Uchwała nr 98 Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą "Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji"

Przyjmuje się politykę publiczną pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji”, stanowiącą załącznik do uchwały.

Monitorowanie realizacji polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” powierza się ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania.

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania przedstawia Radzie Ministrów, w terminie do dnia 15 czerwca danego roku, informację o realizacji działań w ramach polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” za rok poprzedni.

Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: D. Tusk Załącznik do uchwały nr 98 Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. (M.P. poz. 812) Załącznik do uchwały nr 98 Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. (M.P. poz.) Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji 2024 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Spis treści Wykaz użytych skrótów.......................................................................................................... 3(cid:3) I.(cid:3) Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – streszczenie................................................ 4 II.(cid:3) Wstęp........................................................................................................................... 11(cid:3) III.(cid:3) Kontekst europejski...................................................................................................... 13(cid:3) IV.(cid:3) Rola kształcenia informatycznego w procesie cyfrowej transformacji edukacji.............. 16(cid:3) V.(cid:3) Cele główne Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji.................................................. 19(cid:3) VI.(cid:3) Obszary działania i interwencji Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji...................... 21(cid:3) 1. Ewaluacja stanu edukacji cyfrowej oraz wykorzystania technologii edukacyjnej przez uczniów............................................................................................................................22(cid:3) 2. Zmiana obowiązującej podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego........................................................................................................27(cid:3) 3. Nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja w szkole..............................................29(cid:3) 4. Metody kształcenia, dydaktyka cyfrowa, cyfrowe zasoby dydaktyczne.........................32(cid:3) 5. Kształcenie i doskonalenie nauczycieli.........................................................................36(cid:3) 6. Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół....................................................................41(cid:3) 7. Kształcenie cyfrowych specjalistów..............................................................................44(cid:3) 8. Cyfrowe bezpieczeństwo..............................................................................................47(cid:3) 9. Zmiana organizacji pracy szkoły...................................................................................50(cid:3) 10. Wsparcie nauczycieli i szkół w procesie cyfrowej transformacji..................................54(cid:3) VII.(cid:3) Plan monitoringu i wdrażania PCTE............................................................................. 57(cid:3) VIII.(cid:3)Podsumowanie............................................................................................................. 58(cid:3) Strona 2 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Wykaz użytych skrótów CIE – Centrum Informatyczne Edukacji DigCompEdu – Digital Competence Framework for Educators ICILS – International Computer and Information Literacy Study MC – Ministerstwo Cyfryzacji MEN – Ministerstwo Edukacji Narodowej MNiSW – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego NASK – Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa OPI – Ośrodek Przetwarzania Informacji ORE – Ośrodek Rozwoju Edukacji p. 6 – litera „p” z cyfrą oznacza odesłanie do odpowiedniego punktu dekalogu PCTE – Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji PRKC – Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych SELFIE – Self-reflection on Effective Learning by Fostering the use of Innovative Educational Technologies STEAM – Science (nauka), Technology (technologia), Engineering (inżynieria), Arts (sztuka) i Maths (matematyka) TALIS – Teaching and Learning International Survey TIK – technologia informacyjno-komunikacyjna Strona 3 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 I. Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – streszczenie

wych (załącznik nr 1 do PCTE) oraz Listę wskaźników rezultatu sporządzoną na potrzeby sprawozdawczości KPO (załącznik nr 4 do PCTE).

W Planie działania w dziedzinie edukacji cyfrowej3) wyraźnie określono, że bazą dla rozwoju kompetencji cyfrowych i szeroko rozumianej edukacji cyfrowej uczniów z perspektywy ich życia osobistego i zawodowego oraz aktywnego udziału w społeczeństwie cyfrowym jest solidne kształcenie informatyczne (czyli wydzielone zajęcia z informatyki) oraz interdyscyplinarne wykorzystanie wiedzy i umiejętności informatycznych w innych przedmiotach i obszarach 1)

cus-topics/digital-education/action-plan. 3) Digital Education Action Plan (2021-2027), KE, https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digitaleducation/about/digital-education-action-plan wymienia informatics education (kształcenie informatyczne) jako jedno z wymagań w realizacji Enhancing digital skills and competences for the digital transformation. Strona 4 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 kształcenia oraz w aktywnościach pozaszkolnych (w kształceniu pozaformalnym i nieformalnym). Starania edukacyjnego środowiska informatyków w Polsce doprowadziły do obecnej sytuacji, w której obowiązkowymi zajęciami z informatyki, w tym nauką programowania4), są objęci wszyscy uczniowie na każdym etapie kształcenia. Jest to ewenementem w skali światowej5). Warto docenić, że gdyby nie wcześniejsze zajęcia wszystkich uczniów z wykorzystaniem technologii cyfrowej w ramach regularnych zajęć z informatyki (a wcześniej w zakresie TIK), znacznie gorzej radziliby oni sobie w czasie zdalnego nauczania podczas pandemii w latach 2020–2022. Warto stymulować użycie i wykorzystanie cyfrowych treści i platform, aby utrzymywać gotowość do radzenia sobie w przyszłości w podobnych, jak i w nie przewidzianych sytuacjach. W podstawie programowej informatyki z 2017 r.6) zapisano: „Szkoła ma stwarzać uczniom warunki do nabywania wiedzy i umiejętności potrzebnych do rozwiązywania problemów z wykorzystaniem metod i technik wywodzących się z informatyki, w tym logicznego i algorytmicznego myślenia, programowania, posługiwania się aplikacjami komputerowymi, wyszukiwania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł, posługiwania się komputerem i podstawowymi urządzeniami cyfrowymi oraz stosowania tych umiejętności na zajęciach z różnych przedmiotów m.in. do pracy nad tekstem, wykonywania obliczeń, przetwarzania informacji i jej prezentacji w różnych postaciach”.

