KIO 682/15

Sygn. akt KIO 682/15

WYROK

z dnia 15 kwietnia 2015 r.

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:

Przewodniczący: Anna Packo

Protokolant: Paweł Puchalski

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r., w Warszawie, odwołania

wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 kwietnia 2015 r. przez

wykonawcę

T.I.G. Sp. z o.o. ul. Szarych Szeregów 5, 10-079 Olsztyn

w postępowaniu prowadzonym przez

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Jagiełek

ul. Park 1, 11-015 Olsztynek

orzeka:

1. uwzględnia odwołanie i nakazuje Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy

Państwowe – Nadleśnictwo Jagiełek: unieważnienie czynności wyboru oferty

najkorzystniejszej, unieważnienie czynności odrzucenia oferty T.I.G. Sp. z o.o. oraz

powtórzenie czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty T.I.G. Sp.

z o. o.,

2. kosztami postępowania obciąża Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy

Państwowe – Nadleśnictwo Jagiełek i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr

(słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez T. I. G. Sp. z o.

o. tytułem wpisu od odwołania,

2.2. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe –

Nadleśnictwo Jagiełek na rzecz T.I.G. Sp. z o.o. kwotę 13 600 zł 00 gr (słownie:

trzynaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty

postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu i wynagrodzenia

pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień

publicznych (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 907 z późn. zm.) na niniejszy wyrok – w terminie 7 dni

od dnia jego doręczenia – przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Olsztynie.

Przewodniczący: ……………………..…

3

Sygn. akt: KIO 682/15

Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Jagiełek

prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na „budowę budynku

leśniczówki z budynkiem gospodarczym i zagospodarowaniem terenu” na podstawie ustawy

z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 907

z późn. zm.), w trybie przetargu nieograniczonego.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone 20 lutego 2015 r.w Biuletynie Zamówień

Publicznych pod numerem 38622. Wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone na

podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych.

I Zarzuty i żądania odwołania:

Odwołujący – T.I.G Sp. z o.o. wniósł odwołanie zarzucając zamawiającemu naruszenie:

art. 7 ust. 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 6, art. 87 ust. 1 oraz art. 87 ust. 2 pkt 1-3 oraz art. 92 ust. 1

pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych i wnosząc o unieważnienie czynności odrzucenia

oferty odwołującego na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo zamówień publicznych

i wyboru oferty najkorzystniejszej oraz nakazanie zamawiającemu przeprowadzenia

powtórnego badania i oceny ofert z udziałem odwołującego oraz dokonanie wyboru oferty

najkorzystniejszej na zasadach określonych przepisami ustawy Prawo zamówień

publicznych.

Odwołujący wskazał, iż zamawiający odrzucił jego ofertę powołując się na art. 89 ust. 1 pkt 6

ustawy Prawo zamówień publicznych, z powodu istnienia w niej błędów w obliczeniu ceny.

Zamawiający wskazał, że wykonawca w tabeli zawierającej zestawienie ceny brutto, wartości

podatków i wartości netto dla poszczególnych etapów i całości zamówienia przedstawił

wartości, które nie zgadzają się pod względem rachunkowym. Natomiast w treści

uzasadnienia odrzucenia oferty zamawiający nie wskazał na okoliczność zaistnienia błędu

w obliczeniu oferty i nie wskazał, na czym konkretnie ten błąd polega, przez co odwołujący

pozbawiony jest skutecznej obrony. Zgodnie z dyspozycją art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo

zamówień publicznych zamawiający powinien w sposób jednoznaczny i precyzyjny wskazać

na okoliczności faktyczne stanowiące podstawę podjętej czynności odrzucenia oferty

odwołującego.

4

Odwołujący nie podzielił stanowiska zamawiającego, gdyż w jego ocenie w złożonym

formularzu ofertowym w zakresie obliczenia ceny oferty nie występuje błąd jej obliczenia, jak

również nie zawiera ona błędów rachunkowych.

