KIO 359/17

Sygn. akt: KIO 359/17

WYROK

z dnia 13 marca 2017 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Izabela Niedziałek-Bujak

Członkowie: Andrzej Niwicki

Anna Packo

Protokolant: Edyta Paziewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. w Warszawie odwołania wniesionego

do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 lutego 2017 r. przez Wykonawcę M.-B.

M.E.,M.K. Spółka Jawna z siedzibą w L., (...) w postępowaniu prowadzonym przez

Zamawiającego – G.S., U.M.i G.S., (...)

orzeka:

1 Oddala odwołanie.

2.1 Kosztami postępowania obciąża Wykonawcę M.-B. M.E.,M.K. S.j. z siedzibą w L. i:

2.2 zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15.000 zł 00 gr. (słownie:

piętnaście tysięcy złotych, zero groszy) uiszczoną przez Wykonawcę M.-B. M.E.,M.K. Sp.

j. z siedzibą w L., tytułem wpisu od odwołania;

2.3 zasądza od Wykonawcy M.-B. M.E.,M.K. S.j. z siedzibą w L. na rzecz Zamawiającego –

G.S. kwotę 3.600 zł. 00 gr. (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) tytułem

zwrotu kosztów strony poniesionych w związku z wynagrodzeniem pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień

publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od

dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Krakowie.

Przewodniczący: ………………………………

Członkowie: ………………………………

……………………………….

2

Sygn. Akt: KIO 359/17

W postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego – G.S. w trybie przetargu

nieograniczonego na dowóz uczniów niepełnosprawnych z terenu miasta i G.S. do szkół

specjalnych na terenie miasta S. i K. wraz z zapewnieniem opieki w czasie przejazdu (nr

sprawy (...)), ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 14 grudnia 2016

r., (...), Wykonawca M.-B. M.E.,M.K. Sp. j. z siedzibą w L. (dalej jako Odwołujący) wniósł w

dniu 24 lutego 2017 r. odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej (sygn. akt KIO

359/17).

Przedmiotem zarzutów objęto czynność wykluczenia Odwołującego z postępowania, a także

zaniechanie odrzucenia oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie: I.J.O. i

D.D.O. (Konsorcjum I.). Wskazanym czynnościom i zaniechaniom Zamawiającego zarzuca

się:

1. naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 12 Ustawy Pzp poprzez wykluczenie Odwołującego z

postępowania, pomimo że Odwołujący wykazał spełnienie warunków udziału w

postępowaniu;

2. naruszenie art. 22a ust. 1 Ustawy Pzp poprzez błędne przyjęcie, że Odwołujący może w

celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu polegać na

zdolnościach zawodowych podmiotów działających jedynie jako podwykonawcy

Odwołującego, podczas gdy potwierdzenie spełniania warunków udziału w

postępowaniu przez Odwołującego jest niezależne od charakteru stosunku prawnego

łączącego go z podmiotami, na których zdolnościach zawodowych Odwołujący polega, a

w szczególności nie wymaga korzystania z podwykonawstwa;

3. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 5 Ustawy Pzp poprzez jego zastosowanie w postępowaniu

prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, do którego przepis ten nie ma

zastosowania;

4. naruszenie art. 24aa w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 6 Ustawy Pzp poprzez zaniechanie

odrzucenia oferty wykonawcy – Konsorcjum I., podczas gdy zawiera ona błędy w

obliczeniu ceny, tj. błędną stawkę VAT;

5. naruszenie art. 7 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 25a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1

Ustawy Pzp poprzez zaniechanie wezwania do złożenia przez Konsorcjum I. jednolitych

europejskich dokumentów zamówienia (JEDZ) dla podmiotów, na zasoby których ten

wykonawca się powołuje w celu wykazania warunków udziału w postępowaniu, tj. Z.M.,

M.L., J.S..

Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie Zamawiającemu unieważnienie

czynności wykluczenia Odwołującego z postępowania i uznania jego oferty za odrzuconą,

3

nakazanie dokonania ponownego badania i oceny ofert i dokonanie wyboru oferty

Odwołującego jako najkorzystniejszej.

W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów i żądań Odwołujący powołuje się na I. w uzyskaniu

zamówienia oraz możliwość poniesienia szkody w wyniku naruszenia przez Zamawiającego

przepisów Ustawy Pzp, gdyż złożona przez niego oferta jest jedną z dwóch złożonych w

przedmiotowym postępowaniu ofert, co oznacza, że wykluczenie Odwołującego oraz

odrzucenie jego oferty w sposób bezpośredni pozbawia go możliwości uzyskania tego

zamówienia, czego konsekwencją jest poniesienie określonej szkody z tym związanej.

Zamawiający poinformował Odwołującego o zakończonej ocenie jego oferty i decyzji o

wykluczeniu z postępowaniu w dniu 15.02.2017 r. pocztą elektroniczną. Zamawiający uznał,

iż wykonawca nie wykazał spełniani warunków udziału w postępowaniu, zaś odrzucenie jego

oferty stanowiło konsekwencję wykluczenia na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 5 Ustawy Pzp.

