Orzecznik
Wróć do wyników
WYROK

KIO 2116/16

Krajowa Izba Odwoławcza · 7 grudnia 2016

Pobierz PDF
Data orzeczenia
7 grudnia 2016
Sąd / organ
Krajowa Izba Odwoławcza
Skład orzekający
Sylwester Kuchnioprzewodniczący, Aneta Górniakprotokolant
Zamawiający
Zaklad Ubezpieczeń Społecznych
Hasła tematyczne
Wykluczenie wykonawcyOświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu z postępowaniaCiężąr dowoduWyjaśnienia treści ofertyRażąco niska cenaRNCWarunki udziału w postępowaniuUprawnienia do wykonywania działalnościTajemnica przedsiębiorstwaTPZdolność techniczna lub zawodowaUzupełnienie oświadczeń i dokumentówZasady udzielania zamówieńZasada uczciwej konkurencjiZasada równego traktowania wykonawcówWiedza i doświadczenie
Podstawa prawna
art. 22 ust 1 pkt 3 ; art. 24 ust 1 pkt 3 ; art. 24 ust 2 pkt 3 ; art. 24 ust 2 pkt 4 ; art. 24 ust 2 pkt 5 ; art. 26 ust 2b ; art. 26 ust 3 ; art. 7 ust 1 ; art. 8 ust 1 ; art. 8 ust 2 ; art. 8 ust 3 ; art. 89 ust 1 ; art. 89 ust 1 pkt 4 ; art. 89 ust 1 pkt 5 ; art. 89 ust 2 ; art. 89 ust 8 ; art. 90 ust 2 ; art. 90 ust 3

Sentencja

Sygn. akt: KIO 2115/16

KIO 2116/16

WYROK

z dnia 7 grudnia 2016 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Sylwester Kuchnio

Protokolant: Aneta Górniak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. w W. odwołań wniesionych do

Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 listopada 2016 r. przez:

A. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (KIO 2115/16);

B. wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: (1) E. Spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., (2) C.M.P. Spółka Akcyjna z

siedzibą w W.,

w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych w W.,

przy udziale:

A. B. i S.B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. zgłaszającej

przystąpienie do postępowań odwoławczych o sygn. akt: KIO 2115/16 i KIO 2116/16

po stronie zamawiającego,

B. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zgłaszającej

przystąpienie do postępowania odwoławczego o sygn. akt KIO 2116/16 po stronie

zamawiającego,

C. T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zgłaszającej

przystąpienie do postępowania odwoławczego o sygn. akt KIO 2116/16 po stronie

zamawiającego;

orzeka:

1. A. uwzględnia odwołanie o sygn. akt KIO 2115/16 i nakazuje Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych w W. w postępowaniu o udzielenie zamówienia pn. Serwis

pogwarancyjny elementów i podzespołów środowiska Mainframe – część A:

unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, odrzucenie oferty B. i S.B.

Sp. z o.o. w B. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo zamówień publicznych;

oddala odwołanie w pozostałym zakresie.

B. uwzględnia odwołanie o sygn. akt KIO 2116/16 i nakazuje Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych w W. w postępowaniu o udzielenie zamówienia pn. Serwis

pogwarancyjny elementów i podzespołów środowiska Mainframe – część A:

unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, odrzucenie oferty B. i S.B.

Sp. z o.o. w B. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo zamówień publicznych,

odtajnienie imienia i nazwiska podanego w pozycji 1 tabeli Wykazu osób – część A

zamówienia złożonego przez B. i S.B. Sp. z o.o. w B.; oddala odwołanie w

pozostałym zakresie.

2. kosztami postępowania obciąża Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 30 000 zł 00 gr

(słownie: trzydzieści tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez I. Spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz wykonawców wspólnie

ubiegających się o udzielenie zamówienia: (1) E. Spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w W., (2) C.M.P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

tytułem wpisów od odwołania,

2.2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz I. Spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 18 600 zł 00 gr (słownie:

osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty postępowania

odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania i wynagrodzenia

pełnomocnika,

2.3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz wykonawców wspólnie

ubiegających się o udzielenie zamówienia: (1) E. Spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w W., (2) C.M.P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

kwotę 18 600 zł 00 gr (słownie: osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy)

stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od

odwołania i wynagrodzenia pełnomocnika,

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień

publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2164 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia

2

jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej

do Sądu Okręgowego w W..

3

Sygn. akt: KIO 2115/16, KIO 2116/16

Uzasadnienie

Zamawiający, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W., prowadzi w trybie przetargu

nieograniczonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo

zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2164 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" lub "Pzp"

– postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego p.n. Serwis pogwarancyjny elementów

i podzespołów środowiska Mainframe – z podziałem zamówienia na części.

Szacunkowa wartość przedmiotowego zamówienia jest wyższa od kwot wskazanych

w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 11. ust. 8 Pzp.

Ogłoszenie o zamówieniu opublikowano w dniu 30 lipca 2016 r. w Dz. Urz. UE Nr

2016/S 146-264852 oraz zamieszczono w siedzibie Zamawiającego i na jego stronie

internetowej w dniu 27 lipca 2016 r.

W dniu 28 października 2016 r. Zamawiający zawiadomił wykonawców biorących

udział w postępowaniu o jego wynikach.

Sygn. akt: KIO 2115/16

W dniu 7 listopada 2016 r. I. Sp. z o.o. w W. wniosła do Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej odwołanie względem czynności rozstrzygnięcia postępowania w części A

zamówienia.

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:

art. 8 ust. 1, 2 i 3 Pzp w związku z art 7 ust 1 Pzp i art. 96 ust 3 zdanie drugie −

Pzp, przez zaniechanie odtajnienia zastrzeżonych części wyjaśnień dotyczących

elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny, złożonych przez B. i S.B.

Sp. z o.o. (dalej BSB), które to nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa;

art. 89 ust 1 pkt 4 Pzp w związku z art 90 ust. 2 i 3 Pzp przez zaniechanie −

odrzucenia oferty BSB Sp. z o.o., pomimo, iż oferta ta zawiera rażąco niską cenę

w stosunku do przedmiotu zamówienia.

4

Odwołujący wniósł o:

1. Unieważnienia czynności wyboru oferty BSB Sp. z o.o. jako najkorzystniejszej,

2. Dokonanie ponownego badania i oceny złożonych ofert wraz z wyjaśnieniami

dotyczącymi elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny,

3. Odtajnienia wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość

ceny złożonych przez BSB Sp. z o.o. w zakresie, który nie stanowi tajemnicy

przedsiębiorstwa,

4. Odrzucenia oferty złożonej przez BSB Sp. z o.o.

5. Dokonania wyboru oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej.

W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in.:

„[…]

I. Zaniechanie odtajnienia wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających

wpływ na wysokość ceny złożonych przez BSB Sp. z o.o., które nie stanowią

tajemnicy przedsiębiorstwa.

Odwołujący w przedmiotowym postępowaniu złożył ofertę, która w wyniku badania i oceny

ofert uplasowała się na drugim miejscu, za BSB Sp. z o.o.

Informację o wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający przekazał w dn. 28.10.2016 r.

Tego samego dnia Zamawiający podjął decyzję o ujawnieniu niektórych dokumentów z oferty

i późniejszych wyjaśnień złożonych przez BSB Sp. z o.o., jednakże dotyczących wyłącznie

złożonego wraz z ofertą wykazu osób.

Odwołujący w dniu 31.10.2016 r. zawnioskował o wgląd do wszystkich odtajnionych

dokumentów, co Zamawiający udostępnił 02.11.2016 r.( jednakże w niewielkim zakresie,

uniemożliwiającym weryfikację prawidłowości wyjaśnień. Zamawiający umożliwił wgląd do

załączonej do wyjaśnień rażąco niskiej ceny umowy z C. (bez załączników), zawartej w

wyniku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia (a więc jawnej z mocy

samej ustawy Pzp), wezwania kierowane do BSB Sp. z o.o. odpowiednio z dnia 11.10.2016 r.

i 26.10.2016 r., a także pismo przewodnie dotyczące uzasadnienia tajemnicy

przedsiębiorstwa zastrzeżonej w złożonej przez BSB Sp. z o.o. ofercie, odnoszącej się do

utajnionego wykazu osób.

W dniu 04.11.2016 r. Odwołujący ponownie zwrócił się do Zamawiającego o udostępnienie

wszystkich złożonych przez BSB Sp. z o.o. uzasadnień do zastrzeżenia informacji jako

tajemnicy przedsiębiorstwa. Zamawiający pismem z dnia 04.11.2016 r. sygn. 993200/271/IN-

617/2016 przesłał skany:

5

1) oświadczenia dotyczącego zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa, które było

dołączone do oferty i odnosiło się do wyłącznie do zastrzeżonego wykazu osób;

2) pisma BSB Sp. z o.o. z 14.10.2016 r. i 28.10.2016 r. zawierające jedynie pierwszy i

ostatni akapit pisma, z którego wynika, iż podstawą utajnienia jest dołączenie ofert

wskazujących na źródło dostawy konkretnych elementów, a także informacje

dotyczące okoliczności związanych z realizacją przedmiotu zamówienia.

Niniejsze wyjaśnienia stanowią tajemnice przedsiębiorstwa - prosimy nie udostępniać

innym uczestnikom Postępowania, gdyż zawierają informacje, stanowiące podstawę

wyliczenia wartości usług oferowanych w ramach przedmiotu zamówienia.

Wykonawca w ramach składanych wyjaśnień przedkłada oferty wskazujące na źródło

dostawy konkretnych a informacje dotyczące elementów, także przekazuje

okoliczności związanych z realizacją przedmiotu zamówienia.

Podejście do sposobu kalkulacji niewątpliwie stanowi know-how naszego

o wartości. powyższych danych przedsiębiorstwa, niebagatelnej Ujawnienie

pozwoliłoby innym podmiotom czerpać z doświadczenia naszej Spółki, co niewątpliwie

na chwilę obecną daje pewną przewagę na rynku usług informatycznych.

Wykonawca każdorazowo podejmuje działania zmierzające do zachowania tychże

informacji w poufności poprzez obowiązujące w Spółce procedury, które zostały już

przedstawione na etapie składania oferty w uzasadnieniu do tajemnicy

przedsiębiorstwa.

Zważyć jednak należy, iż zasada jawności postępowania jest zasadą podstawową dla

systemu zamówień publicznych. Jak podkreśla sam Urząd Zamówień Publicznych w opinii

umieszczonej na stronie internetowej wszelkie odstępstwa od zasady jawności muszą

podlegać bardzo wnikliwej kontroli, bowiem dopiero „rzeczywista jawność i przejrzystość

działania zamawiających i wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia

publicznego są sposobami ograniczenia zjawisk patologicznych w sferze zamówień

publicznych."

Oczywistym jest, że treść wyjaśnień złożonych przez BSB Sp. z o.o. w trybie art. 90 ust. 1

ustawy Pzp nie posiada w całości waloru tajemnicy przedsiębiorstwa. Taką właściwość być

może posiadają pojedyncze elementy wyjaśnień, jak wysokość marży, wynagrodzenia

pracowników, rabaty u dostawców, jednak pozostałe elementy po przesłonięciu danych

wrażliwych powinny być udostępnione pozostałym wykonawcom, aby umożliwić zapoznanie i

weryfikację prawidłowości lub jej braku, skalkulowania ceny ofertowej.

6

Odwołujący stoi na stanowisku, że Zamawiający naruszając przepisy art. 8 ust. 1, 2 i 3 w

związku z art. 96 ust. 3 zdanie drugie ustawy Pzp, zaniechał udostępnienia następujących

obszarów wyjaśnień:

1. kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od

minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie art. 2 ust. 3-5

ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę -

ponieważ taki obowiązek wynika z ogólnie obowiązujących przepisów,

2. pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów - ponieważ fakt

udzielenie pomocy publicznej jest informacją o charakterze jawnym,

3. informacji oraz dowodów na to, że wykonawca uwzględnił w wyjaśnieniach

wszystkie koszty niezbędne do realizacji usługi - ponieważ zakres usługi wynika z

treści S1WZ, a obowiązkiem wykonawcy jest uwzględnienie w kalkulowanej cenie

wszystkich elementów przyszłej umowy,

4. wyjątkowo sprzyjających warunków wykonania zamówienia dla wykonawcy -

większość z takich warunków ma charakter wiedzy powszechnie dostępnej,

zwłaszcza jeżeli wykonawca w wyjaśnieniach powołuje się na doświadczenia

zdobyte w innych publicznych kontraktach,

5. kosztów powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy, zgodnie z

art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp.

Z uwagi na powyższe Odwołujący wnosi o odtajnienie treści wyjaśnień rażąco niskiej ceny w

szczególności zakresie wskazanym powyżej, gdyż nie jest możliwe aby cały dokument

zawierał w swojej treści tylko i wyłącznie informacje kluczowe dla przedsiębiorstwa

wykonawcy, które spełniałyby wszystkie przesłanki wymagane dla skutecznego wyłączenia

zasady jawności postępowania.

Odwołujący nie kwestionuje zasadności zastrzeżenia jako tajemnicy przedsiębiorstwa

wykazu osób, natomiast zwraca uwagę, iż uzasadnienie zastrzeżenia wyjaśnienia rażąco

niskiej ceny jest lakoniczne i ogólnikowe, co powoduje konieczność odtajnienia złożonych

wyjaśnień. Spółka BS6 w uzasadnieniu zastrzeganej tajemnicy wykazała jako niejawne

wyłącznie oferty wskazujące źródło dostawy sprzętu (złożone jako dowód do wyjaśnień) i

informacje dotyczące okoliczności związanych z realizacją zamówienia, które to zawarte są

w opisie przedmiotu zamówienia. Mając powyższe na uwadze Odwołujący wnosi o

odtajnienie wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny.

7

II. Zaniechanie odrzucenia oferty BSB Sp. z o.o., pomimo iż zawiera rażąco niską

cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

W przedmiotowym postępowaniu kwota, jaką Zamawiający zamierzał przeznaczyć na

realizację zamówienia wynosiła 4.278.956,62 zł.

Średnia arytmetyczna cen wszystkich złożonych ofert w części A wynosiła 3 191 866,00 zł.

Wykonawca BSB Sp. z o.o. zaoferował realizację usługi za kwotę 607 964,40 zł brutto, co

oznacza, że oferta jest o ponad 85% niższa od budżetu Zamawiającego i ponad 80% niższa

od średniej arytmetycznej wszystkich złożonych ofert.

Odwołujący złożył ofertę na kwotę 2 191 860,00 zł.

Cena ofertowa w przedmiotowym postępowaniu składa się z następujących elementów:

1. Koszt robocizny certyfikowanych inżynierów I., dostępnych 24 h/dobę przez 7 dni w

tygodniu (Zamawiający wymagał dysponowania co najmniej dwoma inżynierami);

2. Koszt zakupu już zepsutego sprzętu;

3. Koszt zakupu sprzętu na stock;

4. Koszt zakupu serwera w przypadku awarii krytycznej (Zamawiający posiada 5

serwerów);

Powyższe kategorie kosztowe są obiektywne i mierzalne, ich poziom jest znany podmiotom

wyspecjalizowanym w świadczeniu tego typu usług. Elementy zamówienia stanowią wartości

konkretne, materialne, odnoszące się do dostaw sprzętu, a więc obiektywnie wyliczalne.

