I AGa 25/19

Sygn. akt I AGa 25/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 września 2020 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący

:

SSA Elżbieta Borowska (spr.)

Sędziowie

:

SA Magdalena Natalia Pankowiec

SA Beata Wojtasiak

Protokolant

:

Justyna Stolarewicz

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2020 r. w Białymstoku

na rozprawie

sprawy z powództwa K. J.

przeciwko (...) S.A. w W., M. M. (1) i C. R.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda i pozwanych

od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku

z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt VII GC 14/18

I. zmienia zaskarżony wyrok:

1) w punkcie I i II w ten sposób, że:

a) zasądza solidarnie od pozwanych M. M. (1) i C. R. oraz od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powoda K. J. kwotę 129.914,07 (sto dwadzieścia dziewięć tysięcy dziewięćset czternaście 07/100) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 października 2017 roku, z zastrzeżeniem że zapłata tej kwoty przez któregokolwiek z pozwanych, zwalnia z obowiązku zapłaty pozostałych;

b) zasądza od pozwanych M. M. (1) i C. R. na rzecz powoda K. J. kwotę 167,23 (sto sześćdziesiąt siedem 23/100) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 października 2017 roku;

c) oddala powództwo w pozostałym zakresie;

2) w punkcie III w ten sposób, że zasądza od powoda K. J. na rzecz pozwanych M. M. (1) i C. R. 3.260,39 zł i na rzecz pozwanego (...) S.A. w W. 2.678,21 zł, tytułem zwrotu części kosztów procesu;

3) dodaje punkt IV i nakazuje ściągnąć solidarnie od pozwanych M. M. (1) i C. R. oraz od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Białymstoku kwotę 4.252,16 zł tytułem brakujących kosztów sądowych, z tym że zapłata tej kwoty przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozostałych; odstępuje od obciążania powoda pozostałymi brakującymi kosztami sądowymi;

II. oddala apelację pozwanego (...) S.A. w W. w pozostałym zakresie, zaś apelację powoda w całości;

III. zasądza od powoda K. J. na rzecz pozwanego (...) S.A. w W. kwotę 9.971 zł, zaś na rzecz pozwanych M. M. (1) i C. R. kwotę 9.596 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

E. M. N. B. W.

Powód K. J. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanym: (...) Spółce Akcyjnej, M. M. (1) oraz C. R. domagał się zasądzenia kwoty 581.357,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że odpowiedzialność (...) Spółki Akcyjnej ograniczona jest do sumy ubezpieczenia, tj. 500.000 zł. Ponadto żądał zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że dochodzi naprawienia szkody w postaci uszkodzenia budynku przy ul. (...) w S. w wyniku nienależytego wykonania umowy nr (...) z dnia 2 kwietnia 2014 roku o roboty budowlane w zakresie budowy budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego wielorodzinnego z miejscami postojowymi samochodów osobowych, osłoną śmietnikową oraz przyłączami: wodociągowym, kanalizacji deszczowej i oświetleniem terenu przy ul. (...) w S. przez Wykonawców – pozwanych M. M. (2) oraz C. R..

Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 24 września 2017 r., sygn. akt XX GNc 344/17 uwzględnił powództwo w całości.

Sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty złożyli pozwani. Kwestionując fakt wyrządzenia powodowi szkody z winy wykonawcy, wnosili o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wyrokiem z dnia 20 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził od M. M. (1) i C. R. solidarnie oraz od (...) Spółki Akcyjnej kwotę 160.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 23 marca 2017 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zapłata powyższej kwoty przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty do wysokości zapłaconej kwoty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie; zasądził od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 13.991,29 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Okręgowy ustalił, że powoda oraz pozwanych M. M. (1) i C. R., którzy to pozwani prowadzili wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, łączyła umowa z dnia 2 kwietnia 2014 r. o roboty budowlane. Przedmiotem umowy było wykonanie inwestycji „Budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego (wielorodzinnego) w stanie surowym otwartym, bez pokrycia dachowego według kosztorysu ofertowego przy ulicy (...), (...)-(...) S., obręb nr (...) dz. nr geod. (...) oraz cz. działki nr geod. (...)” (k. 30 - 34).

Zgodnie z § 2 umowy przedmiot umowy obejmował zakres robót opisany w dokumentacji projektowej, przedmiarach robót oraz kosztorysie ofertowym. Wykonawca zobowiązał się do wykonania przedmiotu umowy zgodnie z dokumentacją projektową, zasadami wiedzy technicznej i sztuki budowlanej, zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane i obowiązującymi przepisami wykonawczymi oraz oddania przedmiotu niniejszej umowy zamawiającemu w terminie w niej uzgodnionym.

Termin rozpoczęcia realizacji przedmiotu umowy strony ustaliły na 3 kwietnia 2014 r. Natomiast zakończenie realizacji umowy przewidziano na 31 grudnia 2014 r.

Z tytułu wykonania tej umowy zamawiający miał zapłacić wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 1.291.278 zł netto. Strony zobowiązały się do organizowania narad koordynacyjnych z udziałem przedstawicieli wykonawcy, zamawiającego, inspektorów nadzoru i innych zaproszonych osób. Wykonawca z kolei zobowiązany był do informowania zamawiającego o:

a. problemach lub okolicznościach mogących wpłynąć na jakość prac lub termin ich zakończenia.

b. zaistniałych na terenie budowy kontrolach i wypadkach.

Zgodnie z umową wykonawca zobowiązany był do zabezpieczenia mienia znajdującego się na terenie budowy w terminie od daty przejęcia terenu budowy do daty przekazania przedmiotu umowy zamawiającemu.

