KIO 1780/13

Sygn. akt: KIO 1780/13

WYROK

z dnia 8 sierpnia 2013 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Katarzyna Brzeska

Przemysław Dzierzędzki

Dagmara Gałczewska-Romek

Protokolant: Paweł Nowosielski

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego

w dniu 22 lipca 2013 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie

zamówienia: DIMARK Sp. z o.o., DIMARK DK Sp. z o.o. oraz A……… F…….

prowadząca działalność gospodarczą pod firmą: Firma Handlowa „AGNES” A……….

F……. w postępowaniu prowadzonym przez Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana

Pawła II Kraków-Balice Sp. z o.o. w Balicach

przy udziale wykonawcy Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie zgłaszającego przystąpienie

po stronie Zamawiającego

przy udziale wykonawcy LOGTECH s.r.o. z siedzibą w Republice Czeskiej zgłaszającego

przystąpienie po stronie Odwołujących

orzeka:

1. Uwzględnia odwołanie i nakazuje Zamawiającemu uznanie za bezskuteczne

zastrzeżenia, jako tajemnicy przedsiębiorstwa, informacji znajdujących się na

stronach od 86 do 127 oferty złożonej przez wykonawcę Qumak S. A. z siedzibą

w Warszawie

2. Kosztami postępowania obciąża Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie i:

1) zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr.

(słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy), uiszczoną przez wykonawców

wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: DIMARK Sp. z o.o.,

DIMARK DK Sp. z o.o. oraz A………. F………… prowadząca działalność

gospodarczą pod firmą: Firma Handlowa „AGNES” A……….. F…………

tytułem wpisu od odwołania,

2) zasądza od Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie kwotę 18 600 zł 00 gr.

(słownie: osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) na rzecz

wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: DIMARK

Sp. z o.o., DIMARK DK Sp. z o.o. oraz A……….. F……….. prowadząca

działalność gospodarczą pod firmą: Firma Handlowa „AGNES” A……..

F……… z tytułu uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenia pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień

publicznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 119, poz. 759 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7

dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Krakowie.

Przewodniczący:

……………………

……………………

……………………

2

Sygn. akt KIO 1780/13

Zamawiający – Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice Sp. z

o.o. w Balicach prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego, na podstawie ustawy z dnia

29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 223,

poz. 1655, z późn. zm.), (zwanej dalej również „ustawą Pzp”), postępowanie o udzielenie

zamówienia na: „Zaprojektowanie, dostawa i montaż systemu transportu i kontroli bagażu

rejestrowanego w międzynarodowym terminalu lotniczym w Krakowie - Balicach”.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało przekazane Urzędowi Oficjalnych Publikacji

Wspólnot Europejskich w dniu 21 maja 2013 r. oraz opublikowane w Dzienniku Urzędowym

Unii Europejskiej w dniu 24 maja 2013 r. pod numerem 2011/S 099-169915.

Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: DIMARK Sp. z o.o.,

DIMARK DK Sp. z o.o. oraz A……… F……… prowadząca działalność gospodarczą pod

firmą: Firma Handlowa „AGNES” A…….. F……… (zwani dalej: „Odwołującymi”) w dniu 22

lipca 2013 r. (data wpływu do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej) złożyli odwołanie na

zaniechanie przez Zamawiającego odtajnienia zastrzeżonej części oferty Qumak S. A.

Odwołujący zarzucili Zamawiającemu w odwołaniu naruszenie następujących

przepisów ustawy: art. 8 ust. 1, 2 i 3 ustawy Pzp w zw. z art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16

kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

W związku z powyższym, Odwołujący wnieśli o nakazanie Zamawiającemu

odtajnienia zastrzeżonej części oferty QUMAK S.A.

Odwołujący uzasadniając swoje stanowisko, wskazali m. in. na następujące

okoliczności:

Odwołujący wskazali, iż zgodnie z treścią oświadczenia Przystępującego Qumak, na

stronach od 86 do 127 tj. w części oferty stanowiącej Wykaz Wykonanych Zamówień

zawarte są informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa Qumak w rozumienia art. 11

ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w związku z czym nie mogą być

ujawniane oraz udostępniane podmiotom trzecim.

3

W ocenie Odwołujących dokonanie objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa wykazu

wykonanych zamówień jest nieuprawnione w świetle treści art. 8 ust. 3 ustawy Pzp w zw. z

art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W świetle bowiem utrwalonego

orzecznictwa KIO (tak, wyrok KIO z dnia 7 listopada 2011 roku, sygn. akt: KIO 2260/11),

zasada jawności jest podstawową zasadą systemu zamówień publicznych i doznaje ona

ograniczeń jedynie w sytuacji wskazanej art. 8 ust. 3 ustawy Pzp, gdy wykonawca zastrzegł

w ofercie informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa. Zgodnie z dyspozycją art. 11

ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, pod pojęciem tajemnicy

przedsiębiorstwa należy rozumieć nieujawnione do publicznej wiadomości informacje

techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające

wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu

zachowania ich poufności. Jak wskazali Odwołujący w oparciu o ugruntowane orzecznictwo

przyjmuje się (tak, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 października 2000 roku, sygn. akt I

