KIO 1389/17

Sygn. akt: KIO 1389/17

WYROK

z dnia 27 lipca 2017 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Agata Mikołajczyk

Protokolant: Mateusz Zientak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2017 r. odwołania wniesionego do Prezesa

Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 lipca 2017 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających

się o udzielenie zamówienia: Konsorcjum – F. S.A., F. S. S.A. ul. (…) w postępowaniu

prowadzonym przez zamawiającego - Muzeum Historii Żydów P., ul. (…),

przy udziale wykonawcy: S. P. a. F. S. Sp. z o.o., ul. (…), zgłaszającego przystąpienie do

postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego,

orzeka:

1. Oddala odwołanie;

2. Kosztami postępowania odwoławczego obciąża wykonawców wspólnie ubiegających się

o udzielenie zamówienia: Konsorcjum – F. S.A., F. S. S.A. ul. (…) i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr. (słownie:

piętnaście tysięcy złotych, zero groszy) uiszczoną przez wykonawców wspólnie ubiegających

się o udzielenie zamówienia: Konsorcjum – F. S.A., F. S. S.A. ul. (…), tytułem wpisu od

odwołania.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień

publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 ze zmianami) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni

od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Przewodniczący: ………………………………

Sygn. akt: KIO 1389/17

Odwołanie zostały wniesione przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie

zamówieni: Konsorcjum - F. S.A. z W. i F. S. S.A. C. P. z M. (Odwołujący) w postępowaniu

2

o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na

podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.2015.2164

ze zm.), (dalej: ustawa Pzp) przez zamawiającego: Muzeum Historii Żydów P.. Przedmiotem

zamówienia jest: „Świadczenie usług obsługi technicznej w budynku Muzeum Historii Żydów

P.”. Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Dz. Urz. UE - Numer: 2017/S 080-

154309. Wnoszący odwołanie kwestionuje wybór oferty wykonawcy S. P. a. F. S. sp. z o.o. z

siedzibą w P. jako najkorzystniejszej w Postępowaniu, zaniechanie wykluczenia z

Postępowania tego wykonawcy i ewentualnie - zaniechanie wezwania S. do uzupełnienia

dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału. Zdaniem wnoszącego

odwołanie powyższe okoliczności powodują naruszenie:

1. art. 24 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 22 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1b pkt 3 oraz w zw. z art.

22d ust. 1 ustawy Pzp – z uwagi na zaniechanie wykluczenia S. z Postępowania, który to

wykonawca nie wykazał spełnienia warunku udziału w Postępowaniu dotyczącego

doświadczenia w wykonaniu lub wykonywaniu co najmniej dwóch usług (zrealizowanych na

podstawie odrębnych umów) obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt

użyteczności publicznej każda o powierzchni nie mniejszej niż 18 000 m2 (budynki biurowe

w standardzie A lub B+) ustanowionego w Rozdziale 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) tiret pierwsze SIWZ,

gdyż powołał się na wykonanie:

a. kompleksowej obsługi technicznej Hoteli W. S., w tym Hotelu P. P., mających wspólnie

powierzchnię 48 849 m2, które to obiekty nie stanowią budynków biurowych w standardzie A

lub B+, a nadto nie mogą być kwalifikowane jako obiekty użyteczności publicznej,

b. kompleksowej obsługi technicznej budynku biurowego S. w P. przy ul. (…), który zgodnie

z informacją podaną przez S. ma powierzchnię większą niż wymagane przez

Zamawiającego w Rozdziale 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) tiret pierwszym SIWZ 18 000 m2, podczas

gdy, zgodnie z informacją dostępną na stronie internetowej S. sp. z o.o., zrealizowany

dwuetapowo kompleks budynków biurowych stanowiących siedzibę S. ma powierzchnię

całkowitą 8 492 m2 oraz 8 954 m2, a więc mniej niż 18 000 m2,

c. kompleksowej obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt użyteczności

publicznej na rzecz P. Muzeum Żydów P., który to budynek posiada powierzchnię całkowitą

16 374,16 m2;

co oznacza, że S. nie wykazał nawet jednej usługi dotyczącej utrzymania budynków

biurowych o powierzchni co najmniej 18 000 m2, i w związku z tym podlega wykluczeniu,

przy czym na obecnym etapie naprawienie ww. wady w przewidzianym poprzez wykazanie

się przez S. innymi realizowanymi usługami w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp trybie uzupełnienia

dokumentów nie jest możliwe, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady równego

traktowania wykonawców,

3

2. art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 ustawy Pzp z uwagi na zaniechanie wykluczenia S. z Postępowania,

który to wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził

Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że spełnia warunki udziału w

Postępowaniu, względnie w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje

wprowadzające w błąd Zamawiającego, mogące mieć istotny wpływ na decyzje

podejmowane, gdyż przedstawił nieodpowiadające rzeczywistości informacje dotyczące

powierzchni obsługiwanych przez siebie budynków biurowych stanowiących siedzibę S. sp. z

o.o. i jednocześnie jego własną siedzibę,

z ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia zarzutów powołanych w pkt 1 i 2 powyżej

3. art. 26 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. Ib pkt

3 oraz w zw. z art. 22d ust. 1 ustawy Pzp z uwagi na zaniechanie wezwania S. do

uzupełnienia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w Postępowaniu,

albowiem wykonawca ten nie wykazał warunku udziału w Postępowaniu dotyczącego

doświadczenia w wykonaniu lub wykonywaniu co najmniej dwóch usług obsługi technicznej

nieruchomości stanowiącej obiekt użyteczności publicznej każda o powierzchni nie mniejszej

niż 18 000 m2 (budynki biurowe w standardzie A lub B+) ustanowionego w Rozdziale 5 pkt 1

ppkt 2 lit. a) tiret pierwsze SIWZ. Wskazał jak w punkcie pierwszym na trzy podane w ofercie

obiekty, stwierdzając ponownie, że S. nie wykazał nawet jednej usługi dotyczącej utrzymania

budynków biurowych o powierzchni co najmniej 18 000 m2, i w związku z tym winien z

Postępowania zostać wykluczony.

Podnosząc ww. zarzuty wniósł o: uwzględnienie odwołania w całości i nakazanie

zamawiającemu: (1) unieważnienie decyzji o wyborze oferty najkorzystniejszej (2)

wykluczenie S. z Postępowania, względnie, na wypadek nieuwzględnienia żądania

określonego powyżej; (3) wezwanie S. do uzupełnienia dokumentów potwierdzających, że S.

spełnia warunek udziału w postępowaniu dotyczący doświadczenia w wykonaniu lub

wykonywaniu co najmniej dwóch usług obsługi technicznej nieruchomości każda o

powierzchni nie mniejszej niż 18 000 m2 dla budynków biurowych w standardzie A lub B+.

Wniósł także o zasądzenie na rzecz Odwołującego kosztów postępowania według norm

przepisanych, w tym kosztów zastępstwa według spisu, który przedłożony zostanie na

rozprawie.

Odwołujący stwierdził, że posiada interes we wniesieniu odwołania, albowiem złożył

w Postępowaniu ofertę zgodną ze wszystkimi wymaganiami, która przez Zamawiającego

została sklasyfikowana na drugim miejscu. Uwzględnienie odwołania i wykluczenie S. z

Postępowania (względnie: wezwanie go do uzupełnienia dokumentów - otwierające

możliwość wykluczenia go w oparciu o uzupełnione dokumenty) doprowadzić może do

4

wyboru oferty Odwołującego jako oferty najkorzystniejszej, co w sposób bezsprzeczny

dowodzi posiadania interesu, o którym mowa w art. 179 ust. 1 ustawy Pzp.

W uzasadnieniu zarzutów odwołania wskazał:

1.1. zarzut niewykazania spełnienia warunku z rozdziału 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) SIWZ

Zamawiający zgodnie z wym. warunkiem wymagał posiadania doświadczenia w zakresie

wykonania lub wykonywania przez wykonawców 3 usług obsługi technicznej nieruchomości

stanowiącej obiekt użyteczności publicznej obejmujących swym zakresem:

co najmniej dwie usługi obsługi technicznej nieruchomości każda o powierzchni nie

mniejszej niż 18 000 m2 (budynki biurowe w standardzie A lub B+) o wartości nie mniejszej

niż 3 000 000,00 zł brutto;

co najmniej jedną usługę obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt

użyteczności publicznej o powierzchni wystawienniczej/ekspozycyjnej nie mniejszej niż 4 000

m2 o wartości nie mniejszej niż 1 000 000,00 złotych brutto.