Poza tym czynność odrzucenia oferty jest przedwczesna, a zamawiający zaniechał

wyjaśnień treści złożonej oferty, jak również poprawienia zaistniałych omyłek, gdyż ustalenia

zamawiającego dotyczące błędów rachunkowych w rzeczywistości mogą być wyłącznie

omyłkami rachunkowymi w świetle przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych i zgodnie

z dyspozycją art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych zamawiający

obowiązany jest do ich poprawienia. Ewentualnie zaistniałe omyłki rachunkowe w obliczeniu

ceny oferty, które zamawiający jest w stanie samodzielnie poprawić, nie są równoznaczne

z błędem obliczenia ceny oferty skutkującym podjęciem czynności jej odrzucenia na

podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo zamówień publicznych.

II Stanowisko zamawiającego

Zamawiający podtrzymał swoją decyzję i wniósł o oddalenie odwołania. Wskazał, iż odrzucił

ofertę odwołującego, gdyż zawierała ona błędy w obliczeniu ceny, a w informacji

o odrzuceniu podał uzasadnienie faktyczne i prawne takiego działania. Zamawiający wskazał

tam, iż „Wykonawca w trakcie przygotowania oferty w formularzu ofertowym, w tabeli

zawierającej zestawienie ceny brutto, wartości podatków i wartości netto dla poszczególnych

etapów i całości zamówienia przedstawił wartości, które nie zgadzają się pod względem

rachunkowym”. Nie jest zatem słuszne twierdzenie odwołującego, że zamawiający nie

wskazał na okoliczność zaistnienia błędu w obliczeniu oferty i nie wskazał, na czym

konkretnie ten błąd polega. Zamawiający wskazał, że w tabeli zawierającej zestawienie ceny

brutto, wartości podatków i wartości netto dla poszczególnych etapów i całości zamówienia

jest kilka błędów, z czego należy wywodzić, iż kwoty nie dają ostatecznie po wykonaniu

działań matematycznych ceny brutto w wysokości 985.273,35 zł.

Zawarte w odwołaniu twierdzenia wzajemnie się wykluczają. Odwołujący po zapoznaniu się

z uzasadnieniem faktycznym i prawnym odrzucenia oferty musiał dokonać sprawdzenia

obliczenia ceny w ofercie i zauważyć, że jako „łączną cenę brutto” wskazał kwotę

„985273,35” zł. Łączna cena netto według oferty to „841244,74 zł” – w podaniu jej słownie

nie wskazano groszy – a „obowiązująca stawka podatku VAT” to „144028,61” zł.

Sprawdzając obliczenie ceny zamawiający stwierdził błąd w dodaniu do siebie kwot:

1) 371.312,90 i 613.960,44 – powinno być 985.273,34, a nie, jak wskazał wykonawca,

985.273,35

2) 29.942,86 i 82.696,23 – powinno być 112.639,09, a nie, jak wskazał wykonawca,

112.639,10,

5

3) 45.586,10 i 98.442,50 – powinno być 144.028,60, a nie, jak wskazał wykonawca,

144.028,61.

Zważywszy na powyższe zamawiający analizował, czy zgodnie z przepisem art. 87 ust. 2 pkt

2 ustawy Prawo zamówień publicznych nakładającym na niego obowiązek poprawienia

w ofercie oczywistych omyłek rachunkowych, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych

dokonanych poprawek, powinien zastosować tę instytucję. Uznał jednak, iż błąd w obliczeniu

ceny nie sprowadza się wyłącznie do błędów w dodawaniu do siebie kwot wyżej

przedstawionych, co można byłoby uznać za oczywiste omyłki rachunkowe, gdyż z kolei

dodanie do siebie kwot:

1) 15.746 27 i 82.696,23 daje sumę 98442,50,

2) 98.442,50 i 515.517,94 daje sumę 613.960,44,

3) 15.643,24 i 29.942,86 daje sumę 45.586,10,

4) 45.586,10 i 325.726,80 daje sumę 371.312,90,

5) 31.389,51 i 112.639,10 daje sumę 144.028,61,

6) 144.028,61 i 841244,74 daje sumę 985.273,35.

Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać, że doszło do oczywistej omyłki rachunkowej,

którą zamawiający miał obowiązek poprawić w ofercie. Omyłka rachunkowa stanowi wynik

błędnego działania na liczbach, działania arytmetycznego. Błędu odwołującego nie da się

poprawić kierując się logicznym ciągiem czynności występujących przy sporządzaniu oferty.

Odwołujący, zarzucając zamawiającemu naruszenie art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo

zamówień publicznych, nie wskazuje w odwołaniu, na czym miałaby polegać oczywista

omyłka rachunkowa.