CKN 304/00), że aby daną informację uznać za tajemnicę przedsiębiorstwa muszą zostać

spełnione łącznie następujące warunki: informacja ma charakter techniczny, technologiczny,

organizacyjny przedsiębiorstwa lub inny posiadający wartość gospodarczą, informacja nie

została ujawniona do wiadomości publicznej, podjęto w stosunku do niej niezbędne działania

w celu zachowania poufności. W świetle orzecznictwa KIO: „Aby określona informacja mogła

być uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa, przesłanki określone w art. 11 ust. 4 ustawy z

dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153,

poz. 1503 ze zm.; wartość gospodarcza informacji, nieujawnienie jej do wiadomości

publicznej, działania zmierzające do zachowania poufności) muszą być spełnione łącznię"

(tak, wyrok KIO z dnia 6 czerwca 2013 roku, sygn. akt: KIO 1014/12).

Według Odwołujących Informacja ma charakter technologiczny lub techniczny, jeśli

dotyczy sposobów wytwarzania, formuł chemicznych, wzorów i metod działania (tak, wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 03 października 2000 roku, sygn. akt: I CKN 304/00, OSN 2001,

Nr 4, poz. 59). Informacja handlowa obejmuje, najogólniej ujmując, całokształt doświadczeń i

wiadomości przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa, niezwiązanych bezpośrednio z

cyklem produkcyjnym. Informacja nieujawniona do wiadomości publicznej to informacja

nieznana ogółowi lub osobom, które ze względu na prowadzoną działalność są

zainteresowane jej posiadaniem (tak, wyrok Zespołu Arbitrów z dnia 16 listopada 2006 roku,

sygn. akt: UZP/ZO/0-2769/06). Pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, jako wyjątek od

fundamentalnej zasady jawności postępowania o zamówienie publiczne, powinno być

interpretowane ściśle (tak, wyrok KIO z dnia 7 listopada 2011 roku, sygn. akt: KIO 2260/11).

4

W ocenie Odwołujących informacje zawarte w Wykazie Wykonanych Zamówień tj.

Wykazie wykonanych głównych dostaw (Załącznik nr 6 do sporządzonej w ramach

Postępowania Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia zwanej dalej SIWZ), jakiego

żądał Zamawiający obejmujące dane dotyczące: nazwy i adresu zamawiającego, miejsca

wykonania prac, rodzaju wykonanych głównych dostaw, wartości zamówienia netto oraz

czasu realizacji nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji (tak, wyrok KIO z dnia 7 listopada 2011 roku, sygn. akt: KIO

2260/11). W świetle orzecznictwa KIO: „Wyliczenie przez wykonawcę innych zamówień

publicznych w ramach wykazania posiadania doświadczenia niezbędnego do wykonania

zamówienia nie stanowi informacji technicznej, technologicznej i organizacyjnej, która

mogłaby być uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa" (tak, wyrok KIO z dnia 11 kwietnia 2011

roku, sygn. akt: KIO 657/11). Zdaniem Odwołujących tajemnica przedsiębiorstwa w

rozumieniu przepisów ustawy Pzp nie są też co do zasady dokumenty potwierdzające

należyte wykonanie czy wykonywanie usług, które ze swej istoty stanowią jedynie

potwierdzenie, że usługa została wykonana w sposób należyty. Podobnie, w ocenie

Odwołujących tajemnicą przedsiębiorstwa nie mogą być objęte dokumenty podmiotów

trzecich, które udostępniły zasoby w zakresie wiedzy i doświadczenia (tak, wyrok KIO z dnia

7 listopada 2011 roku, sygn. akt: KIO 2260/11). Jak wskazali Odwołujący potwierdzeniem

powyższego są poglądy doktryny prezentowane na tle problematyki prawa zamówień

publicznych. „Pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, jako wyjątek od fundamentalnej zasady

jawności postępowania o zamówienie publiczne, powinno być interpretowane ściśle.

Ponadto, co do zasady, informacje zawarte w wykazie zrealizowanych zamówień, jakich

żąda zamawiający, obejmujące dane dotyczące: przedmiotu zamówienia, wartości usługi lub

dostawy, terminu realizacji nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu

ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu

przepisów Prawa zamówień publicznych nie są też - co do zasady - dokumenty

potwierdzające należyte wykonanie czy wykonywanie usług lub dostaw, które ze swej istoty

stanowią jedynie potwierdzenie, że zostały wykonane w sposób należyty" (tak, Paweł

Granecki, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2012, Legalis). Ponadto z

uwagi na specyfikę Zamówienia (przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie, dostawa i

montaż systemu transportu i kontroli bagażu rejestrowanego dla portu lotniczego) podobne

zamówienia mogły być realizowane w przeszłości praktycznie wyłącznie na rzecz jednostek

sektora finansów publicznych (porty lotnicze). Konieczne jest więc stwierdzenie, że co do

zasady, dane dotyczące: nazwy i adresu zamawiającego, miejsca wykonania prac, rodzaju

wykonanych głównych dostaw, wartości zamówienia netto oraz czasu realizacji, są w takim

przypadku informacjami jawnymi, gdyż większość takich zamówień została udzielona po

przeprowadzeniu jawnych postępowań o zamówienie publiczne, a odbiorcami są jednostki

5

zobowiązane do stosowania ustawy Pzp. Tajemnicą przedsiębiorstwa nie jest informacja

dotycząca umów zawartych z jednostkami sektora finansów publicznych, gdyż zgodnie z art.