4) Programowanie jest tu rozumiane szerzej niż tylko zapisanie rozwiązania w wybranym języku programowania. Jest to podejście informatyczne do rozwiązywania problemu od (1) wyspecyfikowania sytuacji problemowej, czyli określenie danych i wyników które chcemy uzyskać, oraz zdefiniowania potrzebnych pojęć z dziedziny której problem dotyczy, przez (2) określenie modelu abstrakcyjnego dla sytuacji problemowej i znalezienie rozwiązania (algorytmu), aż (3) do jego zrealizowania z pomocą urządzeń cyfrowych i testowania efektywności działania. Proces ten zatem w większej części realizowany jest bez użycia urządzenia cyfrowego, może się ono (ale też nie musi) pojawić dopiero na końcu (3) procesu rozwiązywania problemu. 5) Potwierdzenie tej opinii można znaleźć w Raportach UE: „Reviewing Computational Thinking in Compulsory Education, State of play and practices from computing education”, 2022 https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC128347 oraz Informatics Education at School in Europe, Eurydice Report, 2022. 6) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły i stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.). Strona 5 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

7) PRKC został przyjęty 21 lutego 2023 r. uchwałą nr 24 Rady Ministrów z dnia 21 lutego 2023 r. w sprawie ustanowienia programu rządowego pod nazwą „Program Rozwoju Kompetencji Strona 6 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

Obszary działań i interwencji Najważniejsza część PCTE składa się z dekalogu działań, w którym w jednolitym układzie poruszono kwestie najbardziej istotne dla rozwoju cyfrowej edukacji i fundamentalne dla cyfrowej transformacji szkoły oraz całego systemu edukacji. Kolejność rozdziałów nie jest przypadkowa, a oddaje ważność wyzwań stojących przed wszystkimi aktorami w teatrze współczesnej edukacji. Tematy ujęte w punktach tworzą Dekalog Cyfrowej Transformacji Edukacji wyczerpujący najważniejsze obszary wymagające działań i interwencji. 1. Ewaluacja stanu edukacji cyfrowej oraz wykorzystania technologii edukacyjnej przez uczniów

2. Zmiana obowiązującej podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego8) Cyfrowych” (M.P. poz. 318) i jest realizowany przez obecny Rząd. Będzie on aktualizowany w latach 2025–2026. Dokument dostępny jest na stronie Kompetencje cyfrowe - Ministerstwo Cyfryzacji - Portal Gov.pl (www.gov.pl). 8) Podstawa programowa kształcenia ogólnego została wprowadzona w szkołach podstawowych rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.), a w szkołach ponadpodstawowych rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467, z późn. zm.). Obydwie podstawy zostały uszczuplone o około 20% treści w 2024 r. rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 996) oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie Strona 7 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

3. Nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja, w szkole Obecnie sztuczna inteligencja, różnorodne roboty oraz mikrokontrolery są już w rękach uczniów, dotarły także do szkół i do nauczycieli. Wszystkie mają pewne walory edukacyjne, a także zastosowania poza edukacją. Z tych względów powinny znaleźć się w ofercie szkolnych zajęć, w różnym zakresie i na różnych poziomach edukacji. Roboty różnej konstrukcji mogą występować jako namacalne urządzenia programowalne z wieloma elementami (czujnikami), które powodują, że są one przykładami prostych urządzeń inteligentnych. Dodatkowo, mikrokontrolery z czujnikami i modułami wykonawczymi, dobierane przez ucznia, mogą pełnić różne funkcje w zależności od potrzeb projektu. Jedne i drugie programują nawet najmłodsze dzieci. Także generatywna sztuczna inteligencja, to przykład działania dużego modelu językowego (LLM), który umożliwia konwersację niemal na każdy temat z wykorzystaniem różnych środków medialnych. Może służyć do bliższego zapoznania się z mechanizmami działania sztucznej inteligencji, sposobami korzystania z niej oraz zagrożeniami, jakie może wnosić do aktywności i życia człowieka. Może również stanowić wsparcie nauczyciela i pomoc w edukacyjnym i osobowym rozwoju ucznia, a także w organizacji pracy szkoły. Istotne jest zatem wypracowanie takich rozwiązań, które wprowadzają te narzędzia do placówek edukacyjnych w sposób, który będzie dla procesów edukacyjnych korzystny przy minimalizacji ryzyka zagrożeń i naruszeń etycznych. Wymaga to zarówno regulacji legislacyjnych jak i edukacyjnego wsparcia nauczycieli. 4. Metody kształcenia, dydaktyka cyfrowa, cyfrowe zasoby dydaktyczne Korzystanie przez uczniów i nauczycieli z technologii na zajęciach, nie tylko informatycznych, w naturalny sposób prowadzi do zrywania z tradycyjnym przekazem, czyli metodą podającą, w której nauczyciel jest nadawcą, a uczeń odbiorcą. W najprostszej sytuacji technologia jest katalizatorem aktywności uczniów, ale najczęściej jest ich wsparciem i nierzadko partnerem, zwłaszcza w przypadku specjalnych potrzeb edukacyjnych. W tym środowisku uczeń uczy się przez działanie, rozwijając swoje umiejętności i konstruując swoją wiedzę na bazie już posiadanej wiedzy i poszerzając ją – to konstruktywizm podniesiony przez Seymoura Paperta do konstrukcjonizmu, w którym proces uczenia się jest wspomagany przez różnego rodzaju artefakty fizyczne, także na ekranie komputera (jak programy), wspomagające procesy myślowe podczas uczenia się. Konstruktywizm i konstrukcjonizm są obecnie, zwłaszcza w środowisku technologii, czołowymi koncepcjami poznawczego rozwoju uczniów, wnoszącymi istotny podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 1019). Strona 8 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 wkład w rozwój ich umiejętności i kompetencji, w szczególności proinnowacyjnych i cyfrowych, a także innych. Naturalnym uzupełnieniem tych koncepcji jest myślenie komputacyjne, którym określa się procesy myślowe (sposoby rozumowania) towarzyszące uczniowi podczas formułowania problemów i ich rozwiązań w postaci umożliwiającej ich efektywną realizację z wykorzystaniem komputera, innych technologii cyfrowych, jak również w środowisku bez wsparcia technologią. Te koncepcje krótko można ująć słowami S. Paperta z 1970 r., że „dzieci się uczą w działaniu i myśląc o tym, co robią”. Jednocześnie istotne jest tutaj dostosowania dydaktyki cyfrowej do uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, wykorzystanie technologii w treningu brakujących funkcjonalności, a także uwzględnienie ograniczeń uniemożliwiających uczestniczenie w lekcji lub realizację nauczania. Metody edukacji na odległość bądź hybrydowej mogą pomóc przezwyciężyć takie ograniczenia. Konieczne jest zapewnienie wszystkim uczniom i nauczycielom dostępu do wysokiej jakości cyfrowych narzędzi i zasobów edukacyjnych dostępnych cyfrowo. 5. Kształcenie i doskonalenie nauczycieli Przygotowanie nauczycieli zarówno do realizacji zajęć zgodnie z obowiązującą podstawą programową kształcenia ogólnego, jak i z uwagi na pojawiające się nowe technologie oraz zgodnie z założeniami projektowania uniwersalnego edukacji związanymi z wprowadzaniem racjonalnych usprawnień jest kluczowe dla rozwoju kompetencji uczniów w ogólności, a kompetencji cyfrowych – w szczególności. Dotyczy to zarówno nauczycieli informatyki, jak i nauczycieli pozostałych przedmiotów. Zakres przygotowania wszystkich nauczycieli do posługiwania się technologiami cyfrowymi, a także nauczania przy ich pomocy, został określony w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453). W sposób szczególnie precyzyjny opisano zakres przygotowania merytorycznego z informatyki i metodycznego do prowadzenia edukacji informatycznej nauczycieli przedszkoli i klas I–III. Kluczowe dla dobrego przygotowania nauczycieli zarówno informatyki jak i w zakresie przygotowania do wykorzystywania narzędzi cyfrowych przez nauczycieli wszystkich przedmiotów jest zadbanie o jakość kształcenia w uczelniach i należytą realizację standardu przygotowania do zawodu nauczyciela. Ofertę uczelni w zakresie kształcenia nauczycieli powinny uzupełniać formy doskonalenia prowadzone zarówno przez uczelnie, jak i placówki doskonalenia nauczycieli, a także wyspecjalizowane podmioty prywatne. Doskonalenie nauczycieli jest finansowo i organizacyjnie wspierane przez państwo. Dobrej jakości oferta doskonalenia dla nauczycieli informatyki i nauczycieli innych przedmiotów w zakresie wykorzystywania narzędzi cyfrowych powinna być dostępna dla zainteresowanych nauczycieli w sposób stały. Państwo powinno stymulować rozwój tej oferty w zakresie organizacyjnym, merytorycznym i finansowym, tak aby była ona aktualna, odpowiadała na potrzeby i oczekiwania nauczycieli, a także obejmowała – zmieniające się w czasie – istotne z punktu widzenia państwa zagadnienia takie jak dostępność cyfrowa, kształcenie umiejętności miękkich, wpływ stosowania technologii na zdrowie psychiczne i fizyczne uczniów, cyberkulturę, cyfrowe obywatelstwo, socjalizację w cyfrowym świecie itd. Dla zapewnienia prawidłowo funkcjonującego kształcenia nauczycieli konieczna jest ścisła współpraca w tym zakresie między MEN i MNiSW, a także innymi instytucjami. Strona 9 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 6. Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół Największym wyzwaniem dla organów prowadzących szkoły i szkół jest nowoczesne wyposażenie pracowni komputerowych oraz zapewnienie, aby w każdej sali lekcyjnej mogły się odbywać zajęcia z wykorzystaniem technologii cyfrowych – wystarczającej liczby komputerów (laptopów, tabletów) ze stałym dostępem do Internetu. Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół w oprogramowanie, klasyczne i nowe technologie cyfrowe, internetowe zasoby i serwisy edukacyjne oraz inne narzędzia i materiały powinno być ściśle związane z edukacyjnymi celami, którym ma służyć, i im podporządkowane. Ustalają to nauczyciele, biorąc pod uwagę konieczne uwarunkowania, np. RODO, a szkoła określa wymaganą przepustowość sieci. W szczególności nauczyciel powinien mieć możliwość poznania z wyprzedzeniem edukacyjnych zastosowań wyposażenia, które ma trafić do szkoły lub w ręce uczniów. Nowemu wyposażeniu szkół powinny towarzyszyć szkolenia dla nauczycieli. Organy prowadzące szkoły powinny zapewniać nauczycielom sprzęt służbowy w celu bezpiecznego wykonywania ich pracy i właściwej ochrony danych wrażliwych. Należy przewidzieć również możliwość wypożyczania sprzętu komputerowego uczniom. 7. Kształcenie cyfrowych specjalistów Kształcenie cyfrowych specjalistów, którzy mają świadomość, czym jest dostępność cyfrowa, powinno zaczynać się już na poziomie szkolnej edukacji. Dobry początek zapewnia podstawa programowa informatyki (w rękach dobrze przygotowanych nauczycieli), zgodnie z którą myślenie komputacyjne oraz umiejętność programowania są spiralnie (przyrostowo) rozwijane od klasy I szkoły podstawowej przez wszystkie etapy edukacji. Kształcenie zawodowe w branżach związanych z technologiami cyfrowymi powinno uwzględniać aspekt dostępności cyfrowej i podlegać ciągłemu dopasowaniu do dynamicznie zmieniającej się gospodarki przez przegląd i aktualizację oferty kształcenia zawodowego oraz podstaw programowych kształcenia w zawodach z uwzględnieniem aktualnych potrzeb rynku pracy oraz przejścia na gospodarkę cyfrową (przegląd dostępnych kwalifikacji wolnorynkowych ujętych w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji oraz opracowanie rekomendacji dotyczących zmian w kwalifikacjach wolnorynkowych w zakresie kompetencji cyfrowych). Koniecznym warunkiem transformacji cyfrowej jest rozpowszechnienie w społeczeństwie podstawowych kompetencji cyfrowych. Istotnym dla kształcenia wysokiej klasy specjalistów jest rozwijanie inicjatyw edukacyjnych adresowanych do szczególnie uzdolnionych uczniów. Dla uzyskania wysokiej jakości kształcenia specjalistów niezbędna jest szeroka współpraca z otoczeniem biznesowym. 8. Cyfrowe bezpieczeństwo Dostosowanie systemu edukacji szkolnej do wyzwań cyfrowego świata w zakresie cyberbezpieczeństwa nabiera szczególnego znaczenia w obliczu globalnych zagrożeń. Bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko dla uczniów, ale również dla nauczycieli i innych pracowników szkoły. Ważnym aspektem cyberbezpieczeństwa jest profilaktyka cyberprzemocy, kontaktu z niebezpiecznymi treściami, cyberuzależnień, świadomość zagrożeń i konsekwencji prawnych prowadzonej aktywności w Internecie oraz zagrożeń związanych z wizerunkiem online i prywatnością. Rozwiązania w tym obszarze muszą uwzględniać zarówno Strona 10 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 aspekt legislacji, jak i regulacji związanych ze szkolną infrastrukturą informatyczną oraz dobrze nadzorowane i bezpiecznie zarządzane rozwiązania edukacyjne. 9. Zmiana organizacji pracy szkoły System klasowo-lekcyjny jako dominująca obecnie forma organizacji zajęć w szkole stanowi jedną z przeszkód na drodze do pełnego wykorzystania potencjału technologii cyfrowej, która w coraz większym stopniu jest dostępna zarówno uczniom, jak i nauczycielom do metodycznego wykorzystania. Postuluje się wprowadzenie możliwości szerszego uzupełnienia tradycyjnego systemu klasowo-lekcyjnego innymi modelami organizacji zajęć w szkole, zwłaszcza metodą projektów, o której mówi wielokrotnie podstawa programowa kształcenia ogólnego – ogólnie w preambule oraz w odniesieniu do poszczególnych przedmiotów. Technologie cyfrowe, w szczególności platformy edukacyjne oraz nowe przestrzenie edukacyjne w szkole mogą znacznie uatrakcyjnić tę metodę nauczania. 10. Wsparcie nauczycieli i szkół w procesie cyfrowej transformacji Większość kwestii związanych z technologią cyfrową w szkole spoczywa na ogół na barkach nauczyciela informatyki. Proponuje się utworzenie stanowiska szkolnego koordynatora cyfrowej edukacji, którego rolą byłoby wspieranie nauczycieli w posługiwaniu się technologią cyfrową w różnych aktywnościach, także w aspekcie ich dostępności cyfrowej. Koordynator, dysponując odpowiednimi funduszami, dbałby również o sprawność technologii cyfrowych oraz planował i zabiegał o niezbędne aktualizacje sprzętu, oprogramowania i cyfrowych zasobów. W uzasadnionych sytuacjach może być konieczne utworzenie oddzielnego stanowiska administratora szkolnego sprzętu i oprogramowania. II. Wstęp