Na mocy § 5 pkt 7 – 9 umowy wykonawca był odpowiedzialny w pełnej wysokości za wszelkie szkody, które wystąpią podczas budowy, wyrządzone Zamawiającemu lub osobom trzecim. Ponadto był odpowiedzialny za bezpieczeństwo w trakcie wszelkich działań na terenie wykonywania prac. Wykonawca miał obowiązek znać i stosować w czasie prowadzenia prac wszelkie przepisy dotyczące ochrony środowiska naturalnego i bezpieczeństwa pracy. Opłaty i kary za ewentualne przekroczenia w trakcie prac norm, określonych w odpowiednich przepisach, dotyczących ochrony środowiska i bezpieczeństwa pracy, ponosi Wykonawca.

W § 10 umowy strony postanowiły, że wykonawca zobowiązuje się do zawarcia na własny koszt odpowiednich umów ubezpieczenia z tytułu szkód, które mogą zaistnieć w związku z określonymi zdarzeniami losowymi oraz od odpowiedzialności cywilnej na czas realizacji prac objętych niniejszą umową. Wykonawca przyjmuje pełną odpowiedzialność cywilną za wszelkie zdarzenia na terenie prac powstałe z przyczyn leżących po stronie wykonawcy bezpośrednio związane z przedmiotem umowy, w tym za zdarzenia dotyczące szkód osób trzecich. Powyższe miało obowiązywać w okresie od dnia podpisania protokołu przekazania terenu budowy do dnia podpisania protokołu odbioru końcowego przez zamawiającego.

W dniu 31 grudnia 2013 r. Prezydent Miasta S. wydał decyzję nr (...), w której zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę K. J. przedmiotowego budynku.

Podczas realizacji inwestycji prowadzone były dzienniki budowy. Dziennik budowy nr (...) wskazywał na roboty budowlane wykonane przez pozwanych M. M. (2) oraz C. R.. Jak wynika z powyżej wskazanego dziennika budowy w dniu 4 kwietnia 2014 roku rozpoczęto roboty ziemne, natomiast Inspektor nadzoru dokonał w tym miejscu adnotacji, iż należy zachować ostrożność przy odkrywaniu fundamentów i nie przekraczać poziomu posadowienia sąsiednich budynków. Kolejnym wpisem w dzienniku budowy z dnia 8 kwietnia 2014 roku, dokonanym przez inspektorów z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S., wskazano iż wykonany przez wykonawcę wykop spowodował osunięcie się ściany fundamentowej o długości około 7 m, wysokości około 2,5 m i głębokości około 0,5 m, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia (zawalenie się ściany szczytowe)j. Wpisy w dzienniku budowy nr 27 kończą się na dniu 30 maja 2014 roku. Przez ten czas trwały prace zabezpieczające na budynkach przy ul. (...). Wykonywano m.in. masywny mur oporowy, zbrojony prętami, rozpoczęto stemplowanie ścian, wykonywano wzmocnienia ścian w/w budynków betonem oraz podpierano ściany elementami drewnianymi zgodnie z wytycznymi konstruktora, następnie realizowano prace stabilizujące (zalewanie ław betonem). Inspektor nadzoru sprawował stały nadzór nad pracami, zalecając szczególną ostrożność, ścisłe stosowanie się do wytycznych konstruktora oraz stałą obecność kierownika budowy na obiekcie. Do dnia 18 kwietnia 2014 roku obowiązki kierownika budowy od C. R. przejął (...), który pełnił funkcję kierownika budowy do dnia 30 maja 2014 roku. Kolejne prace zabezpieczająco-naprawcze były kontynuowane do października 2015 roku.

Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2014 r. wstrzymano roboty budowalne prowadzone przy przedmiotowej inwestycji i ustalono wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał powodowi przedłożyć ekspertyzę techniczną.

Ocena stanu konstrukcji przedmiotowego budynku została dokonana w ekspertyzie technicznej. W jej treści postawiono następujące wnioski:

1. Bezpośrednią przyczyną zaistniałej sytuacji było odsłonięcie na całej długości ścian fundamentowych i lokalnie fundamentów budynków sąsiadujących.

2. Do powstania stanu awaryjnego w dużym stopniu przyczynił się zły stan ściany północnej budynku Nr (...) oraz brak połączenia tej ściany ze stropami parteru i piętra oraz brak ściągów w poziomie poddasza budynku Nr (...). Również zły stan ścian piwnic i wykonanie ich ze zróżnicowanego materiału przyczynił się do powstania, stanu awaryjnego. Stan murów i posadowienia jest uwarunkowany historycznie i zawsze w obiektach zabytkowych obarczony jest dużą niepewnością oraz niską niezawodnością.

3. Wykonane roboty związane z doraźnym zabezpieczeniem i stabilizacją ściany północnej budynku Nr (...), oficyny Nr (...)oraz ściany południowej budynku Nr (...) z oficyną doprowadziły te budynki do stanu sprawności technicznej sprzed rozpoczęcia budowy budynku Nr (...).

4. Wykonane doraźne zabezpieczenia i wzmocnienia stabilizujące położenie ścian budynków Nr (...) zapewniają bezpieczeństwo ludzi i mienia w tych budynkach oraz bezpieczne prowadzenie robót związanych z budynkiem Nr (...). Lokale mieszkalne i usługowe w budynku Nr (...) dopuszczono w dniu 29 kwietnia 2014 r. oraz lokale usługowe w poziomie parteru budynku Nr (...) bezpośrednio przyległe do ściany północnej zostały dopuszczone do użytkowania, zgodnie z protokołem z dnia 20 maja 2014 r. Lokale mieszkalne w poziomie piętra budynku Nr (...) przylegające do ściany północnej mogą być dopuszczone do użytkowania po wykonaniu robót opisanych w p. 5.la i 5.1.b.

5. Dalsze prace związane ze wzmocnieniem budynków Nr (...) oraz kontynuacją budowy budynku Nr (...) należy prowadzić zgodnie z wytycznymi podanymi w ekspertyzie.