Zamawiający, odpowiadając w dniu 23 maja 2017 r. na pytania nr 12 oraz nr 35 dotyczące

treści specyfikacji, potwierdził, że każda z usług wymienionych w rozdziale 5 pkt 1 ppkt 2 lit.

a) tiret pierwsze SIWZ (tj. usług dotyczących obsługi technicznej budynków biurowych w

standardzie A lub B+) musiała spełnić dwie przesłanki: 1) musiała mieć powierzchnię nie

mniejszą niż 18 000 m2; 2) musiała mieć wartość nie mniejszą niż 3 000 000 zł. Tym samym

Zamawiający w sposób jednoznaczny przesądził, że dla wykazania spełnienia warunku

udziału w Postępowaniu nie było możliwe sumowanie powierzchni budynków obsługiwanych

w ramach poszczególnych usług, gdyż każda z nich musiała spełnić wymagania określone w

SIWZ oddzielnie. Tymczasem S. na potwierdzenie spełnienia warunku opisanego w wyżej

przywołanym fragmencie SIWZ powołał się na fakt realizacji następujących usług -

kompleksową obsługę techniczną: (1) Hoteli W. „S.", (2) budynku biurowego siedziby firmy S.

w P., (3) obiektu Muzeum Historii Żydów P. - nieruchomości stanowiącej obiekt

użyteczności publicznej, który posiada powierzchnię wystawienniczą.

Zdaniem Odwołującego, żadna z usług nie potwierdza wymogu dotyczącego obsługi

technicznej z rozdziału 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) tiret 1 i 2.

(1) Pierwszej usługa - obsługa techniczna Hoteli Warszawskich „S." - nie dotyczy

obiektów użyteczności publicznej, a także nie dotyczy budynków biurowych w standardzie A

lub B+. W ramach tej usługi, jak wynika z treści przedstawionego przez tego wykonawcę listu

referencyjnego, S. świadczył kompleksową obsługę techniczną trzech hoteli: Hotelu P. P.,

Hotelu M. i Hotelu M. w W.. Pojęcie budynku użyteczności publicznej zostało zdefiniowane

w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie

warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z

2015 r. poz. 1422; dalej: „Rozporządzenie w sprawie warunków"). Zgodnie z przewidzianą w

tym przepisie definicją, przez budynek użyteczności publicznej należy rozumieć budynek

5

przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu

religijnego , oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki zdrowotnej,

społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym usług

pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie

kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym, oraz inny budynek

przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji; za budynek użyteczności publicznej

uznaje się także budynek biurowy lub socjalny. Jednocześnie w § 3 pkt 5 przywołanego

Rozporządzenia w sprawie warunków określona została inna kategoria budynków,

określanych jako budynki zamieszkania zbiorowego. Zgodnie z zapisaną w tym przepisie

definicją, budynkiem zamieszkania zbiorowego jest budynek przeznaczony do okresowego

pobytu ludzi, w szczególności hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, dom

wycieczkowy, schronisko młodzieżowe, schronisko, internat, dom studencki, budynek

koszarowy, budynek zakwaterowania na terenie zakładu karnego, aresztu śledczego,

zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich, a także budynek do stałego pobytu ludzi, w

szczególności dom dziecka, dom rencistów i dom zakonny. Z powyższego wynika, że na

gruncie ww. rozporządzenia hotele nie są klasyfikowane jako budynki użyteczności

publicznej, lecz jako budynki zamieszkania zbiorowego. Tych dwóch kategorii budynków nie

można ze sobą utożsamiać, bowiem zostały one wyraźnie odróżnione przez samego

prawodawcę. Stanowisko dotyczące odrębności znaczeniowej określeń „budynek

użyteczności publicznej" oraz „budynek zamieszkania zbiorowego" potwierdził m.in.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 maja 2009 r. sygn. akt II

SA/Kr 457/09. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczność

tego rodzaju, że w budynku są świadczone usługi wynajmu pokoi, nie pozwala na

sklasyfikowanie budynku jako budynku użyteczności publicznej. Obsługiwane przez S.

obiekty hotelowe zarządzane przez spółkę Hotele W. „S." sp. z o.o. z całą pewnością należą

do kategorii budynków zamieszkania zbiorowego. Tym samym, świadczona przez S. obsługa

techniczna tych obiektów nie stanowi wymaganej przez Zamawiającego obsługi obiektów

użyteczności publicznej. Podkreślił, że Zamawiający nie wymagał w przedmiotowym zakresie

wykazania się obsługą jakichkolwiek budynków użyteczności publicznej, lecz wyłącznie

budynków biurowych o określonym standardzie (kategoria A lub B+). Hotele P. P. H., M. i M.

w W. za budynki biurowe w żadnym przypadku uznane być nie mogą. Zgodnie z klasyfikacją

określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej

Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB)(Dz. U. Nr 112, poz. 1316, ze zm.; dalej:

„Rozporządzenie PKOB") budynki biurowe stanowią klasę 1220 w ramach grupy 122 działu

12 (budynki niemieszkalne) sekcji 1 (budynki). Klasa ta obejmuje budynki wykorzystywane

jako miejsce pracy dla działalności biura, sekretariatu lub innych o charakterze

administracyjnym, np. budynki banków, urzędów pocztowych, urzędów, miejskich, gminnych,

6

ministerstw ftp. lokali administracyjnych. Nie obejmuje ona natomiast biur w budynkach

przeznaczonych głównie do innych celów. W tej samej klasyfikacji budynki hoteli stanowią

klasę 1211 w ramach grupy 121 (hotele i budynki zakwaterowania turystycznego działu 12

(budynki niemieszkalne) sekcji 1 (budynki). Klasa ta obejmuje hotele, motele, gospody,

pensjonaty, podobne budynki oferujące zakwaterowanie, z restauracjami lub bez, a także

samodzielne restauracje i bary. Nie obejmuje ona natomiast restauracji w budynkach

mieszkalnych, schronisk młodzieżowych, schronisk górskich, domków kempingowych,

domków wypoczynkowych, restauracji w centrach handlowych. Funkcja hoteli P. P. Hotel,

MDM i M. nie budzi najmniejszych wątpliwości - są obiektami przeznaczonymi do czasowego

pobytu osób. Z całą pewnością ww. hotele funkcji biurowej nie pełnią - nie stanowią bowiem

miejsca pracy dla działalności biura, sekretariatu czy też o charakterze administracyjnym.

Wobec powyższego ujęta w poz. nr 1 przedstawionego przez S. wykazu wykonanych usług

wymagania określonego w Rozdziale 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) tiret pierwsze SIWZ dotyczącego

obsługi obiektów użyteczności publicznej ™ budynków biurowych w standardzie A lub B+ nie

spełnia.

(2) Druga usługa - obsługa techniczna budynku biurowego siedziby firmy S. nie potwierdza

spełnienia wymogu powierzchni nie mniejszej niż 18 000 m2. Wskazany w wykazie budynek

zlokalizowany przy ul. (…) w P. niewątpliwie jest budynkiem biurowym według klasyfikacji

Rozporządzenia PKOB. Jest on również niewątpliwie obiektem użyteczności publicznej w

rozumieniu Rozporządzenia w sprawie warunków. Poważne wątpliwości budzi jednak

spełnienie przez ww. budynek (a w istocie kompleks sześciu budynków biurowych)

wymagania dotyczącego powierzchni nie mniejszej, niż 18 000 m2. Wprawdzie przyznać

należy, że S. ujawnił w przedstawionym przez siebie wykazie wykonanych usług, iż

wspomniany budynek ma powierzchnię 18 474,25 m2. Taka sama informacja została

zawarta w przedstawionym przez tego wykonawcę liście referencyjnym wystawionym przez

spółkę należącą do grupy kapitałowej S., tj. przez S. sp. z o.o. z siedzibą w P.. Zdaniem

wykonawcy ww. informacja nie koresponduje z informacją zamieszczoną na stronie

internetowej S. sp. z o.o. w P. pod adresem: ul. (…). Dowód: wydruk ze strony internetowej