34 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 157,

poz. 1240 z późn. zm.), takie informacje objęte są zasadą jawności, a co za tym idzie, każdy

zainteresowany mógłby je uzyskać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na treść art. 35 ustawy o finansach publicznych,

zgodnie z którym klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę

przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub

inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone

do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji

technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających

wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do

których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w

przypadku, gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi

tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub

ważny interes państwa (tak, Paweł Granecki, Prawo zamówień publicznych. Komentarz,

Warszawa 2012, Legalis). Zatem jawność informacji dotycząca nazw odbiorców, dat

wykonania czy wartości nie może być w tym przypadku ograniczona. Odwołujący przywołał

tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 roku, gdzie wskazano, że:

„zakresem tajemnicy przedsiębiorstwa nie mogą być objęte informacje powszechnie znane

lub takie, o których treści każdy zainteresowany może się legalnie dowiedzieć" (tak, wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 05 września 2001 roku, sygn. akt: I CKN 1159/2000). Ponadto jeśli

daną informację można uzyskać w zwykłym, dozwolonym toku czynności, a także jeżeli

obowiązek ujawniania informacji wynika z odrębnych przepisów prawa, to uznanie jej za

tajemnicę, o której mowa w art. 8 ust. 3 ustawy Pzp, jest niedopuszczalne (tak, wyrok Sądu

Okręgowego w Łodzi z 20 października 2004 roku, sygn. akt: III Ca 919/04, niepubl.). W

ocenie Odwołujących cechą immanentną referencji jest możliwość ich upublicznienia. Listy

referencyjne służące do wykazywania posiadania wiedzy i doświadczenia w zakresie

realizacji zamówień publicznych są bowiem stworzone w celu ich ujawniania. Zatem

Odwołujący przypuszczają (wobec braku dostępu do zastrzeżonej części oferty wykonawcy

Qumak), że wykazując posiadanie wiedzy i doświadczenia wymaganych przez

Zamawiającego z treścią SIWZ, wykonawca Qumak powołał posiadane dokumenty

referencje albo wykazywał te okoliczności referencjami (zasobami) podmiotów trzecich. W

ocenie Odwołujących, jeżeli dokumenty referencyjne dotyczyły zamówień publicznych

realizowanych w Polsce bądź innym państwie Unii Europejskiej, to z pewnością ich treść nie

może stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa. Takie informacje bowiem można uzyskać w

zwykłym, dozwolonym toku czynności, poprzez dostęp do informacji publicznej w trybie

6

przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z

2001 roku, Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) lub innego aktu prawnego regulującego

analogiczną procedurę w ramach prawodawstwa Unii Europejskiej i jej poszczególnych

członków. Dodatkowo, zdaniem Odwołujących, nie można zastrzec tajemnicy

przedsiębiorstwa wobec dokumentów, które zostały uprzednio ujawnione w innych

postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na terenie Polski albo innego państwa

członkowskiego Unii Europejskiej. Zgodnie bowiem z orzecznictwem KIO informacje tego

typu: „(...) są przedmiotem obrotu zamówień publicznych, na gruncie którego obowiązuje

zasada jawności. Wskazane w wykazie, załączonych referencjach i protokołach odbioru

zamówienia zostały wykonane na rzecz jednostek sektora finansów publicznych i informacje

o tych zamówieniach mogą być ujawnione do wiadomości publicznej, a zatem nie wypełniają

definicji tajemnicy przedsiębiorstwa" (tak, wyrok KIO z dnia 24 kwietnia 2012 roku, sygn. akt:

KIO 762/12). Jednocześnie Odwołujący podkreślili, że „publiczny" status kontrahentów, na

rzecz których realizował dostawy wykonawca Qumak albo podmiot udostępniający zasoby

jedynie dodatkowo wzmacniałby argumentację Odwołujących. Orzecznictwo KIO dopuszcza

bowiem także sytuacje, w których informacje o dostawach i usługach wykonanych na rzecz

podmiotów prywatnych również nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa. W myśl wyroku

KIO z dnia 6 czerwca 2012 roku: „Status kontrahenta nie przesadza o możliwości

zastrzeżenia jako tajemnicy przedsiębiorstwa informacji o samym fakcie zrealizowania

dostaw i usług oraz podstawowych informacji na temat kontraktu (takich jak wartość czy data

wykonania)" (tak, wyrok KIO z dnia 06 czerwca 2012 roku, sygn. akt: KIO 1014/12).