6. W celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania budynków Nr (...) zgodnie z art. 62 Prawa Budowlanego po wystąpieniu okoliczności opisanych w Art. 61 p.2 (awaria budowlana) należy dokonać okresowej kontroli stanu technicznego obiektu z wpisem do książki obiektu i powiadomieniem o wyniku przeglądu właściwego organu nadzoru budowlanego. Podczas kontroli należy zwrócić szczególną uwagę na elementy budynków opisane w niniejszej ekspertyzie.

W dniu 27 maja 2014 r. (...)wystawiło na rzecz powoda fakturę nr (...) za sporządzenie ekspertyzy technicznej na kwotę 18.450,00 zł.

W dniu 27 maja 2014 r. (...)wystawiło na rzecz powoda fakturę nr(...) tytułem rozliczenia za potwierdzone wizyty na budowie na kwotę 4.428,00 zł.

W dniu 11 kwietnia 2014 r. strony wykonały notatkę z oględzin, w której stwierdzono, że stan istniejący ocenia się jako awaryjny i stanowiący zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia budynku przy ul. (...). Notatkę z oględzin, zawierającą doraźne rozwiązania strony sporządziły w dniu 12 kwietnia 2014r.

Rozwiązania techniczne dotyczące doraźnego zabezpieczenia ścian zabytkowych kamienic nr (...)wraz z oficyną nr (...) przy ul. (...) w S. sporządzono w dniu 15 kwietnia 2014 r.

W dniu 15 kwietnia 2014 r. (...) wystawiło na rzecz powoda fakturę nr (...) za sporządzenie rozwiązań technicznych na kwotę 27.060 zł.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał powodowi wykonanie napraw i wzmocnień doraźnych zabezpieczających ściany budynku zabytkowej kamienicy przy ul. (...) oraz oficyny przy ul. (...) w S..

W kwietniu 2014 r. wykonano badania wytrzymałości na ściskanie cegły pełnej ceramicznej ze ściany przedmiotowej zabytkowej kamienicy.

W dniu 20 maja 2014 r. sporządzony został protokół odbioru robót związanych ze wzmocnieniem ściany północnej budynku przy ul. (...).

W dniu 5 czerwca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydaną przez siebie decyzją nakazał powodowi zaniechania prowadzenia dalszych robót budowlanych.

W dniu 14 lipca 2014 r. powód otrzymał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego ściany południowej kamienicy zabytkowej znajdującej się na działce przy ul. (...) w S..

Decyzją z dnia 16 marca 2015 r. (...) nakazał powodowi wykonanie dalszych prac zabezpieczających ściany budynków zabytkowych kamienic przy ul. (...) oraz oficyny przy ul. (...) w S. w sposób zgodny z dokumentacją wykonania dalszych zabezpieczeń ścian budynków nr (...).

W dniu 10 kwietnia 2015 r. powód zawarł ze Z. K. (1) umowę nr (...), mocą której Z. K. (1) miał wykonać roboty budowalne pod nazwą: Branża Konstrukcyjna – Dokumentacja wykonawcza dalszych zabezpieczeń opracowana przez J. D..

Wynagrodzenie Z. K. (1) zostało ustalone na kwotę 342.739,83 zł netto.

Z treści sprawozdania z badań stopnia zagęszczenia gruntu przy ławie fundamentowej budynku przy ul. (...) w S. sporządzonego w lipcu 2015 r. wynikało, że o wynikach sondowań występowaniu gruntów słabonośnych i nasypów na bieżąco informowano kierownika budowy.

W protokole kontroli z dnia 9 października 2015 r. stwierdzono, że roboty zabezpieczające ściany budynków zabytkowych kamienic zostały wykonane (k. 304).

Podczas prowadzenia przedmiotowej inwestycji wystawionych zostało szereg faktur, których suma wartości składała się na wysokość przedmiotu sporu:

a) faktura VAT nr (...) z dnia 9 kwietnia 2014 roku wystawiona przez (...) M. M. (2), C. R. tytułem robót budowlanych - doraźne zabezpieczenie ścian budynków przy ul. (...) - 40.000,01 zł,

b) faktura VAT nr (...) z dnia 29 marca 2014 roku wystawiona przez (...) M. M. (2), C. R. tytułem robót ziemnych budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego ul. (...) w S. - 15.000,00 zł,

c) faktura VAT nr (...) z dnia 25 kwietnia 2014 roku wystawiona przez (...) M. M. (2), C. R. tytułem robót budowlanych przy naprawie awarii budynku ul. (...) - wykonanie podpór wzmacniających uszkodzoną ścianę - 9.999,90 zł,

d) faktura VAT nr (...) z dnia 7 listopada 2014 roku wystawiona przez (...) tytułem wykonania zabezpieczeń ścian budynków przy ul. (...) w S. w sposób zgodny z ekspertyzą techniczną (...) z dnia 16.07.2014 r. i (...)z dnia 06.06.2014 r. - 4.034,40 zł,

e) faktura VAT nr (...) z dnia 2 lutego 2015 roku wystawiona przez (...) J. D. tytułem wykonania części 1 dokumentacji zamiennej - dokumentacja wykonawcza dalszych zabezpieczeń ścian istniejących budynków nr (...) - 12.300,00 zł,

f) faktura VAT nr (...) z dnia 30 czerwca 2015 roku wystawiona przez(...) wykonanie zabezpieczeń budynków przy ul. (...) w S. - 104.946,98 zł,

g) faktura VAT nr (...) z dnia 30 września 2015 roku wystawiona przez (...) - wykonanie zabezpieczeń budynków przy ul. (...) w S. - 49.999,50 zł,

h) faktura VAT nr (...) z dnia 31 sierpnia 2015 roku wystawiona przez (...) tytułem robót budowlanych - wykonanie zabezpieczeń budynków przy ul. (...) w S. - 115.408,70 zł,

