KIO 629/16

Sygn. akt KIO 629/16

WYROK

z dnia 10 maja 2016 r.

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:

Przewodniczący: Anna Packo

Andrzej Niwicki

Marzena Ordysińska

Protokolant: Aneta Górniak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r., w Warszawie, odwołania wniesionego

do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 22 kwietnia 2016 r. przez

Polski Związek Pracodawców Budownictwa ul. Żelazna 59A/0026, 00-848 Warszawa

w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego

Gminę Bytom – Miejski Zarząd Dróg i Mostów ul. Smolenia 35, 41-902 Bytom

przy udziale wykonawców:

BUDIMEX S.A. ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa,

Eurovia Polska S.A., Bielany warszawskie, ul. Szwedzka 5, 55-040 Kobierzyce,

Strabag Infrastruktura Południe Sp. z o.o., Wysoka, ul. Lipowa 5A, 52-200 Wrocław

zgłaszających przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie odwołującego

orzeka:

1. uwzględnia odwołanie w zakresie:

1.1. zarzutu nr (ix) i nakazuje zamawiającemu modyfikację subklauzuli 5.4.6

Warunków Szczegółowych Kontraktu poprzez wskazanie, że kwota wynagrodzenia

wypłaconego przez zamawiającego bezpośrednio podwykonawcy lub dalszemu

podwykonawcy zostanie potrącona z wynagrodzenia należnego wykonawcy,

1

1.2. zarzutu nr (x) i nakazuje zamawiającemu wykreślenie wymagania zawartego

w punkcie XV.5 specyfikacji istotnych warunków zamówienia i klauzuli 4.2.

Warunków Szczegółowych Kontraktu lub jego modyfikację w sposób

uwzględniający przepisy prawa krajowego oraz prawa unijnego dotyczące

swobody świadczenia usług, a także zawarte umowy międzynarodowe,

2. w pozostałym zakresie oddala odwołanie,

3. kosztami postępowania obciąża Gminę Bytom – Miejski Zarząd Dróg i Mostów i:

3.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20 000 zł 00 gr

(słownie: dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez Polski

Związek Pracodawców Budownictwa tytułem wpisu od odwołania,

3.2. zasądza od Gminy Bytom – Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów na rzecz

Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa kwotę 23 600 zł 00 gr (słownie:

dwadzieścia trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty

postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu i wynagrodzenia

pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień

publicznych (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 2164) na niniejszy wyrok – w terminie 7 dni od dnia jego

doręczenia – przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do

Sądu Okręgowego w Katowicach.

Przewodniczący: ……………………..…

……………………..…

……………………..…

2

Sygn. akt: KIO 629/16

Zamawiający: Gmina Bytom – Miejski Zarząd Dróg i Mostów prowadzi postępowanie

o udzielenie zamówienia publicznego na „wyłonienie Wykonawcy Robót Budowlanych dla

realizacji projektu pn. Bytomska Centralna Trasa Północ – Południe BCT N-S jako nowy ciąg

drogi wojewódzkiej” na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień

publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2164), w trybie przetargu nieograniczonego.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane 13 kwietnia 2016 r. w Dzienniku Urzędowym

Unii Europejskiej pod numerem 2016/S 072-125268. Wartość zamówienia jest większa niż

kwoty określone na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych.

Odwołujący – Polski Związek Pracodawców Budownictwa wniósł odwołanie wobec treści

ogłoszenia o zamówieniu i specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Na wstępie Izba stwierdziła, że nie zachodzi żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem

odwołania, opisanych w art. 189 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych, a Odwołujący

ma interes we wniesieniu odwołania jako podmiot, o którym mowa w art. 179 ust. 2 ustawy

Prawo zamówień publicznych.

Izba ustaliła, że przedmiotem sporu są następujące postanowienia odpowiednio ogłoszenia

o zamówieniu i specyfikacji istotnych warunków zamówienia, w ramach których Odwołujący

zarzucił Zamawiającemu naruszenie ustawy Prawo zamówień publicznych w zakresie:

(i) art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 4 i ust. 5 poprzez opisanie warunku udziału w postępowaniu

dotyczącego dysponowania osobą zdolną do wykonania zmówienia, tj. kierownikiem

budowy, w sposób nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz w sposób niemający

na celu zweryfikowanie zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia

a mający na celu ograniczenie konkurencyjności,

(ii) art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 4 i ust. 5 poprzez opisanie warunku udziału w postępowaniu

dotyczącego dysponowania osobą zdolną do wykonania zmówienia, tj. geodetą/geodetami,

w sposób niezwiązany z przedmiotem zamówienia oraz w sposób niemający na celu

zweryfikowania zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, a mający na

celu ograniczenie konkurencyjności,

(iii) art. 7 ust. 3 oraz art. 36 ust. 1 pkt 6 poprzez wskazanie, iż wykonawca winien złożyć

dokumenty będące oświadczeniami i dokumentami potwierdzającymi spełnianie warunków

3

udziału w postępowaniu we wskazanej w punkcie VI.2.1) specyfikacji istotnych warunków

zamówienia kolejności,

(iv) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 i 353 1 Kodeksu cywilnego, a także art. 471 i 473 § 1