Należy też zwrócić uwagę, iż zgodnie z postanowieniami § 4 ust. 10 projektu umowy

świadczenie serwisu pogwarancyjnego będzie polegało na:

1. dostarczeniu wszelkich części zamiennych niezbędnych do wykonania napraw;

2. naprawie lub wymianie niesprawnych części urządzeń na części sprawne, przy czym

Dostarczona jak i uszkodzona część pozostają własnością Za mawiającego;

3. zapewnieniu całodobowego dostępu do Centrum Zgłoszeniowego Wykonawcy D24

godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku;

4. odbieraniu formularzy zgłoszeń awarii;

5. podejmowaniu w lokalizacji zamawiającego odpowiednich działań diagnostycznych

Dpo przyjęciu formularza zgłoszenia awarii;

6. dojeździe do lokalizacji zamawiającego w celu realizacji usług serwisowych.

Wyjaśnienia rażąco niskiej ceny sporządzone przez wykonawcę, powinny więc być

odpowiednio szczegółowe i poparte dowodami oraz uwzględniać wszystkie uwarunkowania

związane z realizacją zamówienia tj.: zaplecze techniczno - organizacyjne, koszt personelu

8

do obsługi serwisowej, koszt inżynierów, zakup serwera w pełnej konfiguracji w przypadku

awarii krytycznej.

Obowiązkiem Zamawiającego natomiast była prawidłowa ocena złożonych wyjaśnień, tj. z

uwzględnieniem zgodności oferty z przedmiotem zamówienia oraz koniecznością wykazania

przez Wykonawcę okoliczności, które są tylko dla niego indywidualne, a jednocześnie nie

zachodzą w przypadku pozostałych wykonawców ubiegających się o tego rodzaju

zamówienia o podobnej skali i wartości.

Złożone wyjaśnienia powinny były wykazać brak domniemanego rażąco niskiego charakteru

zaoferowanej ceny, odnosić się do konkretnych okoliczności złożonej oferty, a także zawierać

kalkulację kosztów z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka i godziwego zysku oraz

wskazaniem konkretnych elementów mających wpływ na wysokość zaoferowanej ceny (co

znajduje potwierdzenie w orzecznictwie np. wyrok KIO z dnia 7 listopada 2014 r. KIO

2185/14). Czynniki obniżające koszty powinny mieć charakter obiektywny i nie być wspólne

dla pozostałych wykonawców biorących udział w postępowaniu, którzy zaoferowali ceny

bardziej zbliżone do poziomu rynkowego. Nie wystarczające przy tym jest jedynie ogólnikowe

stwierdzenie, iż dany czynnik obniża koszty, ale konieczne jest, co najmniej, wskazanie w

jakim stopniu lub o jaką wartość zostają zmniejszone obiektywne koszty wykonawcy, i jakie

przełożenie znajduje to na zaoferowaną w postępowaniu cenę. Powyższe stanowisko

potwierdza liczne orzecznictwo sądów okręgowych (wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie

sygn. akt I Ca 117/12, wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga sygn. akt IV Ca 1299/09,

wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach sygn. akt XIX 179/13). Nie jest wystarczające

złożenie wyjaśnień wymieniających jedynie wysokość ponoszonych kosztów, bez

udowodnienia prawidłowości ich ujęcia stosownymi, dołączonymi do wyjaśnień dowodami.

Ponadto, Wykonawca wskazując elementy oferty mające wpływ na wysokość zaoferowanej

ceny, oprócz ich wymienienia, musi wskazać również, w jakim stopniu specyficzne dotyczące

go okoliczności wpłynęły na obniżenie ceny oferty, aż do poziomu wskazanego w ofercie.

Odwołujący zwraca uwagę, że:

a) doświadczenie w realizacji tego typu usług, nie stanowi okoliczności, które

wyróżniałyby BSB Sp. z o.o. na tle pozostałych wykonawców biorących udział w

przedmiotowym postępowaniu. Nie można zatem uznać, że okoliczności te

uzasadniają zaoferowanie ceny na tak niskim poziomie, jak oferta BSB Sp. z o.o. Z

udostępnionych (części odtajnionej) wyjaśnień wynika, że BSB Sp. z o.o. powołuje się

na doświadczenie w realizacji umowy dla C., zawartej 13.08.2013 r., jednakże oprócz

umowy nie przedstawiono żadnych innych dowodów potwierdzających (chociaż są

one co do zasady jawne - np. SIWZ), że przedmiot zamówienia realizowany w

ramach umowy z C. jest tożsamy do obecnie zamawianego w przetargu. Nie

9

dołączono również elementów umowy które określają wprost zakres świadczenia a

jedynie zapisy formalne umowy. W szczególności brakuje załącznika nr 3 do umowy

(to jest Szczegółowy Wykaz Sprzętu komputerowego klasy I. Mainframe) oraz

Załącznika nr 2 do umowy (Szczegółowe warunki świadczenia usług). W

wyjaśnieniach nie znalazły się również informacje potwierdzające, że zamówienie

zostało zrealizowane należycie. Zamawiający działając w zgodnie z ustawą Pzp

winien zweryfikować, czy przedstawiony dowód uzasadnia zaoferowanie ceny na tak

niskim poziomie. Przyjęcie a priori części formalnej umowy za dowód, że oferta nie

zawiera rażąco niskiej ceny jest nierzetelne i zdecydowanie przedwczesne. W tego

typu usługach kluczowy jest faktyczny zakres usług i potwierdzenie, że wykonawca

należycie wywiązał się ze swoich zobowiązań. Odwołujący wnosi aby Zamawiający

zobowiązał wykonawcę BSB Sp. z o.o. do przedstawienia pełnej dokumentacji

związanej z realizacją umowy C.- ZZAK.3201.13.2013 zawartej 13.08.2013 r.

b) nie sposób twierdzić, że doświadczenie BSB Sp. z o.o. wyróżnia tego wykonawcę na

tyle, aby być czynnikiem umożliwiającym mu obniżenie ceny za realizację przedmiotu

zamówienia chociażby w stosunku do Odwołującego, dysponującego

doświadczeniem w realizacji tego typu usług, a którego cena oferty została złożona

na poziomie 2 191 860,00 zł (czyli o ponad 72 % więcej niż cena oferty BSB Sp. z

o.o.). W wyjaśnieniach (części odtajnionej) BSB Sp. z o.o. powołuje się na

podwykonawcę Pana A.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą

COMTEC, który dzięki realizacji usług dla instytucji państwowych i prywatnych

posiada doświadczenie i wiedzę praktyczną. BSB Sp. z o.o wskazuje na

czterdziestoletnie doświadczenie swojego podwykonawcy, podczas gdy z CEIDG

wynika, iż Pan J. prowadzi działalność gospodarczą od 01.12.2001 r. Na marginesie

Odwołujący zwraca uwagę, iż przywołane w wyjaśnieniu doświadczenie w realizacji

zamówień dla instytucji państwowych również powinno zostać odtajnione.

Stanowczo jednak należy podkreślić, że żadne doświadczenie i wiedza praktyczna

nie uzasadniają możliwości realizacji zamówienia za tak zaniżoną cenę.

c) Jeżeli w swoich wyjaśnieniach BSB Sp. z o. powoływał się na „efektywne

gospodarowanie zasobami ludzkimi", to konieczne było wskazanie przez wykonawcę

wysokości ponoszonych kosztów pracy (w tym kosztów związanych z

wynagrodzeniem należnym za godziny pozostawanie w gotowości z uwagi na tryb

pracy 24/7) z uwzględnieniem konieczności pozyskania bardzo wykwalifikowanego

zespołu. Ponownie, nie jest wystarczające samo powołanie się na tę okoliczność, bez

wskazania wymiernego przełożenia organizacji pracy na cenę oferty, w

10

szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że jest ona bardziej efektywna, niż w

przypadku pozostałych wykonawców.

d) Zamawiający w wezwaniu z dnia 26.10.2016 r. o dodatkowe wyjaśnienia dopytywał,

czy w kalkulacjach zużycia części zamiennych wykonawca BSB Sp. z o.o. wziął pod

uwagę przyjęcie do serwisu urządzeń częściowo niesprawnych, które nie były objęte

serwisem i nie były naprawiane przez wiele miesięcy przed rozpoczęciem

świadczenia usługi. Powyższe wskazuje, że w pierwszych wyjaśnieniach wykonawca

BSB Sp. z o.o. w sposób niewystarczający wykazał koszty zakupu niezbędnych

części mające wpływ na tak znaczące zaniżenie ceny ofertowej, lub w ogóle ich nie

uwzględnił w kalkulacji. Przy serwisie urządzeń co do których sam Zamawiający

wskazuje, że mogą być niesprawne konieczne jest uwzględnienie kosztów

sprzętowych łącznie z ewentualnym zakupem nowego serwera w pełnej konfiguracji

w przypadku awarii krytycznej (Zamawiający posiada pięć takich serwerów). W

kalkulacji konieczne było również uwzględnienie naprawy już zdiagnozowanego

uszkodzenia w serwerze CP4, S/N 83-593EE - braku zasilania w Alternate Support

Element Console. Poza tym, oprócz wskazania ewentualnych rabatów czy zniżek od

dostawców części, konieczne jest wykazanie i udokumentowanie, w jakim stopniu

okoliczność ta przekłada się na cenę złożonej oferty, jakiego rodzaju i jakiej wielkości

są to oszczędności w ponoszonych kosztach realizacji zamówienia, gdyż Odwołujący

również zawarł umowy z dostawcami z wynegocjowanymi preferencyjnymi stawkami i

rabatami, a mimo wszystko nie zaoferował kwoty nierealistycznej, niewiarygodnej i

oderwanej od realiów rynkowych.

e) w niniejszym postępowaniu dla prawidłowości kalkulacji ceny ofertowej niezbędne

było przewidzenie w złożonej ofercie ryzyk związanych z możliwością naliczenia

przez Zamawiającego kary umownej w przypadku opóźnienia czasu naprawy.

Zamawiający w § 6 ust. 1 projektu umowy zastrzegł, że w przypadku opóźnienia

czasu naprawy Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowną w wysokości

20.000 zł za każdą godzinę opóźnienia. W przypadku opóźnienia wynoszącego dobę,

kara umowna wyniesie 480.000 zł. Biorąc pod uwagę wysokość ceny zaoferowanej

przez BSB Sp. z o.o. jedna doba opóźnienia spowoduje utratę jakiejkolwiek

opłacalności wykonania świadczenia.

Reasumując, oferta BSB Sp. z o.o. powinna zostać odrzucona. Odwołujący zwraca uwagę,

że Zamawiający mając świadomość nierealnej ceny w zadaniu A, na etapie oceny ofert

dwukrotnie zwracał się o jej wyjaśnienie.

[…]”

11

Sygn. akt: KIO 2116/16

W dniu 7 listopada 2016 r. wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie

zamówienia: (1) E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., (2) C.M.P.

Spółka Akcyjna z siedzibą w W., wnieśli do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie

względem czynności rozstrzygnięcia postępowania w części A zamówienia.

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie: art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1-3, art. 22 ust.

1 pkt 3, art. 24 ust. 1 pkt 3, art. 24 ust. 2 pkt 3 i 5, art. 24 ust. 2 pkt 4, art. 89 ust. 1 pkt 4-5,

art. 89 ust. 1, 2 i 8, art. 90 ust. 2 i 3 Pzp, ewentualnie: art. 26 ust. 2b i art. 26 ust. 3 Pzp,

poprzez:

1) Zaniechanie odtajnienia treści ofert B. i S.B. Sp. z o.o. pomimo, że część oferty

oznaczona jako tajemnica przedsiębiorstwa nie zawiera takiej tajemnicy,

2) Zaniechanie odtajnienia treści ofert I. Sp. z o.o. pomimo, że część oferty oznaczona

jako tajemnica przedsiębiorstwa nie zawiera takiej tajemnicy,

3) Zaniechanie odtajnienia treści ofert T. Sp. z o.o. pomimo, Ze część oferty oznaczona

jako tajemnica przedsiębiorstwa nie zawiera takiej tajemnicy,

4) Zaniechanie odtajnienia treści wyjaśnień B. i S.B. Sp. z o.o. dotyczących rażąco

niskiej ceny, pomimo, że wyjaśnienia te nie zawierają tajemnicy przedsiębiorstwa,

5) Zaniechanie odtajnienia treści wyjaśnień I. Sp. z o.o. dotyczących rażąco niskiej ceny,

pomimo, że wyjaśnienia te nie zawierają tajemnicy przedsiębiorstwa,

6) Zaniechanie odtajnienia treści wyjaśnień T. Sp. z o.o. dotyczących rażąco niskiej

ceny, pomimo, że wyjaśnienia te nie zawierają tajemnicy przedsiębiorstwa,

7) Zaniechanie wykluczenia wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o., pomimo nie wykazania

spełnienia warunku udziału w postępowaniu dysponowania osobami zdolnymi do

wykonania zamówienia,

8) Zaniechanie wykluczenia wykonawcy I. Sp. z o.o., pomimo nie wykazania spełnienia

warunku udziału w postępowaniu dysponowania osobami zdolnymi do wykonania

zamówienia,

12

9) Zaniechanie wykluczenia wykonawcy T. Sp. z o.o., pomimo nie wykazania spełnienia

warunku udziału w postępowaniu dysponowania osobami zdolnymi do wykonania

zamówienia,

10) Zaniechanie wykluczenia Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o., pomimo podania

nieprawdziwych informacji, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj. listy

podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej,

11) Zaniechanie wykluczenia Wykonawcy I. Sp. z o.o., pomimo podania nieprawdziwych

informacji, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj. listy podmiotów

należących do tej samej grupy kapitałowej,

12) Zaniechanie wykluczenia Wykonawcy T. Sp. z o.o., pomimo podania nieprawdziwych

informacji, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj. listy podmiotów

należących do tej samej grupy kapitałowej oraz zaświadczenia z Urzędu Skarbowego

o niezaleganiu w płatnościach podatków; ewentualnie zaniechanie wyjaśnienia

autentyczności zaświadczenia z Urzędu Skarbowego,

13) Zaniechanie odrzucenia oferty Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o., pomimo, iż zawiera

rażąco niską cenę,

14) Zaniechanie odrzucenia oferty Wykonawcy I. Sp. z o.o., pomimo, iż zawiera rażąco

niską cenę,

15) Zaniechanie odrzucenia oferty Wykonawcy T. Sp. z o.o., pomimo, iż zawiera rażąco

niską cenę,

16) Zaniechanie odrzucenia oferty T. Sp. z o.o. z uwagi na brak wykazania umocowania

do podpisania oferty przez Panią K.B.,

17) Zaniechanie wykluczenia T. Sp. z o.o. z uwagi na niewykazanie braku zaległości z

uiszczaniem podatków,

18) Ewentualnie zaniechanie wezwania Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o. do uzupełnienia

listy podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej,

19) Ewentualnie zaniechanie wezwania T. Sp. z o.o. do uzupełnienia listy podmiotów

należących do tej samej grupy kapitałowej

20) Ewentualnie uznanie, że wykonawca I. Sp. z o.o. spełnia warunek udziału w

postępowaniu w oparciu o udostępnione zasoby podmiotów trzecich pomimo, że

udostępnienie to - z uwagi na nieprzewidywanie podwykonawstwa - ma charakter

pozorny, a także z uwagi na braki w treści zobowiązania podmiotu trzeciego,

21) Ewentualnie uznanie, że wykonawca T. Sp. z o.o. spełnia warunek udziału w

postępowaniu w oparciu o udostępnione zasoby podmiotów trzecich pomimo, że

13

udostępnienie to - z uwagi na nieprzewidywanie podwykonawstwa - ma charakter

pozorny, a także z uwagi na braki w treści zobowiązania podmiotu trzeciego.