i) faktura VAT nr (...) z dnia 31 lipca 2015 roku wystawiona przez(...) tytułem robót budowlanych - wykonanie zabezpieczeń budynków przy ul. (...) w S. - 121.920,38 zł,

j) faktura VAT nr (...) z dnia 29 listopada 2013 roku wystawiona przez (...) tytułem wykonania projektu budowlanego budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego przy ul. (...) w S. - cz. II - 24.600,00 zł,

k) faktura VAT nr (...) z dnia 30 sierpnia 2013 roku wystawiona przez(...)tytułem wykonania projektu budowlanego budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego w S. przy ul. (...) - częściowa zapłata - 14.760,00 zł,

l) faktura VAT nr (...) z dnia 31 grudnia 2013 roku wystawiona przez (...)tytułem wykonania projektu budowlanego budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego przy ul. (...) w S. - cz. I - 14.760,00 zł,

m) faktura VAT nr (...) z dnia 19 maja 2014 roku wystawiona przez (...) A. B. tytułem pełnienia funkcji inspektora nadzoru budowy budynku handlowo- usługowo-mieszkalnego przy ul. (...) w S. - 1.230,00 zł,

n) faktura VAT nr (...) z dnia 4 września 2015 roku wystawiona przez (...) J. D. tytułem: Rata 1. Nadzór nad realizacją dalszych zabezpieczeń ścian istniejących budynków nr (...) - 1.968,00 zł,

o) faktura VAT nr (...) z dnia 23 listopada 2015 roku wystawiona przez (...) J. D. tytułem: Rata 2. Nadzór nad realizacją dalszych zabezpieczeń ścian istniejących budynków nr (...) - 492,00 zł.

Pozwani byli ubezpieczeni przez (...) Spółkę akcyjną od odpowiedzialności cywilnej na wszystkie wypadki ubezpieczeniowe do kwoty 500.000,00 zł.

Zgodnie z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, a konkretnie § 6 przedmiotem odpowiedzialności ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego za szkody wyrządzone osobie trzeciej w związku z prowadzeniem przez ubezpieczonego działalności gospodarczej określonej w umowie ubezpieczenia lub posiadanym mieniem, które jest wykorzystywane w takiej działalności lub innym mieniem określonym w umowie ubezpieczenia będące następstwem:

a) czynu niedozwolonego w granicach odpowiedzialności ustawowej lub,

b) niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.

Pismem z dnia 18 lipca 2014 r. ubezpieczyciel poinformował powoda, o odmowie przyznania mu odszkodowania z uwagi na szkodę powstałą przy realizacji przedmiotowej inwestycji.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd Okręgowy ocenił, że umowę zawartą przez strony należy kwalifikować jako umowę o roboty budowlane, które są normowane w art. 647 i nast. k.c.

Sąd odwołując się do przesłanek odpowiedzialności kontraktowej, po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim przedłożonych dokumentów, doszedł do przekonania, iż niewątpliwie wskutek niezrealizowania przedmiotu umowy powód poniósł szkodę. Liczne decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazywały na szereg obowiązków i nakazów, jakimi musiał sprostać powód. Nie powstałyby one gdyby umowa realizowana była bez przeszkód. Z uwagi na podejmowanie dodatkowych zadań w trakcie budowy – ówcześnie nieprzewidzianych, powód poniósł nieplanowane koszty. Niemniej na gruncie przedmiotowej sprawy niezbędne było dokonanie oceny, czy koszty te powstały na skutek zawinionego działania pozwanych. W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego M. P. (1) z zakresu budownictwa. Biegły ten w oparciu o materiał dowodowy sporządził opinię, w której wyjaśnił okoliczności sporne. W opinii uzupełniającej wskazał, iż wystąpienie awarii oraz późniejsze czynności zmierzające do usunięcia jej skutków można podzielić na dwie grupy tj.:

a) roboty doraźne zamierzające do ustabilizowania ścian sąsiednich budynków – łączny ich koszt wynosił 54.034,30 zł,

b) roboty docelowe związane ze zmianą założeń konstrukcyjnych względem pierwotnego projektu budowlanego – łączny koszt robót docelowych związanych ze zmianą założeń konstrukcyjnych wynosił 392.275,56 zł,

c) prace projektowe i ekspertyzy na kwotę 64.698,00 zł.

Wskutek zarzutów pozwanych do opinii biegły zmodyfikował swoje wyliczenia na rozprawie w dniu 5 listopada 2018 r. Stwierdził, że wykonanie podziemia budynku stanowiło zarówno kontynuację robót dotyczących wzniesienia budynku, jak też związane było z usuwaniem awarii budowlanej, gdyż podziemie zostało wykonane według nowego projektu, sporządzonego w oparciu o zalecenie służb nadzoru budowlanego. Odnosząc się do spornego zakresu prac wykonanych przez Z. K. na kwotę 392.275,56 zł, określonych przez biegłego jako roboty docelowe związane ze zmianą założeń konstrukcyjnych względem pierwotnego projektu budowlanego, wskazał, że do tej kwoty należy zastosować współczynnik korygujący wykonania zamiennej konstrukcji posadowienia, gdyż korekty można dokonać albo procentowo, albo na bazie kosztorysów. Obliczając w jakim zakresie prace Z. K. dotyczyły skutków usuwania awarii biegły uznał, że 30%, jest to wartość wykonania posadowienia (około 130.000 zł) i tę kwotę trzeba zróżnicować o wartość posadowienia zaplanowanego pierwotnie. Bazując na współczynniku procentowym z kwoty 130.000 zł należy przyjąć 30% na różnice w konstrukcji zamiennej. Różnica wartości wykonania podziemia w wersji faktycznie wykonanej a pierwotnie zaplanowanej wynosi zatem około 40.000 zł i są to dodatkowe koszty likwidacji awarii. Łączne koszty wraz z bezspornymi określonymi w pkt a) 54.034,30 zł i c) 64.698,00 zł, to kwota około 160.000 zł.