S. sp. z o. o. Informacje te wskazują, że stanowiąca siedzibę S. sp. z o.o. (oraz samego

wykonawcy S.) nieruchomość przy ul. (…) stanowi zrealizowany dwuetapowo kompleks

sześciu dwupiętrowych budynków biurowych z garażem podziemnym, połączonych

przestrzennym foyer stanowiącym główną część komunikacyjną. Kompleks ten ma

powierzchnię całkowitą na poziomie 8 492 m2 i 8 954 m2, przy czym informacje dostępne na

stronie internetowej S. sp. z o.o. nie wskazują, z czego wynika fakt podania dwóch wartości

powierzchni dla obiektu. Wydaje się, że poszczególne wartości odnoszą się do powierzchni

budynku po zrealizowaniu poszczególnych etapów inwestycji, w tym sensie, że po realizacji

prac pierwszego etapu obiekt posiadał 8 492 m2, zaś po zakończeniu prac drugiego etapu

7

jego powierzchnia została zwiększona do wartości 8 954 m2. Takie rozumienie ww. zapisów

koresponduje z informacjami dostępnymi na stronie internetowej U..pl (zawierającej bazę

danych o polskich inwestycjach budowlanych), według których powierzchnia użytkowa

całego zespołu budynków biurowych przy ul. (...) w P. wynosi aktualnie 5 952 m2 (co

dokładnie odpowiada podanej na stronie internetowej S..pl wartości „drugiej" powierzchni

użytkowej budynku - wartość budynku dla drugiego etapu inwestycji). Dowód: wydruk ze

strony internetowej U..pl. Jednakże nawet gdyby przyjąć, że ww. wartości dotyczą

powierzchni budynku zrealizowanej odrębnie w każdym z etapów realizacji inwestycji - co

oznaczałoby, że rzeczywista wielkość powierzchni kompleksu biurowego stanowi sumę obu

podanych wartości ™ nie zmienia to oceny, iż S. wymogu dotyczącego obsług budynków

biurowych o powierzchni 18 000 m2 nie spełnił. Suma ww. wartości (8 492 m2 i 8 954 m2)

jest niższa od wymaganej przez Zamawiającego wartości 18 000 m2 - wynosi ona bowiem

17 446 m2. Wskazuje to, iż przedmiotowa nieruchomość nie spełnia wymagania określonego

w Rozdziale 5 pkt 1 ppkt 2 lit. a) tiret pierwsze SIWZ. Podniósł, że informacje publikowane na

stronie internetowej nie mają charakteru informacji oficjalnych. Jednakże, biorąc pod uwagę,

iż źródłem i autorem tychże informacji jest sam wystawca listu referencyjnego - S. sp. z o.o. -

informacje te uznać należy za co najmniej wiarygodne. Podniósł także, że Odwołujący nie

ma ani prawnej, ani faktycznej możliwości sprawdzenia faktycznej powierzchni obiektu

biurowego zlokalizowanego przy ul. (...) w P.. Nie posiada on bowiem dostępu fizyczne do

wspomnianej nieruchomości ani też do opisującej ją dokumentacji urzędowej. Okoliczność

dotyczące ww. powierzchni może być zweryfikowana poprzez zapoznanie się dostępnymi S.

dokumentami w postaci: książki obiektu budowlanego (o której mowa w art. 64 Prawa

budowlanego), względnie - projektu budowlanego dla ww. obiektu wraz ze wszystkimi jego

zmianami. Z uwagi na powyższe, a także mając na uwadze, że ww. dokumenty są

niezbędne do ustalenia w sposób bezsprzeczny rzeczywistej powierzchni obiektu

biurowego zlokalizowanego w Pruszkowie przy ul. (…), na podstawie § 24 ust. 1

Rozporządzenia w sprawie Regulaminu wniósł o zobowiązanie S. do przedstawienia ww.

dokumentów.

(3) Trzecia usługa - realizowana przez S. na rzecz Zamawiającego niewątpliwie spełnia

określony w tiret 2 warunek dotyczący powierzchni wystawienniczej na poziomie większym

niż 4 000 m2. Nie spełnia ona jednak wymaganego warunku z dwóch powodów: Po

pierwsze, każda z wymaganych przez Zamawiającego usług miała być realizowana na

podstawie odrębnej umowy - zatem ta sama usługa nie mogła być przez wykonawcę

wykazana celem wykazania warunku w zakresie określonym dla usług, o których mowa w

obu tiretach; Po wtóre, obiekt Muzeum Historii Żydów P. ma powierzchnię 16 374,16 m2, co

nie spełnia wymogu dotyczącego powierzchni na poziomie nie mniejszym niż 18 000 m2. W

tych okolicznościach, wykonawca S. nie spełnił warunku dotyczącego doświadczenia w

8

zrealizowaniu co najmniej 2 usług obsługi technicznej nieruchomości, każda o powierzchni

nie mniejszej niż 18 000 m2 (budynki biurowe w standardzie A lub B+). Jednocześnie

zauważył, że zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej w wyroku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt C-131/16 A. sp. z o.o. zasada

równego traktowania wykonawców stoi na przeszkodzie temu, by w postępowaniu o

udzielenie zamówienia publicznego instytucja zamawiająca wezwała oferenta do

dostarczenia oświadczeń lub dokumentów, których dostarczenia wymagała specyfikacja

istotnych warunków zamówienia, a których nie dostarczono w pierwotnym terminie ich

składania. Ewentualne żądanie uzupełnienia dokumentów, ich wyjaśnienia lub sprostowania

nie może zdaniem Trybunału rekompensować braku dokumentu lub informacji, których

przekazanie było wymagane w dokumentacji przetargowej, gdyż instytucja zamawiająca

musi ściśle przestrzegać ustanowionych przez samą siebie kryteriów (podobnie w

uzasadnieniu wyroku z dnia 10 października 2013 r. w sprawie C-336/12 M.). Wobec

powyższego za niedopuszczalną należałoby uznać ewentualną próbę sanowania opisanych

powyżej braków w ofercie S. poprzez wezwanie wykonawcy do uzupełnienia dokumentów -

wykazu wykonanych usług oraz dokumentów potwierdzających należyte ich wykonanie -

wskazujących na wykonanie przez S. innej usługi, na której realizację dotychczas się on nie

powoływał. W konsekwencji, zdaniem Odwołującego nie ma podstaw do stosowania w tym

przypadku procedury sanacyjnej określonej w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp. Tym niemniej, z

daleko posuniętej ostrożności, w przypadku, gdyby Izba prezentowała zdanie przeciwne i

uznała, że ww. procedura może być w stanie faktycznym sprawy stosowana, podnoszę iż

niewykazanie spełnienia warunku udziału w Postępowaniu prowadziłoby - o ile

pozostawałoby to w zgodzie z zasadą równego traktowania wykonawców - do zastosowania

art. 26 ust. 3 ustawy Pzp. Procedura przewidziana w tym przepisie - w przypadku, gdy nie

koliduje to z innymi regulacjami - ma bowiem charakter obligatoryjny.

1.2. zarzut przekazania informacji wprowadzających w błąd Zamawiającego

Odwołujący podniósł, że w aktualnym stanie prawnym przekazanie przez wykonawcę

informacji wprowadzających w błąd co do okoliczności wskazującej na spełnienie warunku

udziału w Postępowaniu (która to okoliczność co do zasady może mieć istotny wpływ na

decyzje zamawiającego podejmowane w postępowaniu o udzielenie zamówienia

publicznego), obliguje zamawiającego do wykluczenia wykonawcy z postępowania.