Kodeksu cywilnego w zw. z art. 14 i 139 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez

ukształtowanie warunków umowy w sposób sprzeczny z właściwością wzajemnego stosunku

zobowiązaniowego, powodujące rażącą nierównowagę stron stosunku cywilnoprawnego

oraz naruszający zasady prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego

w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji – poprzez opisanie w punkcie XIl.4

specyfikacji istotnych warunków zamówienia, iż w Cenie Kontraktowej wykonawca winien

uwzględnić w szczególności ryzyka związane z budową takie jak (i) ryzyko braku lub

niepełnego uwzględnienia w dokumentacji technicznej kolizji z infrastrukturą techniczną,

instalacjami lub urządzeniami obcymi, w szczególności podziemnymi, (ii) ryzyko związane

z położeniem Terenu Budowy na obszarach narażonych na oddziaływanie górnicze, (iii)

ryzyko wystąpienia odmiennych niż określone w dokumentacji technicznej warunków

hydrologicznych i glebowych, (iv) ryzyko występowania niekorzystnych warunków fizycznych

lub niekorzystnych warunków atmosferycznych, w ilościach i rozmiarach większych niż

standardowe, a także wskazanie w punkcie III.5 specyfikacji istotnych warunków

zamówienia, iż ewentualny brak w przedmiarach robót koniecznych do wykonania na

podstawie dokumentacji projektowej (w tym w Projekcie Wykonawczym) nie zwalnia

Wykonawcy z obowiązku ich wykonania na podstawie projektu, wiedzy technicznej i sztuki

budowlanej, w cenie zaoferowanej w ofercie,

(v) art. 7 ust. 1, oraz art. 5 i art. 353 1 Kodeksu cywilnego, a także art. 632 § 1 Kodeksu

cywilnego, art. 471 i 473 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 14 i 139 ust. 1 ustawy Prawo

zamówień publicznych poprzez ukształtowanie warunków umowy w sposób sprzeczny

z właściwością wzajemnego stosunku zobowiązaniowego, powodujące rażącą

nierównowagę stron stosunku cywilnoprawnego oraz naruszający zasady prowadzenia

postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w sposób zapewniający zachowanie

uczciwej konkurencji – poprzez opisanie w punkcie XII.4 specyfikacji istotnych warunków

zamówienia, iż w Cenie Kontraktowej wykonawca winien uwzględnić w szczególności ryzyka

związane z ryczałtowym charakterem wynagrodzenia m. in. ryzyko wystąpienia dodatkowych

kosztów związanych z przywróceniem do stanu poprzedniego lub naprawami zniszczeń

i uszkodzeń w rzeczach i/lub terenach zniszczonych lub zdegradowanych w związku

z realizacją przedmiotu zamówienia,

(vi) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 143b ust. 1 i 143b ust. 5 ustawy Prawo zamówień

publicznych poprzez określenie w punkcie XIV.5.4) specyfikacji istotnych warunków

zamówienia, że wykonawca przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego

4

zobowiązany jest do przedłożenia projektu/-ów umowy/-ów o podwykonawstwo, których

przedmiotem są roboty budowlane lub kopii zawartej umowy o podwykonawstwo,

(vii) art. 7 ust. 1 i ust. 3, art. 36b ust. 1 i ust. 2 oraz art. 143b ust. 1 ustawy Prawo zamówień

publicznych poprzez określenie w subklauzuli 5.1.2. Warunków Szczególnych Kontraktu, że

jeżeli Wykonawca lub podwykonawca zamierzają zawrzeć umowy o podwykonawstwo,

których przedmiotem będą roboty budowlane, zobowiązani są na co najmniej 7 dni przed

wyznaczonym terminem na zawarcie Aktu Umowy do przedłożenia Zamawiającemu

projektów tych umów, celem wpisania danych Podwykonawców oraz zakresu robót, która

zostanie im powierzona do Aktu Umowy, a także w subklauzuli 5.1.3. Warunków

Szczególnych Kontraktu, że po zawarciu Aktu Umowy w przypadku zamiaru zmiany

Podwykonawców lub zakresu powierzonych im robót, lub wprowadzenia nowych

Podwykonawców, Wykonawca zobowiązany jest do przedłożenia Inżynierowi projektów

umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są roboty budowlane,

(viii) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 i art. 353 1 Kodeksu cywilnego, a także art. 471 i art. 473 §

2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 14 i art. 139 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych

poprzez ukształtowanie warunków umowy w sposób sprzeczny z właściwością wzajemnego

stosunku zobowiązaniowego, powodujące rażącą nierównowagę stron stosunku

cywilnoprawnego oraz naruszający zasady prowadzenia postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji

– w następstwie określenia w subklauzuli 1.1.4.3. Warunków Szczególnych Kontraktu, że

dochodzenie Kosztu jest możliwe, jeżeli zajdą okoliczności przewidziane w art. 67 ust. 1 pkt

5 i 6 ustawy Prawo zamówień publicznych lub na zasadach przewidzianych w art. 632

Kodeksu cywilnego.

(ix) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 143c ust. 6 poprzez określenie w subklauzuli 5.4.6

Warunków Szczegółowych Kontraktu, że kwota wynagrodzenia wypłaconego podwykonawcy

pomniejsza proporcjonalnie Cenę Kontaktową płatną Wykonawcy,

(x) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 148 ust. 1 poprzez określenie w punkcie XV.5 specyfikacji

istotnych warunków zamówienia oraz w Klauzuli 4.2. Warunków Szczególnych Kontraktu, że

zabezpieczenie winno być wystawione przez bank lub zakład ubezpieczeń mający siedzibę

na terenie Rzeczpospolitej Polskiej lub bank lub zakład ubezpieczeń zagraniczny mający

oddział z siedzibą na terenie Rzeczpospolitej Polskiej,

(xi) art. 7 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 i art. 353 1 Kodeksu cywilnego, a także art. 471 i art. 473 §

2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 14 i art. 139 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych

poprzez ukształtowanie warunków umowy w sposób sprzeczny z właściwością wzajemnego

stosunku zobowiązaniowego, powodujące rażącą nierównowagę stron stosunku

cywilnoprawnego oraz naruszający zasady prowadzenia postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji

5

– w następstwie skreślenia w Klauzuli 17.4 [Następstwa ryzyka Zamawiającego] Warunków

Szczególnych Kontraktu pkt (b) określającego obowiązek zapłaty Kosztu przez

Zamawiającego.

Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania w całości oraz nakazanie Zamawiającemu

zmiany postanowień ogłoszenia o zamówieniu oraz Specyfikacji Istotnych Warunków

Zamówienia w następujący sposób:

1. zmiany sposobu oceny spełnienia warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wiedzy

i doświadczenia, opisanego w Sekcji III pkt III.2.1. 2.2). 1. (Sytuacja podmiotowa

wykonawców, w tym wymogi związane z wpisem do rejestru zawodowego lub handlowego)

ogłoszenia o zamówieniu oraz w pkt. V.2.2 ppkt 1 specyfikacji istotnych warunków

zamówienia w taki sposób, aby osoba wskazana na stanowisko Kierownika Budowy musiała

posiadać minimum 3-letnie doświadczenie w charakterze kierownika budowy lub kierownika

robót drogowych przy budowie dróg, licząc od momentu uzyskania uprawnień,

2. zmiany sposobu oceny spełnienia warunku udziału w postępowaniu dotyczącego wiedzy

i doświadczenia, opisanego w Sekcji III pkt III.2.1. 2.2).8. (Sytuacja podmiotowa

wykonawców, w tym wymogi związane z wpisem do rejestru zawodowego lub handlowego)

ogłoszenia o zamówieniu oraz w pkt. V.2.2 ppkt 8 specyfikacji istotnych warunków

zamówienia w taki sposób, aby osoba wskazana na stanowisko geodety nie musiała

posiadać uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji zgodnie z art. 43 pkt 1-3 ustawy

Prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie geodezyjnych pomiarów podstawowych,

3. zmiany punktu VI.2.1) specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez usunięcie

zapisu, iż wykonawca winien złożyć dokumenty będące oświadczeniami i dokumentami

potwierdzającymi spełnianie warunków udziału w postępowaniu we wskazanej w punkcie

VI.2.1) kolejności,

4. zmiany punktu XII.4 specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez usunięcie

zapisu, iż w Cenie Kontraktowej wykonawca winien uwzględnić w szczególności ryzyka

związane z budową takie jak (i) ryzyko wystąpienia robót niezbędnych dla wykonania

przedmiotu zamówienia, wynikających z zasad sztuki budowlanej, a nie wskazanych

w dokumentacji technicznej, (ii) ryzyko braku lub niepełnego uwzględnienia w dokumentacji

technicznej kolizji z infrastrukturą techniczną instalacjami lub urządzeniami obcymi,

w szczególności podziemnymi, (iii) ryzyko związane z położeniem Terenu Budowy na

obszarach narażonych na oddziaływanie górnicze, (iv) ryzyko wystąpienia odmiennych niż

określone w dokumentacji technicznej warunków hydrologicznych i glebowych, (v) ryzyko

występowania niekorzystnych warunków fizycznych lub niekorzystnych warunków

atmosferycznych, w ilościach i rozmiarach większych niż standardowe, oraz nakazanie

Zamawiającemu zmiany w pkt. III.5 SIWZ poprzez usunięcie zapisu, iż ewentualny brak

6

w przedmiarach robót koniecznych do wykonania na podstawie dokumentacji projektowej

(w tym w Projekcie Wykonawczym) nie zwalnia Wykonawcy z obowiązku ich wykonania na

podstawie projektu, wiedzy technicznej i sztuki budowlanej, w cenie zaoferowanej w ofercie,

5. usunięcie w punkcie XII.4 specyfikacji istotnych warunków zamówienia zapisu, iż w Cenie

Kontraktowej wykonawca winien uwzględnić w szczególności ryzyka związane

z ryczałtowym charakterem wynagrodzenia m. in. ryzyko wystąpienia dodatkowych kosztów

związanych z przywróceniem do stanu poprzedniego lub naprawami zniszczeń i uszkodzeń

w rzeczach i/lub terenach zniszczonych lub zdegradowanych w związku z realizacją

przedmiotu zamówienia, ewentualnie jego zmianę poprzez doprecyzowanie, iż chodzi

o zniszczenia i uszkodzenia w rzeczach i/lub terenach zniszczonych lub zdegradowanych

w związku z realizacją przedmiotu zamówienia a spowodowanych przez Wykonawcę lub

podmioty za które Wykonawca ponosi odpowiedzialność,

6. zmiany w punkcie XIV.5.4) specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez usunięcie

zapisu, że wykonawca przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego

zobowiązany jest do przedłożenia projektu/-ów umowy/-ów o podwykonawstwo, których

przedmiotem są roboty budowlane lub kopii zawartej umowy o podwykonawstwo,

7. zmiany w subklauzuli 5.1.2. Warunków Szczególnych Kontraktu poprzez jej skreślenie,

ewentualnie zmianę w ten sposób, że otrzyma ona brzmienie „Wykonawca zobowiązany jest

do podania nazw (firm) podwykonawców, na których zasoby wykonawca powołuje się na

zasadach określonych w art. 26 ust. 2b, w celu wykazania spełniania warunków udziału

w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1, nie później niż do momentu zawarcia Aktu

Umowy.”,

8. zmiany w subklauzuli 5.1.3. Warunków Szczególnych Kontraktu w ten sposób, że otrzyma

ona brzmienie „Jeżeli zmiana albo rezygnacja z Podwykonawcy dotyczy podmiotu, na

którego zasoby wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 26 ust. 2b PZP,

w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, Wykonawca jest

obowiązany wykazać Zamawiającemu, iż proponowany inny podwykonawca lub wykonawca

samodzielnie spełnia je w stopniu nie mniejszym niż wymagany w trakcie postępowania

o udzielenie zamówienia”,

9. zmiany subklauzuli 5.4.6 Warunków Szczegółowych Kontraktu w ten sposób, że otrzyma

ona brzmienie „W przypadku dokonania bezpośredniej zapłaty podwykonawcy Zamawiający

potrąca kwotę wypłaconego wynagrodzenia z Ceny Kontraktowej płatnego Wykonawcy”

10. zmiany w pkt. XV.5 specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz w Klauzuli 4.2.