Zamawiający wskazał, że dokumenty przedłożone w dniu 20.01.2017 r., tj. zobowiązania

podmiotów trzecich do oddania do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z

nich przy wykonywaniu zamówienia, nie potwierdzają realnego udostępnienia wiedzy i

doświadczenia przez wskazane podmioty i nie zawierają zobowiązania tych podmiotów do

faktycznego udziału w wykonaniu zamówienia w charakterze podwykonawców, skutkiem

czego nie potwierdzają spełnienia przez Odwołującego warunków udziału w postępowaniu.

Zdaniem Zamawiającego podmiot udostępniający zdolność zawodową powinien być

podwykonawcą Odwołującego – podmiotem realizującym samodzielnie dającą się wyróżnić

część zamówienia.

Odwołujący zakwestionował zasadność decyzji Zamawiającego wynikającej z błędnego

przyjęcia, iż koniecznym było zapewnienie podwykonawstwa podmiotu udostępniającego

potencjał wykonawcy. Odwołujący nie zamierzał powierzać podwykonawstwa żadnej z

części zamówienia, a jedynie polegał na zdolnościach technicznych i zawodowych (dawniej

określanych w nomenklaturze jako: wiedza i doświadczenie) podmiotów: F.H.U. M.S.,

E.M.Ć., P.H.U. M.K.M.. Do oferty przedłożył zobowiązania tych podmiotów, a także

dokumenty potwierdzające należyte wykonanie usług przez te podmioty. Możliwość

powołania się na potencjał podmiotów trzecich na potrzeby wykazania spełnienia warunków

udziału w postępowaniu została dopuszczona wprost w art. 22a ust. 1 Ustawy Pzp:

Wykonawca może w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu, w

stosownych sytuacjach oraz w odniesieniu do konkretnego zamówienia, lub jego części,

polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub

ekonomicznej innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nimi

stosunków prawnych. Wykonawca, który polega na zdolnościach lub sytuacji innych

podmiotów musi udowodnić zamawiającemu, że realizując zamówienia będzie dysponował

4

niezbędnymi zasobami tych podmiotów, w szczególności przedstawiając zobowiązanie tych

podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji

zamówienia. Ustawodawca nie określając przy tym, aby wykorzystanie potencjału podmiotu

trzeciego miało odbywać się w charakterze podwykonawstwa, umożliwia szersze

wykorzystanie zasobów w toku realizacji zamówienia, np. przez doradztwo. Zamawiający nie

miał zatem podstaw do narzucania wykonawcy, aby korzystanie z zasobów wymagało

podwykonawstwa i wykluczenia z postępowania Odwołującego z powodu nie spełnienia

warunku udziału w postępowaniu. Przedłożone dokumenty potwierdzają, że podmioty te

dysponują osobami, które wykonały tego rodzaju zamówienie, a więc posiadają wiedzę i

doświadczenie w tym zakresie, które mogą udostępniać Odwołującemu podczas realizacji

usługi (w szczególności w formie doradztwa i bieżących konsultacji). Zamawiający nie miał

podstaw oczekiwać od wykonawcy, kierując żądanie o uzupełnienie dokumentów w trybie

art. 26 ust. 3 Ustawy, przedłożenia dokumentu potwierdzającego udział podmiotów trzecich

w niniejszym postępowaniu w charakterze podwykonawców. Wezwanie to wprowadzało

Odwołującego w błąd i nie pozwalało odkodować rzeczywistych intencji Zamawiającego, tj.

czy żąda dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, czy

też żąda konkretnego dokumentu, który nie jest wymagany w niniejszym postępowaniu.

Realność udostępnienia zasobów musi podlegać ocenie nie tylko przez prymat formy udziału

podmiotu trzeciego w realizacji zamówienia, ale także przedmiotu świadczenia wykonawcy.

W ocenie Odwołującego, przy świadczeniu usługi dowozu uczniów niepełnosprawnych wraz

z zapewnieniem opieki w czasie przejazdu do palcówek oświatowo-wychowawczych z

wykorzystaniem własnego zasobu technicznego oraz osobowego (którego wykazanie było

wymagane zgodnie z pkt 5.3.3. i 6.1 siwz), nie wymaga udziału podmiotów współpracujących

w realizacji zamówienia w charakterze podwykonawcy. Czynności związane ze

świadczeniem usługi mają charakter powtarzalny o typowym charakterze. Odwołujący

zatrudnia 16 pracowników, którzy mogą realizować zadanie. Samodzielnie zapewni opiekę

osoby posiadającej przeszkolenie w zakresie udzielenia pierwszej pomocy medycznej.

Zamawiający błędnie odwołał się do podstawy odrzucenia opisanej w art. 89 ust. 1 pkt 5

Ustawy Pzp, mającego zastosowanie jedynie do postępowań prowadzonych trybach

wielostopniowych.