Według zamawiającego doszło do błędu w obliczeniu ceny, to jest błędu polegającego na

wadliwym doborze przez wykonawcę poszczególnych elementów mających wpływ na

właściwe obliczenie ceny. Poprawienie błędu musiałoby sprowadzać się do poprawienia

którejś z kwot lub którychś kwot pierwotnie błędnie wpisanych w tabeli zawierającej

zestawienie ceny brutto, wartości podatków i wartości netto dla poszczególnych etapów

i całości zamówienia, ale nie błędnie wpisanych w wyniku popełnienia przez wykonawcę

oczywistych omyłek rachunkowych, które dałyby się poprawić przez zamawiającego, gdyby

ten kierował się logicznym ciągiem czynności występujących przy sporządzaniu oferty.

Zamawiający rozważał zastosowanie art. 87 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych,

uznał jednak, iż nie może z niego skorzystać, gdyż żądanie wyjaśnień od wykonawcy

sprowadzałoby się do ustalenia, gdzie odwołująca się spółka popełniła błąd polegający na

wadliwym doborze poszczególnych elementów mających wpływ na właściwe obliczenie

ceny, następnie musiałoby dojść do zmiany treści oferty, a w dalszej kolejności dopiero do

poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej. Działanie takie godziłoby w zasady określone

przepisach art. 7 ust. 1 i 3 ustawy Prawo zamówień publicznych.

6

Zamawiający podniósł też, iż odwołująca się spółka w ogóle nie uzasadniła zarzutów

naruszenia art. 87 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy Prawo zamówień publicznych.

III Ustalenia Izby w kwestiach formalnych

Na wstępie Izba stwierdziła, że nie zachodzi żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem

odwołania, opisanych w art. 189 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych, a odwołujący

ma interes we wniesieniu odwołania.

IV Ustalenia Izby co do zarzutów

Izba ustaliła, iż stan faktyczny postępowania nie jest sporny między stronami.

W oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentacji postępowania oraz

złożonych oświadczeń i dokumentów Izba ustaliła i zważyła, co następuje: odwołanie

zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych zamawiający powinien

poprawić w ofercie stwierdzone tam oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem

konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,

Odwołujący w tabeli zawartej w formularzu ofertowym podał następujące kwoty:

Cena brutto Podatek VAT Podatek VAT Łącznie Wartość [zł] 8% [zł] 23% [zł] podatek VAT netto [zł]

[zł] 985.273,35 31.389,51 112.639,10 144.028,61 Całość

zamówienia 371.312,90 15.643,24 29.942,86 45.586,10 325.726,80 Etap 1

613.960,44 15.746,27 82.696,23 98.442,50 515.517,94 Etap 2

Tymczasem poprawne obliczenia powinny wyglądać następująco:

Cena brutto Podatek VAT Podatek VAT Łącznie Wartość [zł] 8% [zł] 23% [zł] podatek VAT netto [zł]

[zł] 985.273,34 112.639,09 144.028,60 31.389,51 841.244,74 Całość

zamówienia 371.312,90 15.643,24 29.942,86 45.586,10 325.726,80 Etap 1

613.960,44 15.746,27 82.696,23 98.442,50 515.517,94 Etap 2

7

Z powyższego wynika, iż odwołujący popełnił najbardziej klasyczną omyłkę rachunkową

polegającą na błędnym sumowaniu kwot 82.696,23 i 29.942,86, z którego uzyskał błędną

kwotę 112.639,10 (zamiast 112.639,09), a w konsekwencji – przy sumowaniu kolejnych

kwot, także w dalszych obliczeniach otrzymywał „dodatkowy” 1 grosz.

Błąd ten niewątpliwie wywodzi się z wyżej wskazanego sumowania 82.696,23 i 29.942,86,

gdyż było to pierwsze działanie, które musiał wykonać odwołujący – dopiero następnie

zsumować podatek VAT 8% i 23%, by uzyskać „Łącznie podatek VAT [zł]”, a następnie

„Cenę brutto [zł]”. Przy czym cenę brutto za całość zamówienia można było uzyskać na dwa

sposoby: albo sumując kolumnę „Cena brutto [zł]”, albo wers „Całość zamówienia” (w obu

wypadkach powinien wyjść ten sam wynik – 985.273,34 zł.