[Zabezpieczenie Wykonania] Warunków Szczególnych Kontraktu poprzez usunięcie zapisu,

że zabezpieczenie należytego wykonania umowy winno być wystawione przez bank lub

zakład ubezpieczeń mający siedzibę na terenie Rzeczpospolitej Polskiej lub bank lub zakład

ubezpieczeń zagraniczny mający oddział z siedzibą na terenie Rzeczpospolitej Polskiej,

7

11. zmiany Klauzuli 17.4 [Następstwa ryzyka Zamawiającego] Warunków Szczególnych

Kontraktu poprzez przywrócenie skreślonego punktu (b) określającego obowiązek zapłaty

Kosztu przez Zamawiającego.

12. zasądzenia od Zamawiającego kosztów postępowania odwoławczego.

Izba ustaliła, iż stan faktyczny postępowania (treść ogłoszenia o zamówieniu i specyfikacji

istotnych warunków zamówienia) nie jest sporny między Stronami.

Po zapoznaniu się z przedmiotem sporu oraz argumentacją obu Stron, w oparciu o stan

faktyczny ustalony podczas rozprawy Izba ustaliła i zważyła, co następuje: odwołanie

zasługuje na uwzględnienie w zakresie zarzutu nr (ix) i zarzutu nr (x). W pozostałym zakresie

Izba oddaliła odwołanie.

W zakresie zarzutu nr (i) dotyczącego opisania warunku udziału w postępowaniu

dysponowania kierownikiem budowy, w sposób nieproporcjonalny do przedmiotu

zamówienia oraz w sposób niemający na celu zweryfikowania zdolności wykonawcy do

należytego wykonania zamówienia, lecz ograniczenie konkurencyjności, Izba stwierdziła, że,

wobec brzmienia argumentacji Odwołującego co do samego zarzutu, jak i żądania zmiany,

zarzut ten nie potwierdził się.

Odwołujący zażądał zmiany ogłoszenia o zamówieniu oraz specyfikacji istotnych warunków

zamówienia w taki sposób, aby osoba wskazana na stanowisko Kierownika Budowy musiała

posiadać nie minimum 10-letnie, lecz 3-letnie doświadczenie w charakterze kierownika

budowy lub kierownika robót drogowych przy budowie dróg, licząc od momentu uzyskania

uprawnień. Uzasadnieniem żądania doświadczenia jedynie 3-letniego, według

Odwołującego, był fakt, że okres realizacji zamówienia wynosi niewiele ponad 2 lata.

Jednak, zdaniem Izby, okres realizacji zamówienia nie ma żadnego związku z wymaganiami

co do okresu doświadczenia kierownika budowy. Doświadczenie to ma odnosić się bowiem

do rodzaju i stopnia skomplikowania robót budowlanych, czyli, jak słusznie wskazał

Zamawiający – opisu przedmiotu zamówienia.

Zamawiający wyjaśnił w szczególności, że roboty będą skomplikowane; prowadzone będą

na trudnym terenie gminy górniczej, co ma ogromny wpływ na warunki budowy, jest to

zamówienie duże i trudne ze względu m. in. na szczególny teren, silnie zurbanizowany na

terenach poprzemysłowych, a w zakres zamówienia wchodzi budowa takich obiektów

inżynieryjnych jak mosty i wiadukty nad torami kolejowymi, roboty będą prowadzone bez

wyłączenia ruchu drogowego, w pobliżu cieków wodnych. Kierownik będzie musiał kierować

wieloosobowymi zespołami pracowników. Wyjaśnił też, że wyznaczony termin wykonania

wynika z harmonogramu finansowania ze środków unijnych.

8

Odwołujący w żaden inny sposób, poza terminem realizacji zamówienia, nie wyjaśnił,

dlaczego okres doświadczenia 10-letni jest zbyt długi, a 3-letni wystarczający. Zdaniem Izby

argumentacja Zamawiającego jest bardziej przekonująca, a doświadczenie 3-letnie wydaje

jej się zbyt małe, by objąć kierownictwo skomplikowanych robót. Do tego rozumowanie

Odwołującego, zdaniem Izby, zawiera błąd logiczny – gdyby bowiem Zamawiający na te

same roboty wyznaczył okres 3-letni, według wzoru przyjętego przez Odwołującego, mógłby

żądać ok. 5-letniego doświadczenia, a gdyby zażądał ich wykonania w ciągu roku (a więc

tym samym znacznie utrudnił wykonanie zamówienia), mógłby żądać niecałych 2 lat

doświadczenia.

W zakresie zarzutu nr (ii) dotyczącego opisania warunku udziału w postępowaniu

dysponowania geodetą/geodetami, w sposób niezwiązany z przedmiotem zamówienia oraz

w sposób niemający na celu zweryfikowania zdolności wykonawcy do należytego wykonania

zamówienia, lecz ograniczenie konkurencyjności, Izba stwierdziła, że, zarzut ten nie

potwierdził się.

Odwołujący żądał zmiany warunku w taki sposób, aby osoba wskazana na stanowisko

geodety nie musiała posiadać uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji zgodnie z art.

43 pkt 1-3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie geodezyjnych pomiarów

podstawowych. Odwołujący wskazał, że dokumentacja projektowa nie zawiera zapisów

dotyczących obowiązku wznowienia przez wykonawcę punktów granicznych oraz

przeniesienia punktów osnowy geodezyjnej.