Obowiązek ten powstaje zarówno w przypadku, gdy podanie nieprawdziwych informacji

następuje w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa (art. 24 ust. 1 pkt 16

ustawy Pzp), jak i wówczas, gdy wynika to z lekkomyślności lub ze zwykłego niedbalstwa

(art. 24 ust. 1 pkt 17 ustawy Pzp). W przypadku, gdyby potwierdziło się, że wskazany przez

9

S. w poz. 2 wykazu wykonanych usług budynek biurowy nie posiadał powierzchni co

najmniej 18 000 m2, nie mogłoby budzić najmniejszych wątpliwości, że ów wykonawca

przekazał Zamawiającemu informacje niezgodne z rzeczywistością - a więc wprowadzające

Zamawiającego w błąd. Nie sposób również w takiej sytuacji byłoby stwierdzić, aby owo

przekazanie nieprawdziwych informacji wynikało z jakichkolwiek innych okoliczności, aniżeli

zamierzone działanie, rażące niedbalstwo, lub co najmniej zwykłe niedbalstwo albo

lekkomyślność. Podkreślił, że wykonawca jest profesjonalistą od wielu lat funkcjonującym na

rynku i uczestniczącym w postępowaniach o udzielenie zamówienia. W myśl art. 355 § 2 w

zw. z art. 14 ustawy Pzp, należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego

działalności określa się przy uwzględnieniu jej zawodowego charakteru. Wskazał na

orzeczenie w sprawie sygn. akt KIO 726/15, podnosząc, że w profesjonalnym obrocie reguły

należytej staranności wymagają upewnienia się, czy stan rzeczy deklarowany w

oświadczeniach składanych zamawiającemu odpowiada rzeczywistości. Brak dochowania

należytej staranności oznacza co najmniej, iż S. dopuścił się co najmniej niedbalstwa. Jak

bowiem słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2004 r.

sygn. akt IV CK 151/03: „Niedbalstwo określa się jako niedołożenie należytej staranności, tj.

staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (art. 355 § 1 k.c). Za miernik

należytej staranności uznaje się więc miernik obiektywny, odnoszący się do każdego, kto

znajdzie się w określonej sytuacji, formułowany zatem np. dla profesjonalnego wykonawcy

inwestycji budowlanych, lekarza określonej specjalności, nauczyciela wychowania

fizycznego, kierowcy samochodowego, na podstawie takich dotyczących Ich reguł, jak:

zasady współżycia społecznego, szczegółowe normy prawne, pragmatyki zawodowe,

zwyczaje Itp, Przypisanie określonej osobie niedbalstwa uznaje się za uzasadnione wtedy,

gdy osoba ta zachowała się w określonym miejscu i czasie w sposób odbiegający od

właściwego dla niej miernika należytej staranności." Co więcej, wykonawca jako podmiot

mający swą siedzibę w przedmiotowym budynku i w dodatku prowadzącym od 2010 r. jego

obsługę techniczną niewątpliwie posiada lub co najmniej powinien posiadać (względnie:

mógłby w prosty sposób posiąść) dane dotyczące rzeczywistej powierzchni tego budynku.

Dane tego rodzaju nie stanowią same w sobie tajemnicy przedsiębiorstwa jakiegokolwiek

podmiotu (o czym świadczy chociażby fakt ujawnienia ich -choć zdaniem Odwołującego w

stopniu wysoce zniekształconym - przez S. sp. z o.o. w liście referencyjnym, a nadto na

stronie internetowej, oraz przez samego wykonawcę S. w przedłożonej dokumentacji), ani

też jakiejkolwiek innej prawnie chronionej tajemnicy, stąd też ich pozyskanie nie jest w żaden

sposób utrudnione. Jednocześnie każdy profesjonalista ubiegający się o zamówienia

publiczne w Polsce jest świadomy konsekwencji prawnych wynikających z podania informacji

dotyczących spełnienia warunków udziału w postępowaniu oraz przekazania informacji

niezgodnych z rzeczywistością. Wiedza tego rodzaju ma wśród wykonawców działających na

10

rynku zamówień publicznych charakter elementarny. Stąd też każdy z wykonawców -

podając zamawiającemu informacje dotyczące spełniania warunków udziału w Postępowaniu

- nawet będąc w najniższym stopniu przygotowanym do wykonywania tego rodzaju

działalności - musi być świadomym tego, że informacje tego rodzaju powinny być

sprawdzone przed ich przekazaniem zamawiającemu. Każdy przedsiębiorca działający na

rynku obsługi technicznej nieruchomości musi również ' wiedzieć, w jaki sposób sprawdzić

prawdziwość informacji dotyczących powierzchni obsługiwanego obiektu - w szczególności

wówczas, gdy taki obiekt obsługuje już 7 pełnych lat kalendarzowych. Brak dokonania w

takich okolicznościach weryfikacji informacji podawanych podmiotowi zamawiającemu

świadczy zatem o niedochowaniu minimalnego stopnia oczekiwanej od profesjonalisty

staranności w tym zakresie (zakładając, że podanie takich informacji nie miało charakteru

celowego działania). Tymczasem w orzecznictwie wskazuje się jednoznacznie, że

„niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej

sytuacji ocenia się jako rażące niedbalstwo. O przypisaniu pewnej osobie winy w tej postaci

decyduje więc zachowanie się przez nią w określonej sytuacji w sposób odbiegający od

miernika staranności minimalnej" (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10

marca 2004 r. sygn. akt IV CK 151/03). Wobec powyższego, w przypadku potwierdzenia się

okoliczności, iż budynek (kompleks budynków) zlokalizowany w P. przy ul. (...) ma

powierzchnię mniejszą, niż 18 000 m2, wykonawca S. winien zostać z Postępowania

wykluczony na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 ustawy Pzp). Okoliczność ta wyłącza

możliwość wezwania S. do uzupełnienia dokumentów w tym zakresie. Nieprawdziwej

informacji mającej wpływ na wynik postępowania nie można w trybie art. 26 ust. 3 ustawy

zastępować inną informacją, choćby była prawdziwa i również wskazywała na spełnienie

warunku udziału w postępowaniu. Jeżeli wykonawca przedstawia nieprawdziwe informacje,

które są podstawą pozytywnej weryfikacji, nie można jednocześnie twierdzić, że wymagają

one uzupełnienia (por. uzasadnienie wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 12 lutego

2017 r. sygn. akt KIO 205/17, podobnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r.

sygn. akt KIO 2384/16 i szereg innych).

Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego przystąpienie zgłosił

wykonawca: S. P. a. F. S. Sp. z o.o. z P., wnosząc o oddalenie odwołania.

Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podnosząc w

szczególności:

Odnośnie pierwszego zarzutu, wskazał na postanowienie w rozdziale 5 ust.1 pkt 2)

specyfikacji i stwierdził, że zamieszczone w Wykazie usługi potwierdzają spełnienie

wymaganych w tym postępowaniu warunków. Pierwsza z usług dotyczy realizowanej na

11

rzecz: a) Hoteli W. „S." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.,

kompleksowa obsługa techniczna obiektu o powierzchni 48 849,00 m2, w tym Hotel P. P. - o

powierzchni 20 010,50, obiekt o standardzie B+; Druga na rzecz: b) S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w P., kompleksowa obsługa techniczna budynku biurowego o

powierzchni 18 474,25 m2, obiekt o standardzie A, w którym znajduje się powierzchnia

wystawiennicza; Trzecia na rzecz: c) Muzeum Historii Żydów P. P. z siedzibą w W. -

kompleksowa obsługa techniczna nieruchomości stanowiącej obiekt użyteczności publicznej,

który posiada powierzchnię wystawienniczą - powierzchnia całego obiektu 16 374,16 m2,

obiekt o standardzie A. Powyższe potwierdzają dokumenty referencyjne. Podkreślił, że ich

treść nie dawała podstaw do wątpliwości, co do prawdziwości przedłożonych przez

wykonawcę oświadczeń i dokumentów. Podał, że: a) zgodnie z treścią referencji co najmniej

dwie usługi (dwie pierwsze pozycje z wykazu) realizowane były w obiektach użyteczności

publicznej o powierzchni 18 000 m2, a wartość każdej usługi przekraczała 3 000 000,00

miliony złotych brutto, przy czym obiekty te posiadają standard odpowiadający standardom

dla budynku biurowego klasy A lub B+; b) jeden obiekt (budynek Muzeum Historii Żydów P.)

jest obiektem użyteczności publicznej o powierzchni wystawienniczej/ekspozycyjnej nie

mniejszej niż 4 000 m2, a wartość usługi nie była mniejsza niż 1 000 000,00 złotych brutto.