Finalnie Odwołujący podkreślili, że w świetle przepisów ustawy Pzp, za szczególnie

naganne należy oceniać utajnianie części oferty w celu uniemożliwienia wykonawcom

konkurencyjnym zbadania prawidłowości złożonej oferty. W ocenie Odwołujących zakres i

przedmiot objęcia przez wykonawcę Qumak rzekomą tajemnicą przedsiębiorstwa oferty

może wskazywać na takie działanie. Konieczne jest bowiem wskazanie, że wykonawca

Qumak zastrzegł całą część oferty, która dotyczy wykazania posiadania wiedzy i

doświadczenia, które umożliwiałoby należyte wykonanie zamówienia. Wykonawca Qumak

dokonał objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa nie tylko samego Wykazu wykonanych głównych

dostaw, ale także wszelkich dokumentów potwierdzających należyte wykonanie zamówień

wskazanych w tym Wykazie. Dodatkowo, zdaniem Odwołujących, przedmiotem zastrzeżenia

rzekomą tajemnicą przedsiębiorstwa objęto także dokumenty pochodzące od podmiotów

trzecich udostępniających wykonawcy Qumak swoje zasoby. W ocenie Odwołujących,

wykazując posiadanie wiedzy i doświadczenia, wykonawca Qumak musiał posłużyć się

zasobami podmiotu trzeciego. Według powszechnie dostępnej wiedzy Odwołujących

wykonawca Qumak nie realizował w przeszłości zamówienia, które pozwoliłoby mu

7

samodzielnie spełnić wymogi określone treścią SIWZ. Zatem, działanie wykonawcy Qumak

polegające na zastrzeżeniu objęciem tajemnicą przedsiębiorstwa części oferty wykonawca

Qumak od strony 86 do strony 127, w szczególności w świetle poniższego orzecznictwa KIO,

nie zasługuje na ochronę prawną.

Jak wskazali Odwołujący podstawą wniesienia odwołania było zaniechanie

Zamawiającego w postaci nieodtajnienia zastrzeżonej części oferty Qumak S. A.

W wyniku wniosku Odwołujących, w dniu 15 lipca 2013 r. Zamawiający udostępnił

Odwołującym elektroniczną kopię oferty wykonawcy Qumak z wyłączeniem treści zawartej w

części oferty wykonawcy Qumak od strony 86 do strony 127 z uwagi na zastrzeżenie

poczynione przez wykonawcę Qumak odnośnie objęcia tej części oferty wykonawcy Qumak

tajemnicą jej przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 16 lipca 2013 roku Odwołujący wystąpili do Zamawiającego z

wnioskiem o niezwłoczne odtajnienie zastrzeżonej przez wykonawcę Qumak części oferty i

udostępnienie jej do wglądu Odwołujących, z uwagi na fakt, że objęcie tajemnicą wykazu

wykonanych zamówień i związanych z tym dokumentów należy uznać za całkowicie

bezprawne w świetle przepisów ustawy Pzp w związku z postanowieniami art. 11 ust. 4

ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003

roku, Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.).

Pismem z dnia 17 lipca 2013 roku Zamawiający poinformował Odwołujących, że

wnioskiem z dnia 17 lipca 2013 roku wystąpił do wykonawcy Qumak z żądaniem wskazania

podstaw dokonanego utajnienia dokumentów oferty, co umożliwi ocenę prawidłowości ich

zastrzeżenia. Jednocześnie Zamawiający wskazał, że po otrzymaniu wyjaśnień w

przedmiotowej kwestii, Zamawiający poinformuje Odwołujących w dniu 23 lipca 2013 roku

osobnym pismem o podjętej decyzji dotyczącej utajnionych przez wykonawcę Qumak

dokumentów.

W dniu 22 lipca 2013 r. Odwołujący wnieśli do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej

odwołanie w przedmiocie zastrzeżenia w ofercie przez wykonawcę Qumak tajemnicy

przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 31 lipca 2013 r. Zamawiający odpowiedział na odwołanie,

uwzględniając odwołanie w całości.

8

Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. wykonawca Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie w

odpowiedzi na uwzględnienie odwołania wniósł do Krajowej Izby Odwoławczej sprzeciw.

Uwzględniając dokumentację z przedmiotowego postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego, w tym w szczególności treść ogłoszenia o zamówieniu oraz

postanowienia SIWZ, ofertę wykonawcy Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie jak

również oświadczenia i stanowiska stron oraz uczestnika postępowania złożone

w trakcie rozprawy, skład orzekający Izby ustalił i zważył, co następuje:

Odwołanie, wobec nie stwierdzenia na posiedzeniu niejawnym braków formalnych

oraz w związku z uiszczeniem przez Odwołującego wpisu, podlega rozpoznaniu. Ze względu

na brak przesłanek uzasadniających odrzucenie odwołania Izba przeprowadziła rozprawę

merytorycznie je rozpoznając.

Izba stwierdziła, że Odwołujący legitymują się uprawnieniem do korzystania

ze środków ochrony prawnej, o których stanowi przepis art. 179 ust. 1 ustawy Pzp.

Izba ustaliła również, że wezwanie do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym

miało miejsce w dniu 22 lipca 2013 r.

Następnie Izba ustaliła, że do niniejszego postępowania po stronie Zamawiającego w

dniu 25 lipca 2013 r. zgłosił przystąpienie wykonawca Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie.

Izba ustaliła również, że do niniejszego postępowania po stronie Odwołujących w

dniu 25 lipca 2013 r. zgłosił przystąpienie wykonawca LogTech s.r.o.

Izba potwierdziła skuteczność przystąpień do postępowania odwoławczego

wykonawców: Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie, oraz LogTech s.r.o. (zwanych dalej

odpowiednio: „Przystępującym Qumak” oraz „Przystępującym LogTech”).