Odwołujący wniósł o:

1) przeprowadzenie dowodów z dokumentacji postępowania, w szczególności

ogłoszenia o zamówieniu i treści SIWZ, treści złożonych ofert i wyjaśnień;

2) uwzględnienie odwołania;

3) nakazanie Zamawiającemu

a) unieważnienie czynności badania i oceny ofert,

b) unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,

c) ujawnienie treści ofert B. i S.B. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o., T. Sp. z o.o. oraz wyjaśnień

złożonych przez tych Wykonawców oznaczonych jako tajemnica przedsiębiorstwa,

d) ponowienie badania i oceny ofert,

e) wykluczenie Wykonawców B. i S.B. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o., T. Sp. z o.o. oraz

odrzucenie ich ofert,

f) wybór oferty Odwołującego jako oferty najkorzystniejszej

W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in.:

„[…]

1. Na wstępie wskazać należy, że sformułowanie przez Odwołującego zarzutów i

wniosków było w dużym stopniu utrudnione z uwagi na znaczną ilość dokumentów

zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa. W szczególności brak dostępu do treści

wykazów osób i wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny uniemożliwia precyzyjne

sformułowanie zarzutów wobec tych dokumentów. Niemniej jednak Odwołujący jest

przekonany, że utajnienie tych dokumentów miało na celu jedynie utrudnienie konkurencji

weryfikacji ofert i tym samym utrudnienie wykazania, że wykonawcy nie spełniają warunków

udziału w postępowaniu, jak również, że ceny ich ofert są rażąco niskie. Odtajnienie tych

dokumentów umożliwi szczegółowe wykazanie, braku spełnienia warunków udziału w

postępowaniu przez B. i S.B. Sp. z o.o. jak również*wykazanie, że cena oferty jest rażąco

niska.

2. Zamawiający prowadzi postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego, którego

przedmiotem jest na „Serwis pogwarancyjny elementów i podzespołów środowiska

Mainframe”. Niniejsze odwołanie dotyczy części A.

14

3. Warunkiem udziału w postępowaniu w części A było, dysponowanie odpowiednim

potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, tj. w przypadku

składania oferty na część "A" zamówienia wykonawca miał wykazać, że dysponuje: minimum

dwiema osobami, posiadającymi doświadczenie w realizacji usługi serwisu serwerów

Mainframe, przy czym każda z tych osób musi posiadać minimum dwuletnie doświadczenie

w świadczeniu usług serwisu urządzeń klasy Mainframe nabyte w okresie ostatnich pięciu lat

przed terminem składania ofert.

W zakresie utajnienia wykazu osób przez B. i S.B. SP. z o.o,

4. Rynek usług serwisowych systemów Mainframe jest bardzo wąski. Z uwagi na

wysokospecjalistyczny charakter na rynku istnieje bardzo mało firm, które posiadają

doświadczenie w serwisowaniu takich systemów i niewielu specjalistów posiadających

odpowiednią wiedzę i doświadczenie. Odwołujący należy do tych firm, które posiadają

szeroką wiedzę i doświadczenie w tej dziedzinie jak również dysponuje odpowiednią kadrą

specjalistów, a także szeroką i dokładną wiedzą rynkową w zakresie tego sektora usług.

Bazując na swojej wiedzy dotyczącej rynku przedmiotowych usług Odwołujący stwierdza, że

Wykonawca B. i S.B. Sp. z o.o. nie dysponuje wymaganą przez Zamawiającego kadrą.

5. Wykonawca B. i S.B. Sp. z o.o. chcąc uzyskać zamówienie, pomimo niespełnienia

warunku udziału w postępowaniu, utajnił wykaz osób, którymi dysponuje. Jedynym celem

utajnienia tego wykazu była chęć uniemożliwienia konkurencji dokonania weryfikacji wykazu

osób, pod kątem spełnienia warunku udziału w postępowaniu.

6. Potwierdzeniem stanowiska Odwołującego jest treść części oferty, str. 55-58 -

uzasadnienia dla objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa wykazu osób. Uzasadnienie to było

pierwotnie również objęte zastrzeżeniem jako tajemnica przedsiębiorstwa i w dniu 28

października 2016 r. zostało przez Zamawiającego odtajnione. Treść uzasadnienia ma

charakter ogólnikowy, w większości obejmuje cytaty z orzecznictwa Krajowej Izby

Odwoławczej, i nie zawiera przekonywujących argumentów przemawiających za tym, aby

uznać wykaz za tajemnicę przedsiębiorstwa. Uzasadnienie odwołuje się do pojęcia tajemnicy

przedsiębiorstwa i w tym zakresie mogłoby stanowić uzasadnienie utajnienia części

jakiejkolwiek oferty. Należy natomiast podnieść, że zgodnie z art. 8 ust. 3 PZP „Nie ujawnia

się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o

zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania

ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, zastrzegł, że nie mogą być

one udostępniane oraz wykazał, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę

15

przedsiębiorstwa.” Nie można uznać za wykazanie, iż informacje stanowią tajemnicę

przedsiębiorstwa, wyjaśnień o charakterze ogólnikowym.

7. Jedynym wartym uwagi argumentem za objęciem wykazu tajemnicą przedsiębiorstwa

jest stwierdzenie, że ujawnienie listy osób może rodzić ryzyko zainteresowania się nimi przez

przedsiębiorstwa konkurencyjne. Jednakże należy stwierdzić, że jest to argument chybiony.

Jak powyżej wskazano, rynek usług serwisowych systemów Mainframe jest bardzo wąski,

istnieje bardzo mało firm, które posiadają doświadczenie w serwisowaniu takich systemów i

niewielu specjalistów posiadających odpowiednią wiedzę i doświadczenie. Wykonawca, który

ma doświadczenie w świadczeniu tego typu usług ma doskonałą wiedzę o specjalistach,

którzy spełniają warunku ustanowione przez Zamawiającego i z łatwością mógłby do nich

dotrzeć, gdyby miał taką potrzebę.

8. Podkreślić należy, że Wykonawca B. i S.B. sp. z o.o. nie dysponuje własnym

zespołem osób ale zespół ten, przynajmniej w części, pochodzi od podmiotu trzeciego

udostępniającego swój potencjał, czego dowodzi załączone do oferty zobowiązanie. Zatem

w tym przypadku chodzi jedynie o zespół osób skonstruowany ad hoc na potrzeby danego

przetargu. Jeżeli w ogóle istnieje uzasadnienie utrzymania w tajemnicy składu zespołu, to w

przypadku zespołu nie stanowiącego trwałego zasobu wykonawcy, uzasadnienie to z

pewnością wygasa z chwilą złożenia oferty. Powiązanie Pana A.J. z Wykonawcą jest luźne,

w wyniku czego nie sposób traktować, tego związku jako wartości należącej do

przedsiębiorstwa Wykonawcy.

9. Przyjmując, za wysoce prawdopodobne, że Pan A. J. został zamieszczony w wykazie

należy stwierdzić, źe sytuacja ta wskazuje na brak powzięcia przez Wykonawcę

dostatecznych środków mających na celu zachowanie poufności zastrzeganych informacji.

Na marginesie jedynie należy wspomnieć, że dowodzi to tym samym, że Pan A. J. nie

wymagał utajnienia tej informacji.

10. Ponadto należy zauważyć, że osoby nie mogą być traktowane jako zasób trwale

przypisany do przedsiębiorstwa B.S.B. Sp. z o.o., nie tylko dlatego, że ich współpraca z tym

wykonawcą ma charakter doraźny. Pracownicy, czy współpracownicy mają możliwość

zmiany pracy i z perspektywy takiej ewentualności bez znaczenia pozostaje to, czy

konkurencja poweźmie wiedzę o tych osobach. Osoby te mogą bowiem z własnej inicjatywy

zgłosić się do konkurencji, także odpowiadając na ewentualne ogłoszenia w sprawie

rekrutacji. Właściwym zabezpieczeniem współpracy z danymi osobami mogą być

odpowiednio skonstruowane umowy o pracy czy współpracy, które przewidywałyby np.

atrakcyjne wynagrodzenie czy zakaz konkurencji. W swoich wyjaśnieniach wykonawca

wskazał, że zawiera takie umowy o zakazie konkurencji. Zawarcie takich umów jest

16

wystarczającym środkiem zapobiegającym zerwaniu współpracy, dlatego też należy uznać,

że utajnienie tożsamości tych osób było już zbędne.

11. Należy też zauważyć, że ciężar wykazania, iż dana informacja stanowi tajemnicę

przedsiębiorstwa spoczywa na wykonawcy, który ją zastrzega. Wykonawca B. i S.B. Sp. z

o.o. temu ciężarowi nie podołał. Złożył on bowiem ogólnikowe wyjaśnienia, nie załączając

żadnych dowodów na ich potwierdzenie. W szczególności Wykonawca nie przedstawił

żadnych dowodów na okoliczność, że podjął niezbędne działania w celu zachowania ich

poufności, ani na okoliczność wartości gospodarczej tych informacji. Biorąc po uwagę, że

zasadą postępowania o zamówienie publiczne jest jego jawność, dla jej ograniczenia należy

wymagać przekonywujących argumentów i dowodów. Wyjaśnienia Wykonawcy B. i S.B. tych

wymagań nie spełniają.

12. Naruszenie przepisów w zakresie zaniechania odtajnienia wykazu może mieć wpływ

na wynik postępowania. Odwołujący może jedynie przypuszczać, że jednym z ekspertów jest

Pan A. J.. Potwierdzenie tej informacji pozwoli Odwołującemu na przystąpienie do weryfikacji

doświadczenia tej osoby. Analogicznie w odniesieniu do drugiej osoby, poznanie jej

tożsamości umożliwi weryfikację doświadczenia. Wyniki weryfikacji mogą niewątpliwie

wpłynąć na wynik postępowania o zamówienie publiczne.

13. Stanowisko Odwołującego jest potwierdzone licznym orzecznictwem Krajowej Izby

Odwoławczej. W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2012-06-04, KIO 1016/12

stwierdzono: „Z kolei Konsorcjum E. stwierdziło, że (...) Podawanie konkurencji danych ww.

osób może w skrajnym przypadku doprowadzić do próby ich wrogiego przejęcia przez

konkurencyjnych wykonawców, tym bardziej, że rynek potencjalnych firm specjalizujących się

w wykonawstwie tego rodzaju obiektów, jak będący przedmiotem zamówienia jest

stosunkowo wąski. Utrata ww. osób oznaczałaby konkretną, wymierną stratę finansową dla

konsorcjantów lub firm, które z nimi współpracują". Wykonawca Rafako natomiast w

aspekcie tego zarzutu powołał się wyłącznie na dwa wyroki KIO, nie wskazując jakie

okoliczności faktyczne, uzasadniają odwoływanie się do tych konkretnych orzeczeń.

Rozpoznając te zarzuty Izba uznała, że w podnoszonych przez wykonawców

okolicznościach zastrzeżenie jako tajemnicy przedsiębiorstwa informacji z tych Wykazów

było niezasadne i tym samym wskazane zarzuty w całości podlegają uwzględnieniu. Izba

uznała bowiem, że tylko informacja związana z kompletowaniem zespołu specjalistów tj.

informacja o osobach z którymi prowadzi się negocjacje - tak jak podnosi się w orzecznictwie

KIO i sądowym -na etapie przed złożeniem oferty mogłaby być uznana za informację

obiektywnie poufną, zwłaszcza w przypadku rzadkich poszukiwanych na rynku specjalności i

tym samym jako tajemnica przedsiębiorstwa koizystać z ochrony przed jej ujawnieniem. Z

chwilą złożenia oferty – zdaniem Izby nie jest możliwe kwalifikowanie listy kandydatów,

17

którzy z chwila wyboru oferty wykonawca zostaną skierowani do realizacji zamówienia, jako

zawierającej informacje poufne korzystające z takiej ochrony jak przewidziana dla tajemnicy

przedsiębiorstwa i niepodlegającej ujawnieniu. W konkluzji Izba stwierdza, że wymienione

wyżej informację wynikając z Wykazu wykonanych robót oraz z Wykazu osób nie spełniają

przesłanek uznania ich za tajemnice przedsiębiorstwa. gdyż mieszczą się one przede

wszystkim w katalogu dokumentów i informacji, których zamawiający może żądać w _celu

wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

Ustawowe prawo żądania tego rodzaju dokumentów przez zamawiającego wyklucza w

konsekwencji, co do zasady, możliwość zastrzeżenia przez oferenta wyłączenia ich jawności

w całości".

14. Znamienny w tym zakresie może być np. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia

2013-08-22, KIO 1929/13, również dotyczący utajnienia wykazu osób, godne zauważenia

jest, że w rozstrzyganym stanie faktycznym, podobnie jak w niniejszej sprawie, jako jeden z

argumentów przemawiających za utajnieniem wykazu podniesiono ryzyko podkupywania

kadry przez konkurencję:

[…]

15. Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2014-08-08, KIO 1542/14:

[…]

16. W uzupełnieniu należy dodać, że B. i S.B. Sp. z o.o. jest podmiotem publicznym

ustawowo obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. W przypadku takiego

podmiotu wymogi odnoszące się do zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa powinny być

jeszcze ostrzejsze niż w odniesieniu do innych przedsiębiorców. Mamy tu bowiem do

czynienia z ograniczeniem nie tylko zasady jawności wynikającej z art. 7 PZP ale także

zasady jawności wynikającej z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W zakresie rażąco niskiej ceny oraz utajnienia wyjaśnień B. i S.B. SP. Z o.o.

17. Zgodnie z art. 90 ust. 1 PZP „Jeżeli cena oferty wydaje się rażąco niska w stosunku

do przedmiotu zamówienia i budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania

przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub

wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższa o 30% od wartości

zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający zwraca

się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących elementów oferty

mających wpływ na wysokość ceny.” Cena oferty B. i S.B. Sp. z o.o stanowi 12,66% wartości

szacunkowej zamówienia oraz 11,33 % średniej arytmetycznej cen złożonych ofert (z

18

pominięciem oferty B. i S.B. Sp. z o.o). Zamawiający zwrócił się do Wykonawcy o

wyjaśnienia w zakresie ceny. Wyjaśnienia te zostały jednak objęte tajemnicą

przedsiębiorstwa. Zamawiający ujawnił tylko część wyjaśnień.

18. Odwołujący podnosi, że przy tak radykalnej różnicy ceny oferty w stosunku do

wartości zamówienia oraz do cen pozostałych ofert nie jest możliwe wykonanie zamówienia

za zaoferowaną cenę. Ponadto Odwołujący podnosi, że utajnienie treści wyjaśnień miało na

celu jedynie uniemożliwienie konkurencji weryfikacji tych wyjaśnień i wykazanie, że nie są

one akceptowalne. Ocena taka wynika z doświadczenia Odwołującego oraz analizy części

odtajnionych wyjaśnień. Rażąco niska cena oferowana przez B. i S.B. Sp. z o.o. może być

wynikiem małego doświadczenia wykonawcy w realizacji podobnych zamówień.

19. Do wyjaśnień załączono umowę z dnia 13 września 2013 r. zawartą z Centralnym

Ośrodkiem Informatyki. Zgodnie z umową miesięczne wynagrodzenie Wykonawcy wynosi 55

350 zł, a więc jest zbliżone do wynagrodzenia oferowanego w niniejszym postępowaniu.