Z kolei Zamawiający wskazał, że opis przedmiotu zamówienia wskazuje na wystąpienie

czynności opisanych w art. 43 pkt 1-3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W specyfikacji technicznej D-01.00.00 „Roboty przygotowawcze”, pkt 1.3, 5.4.1, 5.4.3, 5.5.2

wskazano na zakres prac, które będą wymagane od geodety lub geodetów (gdyż może być

to jeden geodeta z trzema zakresami uprawnień lub kilku łącznie posiadających takie

uprawnienia). Zamawiający podkreślił, iż roboty będą odbywały się na terenach bardzo

zniszczonych, poprzemysłowych, pogórniczych. Projektant oparł się na dokumentach

ośrodka geodezyjnego, ale sam Zamawiający nie ma pewności, że dane geodezyjne są

prawidłowe oraz poprawnie i w całości naniesione na mapy. W trakcie realizacji zamówienia

mogą zdarzyć się spory co do ustalania granic oraz możliwość zniszczenia i konieczność

wznowienia punktów granicznych. Doświadczenie Zamawiającego wynikające z realizacji

innych umów wskazuje, że powinien postawić taki wymóg. Zdaniem Zamawiającego

warunek nie jest nadmierny i wygórowany, a wykonawcy mają równe szanse na uzyskanie

zamówienia.

9

Tym samym, zdaniem Izby, nie ma racji Odwołujący, że wymagane uprawnienia są

Zamawiającemu zbędne i wykraczają poza zakres planowanych robót. Oczywiście,

Zamawiający mógł zdecydować, że nie będzie stawiał wymogu dotyczącego geodetów

w ramach warunków udziału w postępowaniu, gdyż warunki nie muszą obejmować

wszystkich osób z zespołu i to Zamawiający decyduje, które osoby są dla niego szczególnie

istotne – jednak jest to suwerenna decyzja Zamawiającego.

W zakresie zarzutu nr (iii) dotyczącego wskazania, iż wykonawca winien złożyć dokumenty

będące oświadczeniami i dokumentami potwierdzającymi spełnianie warunków udziału

w postępowaniu we wskazanej w punkcie VI.2.1) specyfikacji istotnych warunków

zamówienia kolejności, Izba stwierdziła, że zarzut nie potwierdził się.

Zdaniem Izby wymóg ten nie ma żadnego istotnego znaczenia dla postępowania

i przygotowywanej oferty. Wymóg ten ma charakter jedynie techniczny, porządkujący

i mający ułatwić Zamawiającemu sprawdzanie oferty. Jeśli nawet wykonawca ułoży

dokumenty w innej kolejności, nie będzie to miało negatywnego skutku formalnego. Trudno

więc w postanowieniu tym upatrywać jakiejś szkody dla wykonawcy czy przekroczenia przez

Zamawiającego norm prawnych. Tym samym, zdaniem Izby, nie ma potrzeby usuwać tego

postanowienia ze specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

W zakresie zarzutu nr (iv) i nr (v) dotyczących ukształtowania warunków umowy w sposób

sprzeczny z właściwością wzajemnego stosunku zobowiązaniowego i powodujący rażącą

nierównowagę stron stosunku cywilnoprawnego poprzez opisanie a) w punkcie XIl.4

specyfikacji istotnych warunków zamówienia, iż w Cenie Kontraktowej wykonawca winien

uwzględnić wymienione ryzyka związane z budową, b) w punkcie III. 5, że wykonawca

powinien skorygować braki w przedmiarach, c) w punkcie XII.4, iż w Cenie Kontraktowej

wykonawca winien uwzględnić w szczególności ryzyka związane z ryczałtowym charakterem

wynagrodzenia m. in. ryzyko wystąpienia dodatkowych kosztów związanych

z przywróceniem do stanu poprzedniego lub naprawami zniszczeń i uszkodzeń w rzeczach

i/lub terenach zniszczonych lub zdegradowanych w związku z realizacją przedmiotu

zamówienia Izba uznała, że zarzuty nie potwierdziły się.

W punkcie XII.4 Zamawiający wskazał, że w Cenie Kontraktowej wykonawca winien

uwzględnić w szczególności ryzyka takie jak: (i) ryzyko braku lub niepełnego uwzględnienia

w dokumentacji technicznej kolizji z infrastrukturą techniczną, instalacjami lub urządzeniami

obcymi, w szczególności podziemnymi, (ii) ryzyko związane z położeniem Terenu Budowy

na obszarach narażonych na oddziaływanie górnicze, (iii) ryzyko wystąpienia odmiennych

niż określone w dokumentacji technicznej warunków hydrologicznych i glebowych, (iv) ryzyko

10

występowania niekorzystnych warunków fizycznych lub niekorzystnych warunków

atmosferycznych, w ilościach i rozmiarach większych niż standardowe.

W punkcie III.5 specyfikacji istotnych warunków zamówienia Zamawiający wskazał także, iż

ewentualny brak w przedmiarach robót koniecznych do wykonania na podstawie

dokumentacji projektowej (w tym w projekcie wykonawczym) nie zwalnia wykonawcy

z obowiązku ich wykonania na podstawie projektu, wiedzy technicznej i sztuki budowlanej,

w cenie zaoferowanej w ofercie.

Z kolei Zamawiający stwierdził, że powyższe okoliczności nazwał ryzykiem, ale nie oznacza

to przenoszenia odpowiedzialności na potencjalnego wykonawcę. Informacja ta wynika

z tego, że inwestycja będzie prowadzona na terenach pogórniczych i silnie

zurbanizowanych. Roboty „niezbędne” nie oznaczają wykroczenia ponad miarę, chodzi tu

o roboty konieczne, które wynikają z zasad sztuki budowlanej i wiedzy technicznej,

Zamawiający nie chce obciążyć wykonawcy wykonaniem prac, których nie ma

w dokumentacji projektowej. Może się jednak zdarzyć, że podczas wykopów trafi się na

wodociąg lub gazociąg itp. Projektant ma obowiązek badać warunki co 100 m, ale pomiędzy

tymi punktami może wydarzyć się coś, co będzie obciążało wykonawcę. Klauzula 1.1.4.3 to

tylko informacja (ostrzeżenie), że takie sytuacje mogą się zdarzyć. Zamawiający nie uchyla

się do zapłaty wynagrodzenia za zamówienia uzupełniające czy dodatkowe, czy też za inne

dodatkowe koszty (w klauzuli 1.1.4.3 Warunków Szczegółowych wskazał, co rozumie

poprzez ten koszt). Intencją Zamawiającego było stwierdzenie, iż niedopuszczalna jest

sytuacja, w której każda rozbieżność z dokumentacją projektową będzie powodowała

żądanie dodatkowego wynagrodzenia przez wykonawcę; ma tu zastosowanie też art. 36a

ustawy Prawo budowlane, który wskazuje na zmiany istotne i nieistotne dokumentacji.