9) W przygotowaniu PCTE wzięła udział również Rada do spraw Informatyzacji Edukacji, powołana zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie powołania Rady do spraw Informatyzacji Edukacji (Dz. U. ME poz. 20), której rolą jest m.in. przedstawianie Ministrowi rekomendacji dotyczących kierunków działań w systemie oświaty związanych z rozwojem w Polsce społeczeństwa informacyjnego oraz gospodarki opartej na wiedzy, oraz Instytut Badań Edukacyjnych. Strona 11 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

10) Kształceniem informatycznym określa się wydzielone zajęcia z informatyki. Te zajęcia w klasach I– III szkoły podstawowej noszą nazwę „edukacja informatyczna”. Kształcenie informatyczne ma długą historię w polskim systemie edukacji. Pierwsze regularne zajęcia z informatyki w polskich szkołach miały miejsce w połowie lat 60. XX w. (I i III LO we Wrocławiu). W 1985 r. Ministerstwo Oświaty i Wychowania zatwierdziło pierwszy program nauczania elementów informatyki dla szkół średnich i od tamtego czasu informatyka nie zniknęła z podstaw programowych polskiego systemu edukacji. 11) Informatyka jako samodzielna dziedzina nauki już okrzepła, a przedmiot informatyka (nazwy w niektórych innych krajach: computer science, computing) jest uznawany za samodzielny przedmiot szkolny, patrz: Informatics for All: Rome Declaration, https://www.informaticsforall.org/rome-declaration/; The Informatics Reference Framework for School, https://www.informaticsforall.org/the-informatics-reference-framework-for-school-release-february-2022/; Informatics Education at School in Europe, Eurydice Report, 2022. 12) Potwierdzenie tej opinii można znaleźć w Raportach UE: „Reviewing Computational Thinking in Compulsory Education, State of play and practices from computing education”, 2022 https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC128347 oraz „Informatics Education at School in Europe”, Eurydice Report, 2022 (w przygotowaniu). 13) W tym, w dokumencie UE: https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/about/digital-education-action-plan. Strona 12 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