Należy jednak zauważyć, że zakres obu zamówień jest radykalnie różny, przez co nie można

przyjąć, że oferowana cena jest ceną rynkową. Zamówienie realizowane dla Centralnego

Ośrodka Informatyki obejmowało mniejszą ilość sprzętu, a ponadto sprzęt łatwiejszy w

serwisowaniu. Trzeba też wskazać, że powołanie się na umowę samego wykonawcy nie

stanowi odniesienia do sytuacji występującej na rynku.

20. Ponadto należy zwrócić uwagą na fakt, że Zamawiający posiadając środowisko

Mainframe ma doskonałą znajomość cen rynkowych i wycenił przedmiot zamówienia na

kwotę 4 798 959,62 zł miesięcznie 799 826,60 zł, podczas gdy Wykonawca zaoferował cenę

miesięczną w wysokości 101 327,40 zł.

21. Należy więc uznać, że wyjaśnienia Wykonawcy potwierdziły wystąpienie rażąco

niskiej ceny i w konsekwencji oferta Wykonawcy powinna zostać odrzucona.

22. Odnosząc się do kwestii utajnienia wyjaśnień, Odwołujący podnosi, że Wykonawca

bezprawnie utajnił wyjaśnienia, a jedynym celem utajnienia była obawa przed ich weryfikacją

przez konkurencję. W konsekwencji Zamawiający powinien odtajnić wyjaśnienia w całości,

czego zaniechał uczynić. Postawienie precyzyjnych zarzutów wobec wyjaśnień nie jest

możliwe z uwagi na ich utajnienie. Niemniej jednak uzasadnione jest przypuszczenie, że

wyjaśnienia te oraz uzasadnienie dla ich utajnienia - podobnie jak w przypadku wykazu osób

- mają charakter ogólnikowy i mogłyby służyć w każdym innym postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego.

W zakresie nieprawdziwego oświadczenia B. i S.B. SD. z o.o.

19

23. Wykonawca B. i S.B. Sp. z o.o. złożył oświadczenie - listę podmiotów należących do

tej samej grupy kapitałowej. Z listy wynika, że do grupy należy wyłącznie Narodowy Bank

Polski. Jest to oświadczenie nieprawdziwe i oświadczenie to mogło mieć wpływ na wynik

postępowania. Do grupy kapitałowej należy bowiem o wiele więcej podmiotów. Na chwilę

obecną nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy któryś z podmiotów należących do tej samej

grupy kapitałowej złożył ofertę w tym samym postępowaniu. Jednakże nie można tego

stwierdzić właśnie z uwagi na złożenie przez Wykonawcę nieprawdziwej informacji. W

przypadku złożenia pełnej informacji mogło by się okazać, że doszło do złożenia oferty także

przez inny podmiot należący do tej samej grupy kapitałowej, co powinno skutkować

wykluczeniem Wykonawców. Niewątpliwie więc podanie nieprawdziwej informacji mogło

mieć wpływ na wynik postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 24 ust. 2

pkt 3 PZP przewiduje wykluczenie wykonawców, którzy „złożyli nieprawdziwe informacje

mające wpływ lub mogące mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania”. Dla

wykluczenia zatem na tej podstawie nie jest konieczne wykazanie, że nieprawdziwe

informacje miały wpływ na wynik postępowania. Nie jest zatem konieczne wykazanie, że

ofertę złożył także inny wykonawca z grupy kapitałowej, do której należą B. i S.B. Sp. o.o.

Dla wykluczenia na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 PZP wystarczające jest wykazanie, że

informacja nie była prawdziwa oraz, że jedynie mogła mieć (nie miała w konkretnym stanie

faktycznym) wpływ na wynik postępowania.

24. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 4 PZP wykluczeniu podlegają wykonawcy, którzy

należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o

ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 184,1618 i 1634), złożyli odrębne

oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu, chyba że wykażą,

że istniejące między nimi powiązania nie prowadzą do zachwiania uczciwej konkurencji

pomiędzy wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

25. Przez grupę kapitałową należy rozumieć wszystkich przedsiębiorców, którzy są

kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym

również tego przedsiębiorcę. Zatem grupa kapitałowa do której należy Wykonawca B. i S.B.

Sp. z o.o. to nie tylko Narodowy Bank Polski ale także inne podmioty, które są kontrolowane

przez Narodowy Bank Polski. Niewątpliwie więc dla podjęcia decyzji o wykluczeniu

Wykonawcy, Zamawiający powinien posiadać pełną listę podmiotów należących do grupy

kapitałowej. Bez tej listy Zamawiający nie był w stanie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki

wykluczenia określone w 24 ust. 2 pkt 4 PZP.

26. Jako zarzut ewentualny naruszenia art. 26 ust. 3 PZP Odwołujący stawia zaniechanie

wezwania Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o. do uzupełnienia listy podmiotów należących do tej

samej grupy kapitałowej. W ocenie Odwołującego przedłożenie nieprawdziwej listy

20

podmiotów powinno skutkować wykluczeniem Wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3

PZP. Niemniej jednak w przypadku nie podzielenia przez Izbę tej oceny, należałoby wezwać

Wykonawcę do przedłożenia prawdziwej listy podmiotów należących do tej samej grupy

kapitałowej.

W zakresie utajnienia wykazu osób przez I. Sp. z o.o.

27. W odniesieniu do kwestii niezasadnego utajnienia wykazu osób przez Wykonawcę I.

Sp. z o.o. oraz zaniechania odtajnienia tego dokumentu przez Zamawiającego należy

ponowić argumentację przedstawioną powyżej w stosunku do Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o.

28. Bazując na swojej wiedzy dotyczącej rynku usług serwisowych Mainframe

Odwołujący stwierdza, że Wykonawca I. Sp. z o.o. nie dysponuje wymaganą przez

Zamawiającego kadrą i nie spełnia warunku udziału w postępowaniu. Co więcej Odwołujący

posiada wiedzę, iż po otwarciu ofert, a nawet po wyborze oferty najkorzystniejszej I. Sp. z

o.o. poszukiwał zespołu zdolnego do realizacji zamówienia. Wykonawca I. Sp. z o.o. chcąc

uzyskać zamówienie, pomimo niespełnienia warunku udziału w postępowaniu, utajnił wykaz

osób, którymi dysponuje. Jedynym celem utajnienia tego wykazu była chęć uniemożliwienia

konkurencji dokonania weryfikacji wykazu osób, pod kątem spełnienia warunku udziału w

postępowaniu.

29. Uzasadnienie utajnienia wykazu osób przez I. Sp. z o.o. składa się zaledwie z 4 zdań.

Uzasadnienie jest lakoniczne i zawiera ogólniki. Uzasadnienie mogłoby posłużyć w każdym

innym postępowaniu o zamówienie. Uzasadnienie nie zawiera, żadnych dowodów, którymi

można by wykazać wartość gospodarczą wykazu osób lub którymi można by wykazać, że

Wykonawca rzeczywiście podjął działania mające na celu zapobieżenie ujawnienia

wiadomości szerszemu gronu. Podkreślić należy, że zasadą postępowania o zamówienie

publiczne jest jego jawność. Wykonawca, który składa ofertę musi się liczyć z tym, że będzie

zmuszony ujawnić pewne informacje dotyczące jego działalności. Wyjątek od zasady

jawności nie może być interpretowany rozszerzająca Dlatego też do kwestii utajnienia treści

oferty jako tajemnicy przedsiębiorcy należy podejść z wyjątkową ostrożnością. Z całą

pewnością ciężar dowiedzenia, że treść jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa spoczywa na

wykonawcy, który zastrzega treść oferty jako tajemnicę.

30. Wykonawca I. nie podołał ciężarowi dowodzenia i nie dowiódł, że treść wykazu jest

objęta tajemnicą przedsiębiorstwa. W odtajnionych wyjaśnieniach (pismo z 7 października

2016 r.) trudno znaleźć jakikolwiek przekonywujący argument za potraktowaniem wykazu

jako tajemnicy przedsiębiorstwa.

21

31. W tym miejscu należy ponowić przywołany powyżej argument, że w tym przypadku

chodzi jedynie o zespół osób skonstruowany ad hoc na potrzeby danego przetargu. Jeżeli w

ogóle istnieje uzasadnienie utrzymania w tajemnicy składu zespołu, to w przypadku zespołu

nie stanowiącego trwałego zasobu wykonawcy, uzasadnienie to z pewnością wygasa z

chwilą złożenia oferty. Należy też ponowić argument, że osoby nie mogą być traktowane jako

zasób trwale przypisany do przedsiębiorstwa Wykonawcy, nie tylko dlatego, że ich

współpraca z tym wykonawcą ma charakter doraźny. Pracownicy, czy współpracownicy mają

możliwość zmiany pracy i z perspektywy takiej ewentualności bez znaczenia pozostaje to,

czy konkurencja poweźmie wiedzę o tych osobach. Właściwym zabezpieczeniem współpracy

z danymi osobami mogą być odpowiednio skonstruowane umowy o pracy czy współpracy,

które przewidywałyby np. atrakcyjne wynagrodzenie czy zakaz konkurencji.

32. Kluczową jednak wydaje się kwestia, iż ciężar wykazania, iż dana informacja stanowi

tajemnicę przedsiębiorstwa spoczywa na wykonawcy, który ją zastrzega. Wykonawca I. Sp. z

o.o. temu ciężarowi nie podołał. W takim przypadku Zamawiający powinien był odtajnić

wykaz osób.

33. Naruszenie przepisów w zakresie zaniechania odtajnienia wykazu może mieć wpływ

na wynik postępowania. Poznanie tożsamości zgłoszonych w wykazie osób umożliwi

weryfikację ich doświadczenia. Wyniki weryfikacji mogą niewątpliwie wpłynąć na wynik

postępowania o zamówienie publiczne.

W zakresie nieskutecznego udostępnienia potencjału przez podmiot trzeci

34. Zarzut ma charakter ewentualny z uwagi na utajnienie treści oferty. Uznanie, że

wykonawca I. Sp. z o.o. spełnia warunek udziału w postępowaniu w oparciu o udostępnione

zasoby podmiotów trzecich było niedopuszczone gdyż udostępnienie to - z uwagi na

nieprzewidywanie podwykonawstwa - ma charakter pozorny. Wykonawca I. nie wskazał, iż

powierzy realizację zamówienia podwykonawcom. W konsekwencji należałoby uznać, że

zespół osób, który wskazał w swojej ofercie stanowi jego zasób. Nie jest to jednak prawdą,

gdyż Wykonawca nie dysponuje takim zespołem. Wobec utajnienia treści oferty można

przypuszczać, że Wykonawca korzysta z potencjału podmiotu trzeciego na zasadzie art. 26

ust. 2b PZP. Jednakże, w przypadku tego typu usług jak objęte przedmiotowym

zamówieniem skorzystanie z zasobów innego podmiotu wymaga uczestnictwa tego podmiotu

w realizacji zamówienia. Brak uczestnictwa podmiotu udostępniającego zasób w realizacji

zamienienia świadczy o pozorności udostępnienia, tymczasem przepis art. 26 ust. 2 b PZP

wymaga, aby wykonawca udowodnił Zamawiającemu, iż danym zasobem będzie

dysponować. Z uwagi na brak dostępu do treści oferty Odwołujący poczynił także założenie,

22

źe treść zobowiązania podmiotu trzeciego o udostępnieniu zasobu nie jest wystarczająca,

aby uznać, że doszło do rzeczywistego udostępnienia zasobu.

W zakresie rażąco niskiej ceny oraz utajnienia wyjaśnień I. Sp. z o.o,

35. Zgodnie z art. 90 ust. 1 PZP „Jeżeli cena oferty wydaje się rażąco niska w stosunku

do przedmiotu zamówienia i budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania

przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub

wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższa o 30% od wartości

zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający zwraca

się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących elementów oferty

mających wpływ na wysokość ceny." Cena oferty I. Sp. z o.o stanowi 45,67 % wartości

szacunkowej zamówienia oraz 35,59 % średniej arytmetycznej cen złożonych ofert (z

pominięciem oferty B. i S.B. Sp. z o.o i I. Sp. z o.o.). Zamawiający zwrócił się do Wykonawcy

o wyjaśnienia w zakresie ceny. Wyjaśnienia te zostały jednak objęte tajemnicą

przedsiębiorstwa. Zamawiający ujawnił tylko część wyjaśnień.

36. Odwołujący podnosi, że przy tak radykalnej różnicy ceny oferty w stosunku do

wartości zamówienia oraz do cen pozostałych ofert nie jest możliwe wykonanie zamówienia

za zaoferowaną cenę. Ponadto Odwołujący podnosi, że utajnienie treści wyjaśnień miało na

celu jedynie uniemożliwienie konkurencji weryfikacji tych wyjaśnień i wykazanie, że nie są

one akceptowalne. Ocena taka wynika z doświadczenia Odwołującego oraz analizy części

odtajnionych wyjaśnień. Rażąco niska cena oferowana przez I. Sp. z o.o. może być wynikiem

małego doświadczenia wykonawcy w realizacji podobnych zamówień.

37. Należy więc uznać, że wyjaśnienia Wykonawcy potwierdziły wystąpienie rażąco

niskiej ceny i w konsekwencji oferta Wykonawcy powinna zostać odrzucona.

38. Odnosząc się do kwestii utajnienia wyjaśnień, Odwołujący podnosi, że Wykonawca

bezprawnie utajnił wyjaśnienia, a jedynym celem utajnienia była obawa przed ich weryfikacją

przez konkurencję. W konsekwencji Zamawiający powinien odtajnić wyjaśnienia w całości,

czego zaniechał uczynić. Postawienie precyzyjnych zarzutów wobec wyjaśnień nie jest

możliwe z uwagi na ich utajnienie. Niemniej jednak uzasadnione jest przypuszczenie, że

wyjaśnienia te oraz uzasadnienie dla ich utajnienia - podobnie jak w przypadku wykazu osób

- mają charakter ogólnikowy i mogłyby służyć w każdym innym postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego.

W zakresie nieprawdziwego oświadczenia I. Sp. z o.o.

23

39. W odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego, Wykonawca pismem z dnia 14

października 2016 r. przedłożył oświadczenie o przynależności wykonawcy do grupy

kapitałowej. W oświadczeniu wskazano, że grupa kapitałowa składa się z dwu podmiotów: S.

Sp. z o.o. oraz I. Sp. z o.o. Oświadczenie to jest nieprawdziwe. W tym miejscu należy jednak

przywołać definicję grupy kapitałowej. Przez grupę kapitałową należy rozumieć wszystkich

przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego

przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę. Stanowi o tym art. 4 pkt 14 ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów: „grupie kapitałowej - rozumie się przez to wszystkich

przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego

przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę". 2 kolei zgodnie art. 4 pkt 4 ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów przez przejęcie kontroli - rozumie się wszelkie formy

bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno

albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych,

umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców.

W dalszej części przepis wskazuje przykładowe formy sprawowania kontroli. S. Sp. z o.o.

jest jedynym udziałowcem I. sp. z o.o., niewątpliwie więc sprawuje nad nim kontrolę i

stanowią grupę kapitałową. Należy jednak zauważyć, że S. Sp. z o.o. jest także jedynym

wspólnikiem spółki I. Sp. z o.o. Tym samym S. Sp. z o.o. ma dominujący wpływ nie tylko na

spółkę I. Sp. z o.o. ale i na I. Sp. z o.o. Dodatkowo należy także zwrócić uwagę na definicję

przedsiębiorcy zawartą w pkt 1 art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie

z tą definicją przedsiębiorcą jest także osoba fizyczna i to nie koniecznie prowadząca

działalność gospodarczą. Pan M.S. jest członkiem zarządu spółki I. oraz jej wspólnikiem, a

ponadto zarządu spółki i wspólnikiem S. Sp. z o.o. Dodatkowo jednak jest też wspólnikiem

Spółci N. Sp. z o.o., gdzie posiada 50% udziałów. Pan M.S. sam jest przedsiębiorcą wobec

czego grupę kapitałową oprócz I, I. i S. tworzą N. oraz M.S.. Również Ś.P. jest członkiem

zarządu i wspólnikiem wyżej wymienionych spółek, a zatem i członkiem grupy kapitałowej.