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oświadczenia

i stanowiska stron oraz uczestnika postępowania przedstawione podczas rozprawy, Izba

uznała, iż odwołanie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje:

9

Przedmiotem zamówienia jest: „Zaprojektowanie, dostawa i montaż systemu

transportu i kontroli bagażu rejestrowanego w międzynarodowym terminalu lotniczym w

Krakowie - Balicach”.

Izba ustaliła, że w wyniku wniosku Odwołujących, w dniu 15 lipca 2013 r.

Zamawiający udostępnił Odwołującym elektroniczną kopię oferty wykonawcy Qumak z

wyłączeniem treści zawartej w części oferty wykonawcy Qumak od strony 86 do strony 127 z

uwagi na zastrzeżenie poczynione przez wykonawcę Qumak odnośnie objęcia tej części

oferty wykonawcy Qumak tajemnicą jej przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 16 lipca 2013 roku Odwołujący wystąpili do Zamawiającego z

wnioskiem o niezwłoczne odtajnienie zastrzeżonej przez wykonawcę Qumak części oferty i

udostępnienie jej do wglądu Odwołujących, z uwagi na fakt, że objęcie tajemnicą wykazu

wykonanych zamówień i związanych z tym dokumentów należy uznać za całkowicie

bezprawne w świetle przepisów ustawy Pzp w związku z postanowieniami art. 11 ust. 4

ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003

roku, Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.).

Pismem z dnia 17 lipca 2013 roku Zamawiający poinformował Odwołujących, że

wnioskiem z dnia 17 lipca 2013 roku wystąpił do wykonawcy Qumak z żądaniem wskazania

podstaw dokonanego utajnienia dokumentów oferty, co umożliwi ocenę prawidłowości ich

zastrzeżenia. Jednocześnie Zamawiający wskazał, że po otrzymaniu wyjaśnień w

przedmiotowej kwestii, Zamawiający poinformuje Odwołujących w dniu 23 lipca 2013 roku

osobnym pismem o podjętej decyzji dotyczącej utajnionych przez wykonawcę Qumak

dokumentów.

W dniu 22 lipca 2013 r. Odwołujący wnieśli do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej

odwołanie w przedmiocie zastrzeżenia w ofercie przez wykonawcę Qumak tajemnicy

przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 31 lipca 2013 r. Zamawiający odpowiedział na odwołanie,

uwzględniając odwołanie w całości.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. wykonawca Qumak S. A. z siedzibą w Warszawie w

odpowiedzi na uwzględnienie odwołania wniósł do Krajowej Izby Odwoławczej sprzeciw.

10

Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje:

Zarzut Odwołujących postawiony Zamawiającemu w przedmiocie zaniechania

odtajnienia części oferty wykonawcy Qumak S. A. od str. 86 do str. 127 - jest zasadny.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy Pzp - Nie ujawnia

się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o

zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania

ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, zastrzegł, że nie mogą być

one udostępniane. Wykonawca nie może zastrzec informacji, o których mowa w art. 86 ust.

4. Do konkursu przepis stosuje się odpowiednio. Art. 86 ust. 4 ustawy wymienia

enumeratywnie elementy jakie w złożonej ofercie nie mogą zostać zastrzeżone, należą do

nich nazwa (firma), adres wykonawcy a także informacje dotyczące ceny, terminu

wykonania zamówienia, okresu gwarancji i warunków płatności zawartych w ofertach.

Ustawodawca tym samym, a contrario dopuścił możliwość objęcia pozostałych informacji

tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,

jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do

udziału w postępowaniu, zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane. Ograniczenie

dostępu do informacji związanych z postępowaniem o udzielenie zamówienia może

zachodzić wyłącznie w przypadkach określonych ustawą. W zakresie informacji, które nie

podlegają udostępnieniu ustawa odsyła do definicji tajemnicy przedsiębiorstwa ujętej w

Ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993 roku ( Dz. U. z 2003

roku, Nr 153 poz. 1503 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez

tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje

techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające

wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu

zachowania ich poufności. Przyjmuje się, że informacja ma charakter technologiczny,

techniczny jeśli dotyczy sposobów wytwarzania, formuł chemicznych, wzorów i metod

działania. Za informację organizacyjną przyjmuje się całokształt doświadczeń i wiadomości

przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa, niezwiązanych bezpośrednio z cyklem

produkcyjnym. Wcześniejsze uregulowanie przepisu odwoływało się do tajemnicy handlowej,

która dzisiaj zawarta jest w ,,innych informacjach posiadający wartość gospodarczą”,.

Informacja stanowiąca tajemnicę przedsiębiorstwa nie może być ujawniona do wiadomości

publicznej, co oznacza, że nie może to być informacja znana ogółowi lub osobom, które ze

względu na prowadzoną działalność są zainteresowane jej posiadaniem.