III. Kontekst europejski W Polsce nauczanie informatyki ma długą tradycję sięgającą wczesnych lat 90. XX w., a przedmiot informatyka jest obligatoryjny na poziomie szkół podstawowych i ponadpodstawowych, co pozytywnie wyróżnia nas na tle wielu krajów europejskich. Pomimo tego, w zakresie integracji technologii cyfrowych Polska zajmuje 24 miejsce wśród państw unijnych, wśród małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w stosunku do średniej unijnej istnieje dużo niższy wskaźnik wykorzystania technologii cyfrowych na co najmniej podstawowym poziomie14). Podsumowując, biorąc pod uwagę pozostałe składowe, Polska w 2022 r. w indeksie gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego (DESI 2022) zajęła 24. miejsce wśród państw UE. Do najważniejszych dokumentów na poziomie europejskim dotyczących cyfryzacji edukacji, w tym rozwoju umiejętności i kompetencji cyfrowych, należy Plan Działania Komisji Europejskiej w Dziedzinie Edukacji Cyfrowej na lata 2021–2027, który przyjmuje dwa obszary priorytetowe: wspieranie rozwoju wysoce efektywnego ekosystemu edukacji cyfrowej oraz poprawa kompetencji i umiejętności cyfrowych właściwych w dobie transformacji cyfrowej. Plan ten zawiera opis 14 działań, wśród nich: kwestię wykorzystania narzędzi UE do inwestowania w rozwój zawodowy nauczycieli; wymianę najlepszych praktyk w zakresie metod nauczania, w tym poprzez skupienie się na wysokiej jakości edukacji informatycznej (informatyki) sprzyjającej włączeniu społecznemu na wszystkich poziomach kształcenia15). PCTE spełnia założenia tego planu w obydwu przyjętych priorytetach. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2481 z dnia 14 grudnia 2022 r. ustanowiła program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. Jednym z celów cyfrowych DKCD jest (zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1) wykwalifikowane cyfrowo społeczeństwo i wysoko wykwalifikowani profesjonaliści w dziedzinie cyfrowej, z dbałością o osiągnięcie równowagi płci ze wskazaniem m.in., że co najmniej 80% osób w wieku 16–74 lata posiadać będzie przynajmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, a 40% zaawansowane umiejętności cyfrowe. Realizacja tych celów powiązana jest z działaniami, które dotyczą m.in. zwiększenia liczby 14) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52020DC0624. 15) Tamże. Strona 13 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 informatyków na rynku, w tym nauczycieli i systemem studiów podyplomowych nadających uprawnienia do nauczania informatyki osobom niebędącym nauczycielami. Jednocześnie należy zauważyć, że od 2023 r., zgodnie z założeniami DKCD, indeks gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego (DESI) jest włączony do sprawozdania na temat stanu realizacji DKCD. Komisja Europejska zrezygnowała z tworzenia rankingu państw członkowskich ponieważ nie odzwierciedlał on postępu państw biorących udział w badaniu. Narzędzie służące do odczytywania wyników DESI znajduje się pod odpowiednim linkiem16). Plan Działania Komisji Europejskiej w Dziedzinie Edukacji Cyfrowej na lata 2021–2027 zakłada też wdrożenie narzędzi do autoewaluacji kompetencji cyfrowych nauczycieli SELFIE, zgodnych z ramami kompetencji cyfrowych nauczycieli DigICompEdu. To narzędzie stworzone przez Agencję Komisji Europejskiej (European Commission’s Joint Research Center), którego inauguracja odbyła się w Warszawie w 2018 r.17). Umożliwia ono szkołom samodzielne ocenianie wykorzystania technologii cyfrowych w nauczaniu i uczeniu się. SELFIE pomaga szkołom w identyfikowaniu ich mocnych stron i obszarów do doskonalenia w zakresie integracji technologii cyfrowych w procesie nauczania i uczenia się. Europejski Komitet Regionów wyrażając opinię nt. Planu Działania Komisji Europejskiej w Dziedzinie Edukacji Cyfrowej na lata 2021–2027 podkreślił, że cyfryzacja edukacji może przynieść duże korzyści, jeśli jest ukierunkowana na osobę uczącą się, dostosowana do wieku i zorientowana na rozwój. Takie kształcenie, przy użyciu odpowiednich środków, gwarantowałoby wszystkim dostępną wysokiej jakości edukację sprzyjającą włączeniu społecznemu oraz urzeczywistniałoby prawo do edukacji jako podstawowe prawo człowieka. Komitet zaapelował m.in. o bezpośrednie finansowanie mające na celu rozwój nowych modeli nauczania i promowanie umiejętności XXI w. na wszystkich poziomach kształcenia, od szkoły po uniwersytet, a także dalsze uproszczenie struktury unijnych programów finansowania, co umożliwi uczestnictwo szerszej puli zainteresowanych stron i rozszerzenie partnerstw między przemysłem a uczelniami18). Kolejnym kluczowym dokumentem europejskim jest „Digital Competence Framework for Citizens” (Ramowy Model Kompetencji Cyfrowych dla Obywateli). Opracowany przez Komisję Europejską model określa umiejętności, które obywatele krajów członkowskich UE powinni posiadać, aby efektywnie funkcjonować w społeczeństwie opartym na wiedzy i technologii cyfrowej. Model składa się z pięciu obszarów kompetencji: 1. Informacje i dane: Umiejętność oceny, przetwarzania i tworzenia informacji w środowisku cyfrowym oraz umiejętność efektywnego zarządzania danymi. 2. Komunikacja i współpraca: Zdolność do efektywnej komunikacji, współpracy i udziału w społeczeństwie cyfrowym, w tym korzystanie z różnych narzędzi komunikacji online. 16) https://digital-decade-desi.digital-strategy.ec.europa.eu/datasets/desi/charts/desi-indicators?period=desi_2024&indicator=desi_bbspeed_100&breakdown=total&unit=pc_lines&country=AT,BE,BG,HR,CY,CZ,DK,EE,EU,FI,FR,DE,EL,HU,IE,IT,LV,LT,LU,MT,NL,PL,PT,RO,SK,SI,ES, SE. 17) https://www.gov.pl/web/edukacja/selfie-nowe-narzedzie-wspierajace-edukacje-cyfrowa. 