Odnośnie zarzutów skierowanych wobec oceny oferty Konsorcjum I. Odwołujący wskazał na

obowiązek zbadania w pierwszej kolejności ofert pod katem ewentualnych podstaw do

odrzucenia ofert oraz kryteriów oceny ofert opisanych w siwz (co zostało przewidziane w

siwz – pkt 2.2.), po którym nastąpić powinna ocena podmiotowa wykonawcy, którego oferta

została najwyżej oceniona, co obejmuje badanie oświadczenia wstępnego i dokumentów do

których złożenia wykonawca ten powinien być wezwany. Zamawiający będąc zobowiązanym

5

do oceny oferty Konsorcjum I. nie stwierdził podstawy do jej odrzucenia, a w ocenie

Odwołującego, cena została obliczona przy nieprawidłowej stawce podatku VAT, co stanowi

o błędzie w obliczeniu ceny. Nieprawidłowym było zastosowanie zryczałtowanej stawki VAT

– 4%, która może być zastosowana jedynie do świadczenia usług taksówek osobowych, z

wyłączeniem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą – PKWIU 49.32.11.0 (zgodnie z

art. 146a pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług). Usługi będące

przedmiotem zamówienia polegają na dowozie uczniów niepełnosprawnych do określonych

placówek wraz z zapewnieniem opieki w czasie przejazdu, a nie dotyczą zapewnienia usług

taksówek osobowych. Przewóz taksówką podlega specyficznym regulacjom dotyczącym np.

taksometru, oznakowania pojazdu, przepisów porządkowych, zaś czynności jakie będzie

realizował wykonawca nie polegają na usługa świadczonych taksówką osobową. Ponadto,

Konsorcjum I. nie przedstawiło oświadczeń złożonych na jednolitym europejskim

dokumencie zamówienia przez podmioty, na których zasoby się powołał (Z.M., J.S., M.L.), a

Zamawiający nie wezwał wykonawcy do uzupełnienia dokumentów, co prowadzi do wniosku

o przeprowadzeniu postępowania w sposób naruszający uczciwą konkurencję i równe

traktowanie wykonawców. Na marginesie zauważył, iż w wyniku wezwania z dnia 15.02.2017

r. Konsorcjum I. przedłożyło nowy wykaz środków transportu, za pomocą których ma

realizować usługę, w 50% przy stawce 4% oraz 50% według stawki VAT 80%. W

rzeczywistości oznacz to, że przedmiotowe zamówienie zostanie wykonanego w 50% za

pomocą taksówek osobowych, na potwierdzenie czego wskazał licencję na dwie taksówki

(taksówki wskazane w licencji nie są ujęte w wykazie środków transportu), przy czym

minimalne ilość taksówek osobowych musiałaby wynosić około 8. Trudno więc uznać, aby

techniczne możliwym było wykonanie tej usługi dwoma taksówkami.

Stanowisko Izby

Do rozpoznania odwołania zastosowanie znajdowały przepisy ustawy Prawo zamówień

publicznych obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, (tekst

jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2164 ze zm.), w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z

dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U.2016.1020), zwanej dalej „Ustawą”.

Przystępując do rozpoznania odwołania, Izba w pierwszej kolejności zobowiązana była do

oceny wypełnienia przesłanek z art. 179 ust. 1 Ustawy, tj. istnienia po stronie Odwołującego

I. w uzyskaniu zamówienia oraz możliwości poniesienia przez niego szkody w wyniku

kwestionowanych czynności Zamawiającego. Ponieważ niniejszym odwołaniem objęto

między innymi czynność wykluczenia Odwołującego z postępowania, nie budzi wątpliwości,

iż wykonawca ten posiada I. w uzyskaniu zamówienia, do którego ochrony służy odwołanie

na czynności Zamawiającego. Decyzja o wykluczeniu Odwołującego z postępowania

6

wywołuje definitywny skutek dla bytu oferty Odwołującego, czyniący niemożliwym jej wybór i

samo uzyskanie zamówienia. W świetle powyższego Izba uznała, że spełnione zostały

przesłanki materialno-prawe do merytorycznego rozpoznania zarzutów.

Na podstawie dokumentacji postępowania, w tym protokołu i treści specyfikacji istotnych

warunków zamówienia (siwz), złożonych ofert oraz stanowisk prezentowanych na rozprawie

Izba dokonała ustaleń faktycznych stanowiących podstawę do wydania rozstrzygnięcia w

przedmiocie podniesionych zarzutów.

W niniejszym postępowaniu Zamawiający w siwz (pkt 2.2.) wskazał, iż zastosuje, tzw.

„procedurę odwróconą”, o której mowa w art. 24aa ust. 1 Ustawy, tj. najpierw dokona oceny

ofert, a następnie zbada, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako

najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu.

Zamawiający określając w pkt 5 siwz warunki udziału w postępowaniu wskazał między

innymi na możliwość polegania na zasobach innych podmiotów, w celu potwierdzenia

spełnienia wymagań, jednocześnie zastrzegając dla siebie prawo do oceny, czy

udostępniane wykonawcy przez inne podmioty zdolności techniczne lub zawodowe,

pozwalają na wykazanie przez wykonawcę spełniania warunków udziału w postępowaniu

oraz zbada, czy nie zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, o których mowa

w art. 24 ust. 1 pkt 13-22 i ust. 5 pkt 1) ustawy Pzp. (pkt 5.3.6). Jeżeli zdolności techniczne

lub zawodowe podmiotu, o którym mowa w pkt 5.3.4 SIWZ nie potwierdzają spełnienia przez

wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub zachodzą wobec tych podmiotów

podstawy wykluczenia zamawiający żąda, aby wykonawca w terminie określonym przez

zamawiającego: zastąpił ten podmiot innym podmiotem lub podmiotami lub zobowiązał się

do osobistego wykonania odpowiedniej części zamówienia, jeżeli wykaże zdolności

techniczne lub zawodowe, o których mowa w pkt 5.3.3. SIWZ (pkt 5.3.7). W celu oceny, czy

wykonawca polegający na zdolnościach lub sytuacji innych podmiotów na zasadach

określonych w art. 22a Pzp, będzie dysponował niezbędnymi zasobami w stopniu

umożliwiającym należyte wykonania zamówienia publicznego oraz oceny, czy stosunek