11

Stanowisko to wyraził także Sąd Najwyższy w wyrok SN z dnia 3 października 2000

roku, Sygn. akt I CKN 304/ 2000, gdzie jednoznacznie wykluczono możliwość objęcia

tajemnicą przedsiębiorstwa informacji, które osoba zainteresowana może uzyskać w zwykłej

dozwolonej drodze (również wyrok Sądu Najwyższego z 5 września 2001 r., I CKN 1159/00,

OSNC 2002, Nr 5, poz. 67). Obowiązkiem Zamawiającego jest w każdym przypadku

zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa przeprowadzenie indywidualnego badania, w

odniesieniu do każdego zastrzeżonego dokumentu i stwierdzenie czy zachodzą przesłanki

do zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Na obowiązek badania przez Zamawiającego

poczynionego przez wykonawców zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa wskazał Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 21 października 2005 roku, III CZP 74/05 cyt. „w postępowaniu

o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający bada skuteczność dokonanego przez

oferenta - na podstawie art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień

publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177, ze zm.) - zastrzeżenia dotyczącego zakazu

udostępniania informacji potwierdzających spełnienie wymagań wynikających ze specyfikacji

istotnych warunków zamówienia. Następstwem stwierdzenia bezskuteczności zastrzeżenia,

o którym mowa w art. 96 ust. 4 tej ustawy, jest wyłączenie zakazu ujawniania zastrzeżonych

informacji”. Wyrażony przez SN pogląd zachowuje, w ocenie Izby, pełną aktualność na

gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa. Tak więc Zamawiający przede wszystkim

powinien dokonać oceny, jaki charakter ma zastrzeżona informacja. Następnie powinien

ustalić, czy informacje zastrzeżone jako tajemnica przedsiębiorstwa są takimi informacjami,

które są nieznane ogółowi osób, które ze względu na prowadzoną działalność są

zainteresowane jej posiadaniem, jak również, czy przedsiębiorca ma wolę, by dana

informacja pozostała tajemnicą dla pewnych odbiorców i jakie niezbędne czynności podjął w

celu zachowania poufności informacji. Tym bardziej, że to Zamawiający bada skuteczność

dokonanego przez wykonawcę zastrzeżenia dotyczącego zakazu udostępnienia informacji

potwierdzających spełnienie wymagań wynikających z ogłoszenia o zamówieniu, co zostało

ugruntowane w orzecznictwie zarówno Zespołów Arbitrów, Krajowej Izby Odwoławczej jak i

orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Tajemnica przedsiębiorstwa jako

wyjątek od zasady jawności postępowania musi być interpretowana w bardzo ścisły i

ostrożny sposób, a powyższe mieści się w charakterze obowiązków, a nie uprawnień

Zamawiającego.

Należy pamiętać, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Zamawiający zawsze

powinien badać skuteczność zastrzeżenia w odniesieniu do każdego zastrzeżonego

dokumentu i stwierdzenie czy zachodzą przesłanki do zastrzeżenia tajemnicy

przedsiębiorstwa (Sąd Najwyższy, Uchwała z dnia 21 października 2005 roku, III CZP

74/05).

12

Sąd Najwyższy – wskazując, że na Zamawiającym spoczywa obowiązek badania

skuteczności zastrzeżenia a dopiero w wyniku stwierdzenia bezskuteczności zastrzeżenia

następuje wyłączenie zakazu ujawniania zastrzeżonych informacji – nie określił w jaki

sposób Zamawiający ma rozstrzygać czy dana informacja faktycznie nie stanowi tajemnicy

przedsiębiorstwa. Nadal, pomimo licznego orzecznictwa oraz zdefiniowanego pojęcia

tajemnicy przedsiębiorstwa każda sprawa rozpoznawana musi być przez Zamawiającego

indywidualnie. Uwzględniając wypracowane w doktrynie mechanizmy Zamawiający przed

ujawnieniem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa powinien w pierwszej

kolejności poinformować podmiot zastrzegający, choć przepisy ustawy nie nakładają na

Zamawiającego takiego obowiązku. Takie postępowanie po pierwsze wpisuje się w należytą

staranność prowadzenia postępowania o udzielnie zamówienia publicznego, po drugie może

uchronić Zamawiającego od groźby ponoszenia kar (postępowanie karne) a po trzecie daje

podmiotowi, który zawarł w ofercie informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa prawo

do wnoszenia środka ochrony prawnej w zakresie czynności Zamawiającego.

Nie ulega również wątpliwości, że niektóre informacje zawarte w ofertach – często

niechętnie są upubliczniane przez wykonawców, ze względu na prowadzoną politykę firmy,

jednak powyższy argument nie daje wykonawcy podstaw do zastrzegania takich informacji

jako tajemnicy przedsiębiorstwa. Izba zauważyła, że zastrzeganie informacji zawartych w

ofertach – stało się wielokrotnie – sposobem na pozbawianie konkurentów możliwości

podważenia i zaskarżenia dokumentów i danych zawartych w złożonych ofertach.

Zamawiający zaś uchylając się od obowiązku rzetelnego zbadania takiego zastrzeżenia

niejednokrotnie bezkrytycznie przyjmuje takie zastrzeżenia, nawet w przypadkach gdy

wykonawca zastrzega wszystkie bądź większość informacji – co zdaniem Izby zasługuje na

dezaprobatę i prowadzi do złamania podstawowej zasady, jaką jest zasada jawności.

Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie C-438/04

Mobistar oraz w wyroku z dnia 14 lutego 2008 r., C-450/06 Varec, w których stwierdzono, że

„Zasada informacji poufnych i tajemnic handlowych musi być tak stosowana by dało się ją

pogodzić z wymogami skutecznej ochrony prawnej i poszanowania praw do obrony stron

sporu”. Zatem wykonawca, przystępując do postępowania o udzielenie zamówienia

publicznego powinien liczyć się ze wszystkimi jego konsekwencjami, t.j. chociażby, że część

z informacji – istotnych dla niego z subiektywnego punktu widzenia – ze względu na zasadę

jawności zostanie udostępniona innym wykonawcom uczestniczącym w tym postępowaniu.