40. W konsekwencji należy uznać, że oświadczenie Wykonawcy I. Sp. z o.o. o

przynależności wykonawcy do grupy kapitałowej nie było prawdziwe. Nie wykluczone więc,

że do grupy kapitałowej, do której należy I. Sp. z o.o. należą również inne podmioty. Na

chwilę obecną nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy któryś z podmiotów należących do tej

samej grupy kapitałowej złożył ofertę w tym samym postępowaniu. Jednakże nie można tego

przesądzić właśnie z uwagi na złożenie przez Wykonawcę nieprawdziwej informacji. W

przypadku złożenia pełnej informacji mogło by się okazać, że doszło do złożenia oferty także

przez inny podmiot należący do tej samej grupy kapitałowej, co powinno skutkować

wykluczeniem Wykonawców. Niewątpliwie więc podanie nieprawdziwej informacji mogło

24

mieć wpływ na wynik postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 24 ust. 2

pkt 3 PZP przewiduje wykluczenie wykonawców, którzy „złożyli nieprawdziwe informacje

mające wpływ lub mogące mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania". Dla

wykluczenia zatem na tej podstawie nie jest konieczne wykazanie, że nieprawdziwe

informacje miały wpływ na wynik postępowania. Nie jest zatem konieczne wykazanie, że

ofertę złożył także inny wykonawca z grupy kapitałowej, do której należy I. Sp. z o.o. Dla

wykluczenia na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 PZP wystarczające jest wykazanie, że

informacja nie była prawdziwa oraz, że jedynie mogła mieć (nie miała w konkretnym stanie

faktycznym) wpływ na wynik postępowania.

41. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 4 PZP wykluczeniu podlegają wykonawcy, którzy

należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o

ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 184,1618 i 1634), złożyli odrębne

oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu, chyba że wykażą,

że istniejące między nimi powiązania nie prowadzą do zachwiania uczciwej konkurencji

pomiędzy wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

42 Z uwagi na fakt, że I. Sp. z o. o. był wzywany do uzupełnienia w trybie art 26 ust. 3

PZP listy podmiotów z grupy kapitałowej, nie jest możliwe uzupełnienie tego dokumentu. W

ocenie Odwołującego przedłożenie nieprawdziwej listy podmiotów powinno skutkować

wykluczeniem Wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 PZP.

W zakresie utajnienia wykazu osób przez T. SP. z o.o.

43. W odniesieniu do kwestii niezasadnego utajnienia wykazu osób przez Wykonawcę T.

Sp. z o.o. oraz zaniechania odtajnienia tego dokumentu przez Zamawiającego należy

ponowić argumentację przedstawioną powyżej w stosunku do Wykonawcy B. i S.B. Sp. z o.o.

oraz I..

44. Bazując na swojej wiedzy dotyczącej rynku usług serwisowych Mainframe

Odwołujący stwierdza, że Wykonawca T. Sp. z o.o. nie dysponuje wymaganą przez

Zamawiającego kadrą i nie spełnia warunku udziału w postępowaniu. Wykonawca T. Sp. z

o.o. chcąc uzyskać zamówienie, pomimo niespełnienia warunku udziału w postępowaniu,

utajnił wykaz osób, którymi dysponuje. Jedynym celem utajnienia tego wykazu była chęć

uniemożliwienia konkurencji dokonania weryfikacji wykazu osób, pod kątem spełnienia

warunku udziału w postępowaniu.

45. Uzasadnienie utajnienia wykazu osób przez T. Sp. z o.o. choć jest dość obszerne to

nie zawiera żadnych konkretnych argumentów za utajnieniem informacji. Przeciwnie

uzasadnienie zawiera przede wszystkim przywołanie przepisów oraz orzeczeń KIO i - w

25

mniejszym zakresie - sformułowania o charakterze ogólnikowym. Uzasadnienie mogłoby

posłużyć w każdym innym postępowaniu o zamówienie. Uzasadnienie nie zawiera, żadnych

dowodów, którymi można by wykazać wartość gospodarczą wykazu osób lub którymi można

by wykazać, że Wykonawca rzeczywiście podjął działania mające na celu zapobieżenie

ujawnienia wiadomości szerszemu gronu osób. Podkreślić należy, że zasadą postępowania

o zamówienie publiczne jest jego jawność. Wykonawca, który składa ofertę musi się liczyć z

tym, że będzie zmuszony ujawnić pewne informacje dotyczące jego działalności. Wyjątek od

zasady jawności nie może być interpretowany rozszerzająco. Dlatego też do kwestii

utajnienia treści oferty jako tajemnicy przedsiębiorcy należy podejść z wyjątkową

ostrożnością. 2 całą pewnością ciężar dowiedzenia, że treść jest objęta tajemnicą

przedsiębiorstwa spoczywa na wykonawcy, który zastrzega treść oferty jako tajemnicę.

46. Wykonawca T. nie podołał ciężarowi dowodzenia i nie dowiódł, że treść wykazu jest

objęta tajemnicą przedsiębiorstwa. W odtajnionych wyjaśnieniach (pismo z 7 października

2016 r.) trudno znaleźć jakikolwiek przekonywujący argument za potraktowaniem wykazu

jako tajemnicy przedsiębiorstwa. Argumentacja Wykonawcy ogranicza się w zasadzie do

twierdzenia, że w wykazie zawarto szczegółowe informacje na temat kwalifikacji osób, formę

współpracy oraz wykaz ma „unikatowy” charakter i podjęto czynności by pozostał poufny.

Jednakże w żaden sposób nie wyjaśniono na czym polega; z czego wynika wartość

gospodarcza wykazu, jaka jest wartość tego wykazu (w zasadzie nawet nie wskazano, że

wykaz ma jakąś wartość gospodarczą). W wyjaśnieniach wspomniano, że utajnienie ma na

celu ochronę pracowników T. Sp. z o. o. Nie wiadomo jednak o jaką ochronę i przed czym

chodzi. Poza tym zespół wskazany w wykazie nie składa się z pracowników T., gdyż

Wykonawca nie dysponuje pracownikami o wymaganych kwalifikacjach.

47. W tym miejscu należy ponowić przywołany powyżej argument, że w tym przypadku

chodzi jedynie o zespół osób skonstruowany ad hoc na potrzeby danego przetargu. Jeżeli w

ogóle istnieje uzasadnienie utrzymania w tajemnicy składu zespołu, to w przypadku zespołu

nie stanowiącego trwałego zasobu wykonawcy, uzasadnienie to z pewnością wygasa z

chwilą złożenia oferty. Należy też ponowić argument, że osoby nie mogą być traktowane jako

zasób trwale przypisany do przedsiębiorstwa Wykonawcy, nie tylko dlatego, że ich

współpraca z tym wykonawcą ma charakter doraźny. Pracownicy, czy współpracownicy mają

możliwość zmiany pracy i z perspektywy takiej ewentualności bez znaczenia pozostaje to,

czy konkurencja poweźmie wiedzę o tych osobach. Właściwym zabezpieczeniem współpracy

z danymi osobami mogą być odpowiednio skonstruowane umowy o pracy czy współpracy,

które przewidywałyby np. atrakcyjne wynagrodzenie czy zakaz konkurencji. Wykonawca nie

wykazał jednak aby tego typu środkami chronił zasób.

26

48. Kluczową jednak wydaje się kwestia, iż ciężar wykazania, iż dana informacja stanowi

tajemnicę przedsiębiorstwa spoczywa na wykonawcy, który ją zastrzega. Wykonawca T. Sp.

z o.o. temu ciężarowi nie podołał, gdyż nie przedstawił przekonującej argumentacji ani

dowodów. W takim przypadku Zamawiający powinien był odtajnić wykaz osób.

49. Naruszenie przepisów w zakresie zaniechania odtajnienia wykazu może mieć wpływ

na wynik postępowania. Poznanie tożsamości zgłoszonych w wykazie osób umożliwi

weryfikację ich doświadczenia. Wyniki weryfikacji mogą niewątpliwie wpłynąć na wynik

postępowania o zamówienie publiczne.

W zakresie nieskutecznego udostępnienia potencjału przez podmiot trzeci

50. Zarzut ma charakter ewentualny z uwagi na utajnienie treści oferty. Uznanie, że

wykonawca T. Sp. z o.o. spełnia warunek udziału w postępowaniu w oparciu o udostępnione

zasoby podmiotów trzecich było niedopuszczone gdyż udostępnienie to - z uwagi na

nieprzewidywanie podwykonawstwa - ma charakter pozorny. Wykonawca T. nie wskazał, iż

powierzy realizację zamówienia podwykonawcom. W konsekwencji należałoby uznać, że

zespół osób, który wskazał w swojej ofercie stanowi jego zasób. Nie jest to jednak prawdą,

gdyż Wykonawca nie dysponuje takim zespołem. Wobec utajnienia treści oferty można

przypuszczać, że Wykonawca korzysta z potencjału podmiotu trzeciego na zasadzie art. 26

ust. 2b PZP. Jednakże, w przypadku tego typu usług jak objęte przedmiotowym

zamówieniem skorzystanie z zasobów innego podmiotu wymaga uczestnictwa tego podmiotu

w realizacji zamówienia. Brak uczestnictwa podmiotu udostępniającego zasób w realizacji

zamienienia świadczy o pozorności udostępnienia, tymczasem przepis art. 26 ust. 2 b PZP

wymaga, aby wykonawca udowodnił Zamawiającemu, iż danym zasobem będzie

dysponować. Z uwagi na brak dostępu do treści oferty Odwołujący poczynił także założenie,

że treść zobowiązania podmiotu trzeciego o udostępnieniu zasobu nie jest wystarczająca,

aby uznać, że doszło do rzeczywistego udostępnienia zasobu.

Zarzut rażąco niskiej ceny oraz utajnienia wyjaśnień T. Sp. z o.o.

51. Zgodnie z art. 90 ust. 1 PZP „Jeżeli cena oferty wydaje się rażąco niska w stosunku

do przedmiotu zamówienia i budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania

przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub

wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższa o 30% od wartości

zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający zwraca

27

się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących elementów oferty

mających wpływ na wysokość ceny." Cena oferty T. Sp. z o.o stanowi 53,82 % wartości

szacunkowej zamówienia oraz 35,14 % średniej arytmetycznej cen złożonych ofert (z

pominięciem oferty B. i S.B. Sp. z o.o, I. Sp. z o.o. i T.). Zamawiający zwrócił się do

Wykonawcy o wyjaśnienia w zakresie ceny. Wyjaśnienia te zostały jednak objęte tajemnicą

przedsiębiorstwa. Zamawiający ujawnił tylko część wyjaśnień.

52. Odwołujący podnosi, że przy tak radykalnej różnicy ceny oferty w stosunku do

wartości zamówienia oraz do cen pozostałych ofert nie jest możliwe wykonanie zamówienia

za zaoferowaną cenę. Ponadto Odwołujący podnosi, że utajnienie treści wyjaśnień miało na

celu jedynie uniemożliwienie konkurencji weryfikacji tych wyjaśnień i wykazanie, że nie są

one akceptowalne. Ocena taka wynika z doświadczenia Odwołującego oraz analizy części

odtajnionych wyjaśnień. Rażąco niska cena oferowana przez T. Sp. z ó.o. może być

wynikiem braku doświadczenia wykonawcy w realizacji podobnych zamówień.

53. Należy więc uznać, że wyjaśnienia Wykonawcy potwierdziły wystąpienie rażąco

niskiej ceny i w konsekwencji oferta Wykonawcy powinna zostać odrzucona.

54. Odnosząc się do kwestii utajnienia wyjaśnień, Odwołujący podnosi, że Wykonawca

bezprawnie utajnił wyjaśnienia, a jedynym celem utajnienia była obawa przed ich weryfikacją

przez konkurencję. W konsekwencji Zamawiający powinien odtajnić wyjaśnienia w całości,

czego zaniechał uczynić. Postawienie precyzyjnych zarzutów wobec wyjaśnień nie jest

możliwe z uwagi na ich utajnienie. Niemniej jednak uzasadnione jest przypuszczenie, że

wyjaśnienia te oraz uzasadnienie dla ich utajnienia - podobnie jak w przypadku wykazu osób

- mają charakter ogólnikowy i mogłyby służyć w każdym innym postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego.

W zakresie nieprawdziwego oświadczenia T. Sp. z o.o.

55. W ofercie Wykonawca przedłożył oświadczenie o braku przynależności wykonawcy

do grupy kapitałowej. Oświadczenie to jest nieprawdziwe. W tym miejscu należy przywołać

grupy kapitałowej. Przez grupę kapitałową należy rozumieć wszystkich definicję

przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego

przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę. Stanowi o tym art. 4 pkt 14 ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów: „grupie kapitałowej - rozumie się przez to wszystkich

przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego

przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę". Z kolei zgodnie art. 4 pkt 4 ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów przez przejęcie kontroli - rozumie się wszelkie formy

bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno

28

albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych,

umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców.

W dalszej części przepis wskazuje przykładowe formy sprawowania kontroli. Należy także

zwrócić uwagę na definicję przedsiębiorcy zawartą w pkt 1 art. 4. Zgodnie z tą definicją

przedsiębiorcą jest także osoba fizyczna i to nie koniecznie prowadząca działalność

gospodarczą.

56. Pani K.B. jest jedynym członkiem zarządu oraz posiada 70% udziałów w T..

Jednocześnie Pani B. jest przedsiębiorcą. Oznacza to więc, że Pani B. sprawuje nad T.

kontrolę i stanowią grupę kapitałową. Co więcej Pani B. posiada 100% udziałów w spółce I.

Nr KRS 0000339807, zatem również ten podmiot należy do grupy kapitałowej.

57. Ponadto wspólnikiem T. jest G.N. LLC. Podmiot ten zgodnie z umową spółki ma

prawo decydować o rozporządzeniu prawem lub zaciągnięciu zobowiązania do świadczenia

o wartości przewyższającej 5.000,00 (pięć tysięcy) złotych Tego rodzaju uprawnienie stanowi

kontrolę nad spółką, a zatem w skład grupy kapitałowej wchodzi także G.N. LLC.

58. W konsekwencji należy uznać, że oświadczenie Wykonawcy T. Sp. z o.o. o. braku

przynależności wykonawcy do grupy kapitałowej nie było prawdziwe. Nie wykluczone więc,

że do grupy kapitałowej, do której należy T. Sp. z o.o., I. i Pani B. należą również inne

podmioty. Na chwilę obecną nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy któryś z podmiotów

należących do tej samej grupy kapitałowej złożył ofertę w tym samym postępowaniu.

