III U 135/26

Sygn. akt III U 135/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 czerwca 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Cezary Olszewski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2026r. w W.

sprawy V. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w A.

o wysokość świadczenia

w związku z odwołaniem V. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w A.

z dnia 18 lutego 2026 r. znak (...)

Oddala odwołanie.

SSO Cezary Olszewski

Sygn. akt III U 135/26

Decyzją z dnia 18 lutego 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A., działając na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o ustalaniu wysokości emerytur z FUS ustalonych w czerwcu w latach 2009–2019 oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu 2009-2019 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1169) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.), ustalił z urzędu wysokość emerytury V. J. od dnia 1 stycznia 2026 r., wyznaczając termin płatności na 10 dzień każdego miesiąca. Do obliczenia świadczenia przyjęto kwotę składek i kapitału początkowego z waloryzacją na korzystniejszych zasadach dla wniosku z maja 2014 r., zamiast z czerwca 2014 r. Nowa emerytura brutto wyniosła 3.014,15 zł. Ponieważ przewyższa ona dotychczasowe świadczenie V. J. przysługuje emerytura w nowej wysokości, a wypłatę poprzedniej zawieszono. Świadczenie pomniejszono o kwotę 753,53 zł z tytułu egzekucji komorniczej.

W odwołaniu od powyższej decyzji V. J. domagał się jej zmiany poprzez przyznanie i wypłatę wyrównania niedopłaty emerytury za okres od stycznia 2023 r. do grudnia 2025 r. Wskazał, że ma prawo dochodzić swoich roszczeń za okres 3 lat wstecz. Odwołujący domagał się również wypłaty emerytury za okres od stycznia do maja 2014 r. Podniósł, iż uzyskał informację, że działania te są w pełni zgodne z prawem z uwagi na treść nowo uchwalonych przepisów i pozbawienie go tych należności stanowi jawne bezprawie i naruszenie jego interesów majątkowych, co nie może zyskać aprobaty w świetle obowiązującego porządku prawnego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił, co następuje:

V. J. (ur. (...)) w dniu(...) r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z dnia(...) r. organ rentowy przyznał mu to świadczenie od dnia (...) r., tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzją z dnia 18 lutego 2026 r., wydaną z urzędu, organ rentowy ustalił nową wysokość emerytury wnioskodawcy od dnia 1 stycznia 2026 r. Do obliczenia świadczenia przyjęto kwotę składek i kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji na zasadach przewidzianych dla wniosku zgłoszonego w(...) r.

W celu weryfikacji prawidłowości wyliczeń organu rentowego Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu ubezpieczeń społecznych A. G.. Z uwagi na brak danych z konta ubezpieczonego na dzień przeliczenia, biegła nie miała możliwości zweryfikowania matematycznej poprawności samej kwoty emerytury, poddała jednak ocenie prawidłowość ustalenia daty początkowej wyrównania świadczenia i w konkluzji opinii wskazała, że określona przez organ rentowy data początkowa (1 stycznia 2026 r.) jest w pełni prawidłowa i zgodna z obowiązującym prawem.

(dowód: akta emerytalne zus, opinia k. 20-21v a.s.)

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 148 1 § 1 k.p.c. Sąd uznał, że po złożeniu pism procesowych i dokumentów przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co jest dopuszczalne również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (zob. postanowienie SN z 14 marca 2023 r., II UZ 69/22). Za takim rozstrzygnięciem przemawiał fakt, że strony nie wnosiły o przeprowadzenie rozprawy ani o wysłuchanie w pierwszym piśmie procesowym. Ponadto, stan faktyczny był jasny i nie budził wątpliwości, a strony nie negowały wyboru specjalności biegłych ani ich stanowisk końcowych, co wykluczyło potrzebę wyjaśniania dodatkowych okoliczności na rozprawie (por. wyrok SA w Warszawie z 26 kwietnia 2018 r., VI ACa 1694/17).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego w świetle przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalonych w czerwcu w latach 2009–2019 oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009–2019 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1169; dalej: ustawa z 5 sierpnia 2025 r.), w kontekście żądania odwołującego dotyczącego wypłaty wyrównania świadczenia za lata ubiegłe. W sprawach nieuregulowanych tą ustawą, na mocy jej art. 7, zastosowanie znajdowały wprost przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna).

Problem tzw. „emerytur czerwcowych” dotyczył osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., których świadczenia obliczano według nowych zasad (art. 25–26 ustawy emerytalnej). Ówczesny system waloryzacji składek i kapitału początkowego sprawiał, że osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu otrzymywały niższe kwoty niż ubezpieczeni składający wnioski w maju. Problem zaniżania „emerytur czerwcowych” został trwale rozwiązany na mocy nowelizacji dokonanej ustawa z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621). Jednak jej art. 17 objął nowym, korzystniejszym algorytmem wyłącznie osoby składające wnioski po 31 maja 2021 roku. W rezultacie emeryci, którzy przeszli na świadczenie w czerwcu w latach 2009–2019, pozostali bez ochrony prawnej. Wywołało to pilną potrzebę wdrożenia kolejnych zmian ustawodawczych, które wyrównałyby szanse tej pominiętej grupie emerytów. Aby naprawić ten błąd, wprowadzono ustawę z 5 sierpnia 2025 roku, która ostatecznie i na jednakowych zasadach rozwiązała problem zaniżonych emerytur.