Podobnie jak Odwołujący, wskazał również na definicje pojęć: „obiekt użyteczności

publicznej" oraz „budynku zamieszkania zbiorowego" zawarte w treści rozporządzenia w

sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

podkreślając, że w myśl (…) w/w rozporządzenia budynkiem użyteczności publicznej jest

budynek przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości,

kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki

zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym

usług pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w

transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym, oraz inny

budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji; za budynek użyteczności

publicznej uznaje się także budynek biurowy lub socjalny. (§ 3 ust. 6 Rozporządzenia). Z

kolei budynkiem zamieszkania zbiorowego jest budynek przeznaczony do okresowego

pobytu ludzi, w szczególności hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, dom

wycieczkowy, schronisko młodzieżowe, schronisko, internat, dom studencki, budynek

koszarowy, budynek zakwaterowania na terenie zakładu karnego, aresztu śledczego,

zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich, a także budynek do stałego pobytu ludzi, w

szczególności dom dziecka, dom rencistów i dom zakonny (§ 3 ust. 5 rozporządzenia)”. Dalej

stwierdził: „Wbrew zarzutom odwołania ani wykładnia funkcjonalna, ani wykładnia

systemowa pojęcia budynku zamieszkania zbiorowego oraz pojęcia budynku użyteczności

publicznej nie pozwalają na stwierdzenie, iż pojęcia te są rozłączne, a zatem, że budynki

12

zamieszkania zbiorowego nie mogą stanowić jednocześnie obiektów użyteczności

publicznej. Zakresy pojęć zdefiniowane w przywołanej regulacji w pewnych określonych

sytuacjach pokrywają się ze sobą. Przykładowo budynkiem użyteczności publicznej jest

budynek przeznaczony na potrzeby turystyki (a wiec np. hotel, motel, pensjonat, dom

wypoczynkowy, dom wycieczkowy, schronisko młodzieżowe, schronisko), a jednocześnie

hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, dom wycieczkowy, schronisko młodzieżowe,

schronisko, są kwalifikowane jako budynki zamieszkania zbiorowego. Podobnie budynkiem

użyteczności publicznej jest budynek przeznaczony na potrzeby oświaty, wychowania (a

więc np. internat, dom studencki), a jednocześnie internat i dom studencki są kwalifikowane

jako budynki zamieszkania zbiorowego. Tym samym wskazany przez wybranego

wykonawcę referencyjny hotel uznać należy zarówno za budynek użyteczności publicznej

(jako budynek przeznaczony na potrzeby turystyki i usług), jak i za budynek zamieszkania

zbiorowego, co w konsekwencji czyni zarzuty odwołania w tym zakresie niezasadnymi. W

rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków

technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie wskazano bowiem,

iż budynki zamieszkania zbiorowego nie są budynkami użyteczności publicznej. Analizując

treść definicji obiektu użyteczności publicznej należy wskazać, iż hotel spełnia przesłanki dla

obiektu użyteczności publicznej, gdyż w budynku świadczone są usługi i jest to budynek

przeznaczony na potrzeby turystyki”. Dodatkowo wskazał, że (…) powołane rozporządzenie

zrównuje wymagania szczególne odnoszących się do warunków technicznych budynków dla

budynków użyteczności publicznej oraz budynków zamieszkania zbiorowego (por. § 12 ust

6, § 16 ust 1, § 23 ust 4, § 54 ust 1, § 54 ust 2, § 55 ust 2, § 116 ust. 2, § 121 ust 1, § 155

ust 4, § 157 ust 1, § 179 ust 4, § 186 ust. 2, § 209 ust. 1 pkt 1), § 323 ust 2, § 325 ust. 1, §

326 ust. 1, § 327 ust 2, § 329 ust. 3). Zamawiający w postępowaniu nie doprecyzował, co

rozumie pod pojęciem obiekt użyteczności publicznej, dlatego też nieuprawnionym jest

doprecyzowywanie warunków udziału w postępowaniu po dniu otwarcia ofert. W związku, z

czym Zamawiający nie mógł wyciągać negatywnych konsekwencji w stosunku do

Wykonawcy i nie uznać usług zrealizowanych na rzecz hotelu. Co najmniej dwie usługi

realizowane były w obiektach o powierzchni 18 000 m2' a wartość usługi przekraczała 3 000

000,00 miliony złotych brutto. Wykonawca w dokumentach złożonych w postępowaniu w

sposób jednoznaczny wykazał, iż dwie z przedstawionych usług zrealizowane były w

obiektach o powierzchni większej niż 18 000 m2. Zgodnie z treścią wykazu usług i referencji

obiekty, w których były realizowane usługi mają odpowiednio powierzchnię: a) kompleksowa

obsługa techniczna Hoteli W. „S." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.,

o powierzchni 48 849,00 m2, w tym Hotel P. P. - o powierzchni 20 010,50 m2; b)

kompleksowa obsługa techniczna budynku biurowego siedziby firmy S. spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w Pruszkowie, o powierzchni 18 474,25 m2. Nadto każdy z

13

obiektów wskazanych w wykazie odpowiada standardem budynku biurowego kategorii A lub

B+”. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że „Wykonawca w sposób dostateczny wykazał,

iż zrealizował usługi w obiektach powyżej 18 000 m2. Jednocześnie Zamawiający w ślad za

żądaniem Odwołującego wystąpił do wykonawcy o przedłożenie dokumentów

potwierdzających powierzchnię nieruchomości. Wykonawca przedstawił dokumenty, z

których bez żadnych wątpliwości można odczytać powierzchnię obiektu”. Podkreślił, że (…)

Odwołujący swoją wiedzę na temat powierzchni obiektów wskazanych w wykazie czerpie ze

strony internetowej. W ocenie Zamawiającego strona internetowa nie stanowi obiektywnego

źródła wiedzy, z którego można bezrefleksyjnie kopiować informację. Każdy z obiektów

posiada standard budynku A lub B+. Zamawiający w warunkach udziału w postępowaniu

wskazał, iż wymaga, aby wykazane obiekty były obiektami użyteczności publicznej, a jedynie

w nawiasie doprecyzował, iż przedmiotowe budynki mają swymi standardami odpowiadać

standardom określonym dla budynków biurowych klasy A lub B+. Dopisek zawarty w

nawiasie dookreśla warunek opisany przez Zamawiającego w zakresie standardu budynku

odwołując się do parametrów istniejących w branży obsługi nieruchomości. Odesłanie do

określonego standardu budynków biurowych nie stanowi jednak -jak interpretuje to

odwołujący - zawężenia tego warunku tylko do budynków biurowych. Warunek udziału jest

spełniony, o ile wykonawca wykaże, że zrealizował usługi w zakresie obsługi budynków

użyteczności publicznej o standardzie odpowiadającym klasie A lub B+ (a nie tylko obsługi

budynków biurowych). Standardy A lub B+definiowane są w piśmiennictwie branżowym.

Według W. R. F. do klasy A można zaliczyć budynki spełniające 13 z 16 kryteriów

wymienionych poniżej [Jońska, 2011, s. 18-19]: 1) idealna jakość wykończenia wnętrz wraz z

kompleksowym serwisem technicznym, 2) najlepsza lokalizacja na konkretnym obszarze,

bezproblemowy dojazd i łatwy dostęp do ośrodków komunikacji miejskiej, 3) klimatyzacja, 4)

podwieszane sufity, 5) wysokość pomieszczenia - minimalnie 2,70 m (licząc od podłogi do

sufitu), możliwość swobodnej aranżacji wnętrza, 6) trzy oddzielne okablowania strukturalne

dla linii telefonicznych, elektronicznych i systemów komputerowych albo system

podnoszonych podłóg, 7) podwójne szyby niskoemisyjne, 8) nowoczesne i szybkobieżne

windy (kryterium mierzone na podstawie czasu oczekiwania na windę, który nie może być

dłuższy niż 30 s), 9) wykładziny podłogowe i wykończenia ścian dobrej jakości, 10)

całkowicie wykończone wnętrza łazienek oraz kuchni, 11) niezawodny i solidny system

telekomunikacyjny, 12) podwójne zasilanie, bądź awaryjny system podtrzymania napięcia,

13) kontrola wilgotności powietrza, 14) parking strzeżony z miejscami przeznaczonymi dla

najemców, 15) wystarczająca liczba miejsc parkingowych na metr kwadratowy powierzchni

wynajmowanej dla budynków zlokalizowanych w centrum i poza nim. Dla obiektów w ścisłym

centrum 1/90 do 1/100m2, centrum 1/70 m2, poza centrum 1/25 do 1/30 m2 (dopuszczalne

1/50 m2). Z kolei budynki klasy B to takie, które zostały wybudowane po 1989 roku i

14

charakteryzują się następującymi cechami [Jońska, 2011, s. 19—20]: 1) materiały

wykorzystane przy budowie oraz jakość wykonania obiektu są niższe od obiektów klasy A, 2)

oferowana mniejsza ilość usług niż w obiekcie klasy A, 3) niepełny system klimatyzacji, 4)

wskaźnik miejsc parkingowych w stosunku do powierzchni najmu jest niższy niż w przypadku

obiektów klasy A. W. R. F. wyróżnia także budynki klasy B+, czyli nowoczesne budynki, które

spełniają wszystkie kryteria ustalone dla klasy A, ale są położone poza ścisłym centrum