Jak widać z obliczeń zawartych w formularzu odwołującego, zsumował on wers „Całość

zamówienia”, w którym figurował dodatkowy grosz, a więc i wartość końcowa była większa

o ten grosz. W tym wypadku dodawanie zostało dokonane prawidłowo (choć w oparciu

o błędną liczbę), zatem i uzyskana suma była poprawna, choć o jeden grosz wyższa.

Tym samym, wbrew twierdzeniu zamawiającego, błąd odwołującego da się wyjaśnić

i następnie poprawić, kierując się logicznym ciągiem czynności występujących przy

sporządzaniu oferty. Omyłki te są tak ewidentne, że można uznać je za „oczywiste”, tak

samo jak oczywisty i jednoznaczny jest sposób ich poprawienia.

Art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych wskazuje na poprawienie omyłki

rachunkowej „z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych”, gdyż oczywiste jest, że jeśli

omyłka zostanie popełniona na pierwszym etapie obliczeń, będzie ona wpływała na błędne

dalsze działania wykonawcy i to nie tylko matematyczne, ale również przy wpisywaniu kwot

do innych części oferty, czy opisywaniu ich słownie – tak jak miało to miejsce w formularzu

ofertowym odwołującego.

Zatem, jak wskazano powyżej, zamawiający musi prześledzić kolejność obliczeń – odnaleźć

pierwszy błąd i jego konsekwencje.

W niniejszym przypadku będzie to poprawienie kwoty „112.639,10” na „112.639,09”, kwoty

„144.028,61” na „144.028,60” i kwoty „985.273,35” na „985.273,34”.

Przy czym kwoty 985.273,35 i 144.028,61 należy poprawić także (w wersji cyfrowej i słownej)

w pierwszej części punktu 3. formularza oferty: „Oferujemy wykonanie robót budowlanych,

będących przedmiotem zamówienia za łączną cenę brutto: …….. zł (słownie: …….. złotych)

w tym: łączna cena netto: …….. zł (słownie: …….. złotych) obowiązująca stawka podatku

VAT …….. zł (słownie: …….. złotych)”, do której zostały przeniesione błędne kwoty z tabeli.

Nie ma przeszkód także, by zamawiający w punkcie „łączna cena netto słownie” dopisał

zapomniane „74/100”. Przy tym podawanie w części „słownie” groszy w postaci ułamka jest

8

powszechnie przyjęte i akceptowane (choć oczywiście wciąż jest to wskazanie cyfrowo, a nie

słownie). Notabene – technicznie nieprawidłowe wskazanie kwoty „słownie” to omyłka

pisarska, gdyż wynika z pominięcia, przekręcenia lub nieprawidłowego doboru słowa (tu:

cyfry), jednak w rachunkowości jest traktowana jako omyłka rachunkowa, choć nie jest

związana z błędem matematycznym. Tak też była traktowana w dawnym art. 88 ustawy

Prawo zamówień publicznych, w którym był wskazany sposób poprawiania omyłek

rachunkowych.

Według swojego uznania co do konieczności uzupełnienia tabeli zamawiający może dopisać

także „841.244,74” w pustej komórce tabeli (jest to kwota zarówno wynikająca z sumowania

kolumny, jak i wpisana w części pierwszej punktu 3.) – jej uzupełnienie czy też brak w tym

miejscu nie ma znaczenia dla treści oferty.

Odwołujący ma też rację w kwestii nieprawidłowego sformułowania informacji o przyczynach

odrzucenia oferty – uzasadnienie faktyczne jest niekompletne. Niewystarczające jest bowiem

stwierdzenie, że zamawiający stwierdził błąd w obliczeniu ceny (czy też liczne błędy),

a wykonawca powinien ponownie przeliczyć ofertę i sobie je ustalić – zamawiający powinien

wskazać konkretnie, jakie błędy znalazł i na czym one polegają, ewentualnie także, dlaczego

uznał je za błędy w obliczeniu ceny, a nie omyłki rachunkowe.

W związku z powyższym Izba orzekła jak w sentencji uwzględniając odwołanie.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy

Prawo zamówień publicznych, stosownie do wyniku postępowania, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt

1, § 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r.

w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów

w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238).

Przewodniczący: ……………………..…

9