Jednakże nie można tego przesądzić właśnie z uwagi na złożenie przez Wykonawcę

nieprawdziwej informacji. W przypadku złożenia pełnej informacji mogło by się okazać, że

doszło do złożenia oferty także przez inny podmiot należący do tej samej grupy kapitałowej,

co powinno skutkować wykluczeniem Wykonawców. Niewątpliwie więc podanie

nieprawdziwej informacji mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Należy przy tym zwrócić

uwagę, że przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 P2P przewiduje wykluczenie wykonawców, którzy

„złożyli nieprawdziwe informacje mające wpływ lub mogące mieć wpływ na wynik

prowadzonego postępowania". Dla wykluczenia zatem na tej podstawie nie jest konieczne

wykazanie, że nieprawdziwe informacje miały wpływ na wynik postępowania. Nie jest zatem

konieczne wykazanie, że ofertę złożył także inny wykonawca z grupy kapitałowej, do której

należy T. Sp. z o.o. Dla wykluczenia na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 PZP wystarczające jest

wykazanie, że informacja nie była prawdziwa oraz, że jedynie mogła mieć (nie miała w

konkretnym stanie faktycznym) wpływ na wynik postępowania.

59. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 4 PZP wykluczeniu podlegają wykonawcy, którzy

należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o

ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 184,1618 i 1634), złożyli odrębne

oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu, chyba że wykażą,

29

że istniejące między mmi powiązania nie prowadzą do zachwiania uczciwej konkurencji

pomiędzy wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

60. Jako zarzut ewentualny Odwołujący podnosi naruszenie art. 26 ust 3 PZP. tj.

zaniechanie wezwania T. do uzupełnienia listy podmiotów z grupy kapitałowej. W ocenie

przedłożenie nieprawdziwej listy podmiotów powinno skutkować Odwołującego

wykluczeniem Wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 PZP. Niemniej jednak w

przypadku nie podzielenia przez Izbę tej oceny, należałoby wezwać Wykonawcę do

przedłożenia prawdziwej listy podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej.

Brak wykazania umocowania do złożenia oferty

61. W ofercie T. Sp. z o.o. nie znalazł się dokument i nie został on uzupełniony, z którego

wynikałoby prawo do podpisania oferty przez Panią K.B., co stanowi naruszenie art. 89 ust.

1, 2 i 8 PZP.

podanie nieprawdziwych informacji, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania

ti. Zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w płatnościach podatków

62. Wraz z ofertą T. Sp. z o.o. złożono zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z dnia 21

września 2016 r. o niezaieganiu w podatkach. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że

zaświadczenie wystawiono na podatnika T. Sp. z o.o. Tymczasem w tym dniu w Krajowym

Rejestrze Sądowym T. Sp. z o.o. nie był jeszcze ujawniony. Z uwagi na brak wpisania T. Sp. z

o.o do Krajowego Rejestru Sądowego Urząd Skarbowy nie mógł wydać zaświadczenia na

rzecz T. Sp. z o.o. Sytuacja ta budzi co najmniej wątpliwości co do autentyczności

zaświadczenia. Z tego względu Zamawiający powinien był wykluczyć wykonawcę jako

podającego nieprawdziwe informacje, a jednoczenie z uwagi na niewykazanie braku podstaw

do wykluczenia. Ewentualnie Zamawiający powinien był wyjaśnić okoliczności wydania

zaświadczenia pomimo, że podmiot nie był wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego.

[…]”

Uwzględniając treść dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia przekazanej

przez Zamawiającego oraz stanowiska i oświadczenia stron złożone w pismach

procesowych i na rozprawie, Izba ustaliła i zważyła, co następuje.

30

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo

zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1020) do przedmiotowego

postępowania stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu sprzed wejścia w życie ww.

nowelizacji.

Na wstępie Krajowa Izba Odwoławcza stwierdza, że odwołujący legitymują się

uprawnieniem do korzystania ze środków ochrony prawnej, o którym stanowi przepis art. 179

ust. 1 Pzp, według którego środki ochrony prawnej określone w ustawie przysługują

wykonawcy, uczestnikowi konkursu, a także innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w

uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia

przez zamawiającego przepisów niniejszej ustawy.

Podając, zgodnie z art. 196 ust. 4 ustawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia zarzutów

odwołań dotyczących ceny rażąco niskiej, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż według

art. 89 ust. 1 pkt 4 Pzp zamawiający odrzuca ofertę, która zawiera rażąco niską cenę w

stosunku do przedmiotu zamówienia.

Natomiast zgodnie z kolejnymi jednostkami redakcyjnymi art. 90 ustawy:

1. Jeżeli cena oferty wydaje się rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia i

budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu

zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub

wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższa o 30% od wartości

zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający

zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących elementów

oferty mających wpływ na wysokość ceny, w szczególności w zakresie:

1) oszczędności metody wykonania zamówienia, wybranych rozwiązań

technicznych, wyjątkowo sprzyjających warunków wykonywania zamówienia

dostępnych dla wykonawcy, oryginalności projektu wykonawcy, kosztów pracy,

których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od

minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie art. 2 ust. 3-5

ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

(Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157,

poz. 1314);

2) pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów.

2. Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na

wykonawcy.

3. Zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli

dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że oferta

zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

31

Następnie, tytułem wprowadzenia dla rozstrzygnięcia zarzutów odwołań, Izba

wskazuje na regulacje dotyczące formalnych podstaw wyrokowania w danej sprawie.

Mianowicie zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy, wydając wyrok, Izba bierze za podstawę stan

rzeczy ustalony w toku postępowania. Według art. 190 ust. 1 Pzp strony i uczestnicy

postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z

których wywodzą skutki prawne. Tak samo zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru

dowodu wyrażoną w art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na

wywodzącym zeń skutki prawne. Ponadto zgodnie z przepisem art. 190 ust 1a Pzp

dotyczącym postępowania odwoławczego, wprowadzającym szczególną regulację dotyczącą

spraw o cenę rażąco niską – ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny,

spoczywa na:

1) wykonawcy, który ją złożył, jeżeli jest stroną albo uczestnikiem postępowania

odwoławczego;

2) zamawiającym, jeżeli wykonawca, który złożył ofertę, nie jest uczestnikiem

postępowania.

Powyższe regulacje wymagają podkreślenia zwłaszcza w kontekście, iż możliwość

orzeczenia o wystąpieniu ceny rażąco niskiej, w tym stwierdzenia faktycznego domniemania

jej wystąpienia oraz obalenia takiego domniemania, sprowadza się właśnie do kwestii

dowodowych.

Jak słusznie wskazano w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2008 r.,

sygn. akt XIX Ga 128/08: „przepisy p.z.p. nie określają definicji pojęcia rażąco niskiej ceny […]. Punktem

odniesienia do określenia jest przedmiot zamówienia i przyjąć można, że cena rażąco niska to taka,

która jest nierealistyczna, niewiarygodna w porównaniu do cen rynkowych podobnych zamówień i

ewentualnie innych ofert złożonych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.”

W związku ze wskazanym powyżej brakiem legalnej definicji, w orzecznictwie sądów

okręgowych oraz KIO, a wcześniej w orzecznictwie arbitrażowym, ustalone zostały pewne cząstkowe

lub ogólne, definicyjne ramy i odniesienia dla tego pojęcia. I tak według wyroku KIO 592/13: „o cenie

rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że przy zachowaniu reguł

rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne”. Ponadto w

wyroku KIO 1562/11 wskazano: „Cena rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia

będzie ceną odbiegającą od jego wartości, a rzeczona różnica nie będzie uzasadniona

obiektywnymi względami pozwalającymi danemu wykonawcy bez strat i finansowania

wykonania zamówienia z innych źródeł niż wynagrodzenie umowne, zamówienie to

wykonać. Reasumując, cena rażąco niska jest więc ceną nierealistyczną, nieadekwatną do

zakresu i kosztów prac składających się na dany przedmiot zamówienia, zakładającą

32

wykonanie zamówienia poniżej jego rzeczywistych kosztów i w takim sensie nie jest ceną

rynkową, tzn. generalnie niewystępującą na rynku, na którym ceny wyznaczane są m.in.

poprzez ogólną sytuację gospodarczą panującą w danej branży i jej otoczeniu biznesowym,

postęp technologiczno-organizacyjny oraz obecność i funkcjonowanie uczciwej konkurencji

podmiotów racjonalnie na nim działających.”

Również w wielu innych wyrokach dotyczących stosowania i interpretacji art. 89 ust. 1

pkt 4 Pzp, pojęcie rażąco niskiej ceny ujmowane jest podobnie. Na przykład według

powszechnie przywoływanej w doktrynie i orzecznictwie definicji zawartej w uzasadnieniu

wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt XIX Ga 3/07:

„o cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że przy zachowaniu reguł

rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne. Rażąco

niska cena jest to cena niewiarygodna, oderwana całkowicie od realiów rynkowych.

Przykładem może być oferowanie towarów poniżej kosztów zakupu lub wytworzenia albo

oferowanie usług za symboliczną kwotę”. Natomiast Sąd Okręgowy w Krakowie w

uzasadnieniu wyroku z 23 kwietnia 2009 r., XII Ga 88/09 wskazał następujące kryteria

określające cenę rażąco niską: „odbieganie całkowitej ceny oferty od cen obowiązujących na

danym rynku w taki sposób, że nie ma możliwości realizacji zamówienia przy założeniu

osiągnięcia zysku; zaoferowanie ceny, której realizacja nie pozwala na utrzymanie

rentowności wykonawcy na tym zadaniu; niewiarygodność ceny z powodu oderwania jej od

realiów rynkowych”.

Ponadto w opinii prawnej Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej ceny rażąco

niskiej (opublikowanej w serwisie internetowym UZP) wskazano, m.in.: „Ustawa

wprowadzając możliwość odrzucenia oferty przez zamawiającego z powodu rażąco niskiej

ceny nie precyzuje jednak tego pojęcia. Nie definiują go również przepisy dyrektyw Unii

Europejskiej będące u podstaw przedmiotowej regulacji. Znaczenia tego wyrażenia nie

wyjaśnia również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Mając na

względzie cel przedmiotowej regulacji wydaje się, iż za ofertę z rażąco niską ceną można

uznać ofertę z ceną niewiarygodną, nierealistyczną w porównaniu do cen rynkowych

podobnych zamówień. Oznacza to cenę znacząco odbiegającą od cen przyjętych,

wskazującą na fakt realizacji zamówienia poniżej kosztów wytworzenia usługi, dostawy,

roboty budowlanej.”

W przywoływanym orzecznictwie wskazuje się, iż ustawodawca używając pojęcia „rażąco

niska” referuje do znaczącego zaniżenia kwotowego ceny ofertowej względem wskazanego w art. 89

ust. 1 pkt 4 Pzp punktu odniesienia, którym jest przedmiot zamówienia, a ujmując rzecz ściślej „wartość

przedmiotu zamówienia” (tak w: „Prawo zamówień publicznych. Komentarz. Wydanie trzecie” pod red.

33

Tomasza Czajkowskiego, Warszawa 2007, str. 305). W konsekwencji, w świetle regulacji ww. przepisu,

ekonomiczna wartość, jaką jest opisana określoną kwotą pieniężną cena ofertowa, odnoszona jest do

wartości przedmiotu zamówienia, którą również należy wyrazić w ten sam sposób (w innym przypadku

jakiekolwiek porównania będą bezsensowne i bezprzedmiotowe). Tym samym dla porównania i

stwierdzenia zaniżenia wartości żądanego świadczenia pieniężnego w stosunku do wzajemnego

świadczenia niepieniężnego, konieczne jest ustalenie bądź przyjęcie jakiejś powinnej wartości pieniężnej

owego świadczenia wzajemnego.

W ekonomii występuje znaczna ilość definicji pojęcia wartości – niejako wiele różnych „wartości”.

Na potrzeby niniejszego uzasadnienia zbędne jest ich przywoływanie i charakteryzowanie. Wystarczy

poprzestać na konstatacji, iż jak wynika z analizy przywoływanego wyżej orzecznictwa, w przypadku art.

89 ust. 1 pkt 4 ustawy chodzi o wartość rynkową. Tym samym to zastana wartość rynkowa przedmiotu

zamówienia, obejmująca jego pełny zakres i wszystkie konieczne do jego wykonania nakłady pracy i

materiałów, ustalana przez porównanie cen występującym w danej branży i asortymencie, stanowić

będzie punkt odniesienia dla ceny rażąco niskiej. Innymi słowy to realna, rynkowa wartość danego

przedmiotu zamówienia, jest odniesieniem dla oceny i ustalenia ceny tego typu. Zastrzec przy tym

należy, iż rynek i dyktowany przezeń poziom cen, w większości przypadków uznać można za

ostateczną miarę realnej wartości wszelkich dających się wycenić dóbr i usług.

W tym miejscu można dodać, iż w świetle orzecznictwa właśnie zaniżenie ceny ofertowej

względem wartości rynkowej przedmiotu zamówienia jest pierwszym i koniecznym warunkiem

zastosowania procedury wyjaśniającej cenę, o której mowa w art. 90 ust. 1 Pzp. W przypadku braku

takiego zaniżenia zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 4 Pzp jako przesłanki odrzucenia oferty będzie

nieuprawnione, a jakiekolwiek ustalanie indywidualnych kosztów wykonawcy czy innych czynników

pozwalających mu zaoferować cenę na danym poziomie, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 1 i 2

ustawy, jest właściwie bezprzedmiotowe.

Tym samym wymagane w art. 90 ust. 2 Pzp udowodnienie przez wykonawcę, że jego

cena ofertowa nie odbiega in minus od realnej, rynkowej wartości zamówienia stanowiło

będzie wystarczające wykazanie, że nie zaoferowano ceny rażąco niskiej w stosunku do

wartości przedmiotu zamówienia, a tym samym brak jest przesłanek do zastosowania

dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 4 Pzp.

Natomiast w przypadku wystąpienia faktu zaniżenia ceny oferowanej w stosunku do wartości

przedmiotu zamówienia, konieczne będzie wykazywanie i ustalanie wszelkich okoliczności związanych

z możliwością obniżenia ceny, w tym odnoszących się do indywidualnych kosztów wykonawcy

związanych z wykonaniem danego zamówienia. Dopiero w tym w przypadku, gdy cena ofertowa

odbiega od wartości zamówienia, aby udowodnić jej legalny charakter wykonawcy

pozostawało będzie właściwie nic innego, jak wykazać dostępne mu indywidualne czynniki,

które pozwoliły mu skalkulować cenę ofertową na zastanym poziomie, bez strat własnych i

34

finansowania zamówienia z innych źródeł (np. czynniki wymienione przykładowo w art. 90

ust. 1 pkt 1 i 2 lub po prostu rzetelną, wiarygodną i weryfikowalną kalkulację własnych

kosztów wykonania zamówienia korespondującą z ceną oferowaną).

Powyższe wykonawca powinien uczynić w ramach wyjaśnień, do których zgodnie z

art. 90 ust. 1 musi go wezwać zamawiający przed przesądzeniem charakteru ceny

oferowanej.

Przy czym należy generalnie wskazać, iż w ramach postępowania odwoławczego oceniana

jest prawidłowość czynności zamawiającego. Czynność taka podjęta zostaje w oparciu o informacje

dostępne zamawiającemu, które zgodnie z przepisami ustawy mógł i powinien uzyskać. Instytucja

wyjaśnień, o której mowa w art. 90 Pzp, została przewidziana właśnie po to, aby wykonawca podał

zamawiającemu stosowne informacje na temat własnych wycen, kalkulacji, cech i uwarunkowań… etc.,

dowodzące możliwości zaoferowania cen obniżonej w stosunku do wartości zamówienia, a

zamawiający mógł te informacje ocenić i na ich podstawie podjąć decyzję, co do przyjęcia bądź

odrzucenia oferty. Wiadomości na temat kalkulacji cenowej wykonawcy oraz indywidualnych,

dostępnych wykonawcy okoliczności, które taką kalkulację umożliwiają, zamawiający zazwyczaj nie

może uzyskać i ustalić na podstawie innego źródła niż sam wykonawca i przede wszystkim informacje

te powinien uzyskać w stosownym czasie – co pozwoli mu na dokonanie prawidłowej czynności

przyjęcia bądź odrzucenia oferty – a nie dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Tym samym,

co do zasady, wykonawca już w ramach swoich wyjaśnień składanych zamawiającemu w odpowiedzi

na jego wezwanie, powinien podać dostępne mu indywidualnie okoliczności i powody, które umożliwiły

skalkulowanie tak niskiej ceny.