W postanowieniu tym nie chodzi o siłę wyższą, ale np. wyższe opady, silne wiatry.

Postanowienia należy czytać razem z Klauzulą 19. Wykonawca może zwolnić się od

odpowiedzialności, jeśli wykaże, że okoliczności nie leżą po jego stronie. Zamawiający nie

żądał od wykonawcy odpowiedzialności za błędy w dokumentacji projektowej – Klauzula 13,

jest podstawą do zmiany umowy. Umowa przewiduje też możliwość zmiany sposobu

spełnienia świadczenia. Zamawiający nie rozszerzył odpowiedzialności, nie przerzuca też

odpowiedzialności projektanta na wykonawcę robót budowlanych. W dokumentacji

projektowej nie da się wszystkiego przewidzieć – zastosowanie ma wtedy art. 651 Kodeksu

cywilnego. Zamawiający będzie analizował przesłanki zastosowania zamówień

uzupełniających i dodatkowych w zależności od sytuacji na budowie. Oczywiste jest też, że

wykonawca ma naprawić szkody, które wyrządzi podmiotom trzecim w trakcie wykonywania

robót.

11

Po zapoznaniu się z kwestionowanymi postanowieniami specyfikacji istotnych warunków

zamówienia Izba również przyjęła taką ich interpretację jak Zamawiający (według Izby

wyrażone podczas rozprawy stanowisko Zamawiającego należy uznać za oficjalną

interpretację postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia). Również zdaniem

Izby postanowień tych nie należy rozumieć jako obarczenia wykonawcy robót wszelkimi

ryzykami związanymi z ich wykonaniem (np. powstania osuwisk znacznych rozmiarów)

i nałożenia na niego obowiązku wykonania prac o nieokreślonym zakresie. Zakres robót

wciąż należy odnieść do dokumentacji projektowej, a za objęte ceną ryczałtową jedynie te

roboty – oprócz wynikających wprost z dokumentacji – które zgodnie z przyjętymi

zwyczajami i zasadami sztuki budowlanej wchodzą w skład ryczałtu.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych

zakres świadczenia wykonawcy wynikający z umowy musi być tożsamy z objętym ofertą

(a więc i specyfikacją istotnych warunków zamówienia) – nie może on być dowolnie

rozszerzany. Takiej opcji nie można również wywodzić z art. 632 Kodeksu cywilnego

dotyczącego wynagrodzenia ryczałtowego.

Dodatkowo, jeśli chodzi o kwestie proceduralne, roboty wykraczające poza dokumentację

projektową podlegają co do zasady co najmniej procedurze wskazanej w art. 67 ust. 1 pkt 5

i 6 ustawy Prawo zamówień publicznych (jakkolwiek Izba zwraca uwagę, że Zamawiający

powinien śledzić planowaną zmianę przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych oraz

brzmienie przepisów przejściowych co do zamówień z wolnej ręki oraz możliwości zmiany

zawartej umowy).

Postanowienie specyfikacji istotnych warunków zamówienia wskazujące, że ewentualny brak

w przedmiarach robót koniecznych do wykonania na podstawie dokumentacji projektowej nie

zwalnia wykonawcy z obowiązku ich wykonania na podstawie projektu, wiedzy technicznej

i sztuki budowlanej, w cenie zaoferowanej w ofercie jest standardowym postanowieniem

znajdującym się w specyfikacjach. Należy zauważyć, że Zamawiający nie wykracza tu poza

opis przedmiotu zamówienia, lecz wskazuje właśnie na informacje znajdujące się już

w dokumentacji projektowej dostępnej wykonawcy w chwili sporządzania oferty.

W zakresie zarzutu nr (vi) dotyczącego wymogu, by wykonawca przed zawarciem umowy

przedłożył projekty umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są roboty budowlane lub

kopię zawartych umowy o podwykonawstwo oraz zarzutu nr (vii) dotyczącego wymogu,

zgodnie z którym jeżeli wykonawca lub podwykonawca zamierzają zawrzeć umowy

o podwykonawstwo, których przedmiotem będą roboty budowlane, zobowiązani są na co

najmniej 7 dni przed wyznaczonym terminem na zawarcie Aktu Umowy do przedłożenia

Zamawiającemu projektów tych umów, celem wpisania danych podwykonawców oraz

zakresu robót, która zostanie im powierzona do Aktu Umowy, a także w Subklauzuli 5.1.3.

12

Warunków Szczególnych Kontraktu, że po zawarciu Aktu Umowy w przypadku zamiaru

zmiany podwykonawców lub zakresu powierzonych im robót, lub wprowadzenia nowych

podwykonawców, wykonawca zobowiązany jest do przedłożenia Inżynierowi projektów

umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są roboty budowlane, Izba stwierdziła, że

zarzut nie potwierdził się.

Zamawiający wyjaśnił, iż w postanowieniu tym chodziło o to, że jeżeli wykonawca wcześniej

zna podwykonawców oraz ma zawarte umowy, nie ma sensu od razu sporządzać aneksu do

umowy, skoro można to zawrzeć już w samej umowie. Co istotne, Zamawiający zapewnił

też, że jeśli wykonawca nie przedstawi takich umów w tym momencie, nie uzna tego za

uchylanie się od zawarcia umowy.