[Jońska, 2011, s. 19—20]. Do klasy B+ można również zaliczyć budynki, które nie spełniają

wszystkich standardów klasy A, ale znajdują się w ścisłym centrum. (Klasyfikacja biurowców

na przykładzie rynku nieruchomości w T., autorstwa D. T., M. O., opublikowane w

Zarządzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 4/2014)”. Stwierdził,

że „Wykonawca w wykazie usług w kolumnie 6 określił klasę każdego ze wskazanych

obiektów. Zgodnie z oświadczeniem Wykonawcy przedmiotowe klasy odpowiadają

warunkom postawionym przez Zamawiającego. Jeden obiekt użyteczności publicznej o

powierzchni wystawienniczej /ekspozycyjnej nie mniejszej niż 4 000 m2 o wartości nie

mniejszej niż 1 000 000,00 złotych brutto. Zamawiający na podstawie wiadomości, które

posiada stwierdził, iż usługa wykazana przez Wykonawcę realizowana na rzecz

Zamawiającego spełnia warunek określony w rozdziale 5 ust. 1 pkt 2) tiret 2 specyfikacji

istotnych warunków zamówienia. Zgodnie z dokumentacją powykonawczą obiektu, w którym

znajduje się Muzeum Historii żydów P. P. przestrzeń wystawiennicza stanowi około 4 633,98

m2. Dlatego też Zamawiający uznał przedmiotowy warunek za spełniony. Zgodnie z

najlepszą wiedzą Zamawiającego obiekt Muzeum Historii Żydów P. P. ma powierzchnię

całkowitą 18 368,21 m2”.

Odnośnie drugiego zarzutu stwierdził, że w przypadku, gdy złożone oświadczenia i

dokumenty nie budzą wątpliwości co do ich prawdziwości, Zamawiający zobowiązany jest

zgodnie z ustawą Pzp polegać na ich treści. Wykluczenie wykonawcy z postępowania na

podstawie przesłanek określonych w art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 ustawy wymaga

szczegółowego wykazania, że wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego

niedbalstwa wprowadził Zamawiającego w błąd przy przedstawieniu informacji, że spełnia

warunki udziału w postępowaniu lub że w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił

informacje wprowadzające w błąd zamawiającego. W prowadzonym postępowaniu, opierając

się na dokumentach i oświadczeniach wykonawcy, które nie budziły wątpliwości, nie

stwierdził, aby do takiej sytuacji doszło, zatem brak było podstaw do wykluczenia wykonawcy

z powyższych powodów. Dodatkowo, wykonawca na żądanie Zamawiającego po dniu

doręczenia przez Odwołującego odwołania, złożył dokumenty zatytułowane „Protokół z

okresowej kontroli stanu technicznego zespołu budynków" wraz z załącznikiem „Wykaz

protokołów okresowych kontroli stanu technicznego obiektu", z których bezsprzecznie

wynika, że obiekt zlokalizowany w P. przy ulicy (...) ma powierzchnię 18 474,25 m2.

15

Odnośnie zarzutu trzeciego Zamawiający podał, że w przedmiotowym postępowaniu

nie wzywał wykonawcy na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do dalszego złożenia

dokumentów na potwierdzenie warunku udziału, gdyż na podstawie przedłożonych przez

wykonawcę oświadczeń i dokumentów uznał, że warunki udziału zostały przez wybranego

wykonawcę spełnione i należycie wykazane. Brak zatem było podstaw do wzywania

wykonawcy o składanie dalszych dokumentów. Wezwanie takie byłoby konieczne dopiero w

przypadku ewentualnego uznania, że wykazane usługi nie potwierdzają spełnienia przez

Wykonawcę warunków udziału w postępowaniu, co - jak wyżej wykazano - nie miało miejsca

w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu prawnym stanowiska wskazał na § 2 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia

Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może

żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia, podnosząc:

„W celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub

kryteriów selekcji dotyczących zdolności technicznej lub zawodowej zamawiający może

żądać następujących dokumentów: /.../ 2. wykazu dostaw lub usług wykonanych, a w

przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, w okresie ostatnich

3 lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w

postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z

podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz, których dostawy

lub usługi zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów określających czy te dostawy lub

usługi zostały wykonane lub są wykonywane należycie, przy czym dowodami, o których

mowa, są referencie bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego

dostawy lub usługi były wykonywane, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych są

wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze wykonawca nie

jest w stanie uzyskać tych dokumentów - oświadczenie wykonawcy; w przypadku świadczeń

okresowych lub ciągłych nadal wykonywanych referencje bądź inne dokumenty

potwierdzające ich należyte wykonywanie powinny być wydane nie wcześniej niż 3 miesiące

przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w

postępowaniu;" Zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie na gruncie poprzednio

obowiązującego rozporządzenia z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów,

jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być

składane [KIO w wyr. KIO 527/13) oświadczenia składane przez wykonawcę w formie

wykazu mogą mieć także szerszy zakres, niż wynika to z treści referencji, ale dopóki miedzy

tymi dokumentami nie zachodzi wewnętrzna sprzeczność, zamawiający nie jest uprawniony

do kwestionowania prawdziwości, czy też raczej prawidłowości informacji z nich

wynikających. Jeśli jednak pewne informacje, istotne z punktu widzenia oceny spełniania

warunków udziału w postępowaniu nie znalazły się w wykazie, ale zostały potwierdzone w

16

dowodach odnoszących się do wykonania określonego zamówienia, to jest to wystarczające

dla dokonania pozytywnej oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu. Nie można

bowiem wyciągać negatywnych konsekwencji jedynie z tego powodu, że pewne informacje

nie zostały przepisane do wykazu robót, dostaw lub usług z dokumentu pochodzącego od

podmiotu, na rzecz którego zostały wykonane. Z kolei w wyroku KIO 1096/13 – KIO

wskazała że, wykaz jest tworzony na potrzeby konkretnego postępowania przez wykonawcę

ubiegającego się o jego udzielenie, dlatego też co do zasady w tym dokumencie należy

poszukiwać potwierdzenia spełniania poszczególnych elementów warunku udziału w

postępowaniu. Niemniej jednak w ostatecznym rozrachunku nieistotne jest w jakim

dokumencie - w wykazie czy referencji - znalazła się informacja potwierdzająca spełnianie

warunku. Zamawiający, ustalając zakres wykazywanych przez wykonawcę prac, powinien

uwzględniać nie tylko treść oświadczenia wykonawcy zawartego w wykazie, ale również

treść dokumentów potwierdzających ich odpowiednie wykonanie. Dokumenty te należy

bowiem czytać łącznie i dopiero po uwzględnieniu ich łącznej treści, zamawiający jest

upoważniony do rozstrzygania o wykazaniu czy też o niewykazaniu spełniania przez

wykonawcę warunku udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia (tak KIO: sygn. akt:

984/11). Dalej podał, że „Zgodnie z utrwaloną linią orzecznicza Krajowej Izby Odwoławczej:

„Dokumentem potwierdzającym posiadanie wiedzy i doświadczenia w wymaganym zakresie

jest przede wszystkim, poza ogólnym oświadczeniem o spełnianiu warunków udziału w

postępowaniu, oświadczenie złożone przez wykonawcę w wykazie dostaw/usług/robót

budowlanych, natomiast załączane do wykazu dowody mają jedynie potwierdzać należyte

wykonanie bądź wykonywanie usług wskazanych i dokładnie opisanych w wykazie.