13

Izba przypomina, że obowiązkiem spoczywającym na Zamawiającym, jest w każdym

przypadku zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa, przeprowadzenie indywidualnego

badania, w odniesieniu do każdego zastrzeżonego dokumentu i stwierdzenie czy zachodzą

przesłanki do zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Zatem jeśli, któraś z przesłanek

odnosząca się do tajemnicy przedsiębiorstwa nie zostanie wypełniona, to zasada jawności –

jako fundamentalna zasada zamówień publicznych – będzie przeważać nad prawem

wykonawcy zastrzegania niektórych informacji jako poufne.

Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest

jawność postępowania o zamówienie publiczne i jawność ofert. Oznacza to, iż Zmawiający

nie może bezkrytycznie akceptować zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa, lecz żądać od

wykonawcy wykazania się zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa w sposób uprawniony.

Dodatkowo Izba wskazuje, że co do zasady, w ocenie Izby, informacje zawarte w

wykazie zrealizowanych zamówień, jakich żąda Zamawiający, obejmujące dane dotyczące:

przedmiotu zamówienia, wartości usługi/dostawy, terminu realizacji nie mogą stanowić

tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy Pzp nie są też co do zasady

dokumenty potwierdzające należyte wykonanie czy wykonywanie usług/dostaw, które ze

swej istoty stanowią jedynie potwierdzenie, że zostały wykonane w sposób należyty.

Podobnie, zdaniem Izby tajemnicą przedsiębiorstwa, co do zasady nie mogą być

objęte dokumenty podmiotów trzecich, które udostępniły zasoby w zakresie wiedzy i

doświadczenia. Izba uznała, że nieuprawnionym jest – niejako z automatu – zastrzeganie

zobowiązań podmiotów trzecich, należy jednak wobec takich dokumentów również wykazać

przesłanki zasadności takiego zastrzeżenia. Zatem skoro wykonawca nie wykazał - że

powyższe relacje podlegają ochronie trudno zatem uznać, że takie zastrzeżenie jest

zasadne. Wykonawca również w takim wypadku powinien wykazać Zamawiającemu, że jest

to istotna informacja, nieujawniona, i wobec niej podjęto niezbędne działania w celu

zachowania poufności.

Podkreślenia również wymaga, że informacje zawarte w wykazie zrealizowanych

zamówień, jakich żąda zamawiający obejmujące dane dotyczące: przedmiotu zamówienia,

wartości usługi/dostawy, terminu realizacji nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa w

rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zatem jawność informacji

dotycząca nazw odbiorców, dat wykonania czy wartości nie może być w tym przypadku

ograniczona. Izba powołuje w tym miejscu tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 września

14

2001 r. (sygn. akt I CKN 1159/2000), gdzie wskazano, że: „zakresem tajemnicy

przedsiębiorstwa nie mogą być objęte informacje powszechnie znane lub takie, o których

treści każdy zainteresowany może się legalnie dowiedzieć". Informacja nie ujawniona do

wiadomości publicznej traci ochronę prawną, gdy każdy przedsiębiorca (konkurent)

dowiedzieć się o niej może drogą zwykłą i dozwoloną, a więc np. gdy pewna wiadomość jest

przedstawiana w pismach fachowych lub gdy z samego produktu każdy fachowiec poznać

może kto daną usługę wykonał (podobnie Wyrok SN z dnia 3 października 2000 r. I CKN

304/00 OSNC 2001/4/59).

Izba zgodziła się z Odwołującymi, że nie zostały wykazane przesłanki dotyczące

zasadności zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa w ofercie Qumak S. A.

Jak słusznie wskazali Odwołujący informacja traci cechę poufności, gdy można z

łatwością .do danej informacji dotrzeć, np. za pomocą Internetu. Upublicznienie danej

informacji w jednym miejscu oznacza jej „odtajnienie" na całym świecie. Dodatkowo, jeżeli

ujawniono - wystarczająco dużo danych cząstkowych – co w ocenie Odwołujących ma

miejsce w niniejszym stanie faktycznym -, aby na ich podstawie ustalić treść chronionej

informacji, to taka informacja traci również przymiot poufności.

Ponadto jak wskazano, referencje lub inne poświadczenia należytego wykonania

zamówień jako dokumenty ze swojej natury stworzone w celu ich upublicznienia bez

wyrządzenia jakiejkolwiek szkody podmiotowi, którego dotyczą, a także informacje na temat

wykonanych wcześniej zamówień, w szczególności na rzecz podmiotów sektora finansów

publicznych, nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4

ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Na potwierdzenie tego stanowiska Odwołujący

przedstawili informacje, dane i dokumenty, które uzyskali w zwykły, dozwolony prawem

sposób, w szczególności poprzez pobranie z Internetu, a także, które pozyskali w trakcie

innych postępowań o udzielenie zamówień publicznych na terenie Unii Europejskiej.