łączący wykonawcę z tymi podmiotami gwarantuje rzeczywisty dostęp do ich zasobów,

zamawiający żąda dokumentów, które określają w szczególności: zakres dostępnych

zasobów innego podmiotu; sposób wykorzystania zasobów innego podmiotu przez

wykonawcę przy wykonywaniu zamówienia publicznego; zakres i okres udziału innego

podmiotu przy wykonywaniu zamówienia publicznego; czy podmiot, na zdolnościach

którego wykonawca polega w odniesieniu do warunków udziału w postępowaniu

dotyczących doświadczenia, zrealizuje usługi, których wskazane zdolności dotyczą

(pkt 5.3.8 siwz). W pkt 7 siwz Zamawiający opisał zasady składania oświadczeń i

dokumentów oraz wyboru oferty, wskazując m.in. w pkt 7.3, iż Wykonawca, który powołuje

7

się na zasoby innych podmiotów, w celu wykazania braku istnienia wobec nich podstaw

wykluczenia oraz spełniania, w zakresie w jakim powołuje się na ich zasoby, warunków

udziału w postępowaniu składa także jednolite dokumenty dotyczące tych podmiotów.

Zamawiający żądał wskazania części zamówienia, których wykonanie wykonawca zamierza

powierzyć podwykonawcom (pkt 7.5 siwz). Do oferty należało załączyć oświadczenie

wykonawcy, a w przypadku korzystania z potencjału podmiotów trzecich, również tych

podmiotów, złożone na formularzu JEDZ. W pkt 11.17 siwz Zamawiający określił zawartość

oferty wskazując na dokumenty, jakie należało złożyć, tj.: wypełniony formularz Oferta,

aktualny dokument potwierdzający uprawnienie do podpisania oferty, ewentualnie

pełnomocnictwo do podpisania oferty, Jednolity Europejski Dokument Zamówienia (JEDZ).

Zamawiający wskazał w pkt 17.11.2, iż w celu dokonania wstępnej oceny ofert, zgodnie z art.

24aa ust. 1 ustawy Pzp, do oferty należy dołączyć: wykaz środków transportu,

przeznaczonych do realizacji zamówienia, zgodnie z treścią Załącznika nr 6 do SIWZ (pkt 1),

wykaz osób – opiekunów, które będą brały udział w realizacji zamówienia, zgodnie z treścią

Załącznika nr 8 do SIWZ (pkt 2).

W postępowaniu złożone zostały dwie oferty. Oferta Odwołującego była tańsza o ok. 400 tyś

zł. Odwołujący zaoferował cenę brutto 1.611.187,20 zł, przy stawce podatku VAT 8%.

Konsorcjum I. zaoferowało cenę 2.011.986 zł brutto przyjmując dwie stawki podatku VAT, tj.

8% i 4 %, doliczone do kwoty netto.

Odwołujący w ofercie złączył wypełnione załączniki: nr 1 – formularz oferta, nr 5- o braku

przynależności do grupy kapitałowej, nr 6 – wykaz środków transportu, a także oświadczenie

podmiotu trzeciego M.-B. B. s.c wraz z wypełnionym przez ten podmiot dokumentem JEDZ i

dokumentami dotyczącymi tego podmiotu (zaświadczenie o wpisie w CEIDG, KRK),

załącznik nr 8 – wykaz opiekunów, oświadczenie własne na formularzu JEDZ wraz z

kompletem dokumentów. W załączniku nr 7 – wykaz wykonanych usług, Odwołujący powołał

się na doświadczenie trzech innych podmiotów przedstawiając Zamawiającemu również

dokumenty - listy referencyjne, KRK JEDZ, oraz zobowiązania tych podmiotów do

udostępnienia wiedzy i doświadczenia. W JEDZ własnym Odwołujący w części IV kryteria

kwalifikacji, zdolność techniczna i zawodowa (lit. C) określił udział procentowy

podwykonawców w wykonaniu części prac na „[0%]”.

Zamawiający do momentu wniesienia odwołania dokonał czynności wezwania obu

wykonawców do złożenia dokumentów na podstawie art. 26 ust. 1 i 3 Ustawy (pkt 13

protokołu – ZP). W stosunku do Odwołującego dwukrotnie kierował wezwania o przedłożenie

dokumentów mających potwierdzać, iż wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu.

Pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. Zamawiający wezwał na podstawie art. 26 ust. 1 Ustawy

Odwołującego do przedłożenia aktualnych na dzień ich złożenia dokumentów: odpisu z

8

rejestru/CEIDG; informacji z KRK, licencji, wykazu usług, wykazu środków transportu.