Wykonawcy, zatem mają obowiązek udowodnić za pomocą - co do zasady poświadczenia,

że wskazane zamówienie (usługa/dostawa/robota budowlana), jako całe zadanie zostało

wykonane należycie, natomiast z poświadczenia nie musi wynikać, że poszczególne

elementy składające się na wykonane/wykonywane zamówienie zostały/są

wykonane/wykonywane należycie." (Postanowienie: syg. akt KIO 2309/14). W innym

orzeczeniu KIO wskazała, iż „Zdaniem Izby zamawiający podaje opis sposobu oceny

spełniania warunku, czyli konkretyzuje ten warunek w zakresie elementów dla niego

istotnych, aby następnie -na podstawie informacji podanych w złożonych dokumentach -

stwierdzić, czy wykonawca spełnia w tych aspektach warunek. Ponieważ wykaz jest

tworzony na potrzeby konkretnego postępowania przez wykonawcę ubiegającego się o jego

udzielenie, co do zasady w tym dokumencie należy poszukiwać potwierdzenia spełniania

poszczególnych elementów warunku. Tym niemniej w ostatecznym rozrachunku nieistotne

jest gdzie - w wykazie czy referencji - znalazła się taka informacja potwierdzająca spełnianie

warunku." Reasumując stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu nie powziął

wątpliwości co do prawdziwości złożonych przez wykonawcę oświadczeń i dokumentów,

17

dlatego tez nie miał on obowiązku dodatkowego badania treści złożonych przez Wykonawcę

oświadczeń.

Odnośnie zarzutu drugiego wskazał na art. 24 ust. 1 pkt. 16) i 17) ustawy Pzp

podnosząc, że Zamawiający wykluczy z postępowania wykonawcę, który: (…) 16. w wyniku

zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy

przedstawieniu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w

postępowaniu lub obiektywne i niedyskryminacyjne kryteria, zwane dalej "kryteriami selekcji",

lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów; 17.

w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd

zamawiającego, mogące mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego

w postępowaniu o udzielenie zamówienia". Jego zdaniem w doktrynie oraz orzecznictwie

nadal aktualny jest pogląd ukształtowany na gruncie Ustawy sprzed wejścia w życie ustawy z

dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz niektórych

innych ustaw: „Ewolucję w interpretacji przechodził przepis art. 24 ust. 2 pkt 3. Najnowsze

orzecznictwo wskazuje, że przepis ten należy interpretować stosunkowo wąsko. Zdaniem

KIO, podanie nieprawdziwych informacji wiąże się ze świadomym wskazaniem przez

wykonawcę informacji odbiegających od rzeczywistości, które miały na celu wprowadzenie w

błąd przez wykonawcę zamawiającego w celu uzyskania zamówienia publicznego (KIO

64/13). Surowiej traktuje postępowanie wykonawców KIO w wyr. KIO 2262/12). Stwierdza w

nim, że przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 nie wiąże przesłanek wykluczenia z winą wykonawcy.

Przyznaje jednocześnie, że art. 45 ust. 2 lit. g dyrektywy 2004/18/WE stanowi, że

wykluczeniu podlega wykonawca, który jest winny poważnego wprowadzenia w błąd, jednak

bez doprecyzowań, które wskazywałyby na postać winy. Nie mówi bowiem ani o zamiarze,

ani o celowości działania wykonawcy. W jeszcze wcześniejszym wyroku KIO podkreślała, że

dla oceny podstaw wykluczenia wykonawców z postępowania istotne znaczenie ma

okoliczność, że określona informacja mająca rzeczywisty wpływ na wynik postępowania jest

obiektywnie niezgodna z rzeczywistością i powyższe nie budzi wątpliwości, przy czym bez

znaczenia dla tej oceny są przyczyny złożenia nieprawdziwych informacji (wyr. KIO KIO

760/12). Ale brak jest podstaw do uznania, że wykonawca podlega wykluczeniu z

postępowania wówczas, gdy zawarł nieprawdziwe informacje w jakichkolwiek innych

dokumentach i oświadczeniach, do których złożenia nie był w ogóle zobowiązany. Nie ulega

wątpliwości, że nieprawdziwe informacje tylko wtedy mogą stanowić podstawę do

wykluczenia, gdy zawarte są w dokumentach wymaganych przez zamawiającego (wyr. KIO z

KIO 491/12). Najbardziej radykalnie podszedł do sprawy SO W. - P. w W. w wyr. z 19.7.2012

r. (IV Ca 683/12, www.uzp.gov.pl). W ocenie sądu powołany przepis ma zastosowanie w

warunkach celowego, zawinionego i zamierzonego zachowania wykonawcy, podjętego z

zamiarem podania nieprawdziwych informacji w celu wprowadzenia zamawiającego w błąd i

18

wykorzystania tego błędu dla uzyskania zamówienia publicznego. Przy ocenie przesłanki

wykluczenia na podstawie tego przepisu zamawiający powinien uzyskać pewność, że

złożenie nieprawdziwych informacji było działaniem wykonawcy skierowanym na

wprowadzenie zamawiającego w błąd w zamiarze uzyskania zamówienia, a nie skutkiem

omyłki. Zdaniem sądu złożenie nieprawdziwej informacji, o której mowa w powołanym

przepisie, ze skutkiem w postaci wykluczenia z postępowania, to czynność dokonana z winy

umyślnej, nie zaś w wyniku błędu czy niedbalstwa. Warto zaznaczyć, iż wyrok ten został

wydany w wyniku uwzględnienia skargi Prezesa UZP na wyrok KIO." W okolicznościach

przedmiotowej sprawy Zamawiający nie miał jakichkolwiek podstaw do wykluczenia

wykonawcy, ponieważ przedłożone oświadczenia i dokumenty wykazują w sposób

dostateczny spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu; tym bardziej

zatem Zamawiający nie miał podstaw do wykluczania wykonawcy z powodu rzekomej

nieprawdziwości twierdzeń Wykonawcy. Na podstawie przytoczonego powyżej orzecznictwa

oraz poglądu doktryny należy z całą stanowczością stwierdzić, iż wykluczenie Wykonawcy

na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 16) i 17) wymaga niepodważalnych dowodów, które pozwolą

wykazać Zamawiającemu, iż Wykonawca winny jest złożenia nieprawdziwych oświadczeń.

W przedmiotowym stanie faktycznym Zamawiający nie odnajduje dowodów, o których mowa

w zdaniu poprzedzającym.

W zakresie zarzutu trzeciego wskazał, że: zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp: „Jeżeli

wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1, oświadczeń lub

dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1, lub innych

dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty

są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości,

zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia lub do udzielania

wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia lub

poprawienia lub udzielenia wyjaśnień oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne

byłoby unieważnienie postępowania". W przedmiotowym postępowaniu okoliczność taka nie

wystąpiła, zatem Zamawiający nie miał obowiązku wzywania wykonawcy do złożenia

dalszych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunku udziału w

postępowaniu.

Izba ustaliła i zważyła, co następuje:

Odwołanie podlega oddaleniu.

19

Zamawiający w rozdziale 5 ust. 1 pkt 2) specyfikacji istotnych warunków zamówienia

(SIWZ) podał, że „o udzielenie zamówienia mogą się ubiegać wykonawcy, którzy nie

podlegają wykluczeniu oraz spełniają warunki udziału w postępowaniu, dotyczące: (..) 2)

zdolności technicznej lub zawodowej: a) Wykonawca posiada doświadczenie w świadczeniu

usługi obsługi technicznej nieruchomości. W celu potwierdzenia spełnienia warunku

Wykonawca wykaże, że w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania

ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wykonał a w

przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonuje należycie co najmniej 3

usługi obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt użyteczności publicznej

obejmujące swym zakresem:

> co najmniej dwie usługi obsługi technicznej nieruchomości każda o powierzchni nie

mniejszej niż 18 000 m2 (budynki biurowe w standardzie A lub B+) o wartości nie mniejszej

niż 3 000 000,00 złotych brutto;

> co najmniej jedną usługę obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt

użyteczności publicznej o powierzchni wystawienniczej /ekspozycyjnej nie mniejszej niż

4 000 m2 o wartości nie mniejszej niż 1 000 000,00 złotych brutto;

Usługi wykazane przez Wykonawcę wskazane w lit. a- b powyżej były świadczone przez

okres co najmniej 12 miesięcy. Każda przedstawiona w wykazie usługa powinna być

wykonana w ramach odrębnych umów."

Wykonawca S. P. a. F. S. sp. z o.o. [wykonawca S.], którego oferty dotyczą zarzuty,

potwierdził w ofercie wykonanie usług w wymaganym zakresie.