Izba natomiast może ocenić i stwierdzić w takim przypadku jedynie czy wyjaśnienia w tym

przedmiocie były wystarczające, a ich ocena dokonana przez zamawiającego prawidłowa. Przynajmniej

na takim założeniu opiera się dominujące w orzecznictwie sądów okręgowych i KIO, słuszne stanowisko

w sprawie konieczności odrzucenia oferty, w przypadku gdy złożone wyjaśnienia cenowe były zbyt

niekonkretne, lakoniczne i generalnie nie wykazywały możliwości zaoferowania przez danego

wykonawcę ceny tak niskiej. Z tego względu pomijano uzupełnienia wyjaśnień dokonywane w

postępowaniu odwoławczym. Jak bowiem wskazał Sąd Okręgowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku

z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. X Ga 127/08: „Wobec wykształconej w orzecznictwie zasady

odrzucania ofert wykonawców, którzy złożyli niepełne albo niedostateczne wyjaśnienia w

trybie art. 90 ust. 1 p.z.p. powtórne umożliwianie jednemu z wykonawców dokonywania tej

czynności z pewnością naruszyłoby zasadę uczciwej konkurencji”.

Również w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 3 czerwca 2014 r. (sygn. akt

KIO 893/14) wskazano: „iż kwestia, czy w danej ofercie mamy do czynienia z ceną rażąco

niską, czy też nie, powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu o udzielenie zamówienia

publicznego, które stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy pzp prowadzone jest przez

35

zamawiającego. Jednocześnie warunkiem koniecznym jest dokonanie przez zamawiającego

prawidłowej oceny wyjaśnień wykonawcy w toku prowadzonej procedury, o której mowa w

art. 90 ustawy pzp.” Natomiast w wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 lipca 2014 r.

(sygn. akt XXIII Ga 1293/14), wydanym w wyniku skargi na ww. wyrok Izby, pokreślono

znaczenie staranności wykonawcy w składaniu wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ustawy,

a także wskazano na konieczność uznania, iż cena ofertowa jest ceną rażąco niską, w

przypadku braku przedstawienia przez wykonawcę takich wyjaśnień, które wykażą, że

oferowana przezeń cena rażąco niska nie jest.

Powyższe tezy dotyczące wymaganej zawartości i „jakości” wyjaśnień składanych

Zamawiającemu zostały sformułowane przez orzecznictwo jeszcze na gruncie uprzednio

obowiązujących przepisów. W obecnym stanie prawnym ustawodawca właściwie przesądził

ich słuszność, wprost wskazując w art. 90 ust. 2, że to wykonawca powinien udowodnić

Zamawiającemu, iż jego cena nie jest rażąco niska, i udowodnić to na etapie postępowania o

udzielenie zamówienia. Tym samym jak najbardziej aktualna i wymagająca podkreślenia, jest

wyrażona w powoływanym wyżej orzecznictwie teza o wymaganej staranności wykonawcy w

składaniu wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ustawy, a tym samym ryzyku jakie ponosi w

przypadku uznania, iż są to wyjaśnienia niewystarczające do wykazania legalnego

charakteru jego ceny.

Na marginesie można jeszcze dodać, iż trudno generalnie dekretować optymalny i powinny

kształt czy sposób dowodzenia okoliczności związanych z kalkulacją ceny dokonanej przez wykonawcę

i sposobu prezentowania okoliczności umożliwiających mu jej zaoferowanie. W szczególności w

zależności od indywidualnych okoliczności sprawy, zwłaszcza w związku z rodzajem podawanych

informacji, będzie można ocenić i przyjąć konieczny sposób i stopień uwiarygodnienia podawanych

danych. Nie można więc z góry przesądzić czy w danym przypadku konieczne było przedstawianie

wraz z wyjaśnieniami stosownych dowodów czy też wystarczające było tylko podanie i powołanie

określonych informacji. Można natomiast sformułować jeden generalny postulat, który przy ocenie

wyjaśnień wykonawców powinien być bezwzględnie egzekwowany – wyjaśnienia powinny być

konkretne, jasne, spójne i adekwatne do danego przedmiotu zamówienia i oferty. Stosowana

powszechnie w dokumentach tego typu beletrystyka polegająca na mnożeniu ogólników o wielkim

doświadczeniu wykonawcy, jego znakomitej organizacji produkcji, optymalizacji kosztów, wdrożeniu

niezwykle nowoczesnych i energooszczędnych technologii, posiadaniu wykwalifikowanej acz taniej

kadry, korzystnym położeniu jego bazy czy siedziby, etc… przeważnie nic nie wnosi do sprawy i nie

niesie informacji o żadnych możliwych do uchwycenia wartościach ekonomicznych. Jako taka, może

być traktowana jedynie jako dopełnienie i tło dla bardziej konkretnych i wymiernych danych podawanych

w ramach wyjaśnień, a nie ich podstawa czy zasadnicza treść. Informacje podawane w wyjaśnieniach

powinny być więc na tyle konkretne, aby możliwe było ich przynajmniej przybliżone przełożenie na

36

uchwytne i wymierne wartości ekonomiczne, a także możliwa ich weryfikacja oraz ocena wiarygodności

przez zamawiającego.

Powyższe jest skorelowane z rozkładem ciężaru dowodu w postępowaniu odwoławczym

ustanawianym przez dyspozycję art. 190 ust 1a Pzp – w przypadku, gdy cena danej oferty i

dane podawane w wyjaśnieniach jej dotyczących są kwestionowane, to nie odwołujący, ale

atakowany wykonawca (lub zamawiający) będzie zmuszony wykazać przed Izbą, że cena

rażąco niska nie jest oraz udowodnić okoliczności, na które się powołuje, a które są

kwestionowane. Przy czym w postępowaniu odwoławczym będzie to konieczne przy pomocy

dowodów możliwych do przełożenia na materiał procesowy.

Podkreślić jeszcze raz należy, że w przypadku wystąpienia ustawowych

wyznaczników podejrzenia wystąpienia ceny rażąco niskiej (zaniżenia ceny oferty względem

szacunkowej wartości zamówienia lub średniej ofert złożonych w postępowaniu), ciężar

wykazywania okoliczności, że dana cena ofertowa rażąco niska nie jest, został ściśle i jasno

określony.

Odwołanie KIO 2115/16

Zarzut zaniechania odrzucenia oferty BSB Sp. z o.o. w związku z rażąco niską ceną

ofertową.

Zarzut uznano za zasadny.

Odnosząc powyższe rozważania ogólne do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej

kolejności należy wskazać, iż wyjaśnienia ceny ofertowej B. i S.B. Sp. z o.o. nie wypełniają

powyższych postulatów – w żadnym razie nie mogą zostać uznane za obalające

domniemanie wystąpienia ceny rażąco niskiej.

Po pierwsze w tym przypadku zaznaczyć należy, iż domniemanie takie ewidentnie

wystąpiło. Wskazywane w treści odwołań znaczne różnice pomiędzy szacunkową wartością

zamówienia i cenami wszystkich ofert a ceną oferty wybranej przesądzają o powyższym.

W takiej sytuacji Wykonawca składając swoje wyjaśnienia powinien dołożyć

szczególnej staranności dla wykazania Zamawiającemu, iż oferowana przezeń cena rażąco

niską nie jest.

37

Prawidłowość i zupełność dokonywanych tzw. metodą analityczną kalkulacji i

wyjaśnień ceny wykonania zamówienia, zasadza się przeważnie na prawidłowym określeniu

oraz podaniu przynajmniej większości czynności i nakładów składających się na dany

przedmiot zamówieniu i niezbędnych do jego prawidłowego wykonania, a następnie podaniu

i wykazaniu możliwości wyceny tych elementów dostępnej danemu wykonawcy. Wyjaśnienia

tego typu winny więc w większości przypadków składać się z dwóch możliwie kompletnych i

wzajemnie adekwatnych komponentów: rzeczowego i rachunkowego/kosztowego.

Przy czym na marginesie należy zaznaczyć, iż powyższe uogólnienie, co do

postulowanego kształtu wyjaśnień ceny rażąco niskiej nie wyczerpują całego bogactwa

stanów faktycznych oraz sposobów, przy pomocy których również wykazać można realność

ceny ofertowej. Dla przykładu, w przypadku niektórych przedmiotów zamówienia i w

odniesieniu do niektórych typów wykonawców, bardziej wiarygodnym i miarodajnym

sposobem wykazania prawidłowości kalkulacji cenowej może być przedstawienie kalkulacji

kosztów opartej o rachunek kosztów zmiennych i stałych przedsiębiorstwa.

Zastany w tym przypadku przedmiot zamówienia i jego wycena w znacznym stopniu

sprowadza się do wyceny ryzyk związanych z możliwością wystąpienia awarii, które w

ramach zamówionego serwisu wykonawca winien będzie usunąć (ich częstotliwością,

zakresem rzeczowym… etc.). Ryzyka te rozciągają się od opcji zerowej, tzn. zupełnej

bezawaryjności sprzętu w okresie świadczenia usług, po ewentualność zepsucia się

wszystkiego i dokonania praktycznie wymiany całości serwisowanego sprzętu lub bardzo

znacznej ilości jego komponentów. Tym samym w ramach zidentyfikowanych i przyjętych

przez wykonawcę założeń, co do rzeczowego zakresu świadczenia, które spodziewa się

wykonać, winien przedstawiony zostać opis rzeczowy wycenianych czynności/elementów

oferty oraz dokonana ich wycena z przedstawieniem poziomu kosztów dostępnych

wykonawcy.

W wyjaśnieniach z dnia 14 października 2016 r. wykonawca BSB zdawał się

powyższe uwzględniać i brać pod uwagę. Jednakże czynił to na zbyt wielkim poziomie

ogólności. Wskazywał więc lakonicznie i ogólnikowo, iż w ramach wyceny usług brał pod

uwagę koszty osobowe, koszt zakupu sprzętu oraz zakres spodziewanych awarii

(przyjmowany na podstawie dotychczasowych doświadczeń i dostępnych mu statystyk).

Jednakże w odniesieniu do wyceny części A, w wyjaśnieniach BSB szczegółowej i

kompletnej kalkulacji zaoferowanej ceny w odniesieniu do wycenianych elementów

oferowanego i spodziewanego świadczenia zabrakło. Całość wyjaśnień w tym zakresie

zamknęła się w kilku zdaniach, według których kalkulacja i wycena oferty sprowadzała się do

oparcia się na ofercie generalnego podwykonawcy oraz wycenienia dwukrotnej wymiany

drobnego komponentu serwera, który będzie mógł ewentualnie ulec uszkodzeniu i podlegał

38

będzie wymianie. Koszt powyższego wykazano na poziomie ok. 11 000 zł. (koszt robocizny

plus koszt zakupu podzespołów ustalony na podstawie przykładowej oferty załączonej do

wyjaśnień). Odnośnie całej reszty ceny ofertowej wynoszącej ponad 600 000 zł (odpowiednio

400 000 zł w załączonej ofercie podwykonawcy) podano tylko, że pokrywa wszystkie

ewentualne zakupy elementów i części zamiennych, koszty osobowe, a także zawiera

marżę.

Tego typu wyjaśnienia sprowadzają się więc właściwie do podania, iż wykonawca

wycenia jedną konkretną czynność, którą spodziewa się wykonać w ramach realizacji

zamówienia na poziomie 11 000 zł, a cała pozostała kwota ceny obejmuje jedną rzeczową

pozycję, którą w tym przypadku określić można ewentualnie jako „inne”.

Według wyjaśnień BSB cała pozostała, nierozpisana/niewyjaśniona kosztowo i

rzeczowo cena ofertowa służyć miała kompensacji ryzyk związanych z wykonaniem

przedmiotu zamówienia, tj. pokryciu kosztów bliżej nieokreślonych i niewycenionych awarii

serwisowanego sprzętu, które mogą w trakcie realizacji umowy wystąpić. Nie podano przy

tym żadnych bliższych danych na temat elementów zamówienia, które ewentualnie mogą

zostać wykonane oraz w jaki sposób je wyceniono. Zamawiający nie otrzymał więc żadnych

informacji, które pozwoliłyby mu zweryfikować i ocenić wiarygodność poziomu cen

poszczególnych elementów zamówienia wycenianych przez Wykonawcę i tym samym

realność przyjętej przez BSB wyceny. Ujmując rzecz najprościej: w świetle przedstawionych

wyjaśnień właściwie nie wiadomo, do czego większość ceny ofertowej się odnosi i jaka jest

struktura cen przypisanych w formularzu ofertowym do serwisu poszczególnych serwerów..

Powyższe obrazowane jest najlepiej faktem, iż wykonawca BSB w pierwotnie

składanych wyjaśnieniach w ogóle nie wskazał i nie wycenił wymiany już zepsutych

podzespołów, które wskazano w SIWZ. Dopiero w odpowiedzi na pytanie Zamawiającego

postawione w tym zakresie, pismem z dnia 28 października br. Wykonawca wyjaśnił, że

wycenił te elementy w kwocie 400 000 zł. (której w pierwotnych wyjaśnieniach nie rozpisano)

oraz wykazał koszty ich zakupu.

Przy czym zaznaczyć należy, iż Izba nie podziela założeń czynionych przez

Odwołującego, iż w powinnym poziomie kosztów realizacji zamówienia uwzględnić należy

koszty zakupu 100% zapasu części zamiennych oraz wsparcie autoryzowanego serwisu I..

Za błędne i niedopuszczalne w kontekście oceny charakteru ceny ofertowej, Izba uznaje

jednak również stanowisko skrajnie przeciwne, które sprowadza się do założenia, że w

trakcie realizacji zamówienia prawie nic się nie zepsuje. Właściwe w tym przypadku byłoby

wyznaczenie i wykazanie „złotego środka”, tj. najbardziej prawdopodobnego rzeczowego

zakresu usług, które będą wykonywane i przedstawienie jego wiarygodnej wyceny. Niestety

kształt wyjaśnień BSB w przedmiocie ceny ofertowej przedłożonych Zamawiającemu,

39

uniemożliwiał ocenę i stwierdzenie powyższego. Wskazywany wyżej brak bliższych

informacji na temat założeń rzeczowych i kosztowych Wykonawcy w zakresie ponad 90%

ceny ofertowej, wykluczał możliwość zweryfikowania ich wiarygodności i potwierdzenia

prawidłowości wyceny.

W świetle powyższego uznano, iż Wykonawca w trakcie postępowania

wyjaśniającego nie wykazał Zamawiającemu, w myśl art. 90 ust. 2 ustawy, że oferowana

przezeń cena jest realna i pokrywa całość kosztów wykonania zamówienia oraz nakazano

odrzucenie jego oferty.