Następnie po otrzymaniu kompletu dokumentów (wcześniej już złożonych w ofercie),

pismem z dnia 23 stycznia 2017 r. wezwał Odwołującego do uzupełnienia dokumentów na

podstawie art. 26 ust. 3 Ustawy. W wezwaniu tym wskazał, iż wykonawca nie wykazał

spełnienia warunku udziału w postępowaniu dotyczącego zdolności zawodowej

(doświadczenia), gdyż przedłożone dokumenty nie potwierdzały realnego udostępnienia

wiedzy i doświadczenia przez wskazane podmioty i nie zawierają zobowiązania tych

podmiotów do faktycznego udziału w wykonywaniu zamówienia w charakterze

podwykonawcy, zgodnie z art. 22a ust. 4 Ustawy. Zamawiający wezwał do uzupełnienia

dokumentów, które potwierdzałyby, że podmioty na zdolnościach których wykonawca polega

zrealizują usługi. W odpowiedzi na drugie wezwanie Odwołujący w piśmie z dnia 30 stycznia

2017 r. przedstawił własną ocenę stanu faktycznego oraz prawnego, jaki wynika z

obowiązujących przepisów Ustawy w zakresie dotyczącym polegania na zasobach podmiotu

trzeciego, formułując wniosek końcowy, iż udostępnienie zasobów w postaci wiedzy i

doświadczenia, w opisanych w treści zobowiązania formach (doradztwo, konsultacji),

chociażby w zakresie przykładowo wskazanym przez Wykonawcę w odpowiedzi na

wezwanie, jednoznacznie potwierdza realność zobowiązania podmiotu trzeciego do

faktycznego udziału w wykonaniu zamówienia (…) Z treści oferty Wykonawcy w żaden

sposób nie wynika, że podmioty które udostępniają Wykonawcy zasoby, są

podwykonawcami w rozumieniu ustawy pzp i muszą nimi być, co też zostało odpowiednio

zaznaczone na formularzu ofertowym. Dodatkowo wskazał, iż z przepisu art. 22a ust. 4

Ustawy nie wynika, jakoby faktyczny udział w wykonaniu zamówienia był możliwy jedynie na

zasadzie podwykonawstwa. Z ostrożności przedłożył ponownie Zamawiającemu

zobowiązania już wcześniej złożone w ofercie i w odpowiedzi na pierwsze wezwanie.

Konsorcjum I. było wzywane pismem z dnia 15 lutego 2017 r. na podstawie art. 26 ust. 1

ustawy do przedłożenia aktualnych na dzień ich złożenia dokumentów: odpisu z

rejestru/CEIDG, informacji z KRK, licencji, wykazu usług, wykazu środków transportu.

Następnie, pismem z dnia 24 lutego 2017 r. zostało wezwane w trybie art. 26 ust. 3 Ustawy

do uzupełnienia dokumentów: JEDZ wykonawcy oraz oświadczenia o przynależności do

grupy kapitałowej.

Zamawiający na rozprawie wyjaśnił, iż najwyżej ocenił ofertę Odwołującego i wezwał tego

wykonawcę w dniu 19.01.2017 r. do złożenia dokumentów wymaganych na potwierdzenie

spełnienia warunków udziału w postępowaniu pomimo, iż zostały złożone już w ofercie, gdyż

stosując procedurę odwróconą traktował je tak jakby nie były jeszcze złożone zgodnie z

siwz. Ponowne wezwanie z 23.01.2017 r. miało na celu uzyskanie od wykonawcy

dokumentów, które potwierdzałyby spełnienia warunku udziału w postępowaniu, gdyż

9

przedłożone dokumenty nie pozwalały uznać, iż podmiot trzeci udostępniający

doświadczenie wykona w Odwołujący w zamówienie charakterze podwykonawcy.

odpowiedzi na to wezwanie wyjaśniła przyczyny dla których uznaje, iż Zamawiający nie ma

podstaw do żądania potwierdzenia, aby podmioty trzecie uczestniczyły w realizacji

zamówienia w charakterze podwykonawców i przedłożył jeszcze raz ich zobowiązania znane

już Zamawiającemu z wcześniejszych dokumentów. Podtrzymując swoje stanowisko z

odwołania na rozprawie ponownie wskazał, iż będzie realizował zamówienie swoimi siłami,

gdyż dysponuje zapleczem technicznym w całości, a także kadrą pracowników, którzy

mieliby tą usługę świadczyć.

Zamawiający pismem z dnia 15 lutego 2017 r. wykluczył Odwołującego z postępowania na

podstawie art. 24 ust. 1 pkt 12 Ustawy wskazując, iż nie wykazał on spełniania warunków

udziału w postępowaniu. Złożone na wezwanie dokumenty dotyczące udostępnienia

zasobów podmiotów trzecich (zobowiązania) nie potwierdziły realnego udostepnienia wiedzy

i doświadczenia i nie zawierają zobowiązania tych podmiotów do faktycznego udziału w

wykonywaniu zamówienia w charakterze podwykonawcy. Zamawiający, w świetle art. 22a

ust. 4 Ustawy uznał, iż podmiot trzeci powinien być faktycznym podwykonawcą zamówienia

na usługę, dla realizacji której udostępnia wykonawcy swoje zasoby. Nie wystarczyło zatem

przedstawienie samych referencji potwierdzających doświadczenie podmiotu trzeciego, czy

też wskazanie w zobowiązaniu na formę udostepnienia zasobu – doradztwa, konsultacji,

gdyż konieczna jest realizacja danej usługi, tj. realizacja jako podwykonawcy (jeżeli do

realizacji usługi wymagane są zdolności, tj. udostępniane doświadczenie).