Izba w pierwszej kolejności stwierdza, że w tym postępowaniu Zamawiający nie

zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem „obiekt użyteczności publicznej”. Nie wskazał

także w dokumentacji tego postępowania na powoływane przez Odwołującego przepisy

rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków

technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002, poz. 690

ze zm.). Dlatego też nieuprawnionym byłoby powoływanie się wprost na postanowienia

wynikające z tego rozporządzenia, albowiem takie działanie zmierzałoby do

doprecyzowywania warunków udziału w postępowaniu z ograniczeniem tylko do pewnych

kategorii obiektów - po dniu otwarcia ofert. Izba zwraca uwagę, że powoływane przez

Odwołującego przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. [zgodnie

z jego § 2 ust.1]: (…) stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy

zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych

spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń

budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2” [ten przepis dotyczy bezpieczeństwa p.poż.].

20

Tym samym, [nie rozstrzygając czy budynki zamieszkania zbiorowego są budynkami

użyteczności publicznej, czy nie na gruncie tego rozporządzenia] nie można wyłączyć w

niniejszej sprawie z kategorii budynków użyteczności publicznej, przykładowo hotelu

przeznaczonego także na potrzeby turystyki, w którego budynku świadczone są – nie tylko

dla gości hotelu - szeroko rozumiane usługi, w tym gastronomiczne oraz konferencyjne.

Wykonawca S. w dokumentach złożonych w ofercie [oraz w odpowiedzi na wezwanie

do wyjaśnień] wskazał w Wykazie Usług na trzy usługi.

Usługi pod pozycją 1 i 2 potwierdzają wymagane doświadczenie opisane w tirecie

pierwszym: „obsługi technicznej nieruchomości każda o powierzchni nie mniejszej niż 18 000

m2 (budynki biurowe w standardzie A lub B+) o wartości nie mniejszej niż 3 000 000,00

złotych brutto”. Zgodnie z treścią Wykazu i dokumentów referencyjnych, które dotyczą

następujących obiektów:

a) Hoteli W.„S." spółka z o.o. z siedzibą w W., o powierzchni 48 849,00 m2, w tym Hotel P.

P. - o powierzchni 20 010,50 m2;

b) budynku biurowego siedziby firmy S. spółka z o.o. z siedzibą w P., o powierzchni 18

474,25 m2. W tym przypadku dla tego obiektu potwierdzeniem spornej powierzchni był m.in.

Protokół z okresowej kontroli z zespołu budynków oraz książka obiektu budowalnego.

Każdy z obiektów wskazanych spełnia wymaganie z tiretu pierwszego - może być

sklasyfikowany jako obiekt użyteczności publicznej, odpowiadający standardem dla budynku

biurowego klasy A lub B+ o wymaganej powierzchni i wartości świadczonej usługi.

Z kolei usługa z poz. 3 Wykazu - realizowana na rzecz Zamawiającego potwierdza

wymaganie według tiret 2: „obsługi technicznej nieruchomości stanowiącej obiekt

użyteczności publicznej o powierzchni wystawienniczej /ekspozycyjnej nie mniejszej niż 4

000 m2 o wartości nie mniejszej niż 1 000 000,00 złotych brutto”. Zgodnie z dokumentacją

powykonawczą obiektu, w którym znajduje się Muzeum Historii Żydów Polskich P. z siedzibą

w W. przestrzeń wystawiennicza stanowi około 4 633,98 m2. Zamawiający podał także, że

obiekt Muzeum Historii Żydów P. P. ma powierzchnię całkowitą 18 368,21 m2, co w

przypadku tego warunku nie było wymagane.

W związku z powyższymi ustaleniami, Izba zgodziła się z Zamawiającym i

Przystępującym po jego stronie wykonawcą, że wymaganie według tiretu pierwszego

dotyczyło obsługi technicznej obiektu użyteczności publicznej, a w nawiasie uwaga [budynki

biurowe klasy A lub B+] precyzowała, że przedmiotowe budynki mają swymi standardami

21

odpowiadać standardom określonym dla budynków biurowych klasy A lub B+. Izba zwraca

uwagę, że to postanowienie w nawiasie mogło być rozumiane również w ten sposób, że

wykonawca wskazując na obiekt referencyjny biurowiec musi uwzględniać klasę A lub klasę

B+ jako standard dla obiektu. Izba uznała dodatkowo, że dla tego warunku, z uwagi na

zasady obowiązujące w postępowaniu m.in. na gruncie art. 22 ust.1a ustawy Pzp -

najbliższa może być interpretacja, że uwaga zawarta „w nawiasie dookreśla warunek

opisany przez Zamawiającego w zakresie standardu budynku odwołując się do parametrów

istniejących w branży obsługi nieruchomości”. Jednakże sporna uwaga z nawiasu nie mogła

być rozumiana wyłącznie jako ograniczenie wymagania potwierdzającego warunek tylko do

budynków biurowych we wskazanym standardzie. Takie bowiem odesłanie - do określonego

standardu budynków biurowych - nie może stanowić - jak interpretuje Odwołujący -

zawężenia tego warunku tylko do tej kategorii obiektów [budynków biurowych]. Zgodnie ze

wskazanym przepisem ustawy Pzp – art. 22ust.1a.: „Zamawiający określa warunki udziału w

postępowaniu oraz wymagane od wykonawców środki dowodowe w sposób proporcjonalny

do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego

wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności”.

Trzeba pamiętać, że przedmiotem tego zamówienia jest „Świadczenie usług obsługi

technicznej w budynku Muzeum Historii Żydów P.”. Przede wszystkim – zgodnie ze

Szczegółowym OPZ [zał.1 do SIWZ] (…) utrzymanie budynku w stanie technicznym i

estetycznym poprzez dbanie o budynek Muzeum z należytą starannością”. Tym samym

opisany warunek udziału należało uznać za spełniony, w sytuacji gdy wykonawca wykaże, że

zrealizował usługi w zakresie obsługi budynków użyteczności publicznej o standardzie

odpowiadającym klasie A lub B+ (a nie tylko obsługi budynków biurowych) oraz określonych

parametrach, co do powierzchni i co do wartości usługi. W związku z tym Zamawiający nie

mógł wyciągać negatywnych konsekwencji w stosunku do wykonawcy S. i nie uznać usług

obsługi zrealizowanych na rzecz obiektu hotelowego. Izba jednocześnie – wobec

argumentacji Odwołującego – zgadza się, że Wikipedia niewątpliwie jest źródłem informacji

m.in. co do społecznego rozumienia pewnych pojęć. Jednakże zastosowanie tego narzędzia

do weryfikacji warunków w przetargu - w sytuacji gdy dane pojęcie, wobec braku określenia,

wymaga wykładni (wyjaśnienia treści) po złożeniu ofert - nie może następować w oderwaniu

od przedmiotu zamówienia i zasad w nim określonych m.in. ustawą Pzp. Odnośnie spornych

powierzchni, Izba zgodziła się z Zamawiającym, że wiedza na temat powierzchni obiektów

wskazanych w Wykazie nie mogła być oparta na informacjach ze strony internetowej. Strona

internetowa nie stanowi obiektywnego źródła wiedzy, z którego można bezrefleksyjnie

kopiować informację. Niezależnie od powyższego w odniesieniu do budynku biurowego w

Pruszkowie potwierdzone zostały w toku rozprawy sporne wymaganie, co do wymaganej

warunkiem powierzchni co najmniej 18.000 m2, a w przypadku warunku według tiretu

22

drugiego w związku z obiektem z pozycji 3 Wykazu powierzchnia całkowita co najmniej 18

tys. m2 nie była wymagana.

Wobec nieuwzględnienia zarzutu z punktu 1 odwołania dotyczącego nie

potwierdzenia przez wykonawcę S. warunku z rozdziału 5 ust. 1 pkt 2) specyfikacji podlega

oddaleniu także zarzut oparty na naruszeniu art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 ustawy Pzp, albowiem

przedkładane przez wykonawcę dokumenty potwierdziły spełnianie warunku udziału. Także

nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 26 ust.3 ustawy Pzp, albowiem Zamawiający w

przedmiotowym postępowaniu nie wzywał wykonawcy na tej podstawie do dalszego złożenia

dokumentów na potwierdzenie warunku udziału w postępowaniu, gdyż na podstawie

przedłożonych przez wykonawcę oświadczeń i dokumentów Zamawiający uznał, ze warunki

udziału w postępowaniu zostały przez wybranego wykonawcę spełnione i należycie

wykazane.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku na podstawie art. 192 ust.

9 i ust. 10 ustawy - Prawa zamówień publicznych oraz przepisów rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od

odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania

(Dz. U. Nr 41, poz. 238. ze zm.).

……………………………………………..

23