Izba pominęła wszystkie dowody składane przez strony zmierzające do wykazywania

cen rynkowych części zamiennych uznając, iż nie mają znaczenia dla sprawy – są

bezprzedmiotowe ponieważ wykraczają poza dokonaną w tym postępowaniu ocenę

wyjaśnień BSB, która posłużyła do nakazania odrzucenia oferty Wykonawcy w związku z

brakiem wykazania w ramach tych wyjaśnień, iż cena jego oferty rażąco niska nie jest.

Zarzut zaniechania odtajnienia wyjaśnień BSB Sp. z o.o. dotyczących rażąco niskiej

ceny.

Zarzut oddalono.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Pzp postępowanie o udzielenie zamówienia jest jawne, a

według art. 8 ust. 2 zamawiający może ograniczyć dostęp do informacji związanych z

postępowaniem o udzielenie zamówienia tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy stanowi, iż nie ujawnia się informacji stanowiących

tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,

jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do

udziału w postępowaniu, zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, iż

zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Wykonawca nie może zastrzec

informacji, o których mowa w art. 86 ust. 4.

Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 Nr 153 poz. 1503 ze zm.) przez tajemnicę

przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne,

technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość

gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania

ich poufności.

W wyjaśnieniach BSB dotyczących ceny rażąco niskiej, których ujawnienia in corpore

domaga się Odwołujący, znajdują się informacje, które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa

40

w rozumieniu ww. przepisów, a Wykonawca zastrzegł i wykazał powyższą okoliczność w

swoim piśmie.

Wskazane wyjaśnienia zawierają informacje na temat metod wyceny danego zakresu

zamówienia oraz własnej metodologii w tym zakresie przyjętej przez Wykonawcę, i jako takie

stanowią informacje organizacyjne przedsiębiorstwa posiadające dlań znaczenie

gospodarcze, które na dodatek nie są powszechnie udostępniane.

Wykonawca BSB wskazał w swoim piśmie z dnia 14 października 2016 r. z jakich

względów podawane informacje związane ze sposobem przygotowania i wyceny oferty mają

dlań znaczenie gospodarcze - zawierają dane na temat podstaw wyliczenia wartości

oferowanych usług i źródeł dostaw oraz know-how Wykonawcy. Wskazania tego typu

pozwalają na materialną ocenę ww. przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa w zakresie

charakteru informacji i ich znaczenia oraz możliwa jest w tym przypadku ocena

wiarygodności tych wskazań.

Natomiast w zakresie przesłanki formalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, a więc

podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania ich poufności, należy stwierdzić, że

okoliczności te zostały wykazane przy ofercie, do czego pismo BSB z 14 października br.

odsyła.

Odwołanie KIO 2116/16

Zarzuty dotyczące utajnienia wykazu osób przez B. i S.B. Sp. z o.o,

Zarzuty są częściowo zasadne.

Przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie przytoczono wyżej, w uzasadnieniu

wyroku dotyczącym odwołania KIO 2115/16.

Zastrzeżenie danych i informacji umożliwiających identyfikację osób, z którymi

Wykonawca współpracuje, i przy pomocy których zamierza wykonywać zamówienie czy

wykazuje spełnianie warunków zamówienia, jest generalnie możliwe, co znajduje

potwierdzenie w dziesiątkach wyroków Izby i sądów okręgowych.

41

W rozpatrywanym przypadku BSB Sp. z o.o. w ofercie uzasadniła zastrzeżenie

wykazu osób jako tajemnicy przedsiębiorstwa, przez wskazanie znaczenia organizacyjnego i

gospodarczego informacji o posiadanych zasobach osobowych. Wskazano również na

możliwość „podkupienia” wysoko wykwalifikowanych współpracowników przez konkurencję.

Powyższe należy uznać za wystarczające wykazanie spełniania materialnych

przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa, w odniesieniu do zastrzeżonych informacji.

Wykonawca wykazał również jakie środki zmierzające do ochrony poufności

informacji podejmuje w swoim przedsiębiorstwie.

Jednakże w odniesieniu do osoby wskazanej w poz. 1 „Wykazu osób – cześć A

zamówienia” nie sposób mówić, o zachowaniu niezbędnych działań w celu zachowania

poufności informacji o współpracy z tą osobą.

Dla przypomnienia należy wskazać, iż informacją materialnie wartą w tym przypadku

ochrony jest fakt współpracy z daną osobą i dane umożliwiające jej identyfikację, w wyniku

czego możliwa byłaby próba nakłonienia członków personelu wykonawcy do przerwania

współpracy. BSB nie wskazywała w swoim uzasadnieniu zastrzeżenia tajemnicy

przedstawionym wraz z ofertą, żadnych innych organizacyjnych względów o znaczeniu

gospodarczym, w szczególności nie podnoszono żadnych okoliczności związanych z

„metodologią przygotowywania oferty”. Tymczasem informacje o współpracy Wykonawcy z

osobą wskazaną w poz. 1 ww. wykazu w zakresie przedmiotowego zamówienia są

powszechne dostępne, a nawet eksponowane przez BSB. Również dane tej osoby są jawne

i podawane przez BSB. Natomiast na czym miałaby polegać tajemnica przedsiębiorstwa

związana z zamieszczeniem ww. osoby w wykazie oraz czemu jej ochrona miałaby w tym

przypadku służyć, tego BSB Sp. z o.o. nie wykazała Zamawiającemu.

W związku z powyższym nakazano Zamawiającemu odtajnienie oferty BSB we

wskazanym w sentencji wyroku zakresie.

Oddalono zarzuty w odniesieniu do pozostałych osób wskazanych w

„Wykazie osób – część A zamówienia” uznając, iż informacje z nimi związane wypełniają

ustawowe przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa i zasługują na ochronę.

Ponadto Izba wskazuje, iż zbędne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było

dociekanie czy BSB Sp. z o.o. jest podmiotem publicznym, o którym mowa w art. 4 ust. 1

ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz.

2058 ze zm.), a to ze względu na przedmiotowe wyłączenie zawarte w jej przepisach –

zgodnie z art. 5 ust. 2 zd. 1 ww. ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu

ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. BSB jest

przedsiębiorcą, a charakter zastrzeganych przez nią informacji jako tajemnicy

przedsiębiorstwa został potwierdzony przez Izbę.

42

Zarzuty dotyczące rażąco niskiej ceny i utajnienia wyjaśnień w jej przedmiocie przez

B. i S.B. Sp. z o.o.

Odwołanie w zakresie rażąco niskiej ceny BSB uwzględniono, a w zakresie utajnienia

wyjaśnień oddalono – z uzasadnieniem tożsamym, jak w przypadku analogicznych zarzutów

odwołania 2115/16.

Zarzuty dotyczący nieprawdziwych informacji, co do składu grupy kapitałowej BSB

Sp. z o.o.

Odwołujący wycofał odwołanie w tym zakresie.

Zarzuty dotyczące utajnienia wykazu osób przez I. Sp. z o.o.

Zarzuty są niezasadne.

Zastrzeżenie danych i informacji umożliwiających identyfikację osób, z którymi

Wykonawca współpracuje, i przy pomocy których zamierza wykonywać zamówienie czy

wykazuje spełnianie warunków zamówienia, jest generalnie możliwe, co znajduje

potwierdzenie w dziesiątkach wyroków Izby i sądów okręgowych.

W rozpatrywanym przypadku I. Sp. z o.o. w ofercie uzasadniła zastrzeżenie wykazu

osób jako tajemnicy przedsiębiorstwa, przez wskazanie, iż wykaz ten zawiera dane i opis

posiadanych kwalifikacji oraz doświadczenia osób dedykowanych do roli zespołu

serwisowego, a współpraca wykazywanych osób z Wykonawcą została objęta klauzulą

poufności.

Powyższe należy uznać za wystarczające wykazanie spełniania materialnych

przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa, w odniesieniu do zastrzeżonych informacji.

Wykonawca wskazał również jakie środki zmierzające do ochrony poufności

informacji podejmuje w swoim przedsiębiorstwie.

Zarzuty dotyczące nieskutecznego udostępnienia I. Sp. z o.o. potencjału przez

podmiot trzeci

43

Zarzut jest niezasadny z uwagi na swoją bezprzedmiotowość – I. nie powołuje się w

swojej ofercie na zasoby podmiotu trzeciego.

Zarzuty dotyczące rażąco niskiej ceny i utajnienia wyjaśnień w jej przedmiocie przez I.

Sp. z o.o.

Zarzuty uznano za niezasadne.

Pismem z dnia 14 października 2016 r. I. wiarygodnie wyjaśniła kalkulację własnej

ceny ofertowej, przedstawiając zarówno swoje założenia cenowe i możliwości kosztowe w

odniesieniu do poszczególnych komponentów zamawianych usług, jak też wykazała te

okoliczności. W szczególności wykazano i omówiono koszty zakupu sprzętu przewidzianego

do wymiany.

W ocenie Izby zarówno przyjęty w wyjaśnieniach zakres napraw, jak i ich wycena nie

budzą wątpliwości, co do ich realności i poprawności, a okoliczności tych nie zmienia ocena

dowodów przedkładanych przez Odwołującego, in corpore uwzględnionych i ocenionych

przez Izbę. Uznano przy tym, iż Odwołujący zawyża szacunki kosztów wykonania

zamówienia przez zawyżanie kosztów części zamiennych dostępnych na rynku oraz przez

przyjmowanie nieprawidłowych założeń, co do zakresu spodziewanych napraw oraz

związanych z tym, niezbędnych nakładów rzeczowych i osobowych.

Wykonawca I. wskazał w swoim piśmie z dnia 14 października 2016 r. z jakich

względów podawane informacje związane ze sposobem przygotowania i wyceny oferty mają

dlań znaczenie gospodarcze - zawierają dane na temat podstaw wyliczenia wartości

oferowanych usług i źródeł dostaw oraz know-how Wykonawcy. Wskazania tego typu

pozwalają na materialną ocenę ww. przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa w zakresie

charakteru informacji i ich znaczenia oraz możliwa jest w tym przypadku ocena

wiarygodności tych wskazań.

Wykonawca wskazał również jakie środki zmierzające do ochrony poufności

informacji podejmuje w swoim przedsiębiorstwie.

Zarzuty dotyczący nieprawdziwych informacji, co do składu grupy kapitałowej I. Sp. z

o.o.

Zarzuty oddalono.

44

Odwołujący nie udowodnił, że p. M.S., członek zarządu wskazanych w wykazie

podmiotów należących do grupy kapitałowej złożonym przez I., kontroluje spółkę N. (w

rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tym samym, że

spółka ta winna zostać uznana za należącą do grupy kapitałowej, w skład której wchodzą: I

Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz S. Sp. z o.o.. W szczególności dowodem tego typu okoliczności

nie jest sam fakt posiadania 50% udziałów w spółce.

W skład grupy kapitałowej nie wchodzą również osoby fizyczne – członkowie

zarządów spółek.

Zarzuty dotyczące utajnienia wykazu osób przez T. Sp. z o.o.

Zarzuty są niezasadne.

Zastrzeżenie na etapie składania ofert, danych i informacji umożliwiających

identyfikację osób, z którymi Wykonawca współpracuje, i przy pomocy których zamierza

wykonywać zamówienie czy wykazuje spełnianie warunków zamówienia, jest generalnie

możliwe, co znajduje potwierdzenie w dziesiątkach wyroków Izby i sądów okręgowych.

W rozpatrywanym przypadku T. Sp. z o.o. w ofercie uzasadniła zastrzeżenie wykazu

osób jako tajemnicy przedsiębiorstwa, przez wskazanie, iż wykaz ten zawiera imiona i

nazwiska oraz opis kwalifikacji osób dedykowanych do obsadzenia poszczególnych

stanowisk, a informacje te mają charakter poufny, co zmierza do ochrony zasobu osobowego

Wykonawcy.

Powyższe należy uznać za wystarczające wykazanie spełniania materialnych

przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa, w odniesieniu do zastrzeżonych informacji.

Wykonawca wskazał również jakie środki zmierzające do ochrony poufności

informacji podejmuje w swoim przedsiębiorstwie.

Zarzuty dotyczące nieskutecznego udostępnienia potencjału T. Sp. z o.o. przez

podmiot trzeci.

Zarzut jest niezasadny z uwagi na swoją bezprzedmiotowość – T. nie powołuje się w

swojej ofercie na zasoby podmiotu trzeciego.

Zarzuty dotyczące rażąco niskiej ceny i utajnienia wyjaśnień w jej przedmiocie przez T.

Sp. z o.o.

45

Zarzuty uznano za niezasadne.

Pismem z dnia 14 października 2016 r. T. wyjaśniła kalkulację własnej ceny ofertowej.

Ponadto samo porównanie cen ofertowych składanych w postępowaniu (w szczególności

fakt, iż tańszą cenę I. nie uznano za rażąco niską, a cenę BSB uznano za takową jedynie w

związku z kształtem wyjaśnień przedłożonych Zamawiającemu) nie uprawnia do

zakwestionowania ceny T..

Wykonawca w swoim piśmie z dnia 14 października 2016 r. wykazał również z jakich

względów podawane informacje związane ze sposobem przygotowania i wyceny oferty mają

dlań znaczenie gospodarcze.

Wykonawca wskazał także jakie środki zmierzające do ochrony poufności informacji

podejmuje w swoim przedsiębiorstwie.

Zarzuty dotyczący nieprawdziwych informacji, co do składu grupy kapitałowej T. Sp. z

o.o.

Zarzut oddalono.

Należy przyznać rację Odwołującemu, iż w dacie składania ofert w przedmiotowym

postępowaniu w zestawieniu podmiotów tworzących grupę kapitałową wraz z T. winna

znaleźć się również I. Sp. z o.o.

Jednakże pominięcie tej informacji w ofercie Wykonawcy nie ma w tym przypadku

żadnego wpływu na wynik postępowania, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3, zgodnie z

którym, z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wyklucza się wykonawców,

którzy złożyli nieprawdziwe informacje mające wpływ lub mogące mieć wpływ na wynik

prowadzonego postępowania.

Brak wykazania umocowania do złożenia oferty T. Sp. z o.o.

Zarzut jest zasadny.

Do oferty T. nie załączono uchwały zgromadzenia wspólników w przedmiocie zmian w

składzie zarządu Spółki.

Jednakże w związku z faktem, że dokumenty potwierdzające umocowanie osoby

podpisującej ofertę T. znajdują się już w posiadaniu Zamawiającego, za zbędne i

bezprzedmiotowe uznano nakazywanie wyrokiem dokonania formalnego wezwania do ich

uzupełnienia.

46

Zarzut podania nieprawdziwych informacji w przedmiocie niezalegania w płatnościach

podatków przez T. Sp. z o.o.

Zarzut jest niezasadny.

Prawidłowość i autentyczność zaświadczenia z Urzędu Skarbowego załączonego do

oferty T. nie budzi żadnych wątpliwości Izby.

Odnośnie zarzutów niespełniania warunków udziału w postępowaniu przez ww.

wykonawców w zakresie dysponowania wymaganymi osobami, Izba stwierdziła, iż żadnych

zarzutów nadających się do rozpoznania w treści odwołania nie sformułowano. Zarzutem

tego typu nie jest samo podanie naruszonego przepisu oraz wskazanie, iż wykonawca nie

wykazał spełniania warunków udziału w postępowaniu, ale konieczne jest powołanie

konkretnych okoliczności faktycznych, na których zarzut się zasadza. Takich okoliczności w

odwołaniu nie podano.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 192 ust. 1 i 2 Pzp orzeczono jak w

sentencji.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10

Pzp stosownie do wyniku spraw oraz zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady

Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od

odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania

(Dz. U. Nr 41, poz. 238).

47