Sąd Okręgowy przyjął powyższe stanowisko biegłego za uzasadnione.

Sąd obdarzył wiarygodnością zeznania świadków R. P., M. C. i M. K. uznając, że są spójne i logiczne. Niemniej zdaniem Sądu z zeznań tych świadków nie wynikała przyczyna awarii ani na zakres spowodowanych przez nią skutków. Zatem Sąd przyjął w tej mierze za miarodajną opinię biegłego sądowego. Przede wszystkim na podstawie tej opinii Sąd określił rozmiar i wysokość poniesionej przez powoda szkody.

Reasumując powyższe, w ocenie Sądu Okręgowego powód wykazał w niniejszym postępowaniu, że pozwani M. M. (2) oraz C. R. w sposób nienależyty wykonali powierzone im zadania. Świadczyła o tym zarówno zgromadzona w sprawie dokumentacja, a także opinia biegłego sądowego. Ostatni z wymienionych dowodów doprowadził do ustalenia rzeczywistej wysokości poniesionej przez powoda szkody, która opiewała na 160.000 zł.

Według Sądu I instancji wątpliwości nie nasuwało także istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy nienależytym wykonaniem umowy a szkodą. Do wystąpienia szkody doprowadziło bowiem zawinione działanie wykonawców umowy.

Z uwagi na fakt, iż wykonawcy analizowanej umowy posiadali polisę w (...) Spółce Akcyjnej, od odpowiedzialności cywilnej na wszystkie wypadki ubezpieczeniowe do kwoty 500.000 zł., zaś szkoda powoda została oszacowana na kwotę 160.000,00 zł, taka też kwota została zasądzona od ubezpieczyciela, z zastrzeżeniem, że zapłata powyższej kwoty przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty do wysokości zapłaconej kwoty.

O odsetkach Sąd orzekł w oparciu o art. 481 k.p.c., zgodnie z żądaniem pozwu, zaś o kosztach – z uwagi na wynik sprawy – na podstawie art. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo.

Apelacje od powyższego wyroku wniosły wszystkie strony.

Powód w swojej apelacji zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 351.007,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu. Zarzucał mu naruszenie następujących przepisów postępowania oraz prawa materialnego:

1) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i sformułowanie na podstawie zebranego materiału dowodowego błędnych, nielogicznych lub sprzecznych z ich treścią i zasadami doświadczenia życiowego wniosków prowadzących do uznania, że wysokość szkody jaką on poniósł w wyniku zachowania pozwanych ogranicza się do kwoty 160.000 zł;

2) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i sformułowanie na podstawie zebranego materiału dowodowego błędnych, nielogicznych lub sprzecznych z ich treścią i zasadami doświadczenia życiowego wniosków prowadzących do uznania za wiarygodną, stanowczą i prawidłową ustną opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa M. P. (1) z dnia 5 listopada 2018 r. oraz częściowo opinię tego biegłego z września 2018 r., mimo stwierdzenia w jej treści, że część z prac wykonanych przez powoda, a stanowiących roszczenie powoda objęte pozwem w sprawie stanowiło kontynuację budowy, a nie usuwanie skutków awarii budowlanej wywołanej przez pozwanych;

3) art. 278 § 1 k.p.c. poprzez uznanie opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa M. P. (1) z dnia 5 listopada 2018 r. za stanowczą, wyczerpującą oraz niebudzącą wątpliwości z punktu widzenia metodologii, poprawności, rzetelności i prawidłowości rozumowania, podczas gdy opinia ta została sporządzona bez uprzedniego przygotowania się biegłego do jej wydania w zakresie wyliczenia wysokości szkody powoda, naprędce, w sposób wadliwy i niekompletny;

4) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 i 2 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku powoda o przesłuchanie w charakterze świadka Z. K. (1), S. K. oraz świadków B. R. i W. R. (1), co doprowadziło do wadliwego ustalenia wysokości szkody powoda, a także oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z kosztorysu przedstawionego przez pozwanych do umowy nr (...), w sytuacji gdy dokument ten był przydatny do ustalenia zakresu prac zleconych do wykonania pozwanym;

5) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego zgłoszonego przez pełnomocnika powoda w piśmie z dnia 22 października 2018 r. oraz na rozprawie w dniu 5 listopada 2018 r.;

6) art. 471 k.c. poprzez błędne niezastosowanie, polegające na uznaniu, że wysokość szkody, jaką poniósł powód w wyniku zachowania pozwanych wynosi jedynie 160.000 zł, podczas gdy z załączonych do pozwu dokumentów wynika, że szkoda wynosi 511.007,87 zł;

7) art. 363 § 1 i 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na przyznaniu powodowi jedynie częściowego odszkodowania, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów wynikało, że wysokość szkody powoda wynosiła co najmniej 511.007,87 zł.

Wskazując na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty w wysokości 351.007,87 zł. Oprócz tego wnosił o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje.

Pozwani M. M. (2) i C. R. zaskarżyli zaś wyrok w części zasądzającej od nich na rzecz powoda kwotę 29.918,70 zł, tj. ponad kwotę 130.081,30 zł. Zarzucali mu naruszenie art. 361 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu przysługującego powodowi odszkodowania w kwocie brutto, tj. wraz z podatkiem od towarów i usług, w sytuacji odliczenia, bądź możliwości odliczenia tego podatku przez powoda będącego podatnikiem tego podatku. Zarzucali także naruszenie art. 98 i 99 k.p.c. poprzez niezasadne zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu solidarnie.