Zgodnie z art. 2 ustawy, z 5 sierpnia 2025r. ZUS ponownie oblicza emeryturę czerwcową na dzień jej pierwotnego ustalenia w latach 2009–2019 z uwzględnieniem korzystniejszej waloryzacji kwartalnej. Tak wyznaczona kwota jest następnie podwyższana o wszystkie wskaźniki waloryzacji przypadające po dacie przyznania świadczenia. Nowe świadczenie nie może być niższe niż dotychczas wypłacane. Na mocy art. 3 cała procedura odbywa się z urzędu – bez konieczności składania wniosków – w nieprzekraczalnym terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (czyli do 31 marca 2026 r.). Artykuły 4–5 ustawy regulują zbieg postępowań: nowe procesy są zawieszane, jeśli w sprawie świadczenia toczy się już inny spór, natomiast sprawy wszczęte przed 1 stycznia 2026 r. są kontynuowane do czasu ich prawomocnego zakończenia. Natomiast art. 6 wprowadza od dnia wejścia w życie ustawy bezwzględny zakaz wszczynania innych postępowań administracyjnych i cywilnych w celu uzyskania tej waloryzacji, co czyni nową ustawę jedyną ścieżką prawną. W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy ogólne o emeryturach i rentach z FUS (art. 7), natomiast ustawa weszła w życie 1 stycznia 2026 r. (art. 8).

Analizowany mechanizm ustawowy w sposób adekwatny realizuje cele wyrażone w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z 5 sierpnia 2026r. (nr druku (...)), opierając się na konstytucyjnych gwarancjach ochrony prawnej emerytów i rencistów. Dzięki regularnej waloryzacji nowych kwot, ustawodawca spełnił wymóg z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten nakazuje bowiem, aby emerytury i renty utrzymywały swoją realną wartość i nie traciły na sile nabywczej. Obowiązek urzeczywistnienia tych gwarancji socjalnych musi jednak uwzględniać możliwości finansowe państwa, wyznaczane przez nadrzędną wartość konstytucyjną, jaką jest równowaga budżetowa. Sąd zwraca uwagę, że „emerytury czerwcowe” nie były niższe z powodu złego wzoru matematycznego, ale przez konkretną sytuację gospodarczą w kraju. Gdyby gospodarka działała inaczej – na przykład gdyby nie było inflacji albo gdyby wpływy ze składek do ZUS rosły wolniej – czerwiec mógłby okazać się najlepszym miesiącem na przejście na emeryturę, a maj przestałby być opłacalny.

Wbrew twierdzeniom odwołującego, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 77 Konstytucji RP, dotycząca obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Dotychczasowy sposób ustalania wysokości emerytur czerwcowych z lat 2009–2019 był w pełni zgodny z prawem. Nie został on zakwestionowany pod względem konstytucyjnym ani przez Trybunał Konstytucyjny, ani przez sądy powszechne, gdyż wynikał z prawidłowo realizowanej od 1 stycznia 1999 r. procedury waloryzacji rocznej. Szkoda w rozumieniu art. 77 Konstytucji RP wymaga jednoznacznego stwierdzenia bezprawności działania, tymczasem problem niekorzystnego ukształtowania emerytur czerwcowych miał charakter wyłącznie faktyczny i gospodarczy. Nowe przepisy nie stanowią zatem naprawienia bezprawia, lecz są wyrazem interwencji ustawodawczej o charakterze słusznościowym, poprawiającej sytuację ubezpieczonych na przyszłość.

Organ rentowy dopełnił zatem wszystkich obowiązków ustawowych. Odwołujący wniosek o emeryturę zgłosił w dniu 5 maja 2014 r., a powszechny wiek emerytalny osiągnął 2 czerwca 2014 r., przez co jego emerytura została pierwotnie ustalona w czerwcu. Działając na mocy art. 3 ustawy z 5 sierpnia 2025 r., organ rentowy w ustawowym terminie wydał zaskarżoną decyzję z dnia 18 lutego 2026 r., przeliczając świadczenie wnioskodawcy od dnia wejścia w życie ustawy, to jest od 1 stycznia 2026 r., do prawidłowo wyliczonej kwoty.

Żądanie odwołującego, aby wypłacić mu wyrównanie za lata 2023–2025 oraz przyznać świadczenie za miesiące przed osiągnięciem wieku emerytalnego (styczeń – maj 2014 r.), nie ma żadnego oparcia w przepisach. Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. weszła w życie 1 stycznia 2026 r. i od tej daty pozwala na wypłatę wyższych emerytur. Przepisy te nie działają wstecz, a ustawodawca wyraźnie zakazał wypłaty jakichkolwiek wyrównań za okres przed 2026 rokiem. Podwyższona emerytura przysługuje wyłącznie na przyszłość. Prawidłowość działań ZUS potwierdziła również biegła sądowa A. G., która jednoznacznie wskazała, że organ rentowy bezbłędnie wyznaczył datę początkową przeliczenia emerytury odwołującego. Sąd musi działać zgodnie z prawem, dlatego nie może przyznawać wyrównań, których przepisy wprost nie przewidują. Co więcej, art. 6 ustawy z 5 sierpnia 2025r. wyraźnie zabrania szukania innych ścieżek prawnych do zmiany wysokości świadczeń za minione lata. To sprawia, że argumenty odwołującego są całkowicie bezpodstawne.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.

mt

sędzia Cezary Olszewski