Po wniesieniu odwołania Zamawiający nie podejmował żadnych czynności w postępowaniu i

wstrzymał się od dalszych decyzji do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Izbę w sprawie

niniejszego odwołania.

Uwzględniając powyższe Izba zważyła.

Odwołanie podlega oddaleniu w całości.

Zasadniczo zarzuty kierowane wobec czynności wykluczenia Odwołującego z postępowania

dotykają zagadnienia prawnego na tle znowelizowanych przepisów Ustawy, tj. oceny

możliwości skorzystania z zasobów podmiotu trzeciego, który na potrzeby wykazania

spełnienia warunków udziału w postępowaniu zobowiązał się do udostepnienia wiedzy i

doświadczenia w formie doradztwa, przy braku jego udziału w realizacji usługi w charakterze

podwykonawcy jakiejś części. Sporną w sprawie nie była natomiast ocena, czy

doświadczenie podmiotu trzeciego spełnia warunki udziału w postępowaniu. Zamawiający

uznał bowiem wykluczając Odwołującego z postępowania na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 12

Ustawy, iż z treści dokumentów, w tym zobowiązań podmiotów, które udostępniły swoje

10

zasoby (doświadczenie w realizacji usług) nie wynika, aby podmioty te miały brać udział w

realizacji zamówienia w charakterze podwykonawców. Dalsze zarzuty skierowane zostały

wobec oceny oferty Konsorcjum I., która zdaniem Odwołującego podlega odrzuceniu na

podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 Ustawy z uwagi na błędną stawkę podatku VAT przyjętą do

kalkulacji ceny ofertowej. Dodatkowo Odwołujący zwrócił uwagę na braki w ofercie

formularzy JEDZ dla podmiotów udostępniających potencjał temu wykonawcy, do których

uzupełnienia nie był wezwany.

Odnosząc się do podstawy wykluczenia Odwołującego z postępowania wynikającej z normy

określonej w art. 24 ust.1 pkt 12 Ustawy należy wskazać, iż znajduje ona zastosowanie w

sytuacji, w której wykonawca nie wykazał spełniania warunków udziału w postępowaniu lub

nie został zaproszony do negocjacji lub złożenia ofert wstępnych albo ofert, lub nie wykazał

braku podstaw wykluczenia. Aby mieć cały obraz sytuacji, w której zamawiający jest

zobowiązany do wykluczenia wykonawcy z postępowania należy także wskazać na

wcześniejsze przepisy regulujące sposób potwierdzania spełniania warunków udziału w

postępowaniu. W szczególności istotnym w sprawie jest przywołanie treści art. 22a Ustawy,

w którym określono, iż Wykonawca może w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału

w postępowaniu, w stosownych sytuacjach oraz w odniesieniu do konkretnego zamówienia,

lub jego części, polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji

finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów, niezależenie od charakteru prawnego

łączących go z nimi stosunków prawnych (ust.1). Wykonawca, który polega na zdolnościach

lub sytuacji innych podmiotów, musi udowodnić zamawiającemu, że realizując zamówienie,

będzie dysponował niezbędnymi zasobami tych podmiotów, w szczególności przedstawiając

zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na

potrzeby realizacji zamówienia (ust.2). Zamawiający ocenia, czy udostępniane wykonawcy

przez inne podmioty zdolności techniczne lub zawodowe lub ich sytuacja finansowa lub

ekonomiczna, pozwalają na wykazanie przez wykonawcę spełniania warunków udziału w

postępowaniu oraz bada, czy nie zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, o

których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 13-22 i ust. 5 (ust. 3). W odniesieniu do warunków

dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, wykonawcy mogą

polegać na zdolnościach innych podmiotów, jeśli podmioty te zrealizują roboty budowlane

lub usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane (ust. 4).

Tytułem wprowadzenia do dalszych ustaleń wymaga zauważenia, iż badanie podstaw do

wykluczenia wykonawcy z postępowania może odbywać się na dwóch płaszczyznach. Po

pierwsze oceny tej dokonuje się w kontekście spełnienia wymagań ustalonych dla tego

konkretnego zamówienia, tj. przykładowo – czy doświadczenie, jakie zostało zamawiającemu

wykazane jest odpowiednie pod kątem ustalonego warunku udziału w postępowaniu.