W oparciu o to wnosili o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od nich oraz od (...) S.A. w W. kwoty 130.081,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 23 marca 2017 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zapłata powyższej kwoty przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty do wysokości zapłaconej kwoty, a także zasądzenie od powoda na ich rzecz oraz na rzecz pozwanego (...) S.A. w W. kwoty 6.508,10 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i rozstrzygnięcie o kosztach sądowych, w tym brakujących opłat sądowych i niewykorzystanych zaliczkach. Ponadto wnosili o zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Natomiast pozwany (...) S.A. w W. zaskarżył wyrok w części co do kwot 37.401,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 marca 2017 r. do dnia zapłaty, tj. ponad kwotę 122.598,37 zł, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. przez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego zawyżenia odszkodowania poprzez uznanie, że poszkodowanemu powodowi należy się odszkodowanie w kwocie brutto, tj. obejmującej podatek VAT;

2) art. 805 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. z § 5 pkt 2 ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla klienta indywidualnego oraz małego i średniego przedsiębiorcy oraz w zw. z art. 822 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w umowie ubezpieczenia odpowiedzialność ubezpieczyciela ograniczona jest jedynie sumą gwarancyjną 500.000 zł, podczas gdy ta umowa przewidywała dodatkowo ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela poprzez ustanowienie franszyzy redukcyjnej w wysokości 5%, przerzucając w tym zakresie odpowiedzialność za szkodę na ubezpieczonego (...) S.C. M. M. (2) C. R.;

3) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie okoliczności, że powód prowadzi działalność gospodarczą, a biegły sądowy wyraźnie stwierdził, że dokonane wyliczenia w zakresie wysokości odszkodowania poczynił w kwocie brutto, a zatem sąd zobowiązany był do wskazania odszkodowania w kwocie netto, ponadto możliwe było wskazanie precyzyjnie kwoty odszkodowania przez sąd na podstawie opinii ustnej biegłego;

4) art. 98 k.p.c., art. 99 k.p.c. art. 100 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych solidarnie zwrotu kosztów procesu.

Mając to na względzie wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa względem niego ponad kwotę 122.598,37 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 marca 2017 r. do dnia zapłaty. Nadto wnosił o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja powoda jest bezzasadna, apelacja pozwanych M. M. (1) i C. R. uzasadniona w całości, zaś pozwanego (...) uzasadniona w części.

Poza sporem był zakres robót uznany za uzasadniony przez Sąd I instancji w zakresie robót określonych jako doraźne zabezpieczenia piwnic – w wysokości 54.034,30 zł brutto (faktury z pozwu litery d,f,g) i wydatków związanych ekspertyzami – faktury B. i W. R., zamiennym projektem budowlanym i nadzorem nad wykonaniem – faktury J. D. w kwocie 64.698 zł brutto (faktury z pozwu oznaczone literami a,b,c,h,r,s,). Dało to łącznie 118.732, 30 zł brutto (96.530, 32 zł netto). Nie był też kwestionowany przez pozwanych zakres prac wykonywanych przez Z. K. do kwoty 41.267,70 zł brutto, bez odniesienia się do poszczególnych faktur, obliczony przez biegłego w sposób wskazany w opinii ustnej na rozprawie z dnia 5.11.2018 r. (160.000 zł brutto, minus 54.034,30 zł brutto i minus 64.698 zł brutto, daje kwotę 41.267,70 zł) zaakceptowany przez Sąd I instancji. Pozwani wnosząc apelacje faktycznie skarżyli, nie zakres tychże robót co do zasady, ale zasądzenie odszkodowania w cenach brutto oraz nieuwzględnienie franczyzy redukcyjnej ( (...) S.A. w W.). Zatem w części przewyższającej zakres zaskarżenia przez (...) S.A. w W. ponad kwotę 122.598,37 zł i przez M. M. (1) i C. R. w części ponad kwotę 130.081,30 zł, wyrok Sądu Okręgowego jest prawomocny.

Dlatego też Sąd Apelacyjny był zwolniony z obowiązku analizy zakresu robót objętych zasądzonym odszkodowaniem, zaś przedmiotem rozważań w zakresie apelacji pozwanych pozostała kwestia ewentualnego obniżenia go o 5% tytułem franczyzy redukcyjnej i o podatek VAT. Dostrzec jednak należy, że jeśli idzie o faktury dotyczące prac doraźnych nie została ujęta w zasądzonej przez Sąd Okręgowy kwocie faktura VAT nr (...) z dnia 29 marca 2014 r. wystawiona przez pozwanych M. M. (1) i C. R. na kwotę 15.000 zł brutto (pkt e pozwu). W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma jednak podstaw do jej uwzględnienia, skoro prace dotyczące doraźnego zabezpieczenia piwnic zostały wykonane przez pozwanych. Mimo, że pozostałe 2 faktury przez nich wystawione zostały uznane jako szkoda powoda w prawomocnej części wyroku, to brak jest podstaw, aby uwzględnić na skutek apelacji powoda pominiętą fakturę oznaczoną lit.e.

Odnośnie apelacji powoda.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 i 2 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku powoda o przesłuchanie w charakterze świadków Z. K. (1), S. K., B. R. i W. R. (1). Zakres wykonywanych przez nich prac wynikał z dokumentów złożonych do akt sprawy (m.inn. umowy o roboty budowlane, kosztorys ofertowy Z. K., wystawione faktury VAT, projekt główny i zamienny, dziennik budowy). Zbędne było zatem prowadzenie dowodów ze źródeł osobowych, skoro istotne okoliczności faktyczne wynikały z dokumentów, które były wystarczające do sporządzenia opinii przez biegłego w zasadniczej części (art. 217 § 3 k.p.c.).