Ponadto – jak zauważyli Odwołujący - informacje zawarte na stronach od 86 do 127

oferty wykonawcy Qumak nie spełniają także następnej z przesłanek uznania za tajemnicę

przedsiębiorstwa tj. posiadania kwalifikowanego charakteru. Wykazu wykonanych

głównych dostaw, referencji i innych poświadczeń należytego wykonania zamówień, w

od podmiotu trzeciego oraz oświadczeń i szczególności tych pochodzących

nie można dokumentów związanych z udostępnianiem zasobów przez podmiot trzeci

uznać za informacje technologiczne (np. metody produkcji, kontrola jakości), techniczne

(projekty rozwiązań technicznych niepodlegąjące ochronie patentowej, modele rozwiązań

15

technicznych, wykaz narzędzi i urządzeń), handlowe (elementy ceny i sposób jej budowania,

strategie cenowe, t.j strategie biznesowe), a także za informacje organizacyjne (system

dystrybucji, procedury wewnętrzne, zasady organizacji i zarządzania, kwalifikacje

specjalistów, wysokość wynagrodzeń).

Dodatkowo – jak zauważono - Przystępujący Qumak poprzestał na wymienieniu

stosowanych zabezpieczeń, nie przedkładając jakiegokolwiek dowodu, że przedmiotowe

metody ochrony informacji poufnych mają zastosowanie. W szczególności wykonawca ten

nie przedstawił jakichkolwiek regulaminów, procedur czy innych dokumentów

funkcjonowanie u tego zabezpieczeń potwierdzających wykonawcy odpowiednich

technicznych.

Zauważenia przez Krajową Izbę Odwoławczą wymaga fakt, że Przystępujący Qumak

złożył Izbie (oraz stronom) na rozprawie zobowiązanie o zachowaniu poufności – w jego

ocenie w odpowiedni sposób zanonimizowane - jednak nie zakreślając na str. trzeciej tego

dokumentu frazy „Logan Teleflex Signature” ujawnił informacje, które w jego ocenie spełniały

przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa. Wobec takiego stanu rzeczy, Izba uznała, że

odwołanie należy uwzględnić.

Odnosząc się do argumentacji Przystępującego Qumak, że odwołanie należy oddalić,

gdyż jest one przedwczesne, a termin na wniesienie przedmiotowego odwołania mógł

rozpocząć swój bieg od momentu poinformowania wykonawcy o decyzji Zamawiającego w

sprawie odtajnienia oferty wykonawcy Qumak S. A., Izba uznała że na gruncie niniejszego

stanu faktycznego, w ocenie Izby od daty nieudostępnienia dokumentacji, t.j. części ofert,

zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa (t.j. od dnia 15 lipca 2013 r.) rozpoczął się

bieg terminu na wniesienie odwołania w zakresie skuteczności zastrzeżenia tajemnicy

przedsiębiorstwa. Skoro Zamawiający nie udostępnił ofert w pełnym zakresie, to należy

uznać, że wykonawca miał prawo domniemywać, że Zamawiający zaakceptował takie

zastrzeżenie, biorąc jednocześnie pod uwagę że Zamawiający nie udzielił Odwołującym

informacji do dnia 23 lipca 2013 r., a jednocześnie uwzględnił zarzuty odwołania.

Izba tym samym nie przychyliła się do argumentacji Przystępującego Qumak, że

termin na wniesienie odwołania, mógł rozpocząć swój bieg z dniem 23 lipca 2013 r., t.j. z

momentem poinformowania o rzekomym zakończeniu procedury badania skuteczności

zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Izba uznała, że Odwołujący dochowali należytej

staranności, aby zapoznać się ze złożonymi ofertami. Skoro Zamawiający przyznał, iż w dniu

15 lipca 2013 r. odmówił udostępnienia pełnej treści ofert zatem zasadnym jest uznanie w

16

niniejszym stanie faktycznym, iż w świetle dyspozycji art. 182 ust. 3 pkt 1 ustawy Pzp

„powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o

okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia”.

Uznając argumentację, że nie ma w ustawie Pzp przewidzianego terminu na

zbadanie zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa, to jednak należy pamiętać że wykonawca

nie może pozostawać w niepewności, co do czynności (czy też zaniechania czynności)

Zamawiającego. Wykonawca w przypadku braku jakiejkolwiek informacji ze strony

Zamawiającego (co miało miejsce w niniejszym stanie faktycznym), czekając na decyzję co

do dokonania, bądź nie weryfikacji skuteczności zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa,

pozostawałby w niepewności, ryzykując że jego odwołanie zostanie uznane za spóźnione i w

konsekwencji odrzucone przez Krajową Izbę Odwoławczą, jako wniesione po terminie na

podstawie art. 189 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp.

Uwzględniając powyższe, Izba stwierdziła, że naruszenie przez Zamawiającego

przepisu art. 8 ust. 1, 2 i 3 ustawy Pzp w zw. z art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r.

o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji może mieć istotny wpływ na wynik niniejszego

postępowania.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie przepisu art. 192 ust. 2,

3 pkt 1 ustawy Pzp.

17

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku postępowania na

podstawie przepisu art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Pzp, z uwzględnieniem przepisów

rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i

sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu

odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238).

Przewodniczący:

…………………….

…………………….

………………….....

18