Izba uznała powyższe, wyrażone podczas rozprawy stanowisko Zamawiającego za oficjalną

interpretację kwestionowanych postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Postanowienia te również należy określić jako techniczne, porządkujące i nie wyrządzają one

szkody wykonawcom. Zamawiający wprost wskazał, że ma tu na celu wpisanie danych

podwykonawców oraz zakresu robót, który zostanie im powierzony, do umowy. Nie należy

postanowień tych uznawać za zmieniające zakres obowiązków wynikających z przepisów

o charakterze bezwzględnie obowiązującym – czy to z art. 143b ustawy Prawo zamówień

publicznych, czy art. 647 1 Kodeksu cywilnego, a w szczególności nie odnosi się do umów

zawieranych dopiero po podpisaniu umowy z Zamawiającym.

Izba nie widzi też naruszenia przepisów poprzez informowanie Inżyniera Kontraktu

o okolicznościach istotnych dla realizacji umowy, zwłaszcza tak istotnych jak podwykonawcy,

za nadzór nad którą Inżynier ten odpowiada.

W zakresie zarzutu nr (viii) dotyczącego ukształtowania warunków umowy w sposób

sprzeczny z właściwością wzajemnego stosunku zobowiązaniowego i powodującego rażącą

nierównowagę stron w następstwie określenia w Subklauzuli 1.1.4.3. Warunków

Szczególnych Kontraktu, że dochodzenie Kosztu jest możliwe, jeżeli zajdą okoliczności

przewidziane w art. 67 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy Prawo zamówień publicznych lub na zasadach

przewidzianych w art. 632 Kodeksu cywilnego Izba uznała, że zarzut nie potwierdził się.

Zdaniem Zamawiającego Subklauzula 1.1.4.3 chroni wykonawcę poprzez przyznanie mu

prawa do zgłaszania roszczeń. Zamawiający nie może płacić dodatkowego wynagrodzenia

z tej umowy, ale może zawrzeć umowę na zamówienia uzupełniające lub dodatkowe.

Zarzut ten dotyczy kwestii już wcześniej wskazanych przez Izbę, tj. art. 140 ustawy Prawo

zamówień publicznych, zgodnie z którym zakres świadczenia wykonawcy wynikający

z umowy musi być tożsamy z jego zobowiązaniem objętym ofertą (wynikającym ze

specyfikacji istotnych warunków zamówienia), a umowa wykraczająca poza określenie

13

przedmiotu zamówienia (czyli w tym wypadku co do zasady dokumentację projektową)

podlega unieważnieniu.

Zatem, pomijając sposób ukształtowania warunków umownych (np. w zakresie robót

zamiennych), ustawa Prawo zamówień publicznych, co do zasady, dla wykonania prac

innych niż wynikające z dokumentacji projektowych i poniesienia przez Zamawiającego

dodatkowych kosztów, wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego – najczęściej będzie to zamówienie z wolnej ręki w trybie art. 67

ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy Prawo zamówień publicznych. Procedura ta obowiązuje niezależnie

od tego, czy Zamawiający zwróci na nią uwagę w umowie, czy też nie (przy czym Izba

przypomina o planowanej zmianie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych w tym

zakresie).

Podobnie art. 632 Kodeksu cywilnego ma charakter powszechnie obowiązujący, przy czym

§ 2 tego przepisu stanowi o możliwości podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego.

W zakresie zarzutu nr (ix) dotyczącego Subklauzuli 5.4.6 Warunków Szczegółowych

Kontraktu, w której Zamawiający wskazał, że kwota wynagrodzenia wypłaconego

podwykonawcy pomniejsza proporcjonalnie Cenę Kontaktową płatną Wykonawcy, Izba

uznała, że zarzut potwierdził się.

Odwołujący wnioskował o zmianę Subklauzuli w następujący sposób: „W przypadku

dokonania bezpośredniej zapłaty podwykonawcy Zamawiający potrąca kwotę wypłaconego

wynagrodzenia z Ceny Kontraktowej płatnego Wykonawcy”.

Zamawiający wskazał, że postanowienie to jest takie, jak w przepisie.

Izba uznała, iż chociaż nie ma wątpliwości, że Zamawiającemu chodziło o potrącenie kwoty

wynagrodzenia wypłaconego podwykonawcy z wynagrodzenia wykonawcy, jak w art. 143c

ust. 6 ustawy Prawo zamówień publicznych, jednak samo zastosowane sformułowanie jest

niefortunne i należy je skorygować, w szczególności, że dotyczy tak istotnej kwestii jak

płatność i wzajemne rozliczenia. W związku z powyższym Izba nakazała Zamawiającemu

modyfikację Subklauzuli 5.4.6 Warunków Szczegółowych Kontraktu poprzez wskazanie, że

kwota wynagrodzenia wypłaconego przez Zamawiającego bezpośrednio podwykonawcy lub

dalszemu podwykonawcy zostanie potrącona z wynagrodzenia należnego wykonawcy.

Co do zarzutu nr (x) dotyczącego wskazania w punkcie XV.5 specyfikacji istotnych

warunków zamówienia oraz w Subklauzuli 4.2. Warunków Szczególnych Kontraktu, że

zabezpieczenie winno być wystawione przez bank lub zakład ubezpieczeń mający siedzibę

na terenie Rzeczpospolitej Polskiej lub bank lub zakład ubezpieczeń zagraniczny mający

oddział z siedzibą na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, Izba uznała, że zarzut potwierdził się.

14

Odwołujący żądał usunięcia powyższego zapisu. Wskazał w szczególności na konieczność

dopuszczenia podmiotów z obszaru Unii Europejskiej.

Zdaniem Zamawiającego wymagania co do zabezpieczenia należytego wykonania umowy

są zgodne z wymaganiami ustawy Prawo zamówień publicznych oraz innych ustaw.

W Subklauzuli 1.4 zastosowanie ma prawo krajowe. Zamawiający nie naruszył przepisów

dotyczących prowadzenia działalności ubezpieczeniowej. Wprowadzając tę klauzulę

Zamawiający nie miał na myśli państw członkowskich UE, ale państwa z innego kontynentu.

