zignorował wolę ustawodawcy oraz zaktualizowany stan prawny. Przytoczony art. 18c ust. 11b ustawy systemowej dzieli czas na sztywne, następujące po sobie bloki 60 miesięcy kalendarzowych. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, ewidentnie wynika, że pierwszy cykl rozliczeniowy odwołującego w ramach preferencji (...) rozpoczął się w dniu 01.01.2019 r. i zamknął z dniem 31.12.2023 r. Z dniem 01.01.2024r., wraz z zakończeniem poprzedniego okresu, prawo odwołującego do ulgi odnowiło się z mocy prawa, otwierając kolejny, niezależny cykl 60-miesięczny. W konsekwencji w 2025r. odwołujący dysponował nową „pulą” 36 miesięcy preferencyjnych składek, której w spornym okresie, tj. od sierpnia do grudnia 2025 r., w żaden sposób nie przekroczył.

Tymczasem organ rentowy, zamiast zastosować jasne reguły sztywnych cykli rozliczeniowych wynikające z art. 18c ust. 11b ustawy systemowej, oparł się na nieistniejącym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji (a także wniosku odwołującego z dnia 26.01.2026 r.) przepisie, forsując wadliwą koncepcję płynnego cofania się o 60 miesięcy wstecz. Postępowanie to w sposób oczywisty uchybia zasadzie legalizmu i działaniu w granicach prawa, co czyni skarżoną decyzję bezpodstawą.

Wykładnia językowa stosowana przez organ rentowy prowadzi do poważnej niesprawiedliwości i sprzeczności, co skutkuje podwójnym i bezpodstawnym zaliczeniem zamkniętych już okresów historycznych na poczet kolejnych, odrębnych cykli ulgi. Patrząc na cel przepisów oraz uzasadnienie pierwszego projektu ustawy wprowadzającej ulgę (druk sejmu nr (...)), od początku chodziło o to, aby zasady liczenia powtarzających się okresów ulgi były proste i przejrzyste dla przedsiębiorców. Założenia te zostały wprost potwierdzone w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy deregulacyjnej (X kadencja Sejmu, druk nr (...)), w którym ustawodawca wskazał, że po 36 miesiącach opłacania obniżonych składek następuje okres karencji o długości dokładnie 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, po upływie którego prawo do preferencji odnawia się w kolejnym bloku.

Chybiony jest również zarzut dotyczący rzekomego spóźnienia ubezpieczonego ze zgłoszeniem do ubezpieczeń. Zgodnie z art. 36 ust. 14a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawowy termin na zawiadomienie o zmianach dotyczących sposobu obliczania podstawy składek za styczeń upływa z dniem 31 stycznia danego roku kalendarzowego. Skoro wniosek odwołującego wpłynął drogą elektroniczną w dniu 03.01.2025 r., dochował on tego terminu, i to z dużym zapasem.

Konkludując, przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz analiza zaktualizowanych przepisów prawa jednoznacznie wykazały, że E. V. posiadał pełne uprawnienia do opłacania składek na zasadach preferencyjnych w ramach „R. ZUS-u (...)” w całym spornym okresie. Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oparta na nieobowiązującym przepisie i wadliwej metodologii wyliczania limitów czasowych, nie mogła się ostać.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

mt