Uzasadniony był natomiast zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie dotyczącym opinii biegłego odnośnie prac wykonanych przez Z. K., a pozostających w związku przyczynowo – skutkowym ze zdarzeniem powodującym szkodę. Biegły wyliczył tę szkodę szacunkowo, bez odniesienia się do kosztorysu ofertowego pozwanych M. M. (1) i C. R. do umowy z dnia 2.04.2014 r. Kosztorys ten został złożony do akt w dniu 22.10.2018 r. po wydaniu dwóch opinii pisemnych przez biegłego, przed ostatnią rozprawą poprzedzającą wydanie wyroku. Sąd Okręgowy nie zlecił biegłemu uzupełnienia opinii mającej na względzie ten istotny dokument, co skutkowało uwzględnieniem przez Sąd Apelacyjny zarzutu apelacji powoda i uzupełnienie postępowania dowodowego.

Sąd Apelacyjny podziela wnioski biegłego M. P. przedstawione w sporządzonej w postępowaniu apelacyjnym opinii z dnia 16 stycznia 2020 r., poza kwestią pomniejszenia kosztorysu Z.K. o kwotę 27.717,67 zł, w związku uznaniem przez biegłego, iż roboty rozbiórkowe na taką kwotę nie zostały wykonane. Pomijając zasadność takiego ustalenia biegłego, zważyć należy, iż roszczenie powoda w zakresie robót wykonanych przez Z. K. zostało prawomocnie uwzględnione przez Sąd Okręgowy do kwoty 41.267, 70 zł brutto, co daje netto 33.550.97 zł.

W opinii sporządzonej w postępowaniu apelacyjnym biegły ustalił, iż wartość robót polegających na wykonaniu przez Z. K. stanu surowego do poziomu piwnic wskazana w jego kosztorysie, sporządzonym w oparciu o projekt zamienny J. D. wynosi 342.739,89 zł netto, co po skorygowaniu przez niego kosztorysu o niewykonane prace rozbiórkowe na kwotę 27.717,67 zł, daje kwotę 315.022,22 zł netto. Z kolei dokonując analizy kosztorysu ofertowego pozwanych, sporządzonego w oparciu o pierwotny projekt budowlany wyliczył, iż wartość wykonania robót stanu surowego piwnicy wynosiła 358.905,21 zł. Wartość tę pomniejszył o kwotę 49.549.07 zł nienależną jego zdaniem, z uwagi na zawyżenie ilości masy ziemi do wykopania w części robót ziemnych. W związku z tym różnica pomiędzy oboma kosztorysami dotycząca robót podziemia wyniosła 5.666.08 zł netto. Gdyby nie uwzględnić dokonanej przez biegłego korekty kosztorysu Z. K. różnica w wykonaniu robót podziemia wyniosłaby 33.383,75 zł netto, a więc mniej, niż prawomocnie zasądzona kwota 33.550.97 zł.

Zatem zarzuty powoda do tej części opinii w rezultacie należało uznać za niemające znaczenia, gdyż i tak uwzględnieniu podlegała co najmniej zasądzona prawomocnie kwota 33.550.97 zł netto, zaś należna kwota za dalsze prace zabezpieczające w kwotach netto wyniosła 33.383,75 zł (342.739,89 zł netto - niekorygowany kosztorys Z. K., minus 309.356,14 zł skorygowany kosztorys pozwanych). Dodać należy, iż pozwani nie składali zastrzeżeń do opinii biegłego. Łącznie z kwotą za niekwestionowane pozycje wskazane wcześniej - doraźne zabezpieczenia piwnic i wydatki związane z ekspertyzami B. i W. R., zamiennym projektem budowlanym i nadzorem nad jego wykonaniem (118.732, 30 zł brutto - 96.530, 32 zł netto), daje to kwotę odszkodowania 129.914, 07 zł netto.

Sąd Apelacyjny nie uwzględnił wyższej wartości prac wskazanych w kosztorysie Z. K., jako że wykonanie dalszego zabezpieczenia piwnic, stanowiło jednocześnie wykonanie podziemia budynku według zaleceń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., ekspertyzy B. i W. R. i projektu J.D.. Nie jest słuszne stanowisko powoda, iż pozwani winni odpowiadać za całość prac wykonanych przez Z. K.. W związku przyczynowym ze szkodą pozostaje jedynie wartość prac, o które wzrósł koszt wykonania podziemia budynku według projektu zamiennego w stosunku do projektu pierwotnego. Przecież ostatecznie w budynku powoda wykonano podziemie budynku, tyle, że według projektu zamiennego. Jeśli nawet jak twierdzi powód, podziemie nie spełnia takich funkcji, jakie miały być zrealizowane w oparciu o pierwotny projekt, to szkoda z tego tytułu powinna być ujęta i udowadniana w inny sposób, niż poprzez żądanie zasądzenia całej kwoty objętej fakturami wystawionymi przez Z. K. za wykonanie podziemia budynku. Ewentualna szkoda mogłaby się wiązać z utratą korzyści, czy też wartości budynku w związku z innymi rozwiązaniami architektonicznymi w zakresie piwnic i braku możliwości zrealizowania pierwotnych założeń. W tym miejscu zauważyć jednak należy, iż nie jest pewne, czy pierwotny projekt budowlany w ogóle mógł być zrealizowany, z uwagi na jego błędne założenia wskazane w opinii biegłego w opinii z lipca 2018 r. – polegające głównie na braku analizy oddziaływania wykonywanych robót na sąsiednie budynki (...) i dobór niewłaściwej technologii wykonania robót ziemnych i fundamentowych.

Nadto biegły odnosząc się do faktur wystawionych przez Z. K. wskazał, iż przewyższają one o 49.535, 67 netto wartość prac objętych kosztorysem zamiennym J. D.. Na przeszkodzie uznaniu ich za uzasadnione stał fakt, iż nie dołączono do faktur obmiarów robót zatwierdzonych przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego, co było konieczne wedle umowy powoda z Z.K., nie był też sporządzony aneks do umowy, a w konsekwencji brak było dokumentów potwierdzających zasadność zawyżenia prac o 49.535, 67 netto.