11

Dodatkowo koniecznym może być sprawdzenie, w sytuacji korzystania z potencjału innego

podmiotu, czy zasoby udostępnione wykonawcy aby mogły być przez zamawiającego

uwzględnione, będą rzeczywiście wykorzystane przy realizacji zamówienia. Czym innym jest

zatem sama ocena potencjału, czy to własnego wykonawcy, czy też udostępnionego mu w

trybie art. 22a Ustawy, prowadzona w oparciu o zapisy siwz i ustalone tam kryteria

weryfikacji podmiotowej wykonawców. Innym natomiast badaniem, jest ustalenie przez

zamawiającego, czy potencjał udostępniony wykonawcy, na potrzeby realizacji zamówienia,

rzeczywiście będzie mógł być wykorzystany. Odnosząc się do wskazanego powyżej

przypadku - doświadczenia, wymagało ono wykazania zamawiającemu, np. w formie

zobowiązania podmiotu trzeciego, iż ten będzie realizował roboty budowlane lub usługi, do

których jego zdolności są wymagane. Nie można zatem zrównywać obu wymienionych

powyżej zakresów czynności zamawiającego do jednej tezy, iż wystarczającym dla

wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu i braku podstaw do wykluczenia

jest samo przedłożenie zobowiązania podmiotu udostępniającego swoje zdolności. Nie

można bowiem pomijać, iż potencjał podmiotu trzeciego, dopuszczony do wykorzystania w

celu wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu, ma znaczenia dla dalszych

czynności związanych z realizacją zamówienia. Ustawodawca obecnie wyraźnie wskazuje

na potrzebę badania przez zamawiającego, czy potencjał podmiotu trzeciego dotyczący, tak

jak w niniejszej sprawie, doświadczenia koniecznego do uznania, iż wykonawca jest zdolny

do wykonania zamówienia, będzie mógł być wykorzystany poprzez udział podmiotu trzeciego

w realizacji części prac, do których zdolności te są wymagane. Odwołujący sprowadzał

natomiast istotę zarzutu do wskazania, iż zamawiający nie mógł wymagać udziału podmiotu

trzeciego w realizacji zamówienia w charakterze podwykonawcy. Odnosząc się do tak

postawionego ciężaru zarzutu Izba uznała, iż stanowisko Odwołującego nie było prawidłowe.

Nie miało bowiem znaczenia ustalenie, czy forma podwykonawstwa jest jedyną możliwą

formą udziału w realizacji usługi przez podmiot trzeci, ale stwierdzenie, czy Odwołujący

wykazał Zamawiającemu, iż będzie dysponował zdolnościami podmiotu trzeciego na etapie

realizacji zamówienia. W ocenie Izby, do takiego stwierdzenia nie uprawniały, ani

przedłożone zobowiązania podmiotów trzecich, ani wyjaśnienia samego Odwołującego

składane w odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego i konsekwentnie podtrzymane przed

Izbą. Przede wszystkim Izba uwzględniła oświadczenie Odwołującego, iż zamierzał on od

początku wykonać zamówienie własnymi siłami, z wykorzystaniem własnego zaplecza

technicznego i pracowników, którzy mieliby wykonywać usługę. Odwołujący przyznał, iż nie

ma potrzeby do korzystania z doświadczenia podmiotu trzeciego, gdyż wiedzę na temat jak

wykonywać usługę, w szczególności w jaki sposób udzielić pierwszej pomocy posiadają

przeszkoleni pracownicy, a czynności jakie związane są z samą usługą, mają charakter

powtarzalny. Odwołujący wyjaśniał, iż jego własne doświadczenie nie było wystarczające do

12

wykazania spełnienia warunku udziału w postępowaniu i dlatego wystąpił do innych

podmiotów o udostępnienie mu ich potencjału (wykonanych usług). Treść zobowiązań, jak i

jednoznaczne stanowisko Odwołującego wskazywały, iż faktycznie udostępnienie potencjału

przez podmioty trzecie miało na celu jedynie wykazanie spełnienia warunku, już bez

dalszego realnego udziału tych podmiotów w wykonaniu usługi. Kwestią wtórną w ocenie

Izby, było ustalenie, czy koniecznym było formalne podwykonawstwo podmiotu trzeciego,

który brałby odpowiedzialność za rezultaty świadczonej przez niego usługi, czy też

spełniającym wymóg udziału podmiotu trzeciego w wykonaniu usługi byłoby, np.

zaangażowanie personelu tego podmiotu bezpośrednio przez wykonawcę przy realizacji

przedmiotowej usługi. W niniejszej sprawie Odwołujący wprost oświadczył, iż zamierza

wykonać zamówienie własnymi siłami, z wykorzystaniem zaplecza technicznego jakie

posiada oraz własnej kadry pracowniczej, a udział podmiotów trzecich w świadczeniu usługi

określił jako zbędny. W ocenie Izby, stanowisko to wprost wskazuje na przyznanie braku

korzystania z doświadczenia podmiotu trzeciego przy realizacji usługi, co w aktualnym stanie

prawnym stało w sprzeczności z obowiązkiem wykazania przed zamawiającym realnego

zaangażowania podmiotu w wykonanie części prac. Nie można pomijać celu, w jakim

zamawiający żąda doświadczenia pozwalającego przyjąć, iż wykonawca posiada

odpowiednią praktykę do tego aby należycie wykonać usługę. Nie jest wystarczającym samo

wykazanie, iż zaplecze jakim dysponuje, czy też zasoby osobowe, pozwalają na wykonanie

usługi, co stanowi samoistną podstawę weryfikacji podmiotowej wykonawców w ramach

zdolności technicznej. Skoro Zamawiający wymagał doświadczenia ustalonego pod potrzeby

konkretnego zamówienia i wymagań jakie ono stawia przed mającym je zrealizować

podmiotem, to aby spełnić warunek przy braku własnego doświadczenia, wykonawca

korzystający z potencjału podmiotu trzeciego jedynie na potrzeby wykazania spełnienia

warunku udziału w postępowaniu, nie może być zweryfikowany jako dający rękojmię

należytej realizacji usługi. Taka formalna tylko weryfikacja udostępnienia potencjału, bez

sprawdzenia, czy podmiot trzeci będzie realizował zamówienie, prowadziłaby do nierównego

traktowania wykonawców i stwarzania obszaru do nadużyć.