Być może sama klauzula wymaga doprecyzowania.

Izba również uznała powyższe wymaganie za zbyt restrykcyjne i stwierdziła, że

kwestionowane postanowienie wymaga zmiany, i w związku z powyższym nakazała

Zamawiającemu – według jego uznania – albo wykreślenie wymagania zawartego w punkcie

XV.5 specyfikacji istotnych warunków zamówienia i klauzuli 4.2. Warunków Szczegółowych

Kontraktu – albo jego modyfikację w sposób uwzględniający przepisy prawa krajowego oraz

prawa unijnego dotyczące swobody świadczenia usług, a także zawarte umowy

międzynarodowe.

Co do zarzutu nr (xi) dotyczącego ukształtowania warunków umowy w sposób sprzeczny

z właściwością wzajemnego stosunku zobowiązaniowego i powodujący rażącą

nierównowagę stron stosunku cywilnoprawnego – w następstwie skreślenia w Klauzuli 17.4

Kontraktu pkt (b) [Następstwa ryzyka Zamawiającego] Warunków Szczególnych

określającego obowiązek zapłaty Kosztu przez Zamawiającego Izba uznała, że zarzut nie

potwierdził się.

Subklauzula 17.4 stanowi, że „jeżeli, i w takim zakresie, w jakim jakiekolwiek z zagrożeń

wyliczonych powyżej w Subklauzuli 17.3, spowoduje stratę lub szkodę w Robotach, Dobrach

lub Dokumentach Wykonawcy, Wykonawca bezzwłocznie da Inżynierowi powiadomienie

i naprawi tę stratę lub szkodę w stopniu wymaganym przez Inżyniera.

Jeżeli Wykonawca dozna opóźnienia i/lub poniesie Koszt z tytułu naprawy tej straty lub

szkody, to Wykonawca da dalsze powiadomienie Inżynierowi i będzie uprawniony,

z uwzględnieniem Subklauzuli 20.1 [Roszczenia Wykonawcy], do:

(a) przedłużenia czasu w związku z jakimkolwiek opóźnieniem, według Subklauzuli 8.4

[Przedłużenie Czasu na Ukończenie], jeśli ukończenie jest lub przewiduje się, że będzie

opóźnione, oraz

(b) płatności za jakikolwiek taki Koszt, która to płatność będzie włączona do Ceny

Kontraktowej. W przypadku podpunktu (f) i (g) Subklauzuli 17.3 [Zagrożenie stanowiące

ryzyko Zamawiającego], włączony będzie także rozsądny zysk odniesiony do Kosztu.

15

Po otrzymaniu tego dalszego powiadomienia, Inżynier będzie postępował zgodnie

z Subklauzulą 3.5 [Określenia], aby uzgodnić lub określić te sprawy.”

Odwołujący zażądał przywrócenia skreślonego punktu (b). Zdaniem Odwołującego

wykreślenie obowiązku opłacenia Kosztu w ramach odszkodowania, o którym stanowi

Klauzula 17.4 powoduje, że w przypadku wystąpienia zdarzeń wskazanych w Klauzuli 17.3,

Zamawiający nie będzie płacić wykonawcy takiego Kosztu. Klauzula 17.3 obejmuje także

zdarzenia, które mogą zostać wywołane przez Zamawiającego, jak użytkowanie lub zajęcie

przez Zamawiającego jakiejkolwiek części Robót Stałych, oprócz takiego jakie może być

sprecyzowane w Kontrakcie oraz projektowanie jakiejkolwiek części Robót przez Personel

Zamawiającego lub inne osoby, za które Zamawiający jest odpowiedzialny. Wykreślenie

punktu b) Sublauzuli 17.4 umożliwia Zamawiającemu uchylenie się od odpowiedzialności za

zdarzenia wskazane w Subklauzuli 17.3, nawet jeżeli celowo i umyślnie je sam wywołał.

Zamawiający wskazał, że skreślenie Subklauzuli 17.4 wynika z ryczałtowego charakteru

wynagrodzenia. Zamawiający odpowiada za projektanta i jeśli dojdzie do sytuacji, o której

mowa w tej klauzuli, wykonawca musi zawiadomić Zamawiającego. Postanowienie to należy

czytać wraz z innymi akapitami. Zamawiający nie modyfikuje odpowiedzialności z art. 471

i 472 § 2 Kodeksu cywilnego.

Izba uznała powyższe stanowisko Zamawiającego wyrażone podczas rozprawy za oficjalną

interpretację treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Poza tym niezależnie od powyższego stanowiska Zamawiającego, również zdaniem Izby,

kwestionowanego postanowienia umowy (wykreślenia punktu b) Subklauzuli 17.4) nie można

uznać za nałożenie na wykonawcę odpowiedzialności za szkody spowodowane przez

Zamawiającego, zwłaszcza umyślnie (Izba w ogóle wyklucza możliwość, aby Zamawiający –

jako osoba publiczna – lub osoby działające po jego stronie miały celowo wywoływać

jakiekolwiek szkody u wykonawcy robót czy podmiotów trzecich).

Zdaniem Izby, sama Subklauzula 17.4. pkt b) może w kontrakcie znajdować się lub nie, lecz

jej brak, według Izby, nie stanowi wcale o ukształtowaniu warunków umowy w sposób

sprzeczny z właściwością wzajemnego stosunku zobowiązaniowego, powodujący rażącą

nierównowagę stron stosunku cywilnoprawnego, naruszający zasady prowadzenia

postępowania o udzielenie zamówienia publicznego czy art. 473 § 2 Kodeksu cywilnego.

W związku z powyższym Izba orzekła jak w sentencji.

16

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy

Prawo zamówień publicznych, stosownie do wyniku postępowania, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt

2, § 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r.

w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów

w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238).

Przewodniczący: ……………………..…

17