Dlatego ostatecznie szkodą powoda jest wartość prac wykonanych dodatkowo w związku z osunięciem ściany fundamentowej budynku i koniecznością zmiany projektu podziemia, w stosunku do pierwotnego projektu. Wartość tej różnicy wyliczono w oparciu o porównanie projektów i kosztorysów pierwotnych i zamiennych.

Mimo braku zarzutów apelacji powoda w tym zakresie (objęcie natomiast tych kwot zakresem zaskarżenia), Sąd Apelacyjny wskazuje, że nie uwzględnił nadto na zasadzie art. 471 k.c. w zw. z art. 361 §1 k.c., roszczenia powoda odnośnie :

- faktur za pierwotne projekty budowlane wykonane przed przez J. J. na kwotę 44.000 zł netto - brak jest bowiem związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem tych wydatków a szkodą. Powód nie zlecał nowego projektu budowalnego co do całości budynku, a jedynie zapłacił za projekt podziemia, a fakt zbycia nieruchomości przez powoda po wykonaniu piwnic, pozostaje poza adekwatnym związkiem przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym, nawet jeśli nawet pierwotne projekty budowlane okazały się nieprzydatne.

- faktur na kwotę 1230 zł brutto za nadzór inspektora nadzoru – powód w toku procesu budowlanego musiał zatrudnić inspektora nadzoru budowlanego, a nie wykazał, że w związku z wykonaniem piwnic według projektu zamiennego ten koszt był większy.

Odnośnie apelacji pozwanych.

Sąd Apelacyjny uznał za trafny zarzut apelacji pozwanych, że odszkodowanie powinno być zasądzone w kwotach netto, wobec jednolitej linii orzeczniczej w tym zakresie. Co do zasady przyjmuje się, że odszkodowanie obejmuje także podatek VAT, a więc powinno być wypłacane w kwocie brutto, chyba że poszkodowanemu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturze za naprawienie szkody (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7.08.2003 r., IV CKN 387/01, LEX nr 141410: wyrok Sądu Najwyższego z 18.01.2001 r., V CKN 193/00, LEX nr 53113, uchwała Sądu Najwyższego (7 sędziów) z 17.05.2007 r., III CZP 150/06, LEX nr 258523). Natomiast jeżeli podatnik VAT nie mógł skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, to na nim spoczywa ciężar udowodnienia tej okoliczności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18.01.2001 r., V CKN 193/00, LEX nr 53113:

Powód jest przedsiębiorcą, płatnikiem podatku VAT, roboty wykonywane przez pozwanych M. M. (1) i C. R. dotyczyły wybudowania budynku handlowo- usługowo – mieszkalnego, podobnie i prace naprawcze związane z osunięciem się ściany budynku. Na wszystkie roboty zostały wystawione faktury VAT. Zatem powód mógł pomniejszyć należny podatek VAT, o tzw. VAT naliczony, co oznacza, że poniósł szkodę w wysokości zapłaty za roboty w kwotach netto. Jak wskazano wyżej ciężar dowodu w zakresie wykazania przez poszkodowanego płatnika VAT, iż nie mógł pomniejszyć podatku należnego o podatek naliczony, spoczywa na nim. Takiego dowodu powód nie zaoferował.

Zatem zarzut apelacji pozwanych naruszenia art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. przez nieobniżenie należnego powodowi odszkodowania o podatek VAT, był uzasadniony.

Jeśli idzie o franczyzę redukcyjną to na ostatniej rozprawie pełnomocnik pozwanego (...) przyznał po analizie dokumentów ubezpieczeniowych, że nie była ona stosowana w przypadku ubezpieczenia pozwanych w zakresie podstawowym.

Powyższe skutkowało uznaniem za uzasadnione zasądzenie odszkodowania w kwocie 129.914, 07 zł netto.

Zmianie podlegało też rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Powód wygrał proces w 22,3%, co skutkowało rozliczeniem kosztów na zasadzie art. 100 k.p.c. i 105 § 2 k.p.c. Koszty poniesione przez powoda to opłata od pozwu -10.000 zł, wydatki na opinię – 4.739,81 zł oraz koszty zastępstwa prawnego 10.817 zł. Pozwani ponieśli po 10.817 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, pozwani M. M. (2) i C. R. dodatkowo wydatki w kwocie 750 zł. Po stronie pozwanych M. M. (1) i C. R., jako wspólników spółki cywilnej istnieje solidarność i współuczestnictwo jednolite (art. 864 k.c.), zatem należy się im jedna kwota wynagrodzenia. Po stosunkowym rozliczeniu kosztów powód powinien zwrócić pozwanemu (...) S.A. w W. kwotę 2.678,21 zł, zaś pozwanym M. M. (1) i C. R. 3.260,39 zł. Brakująca opłatę od pozwu w kwocie 19.069 zł, Sąd Apelacyjny nakazał ściągnąć od pozwanych in solidum w części w jakiej przegrali proces – 22,3% (4.252,16 zł), odstępując na zasadzie art. 102 k.p.c. od obciążania powoda brakująca opłatą od apelacji w pozostałej części. Sąd Apelacyjny dostrzega bowiem, że powód poniósł też stratę trudno wymierną w związku z wstrzymaniem prac budowlanych i koniecznością usuwania skutków zawalenia ściany budynku.

Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł na mocy art. 385 k.p.c. i art. 386 §1 k.p.c. jak w sentencji.

O kosztach za instancję odwoławczą Sąd Apelacyjny orzekł na zasadzie art. 98 §1 k.p.c., obciążając powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej (po 8.100 zł na rzecz każdego z pozwanych) i opłatami od apelacji uiszczonymi przez pozwanych (1.871 zł i 1.496 zł). Powód przegrał bowiem swoją apelację w całości, zaś pozwani M. M. (2) i C. R. wygrali w całości swoją apelację, a pozwane (...) S.A. w W., uległo w nieznacznej części – art. 100 zd.2 k.p.c.

E. M. N. B. W.

.