Powyższe wskazuje zatem na bezpodstawność stawianych Zamawiającemu zarzutów

naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 12 oraz art. 22a. ust. 1 Ustawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu zaniechania odrzucenia oferty Konsorcjum I. Izba mając

na uwadze etap czynności, jakie dotychczas miały miejsce w postępowaniu uznała, iż był on

przedwczesny, gdyż Zamawiający nie zakończył oceny tej oferty. Ponieważ w postępowaniu

Zamawiający zastosował „procedurę odwróconą”, o której mowa w art. 24aa ust. 1 Ustawy,

oznaczało to, iż najpierw dokonywał oceny ofert, a następnie badał, czy wykonawca, którego

oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki

13

udziału w postępowaniu. Czynność oceny ofert należy oddzielić od badania, które może być

prowadzone pod różnym kątem, a jego efektem zasadniczo jest stwierdzenie, czy oferta nie

podlega odrzuceniu, co znajduje wyraz w oddzielnej czynności, tj. odrzuceniu oferty.

Czynność oceny ofert sprowadza się natomiast do ich oceny pod kątem ustalonych kryteriów

oceny, na co wskazuje określenie „oferta najwyżej oceniona”. Przy procedurze odwróconej,

która z założenia miała służyć usprawnieniu postępowania, poprzez ograniczenie czynności

sprawdzających do oferty, która ma największe szanse na wybór, wstępna ocena ofert ma

jedynie prowadzić do wskazania oferty, którą następnie zamawiający szczegółowo analizuje

z uwzględnieniem weryfikacji podmiotowej danego wykonawcy. Efektem procedur

odwróconej jest wskazanie oferty najkorzystniejszej bez konieczności podejmowania

czynności wobec pozostałych ofert, chyba że czynność wyboru oferty najkorzystniejszej

zostanie skutecznie podważona. Wówczas bowiem zamawiający przystępuje do weryfikacji

kolejnej oferty, wstępnie najwyżej ocenionej. W ocenie Izby, czynności podejmowane w

postępowaniu wskazują, iż Zamawiający zakończył ocenę jedynie oferty Odwołującego, co

znalazło wyraz w informacji o wykluczeniu tego wykonawcy z postępowaniu. Pierwsze

wezwanie Konsorcjum I. do złożenia dokumentów nastąpiło dopiero w momencie podjęcia

decyzji o wykluczeniu Odwołującego z postępowania. Nie można jednak obecnie stwierdzić,

w jakim kierunku będą zmierzały dalsze czynności Zamawiającego, tj. po ustaleniu, czy

czynność wykluczenia Odwołującego z postępowania była prawidłowa. Przyjmując zatem

koncepcję oceny ofert, jako czynności wstępnej w procedurze odwróconej zmierzającej do

ustalenia rankingu ofert i wskazania oferty najwyżej ocenionej, należy przyjąć, iż wyniki

oceny tej oferty nie przesądzają jeszcze o wynikach oceny innych ofert, do których może

dojść jeżeli oferta najwyżej oceniona nie zostanie uznana za najkorzystniejszą. Konkludując,

Izba uznała, iż czynności związane z badaniem oferty Konsorcjum I. nie zostały jeszcze

zakończone, stąd zarzut zaniechania odrzucenia tej oferty należało uznać za przedwczesny.

Podobnie Izba oceniała zaniechanie wezwania Konsorcjum I. do uzupełnienia JEDZ dla

podmiotów, na których zasobach wykonawca ten polega. Nie można obecnie wykluczyć, iż

Zamawiający uzna, że oferta ta podlegać powinna odrzuceniu w zw. art. 89 ust. 1 pkt 6

Ustawy, a wówczas nie byłoby podstaw do wzywania wykonawcy do uzupełnienia

brakujących dokumentów na podstawie art. 26 ust. 3 Ustawy. Ponieważ czynności

Zamawiającego nie zostały jeszcze ostatecznie zakończone, na co wskazują również zapisy

w protokole postępowania, Izba nie zajęła stanowiska co do przyszłych czynności

Zamawiającego, jakie mogą dopiero być podjęte w procedurze odwróconej.

W świetle powyższego odwołanie w całości podlegało oddaleniu na podstawie art. 192 ust. 1

Ustawy.

14

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku na podstawie art. 192 ust. 9 oraz

art. 192 ust. 10 Prawa zamówień publicznych oraz w oparciu o przepisy § 3 i § 5 ust. 3 pkt 1

rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości

i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu

odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238 ze zm.). Izba zaliczyła do

kosztów postępowania wpis uiszczony przez Odwołującego oraz koszty wynagrodzenia

pełnomocnika Zamawiającego stwierdzone rachunkiem złożonym przed zamknięciem

rozprawy i obciążyła nimi Odwołującego.

Przewodniczący: ……………………….

Członkowie: ……………………….

..……………………..

15