18) Opinia KR-u: Utworzenie europejskiego obszaru edukacji do 2025 r., marzec 2021 r. Strona 14 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 3. Kreowanie treści: Umiejętność tworzenia, redagowania i publikowania treści w różnych formach mediów cyfrowych. 4. Bezpieczeństwo: Rozumienie zagrożeń związanych z korzystaniem z technologii cyfrowej i umiejętność podejmowania świadomych decyzji w celu ochrony siebie i innych w środowisku online. 5. Rozwiązywanie problemów: Umiejętność rozwiązywania problemów w środowisku cyfrowym poprzez wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych19). DigiCompEdu to inicjatywa Unii Europejskiej, która koncentruje się na kształtowaniu kompetencji cyfrowych edukatorów, w tym nauczycieli, i definiuje sześć obszarów kompetencji cyfrowych dla nauczycieli: 1. Planowanie i organizacja: Umiejętność projektowania i wdrażania lekcji z wykorzystaniem technologii cyfrowych, włączając narzędzia i zasoby odpowiednie do potrzeb uczniów. 2. Wspieranie uczniów: Umiejętność dostosowywania procesu nauczania do indywidualnych potrzeb uczniów oraz rozwijanie ich kompetencji cyfrowych. 3. Tworzenie cyfrowych treści: Zdolność do projektowania, tworzenia i udostępniania materiałów edukacyjnych w formie cyfrowej. 4. Ocena i ocenianie: Umiejętność wykorzystywania technologii cyfrowych w celu oceny postępów uczniów oraz efektywnego monitorowania ich osiągnięć. 5. Współpraca międzysektorowa: Zdolność do współpracy z innymi nauczycielami, instytucjami edukacyjnymi, rodzicami oraz społecznością lokalną w celu rozwijania cyfrowej edukacji. 6. Rozwój zawodowy: Stałe doskonalenie własnych umiejętności cyfrowych poprzez uczestnictwo w szkoleniach i programach rozwojowych20). DigiCompEdu tworzy ważne ramy dla wsparcia rozwoju zawodowego nauczycieli i dla poprawy jakości nauczania z wykorzystaniem technologii cyfrowych w szkołach. W transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i internetu przez osoby małoletnie. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119, z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.) (RODO) to prawny akt Unii Europejskiej, który został uchwalony w celu ochrony prywatności i danych osobowych obywateli UE. RODO reguluje sposób przetwarzania danych osobowych przez podmioty publiczne i prywatne oraz zapewnia obywatelom prawo do prywatności i ochrony danych osobowych. Główne zasady zawarte w dokumencie obejmują zbieranie danych w sposób legalny i uczciwy, przetwarzanie danych tylko w określonych celach, zachowanie dokładności danych oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony danych. 19) https://joint-research-centre.ec.europa.eu/digcomp/digcomp-framework_en. 20) https://joint-research-centre.ec.europa.eu/digcompedu_en. Strona 15 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/93/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej, zastępująca decyzję ramową Rady 2004/68/WSiSW (Dz. Urz. UE L 335 z 17.12.2011, str. 1, z późn. zm.) nakłada obowiązek na państwa członkowskie Unii Europejskiej wprowadzenia środków prawnych, administracyjnych i praktycznych w celu zwalczania nadużyć seksualnych wobec dzieci i pornografii dziecięcej, w tym w internecie21). Jedną z najbardziej rozpoznawalnych i promowanych w Unii Europejskiej inicjatyw – z powodzeniem od wielu lat funkcjonujących także w Polsce – był Europejski Program Bezpieczeństwa w Internecie dla Dzieci (European Safer Internet Programme). Program ten miał na celu promowanie bezpiecznego korzystania z internetu przez dzieci i młodzież przez finansowanie projektów edukacyjnych, kampanii świadomościowych, badań oraz rozwój narzędzi i materiałów informacyjnych. Część działań, zapoczątkowanych w ramach tego projektu jest kontynuowanych do chwili obecnej. Rada UE przyjęła w lutym 2021 r. rezolucję w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na rzecz europejskiego obszaru edukacji i w szerszej perspektywie (2021–2030) (2021/C 66/01) (Dz. Urz. UE C z 26.02.2021, str. 1). Zawiera ona m.in. cel dotyczący maksymalnego odsetka uczniów klasy VIII szkoły podstawowej (wiek około 14–15 lat), którzy osiągają niższe wyniki w zakresie umiejętności cyfrowych. Określono go na poziomie 15 %. Ten cel jest wyznaczony na poziomie UE do osiągnięcia do 2030 r. Dane dotyczące tego celu będą czerpane z badania ICILS. Polska wzięła udział w tym badaniu jedynie w 2013 r. Raportowanie dotyczące tego celu będzie oparte na danych z badania z 2028 r. Badanie przeprowadzane jest co 5 lat i dofinansowane dla państw członkowskich z programu Erasmus+. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2481 z dnia 14 grudnia 2022 r. ustanawiająca program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.22) (Dz. Urz. UE L 323 z 19.12.2022, str. 4) (DKCD) wskazuje na „dbałość o osiągnięcie równowagi płci wśród profesjonalistów cyfrowej”. Proces ten powinien rozpoczynać się już na etapie edukacji szkolnej poprzez wspieranie uczniów, w szczególności dziewcząt, w rozwoju zainteresowań przedmiotami ścisłymi. IV. Rola kształcenia informatycznego w procesie cyfrowej transformacji edukacji Od wielu lat komputery wraz z całą infrastrukturą, która im towarzyszy, wywierają coraz większy wpływ na zmiany zachodzące w funkcjonowaniu społeczeństw: w gospodarce, administracji, bankowości, handlu, komunikacji, nauce i edukacji czy życiu osobistym obywateli. Informatyka jako dziedzina wiedzy wraz z technologiami, które wspiera, integruje się z niemal wszystkimi innymi dziedzinami i staje się ich nieodłącznym elementem. Wczesny kontakt z informatyką w szkole, a nawet już w przedszkolu powinien przybliżyć uczniom możliwości zastosowań tej dziedziny oraz wzbudzić zainteresowanie informatyką. Oczekuje się, że wkraczający w zawodowe i dorosłe życie uczniowie będą przygotowani do podjęcia obowiązków i wyzwań, jakie 21) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021G0226(01). 22) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32022D2481. Strona 16 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 stawia przed nimi XXI w. Powinni zatem poznać podstawowe metody informatyki, aby w przyszłości stosować je w praktycznych sytuacjach w różnych dziedzinach. Do tej pory dużą uwagę w edukacji przywiązywano do kształcenia umiejętności korzystania z aplikacji komputerowych oraz zasobów i komunikacji w sieci, obejmując wszystkich uczniów kształceniem w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnej. Oczekiwane obecnie kompetencje obywateli w zakresie technologii cyfrowej wykraczają poza tradycyjnie rozumianą alfabetyzację komputerową i biegłość w zakresie korzystania z technologii. Te umiejętności są nadal potrzebne, ale nie są już wystarczające w czasach, gdy informatyka staje się powszechnym językiem niemal każdej dziedziny i wyposaża je w nowe narzędzia. Podstawowe zadanie szkoły – alfabetyzacja w zakresie czytania, pisania i rachowania – wymaga poszerzenia o alfabetyzację w zakresie umiejętności rozwiązywania problemów z różnych dziedzin ze świadomym wykorzystaniem metod i narzędzi wywodzących się z informatyki23) oraz pozwala na lepsze zrozumienie, jakie są obecne możliwości technologii, komputerów i ich zastosowań. Elementem powszechnego kształcenia staje się również umiejętność programowania. Programowanie jest tu rozumiane znacznie szerzej niż tylko samo napisanie programu w języku programowania. To cały proces, informatyczne podejście do rozwiązywania problemu: od specyfikacji problemu (określenie danych i wyników, a ogólniej – celów rozwiązania problemu), przez znalezienie i opracowanie rozwiązania, do zaprogramowania rozwiązania, przetestowania jego poprawności i ewentualnej korekty przy użyciu odpowiednio dobranej aplikacji lub języka programowania. Tak rozumiane programowanie jest częścią zajęć informatycznych od najmłodszych lat, wpływa na sposób nauczania innych przedmiotów, służy właściwemu rozumieniu pojęć informatycznych i metod informatyki. Wspomaga kształcenie takich umiejętności jak: logiczne myślenie, precyzyjne prezentowanie myśli i pomysłów, sprzyja dobrej organizacji pracy, buduje kompetencje miękkie potrzebne do pracy zespołowej i efektywnej realizacji projektów. Umiejętności nabyte podczas programowania są przydatne na zajęciach z innych przedmiotów, jak i później w różnych zawodach, niekoniecznie informatycznych. Obecnie obowiązująca w Polsce Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie informatyki24) określa cele ogólne kształcenia informatycznego są takie same dla wszystkich etapów edukacyjnych. Opis wymagań szczegółowych ma charakter spiralny (przyrostowy) – 23) Jest to nawiązanie do operacyjnej definicji myślenia komputacyjnego (ang. computational thinking), które określa procesy myślowe towarzyszące formułowaniu problemów i ich rozwiązań w postaci umożliwiającej ich efektywną realizację z wykorzystaniem komputera. Obejmuje szeroki zakres intelektualnych metod i narzędzi mających swoje źródło w informatyce, wywodzących się z komputerowego przetwarzania informacji i rozwiązywania problemów z pomocą komputerów w różnych dziedzinach. Integruje ludzkie myślenie z możliwościami komputerów. Myślenie komputacyjne określa użyteczne postawy i umiejętności, jakie każdy, nie tylko informatyk, powinien starać się wykształcić i stosować. Dzięki takiemu szerokiemu spojrzeniu na kompetencje informatyczne, informatyka nie jest ograniczana do nauki o komputerach, ale dostarcza metod dla działalności umysłowej, które mogą być wykorzystane z korzyścią dla innych dziedzin, a także w codziennym życiu. 24) Zmiany w kształceniu informatycznym w Polsce uwzględniające rozwój myślenia komputacyjnego oraz naukę programowania od najmłodszych lat zostały dokładniej opisane w komentarzu do Podstawy Programowej kształcenia ogólnego informatyki dla szkół podstawowych, dostępnym na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji MEN (ORE), https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/2017/05/informatyka.-pp-z-komentarzem.-szkola-podstawowa-1.pdf, i komentarzu do Podstawy programowej kształcenia ogólnego informatyki dla szkół ponadpodstawowych, dostępnym na stronie ORE https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/2019/08/informatyka.pdf. Strona 17 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 na każdym etapie edukacyjnym wymaga się od uczniów umiejętności zdobytych na wcześniejszych etapach edukacyjnych i rozszerza się je o nowe umiejętności. Cele ogólne kształcenia informatycznego ujęte są w 5 punktach: 1. Rozumienie, analizowanie i rozwiązywanie problemów na bazie logicznego i abstrakcyjnego myślenia, myślenia algorytmicznego i sposobów reprezentowania informacji. 2. Programowanie i rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem komputera oraz innych urządzeń cyfrowych: układanie i programowanie algorytmów, organizowanie, wyszukiwanie i udostępnianie informacji, posługiwanie się aplikacjami komputerowymi. 3. Posługiwanie się komputerem, urządzeniami cyfrowymi i sieciami komputerowymi, w tym: znajomość zasad działania urządzeń cyfrowych i sieci komputerowych oraz wykonywanie obliczeń i programów. 4. Rozwijanie kompetencji społecznych, takich jak: komunikacja i współpraca w grupie, w tym w środowiskach wirtualnych, udział w projektach zespołowych oraz organizacja i zarządzanie projektami. 5. Przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa. Respektowanie prywatności informacji i ochrony danych, praw własności intelektualnej, etykiety w komunikacji i norm współżycia społecznego; ocena zagrożeń związanych z technologią i ich uwzględnienie dla bezpieczeństwa swojego i innych. Wszystkich 5 obszarów stanowi najważniejszy element, zagadnień i umiejętności edukacji informatycznej w Polsce, przygotowującej uczniów do nieustannie pojawiających się nowych wyzwań. Każdy obszar koresponduje z zagadnieniami, które na przestrzeni lat ulegają zmianie, dając podstawę do ich rozumienia i bezpiecznego stosowania. Przykładowa relacja pomiędzy celami głównymi podstawy programowej a nowymi technologiami przedstawia poniższy rysunek. Relacja między celami głównymi podstawy programowej informatyki a umiejętnościami przyszłości Strona 18 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Te współczesne zagadnienia zmieniają się bardzo szybko, tylko niektóre z nich osadzają się na stałe w informatyce w pierwotnej postaci, ale podstawowa wiedza i umiejętności niezmiennie przygotowują do pełnego zrozumienia w przyszłości ich działania i zachodzących w nich zmian. Do tej podstawowej wiedzy i umiejętności z pewnością należy logiczne i algorytmiczne myślenie oraz programowanie służące kreatywności, innowacyjności, łatwości rozwiązywania problemów z różnych dziedzin, również tych trudniejszych. Zaś w rozumienie związku między programowaniem a funkcjonowaniem urządzeń stosowanych w życiu codziennym wprowadzają elementy robotyki, które uwiarygadniają zapisy podstawy programowej w kontekście współczesnego rozwoju technologicznego, stanowią prosty przykład inteligentnych urządzeń i przybliżają zagadnienia internetu rzeczy. Transformacja edukacji ma więc solidne podstawy informatyczne, które przygotowują do sprostania wyzwaniom współczesnego świata cyfrowego i jego zmienności. V. Cele główne Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji Przedstawiona w tym dokumencie Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji spełnia priorytety przyjęte w Planie Działania w Dziedzinie Edukacji Cyfrowej na lata 2021–202725), w którym przedstawiono wspólną wizję edukacji cyfrowej w Europie – charakteryzującej się wysoką jakością i dostępnej dla wszystkich. Tymi priorytetami są: Priorytet 1. Wspieranie rozwoju wysoce efektywnego ekosystemu edukacji cyfrowej, Priorytet 2. Poprawa kompetencji i umiejętności cyfrowych potrzebnych w dobie transformacji cyfrowej. 25) Digital Education Action Plan (2021-2027), https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/about/digital-education-action-plan. Strona 19 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 PCTE definiuje cele i narzędzia do osiągnięcia w Polsce w pełni ucyfrowionego systemu edukacji, dostosowanego do współczesnych wyzwań społeczeństwa informacyjnego zgodnie z priorytetami europejskimi. Opisuje cały proces transformacji edukacji w Polsce do 2035 r. Wyróżniono w niej 10 obszarów, na których powinny skupić się działania Państwa i wszystkich jego agend. Te działania wpisują się w następujące główne cele, wymienione poniżej w kolejności ważności: 1. Zapewnienie uczniom, jako głównym beneficjentom systemu edukacji, rozwoju kompetencji cyfrowych wspartego odpowiednio przygotowaną kadrą pedagogiczną i w warunkach aktualnie najlepszych rozwiązań technologii cyfrowej. Każdy uczeń powinien posiadać przynajmniej podstawowe26), a najlepiej ponadpodstawowe umiejętności cyfrowe. Opisane w tym dokumencie działania bezpośrednio lub pośrednio mają wesprzeć uczniów w ich holistycznym rozwoju osobowym: poznawczym i społecznym, w warunkach wszechobecnej technologii przez m.in. zastosowanie kształcenia mieszanego27), na rzecz jakości i włączającego szkolnictwa podstawowego i średniego. 2. Efektywne kształcenie i doskonalenie nauczycieli, które jest najważniejszym obszarem działań towarzyszącym i wspierającym rozwój uczniów przez ich lata pobytu w szkole. Dotyczy to przyszłych nauczycieli kształconych w uczelniach i na studiach podyplomowych, jak i doskonalących się zawodowo na różnych formach szkoleń. W tym obszarze niezbędne jest teoretyczne i praktyczne przybliżanie nauczycielom aktualnych trendów w stosowaniu technologii w edukacji oraz etyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji w nauczaniu i uczeniu się. 3. Zapewnienie uczniom i nauczycielom bezpośredniego dostępu do wysokiej jakości dostępnych cyfrowo i wbudowanych w rozmaite platformy angażujących i interaktywnych, e-materiałów, przyjmujących różne formy. Stworzenie systemu zachęt do uczenia się nauczycieli przez okres kariery zawodowej i po jej zakończeniu. 4. Przygotowanie szkół i systemu edukacji na najnowsze technologie i przybliżenie ich uczniom, a wcześniej nauczycielom. Zaliczyć można do nich technologie wbudowane (za pomocą mikrokontrolerów) w szczególności robotykę, jak i zwłaszcza sztuczną inteligencję, która pojawia się w niemal każdej sferze działań uczniów i nauczycieli, edukacyjnej i poza szkolnej. 5. Zapewnienie szkołom ciągłości wyposażania w nowoczesny sprzęt, oprogramowanie, w tym zwłaszcza w oprogramowanie dydaktyczne dostępne cyfrowo i o wysokich walorach edukacyjnych. Dotyczy to zwłaszcza dostępu do technologii uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których technologia jest „oknem na świat”. Przy 26) Gdzie „podstawowe umiejętności cyfrowe” oznaczają (za programem polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r.) zdolność do wykonywania, za pomocą środków cyfrowych, co najmniej jednego działania związanego z następującymi obszarami: informacje, komunikacja i współpraca, tworzenie treści, bezpieczeństwo i dane osobowe oraz rozwiązywanie problemów. 27) Zgodnie z zapisami w Digital Education Action Plan (2021–2027), „kształcenie mieszane” to termin wykorzystywany w ramach kształcenia i szkolenia formalnego do opisu sytuacji, w której szkoła, pedagog lub osoba ucząca się stosują więcej niż jedno podejście do procesu uczenia się. Może to być połączenie nauki w szkole z nauką w innym środowisku, takim jak przedsiębiorstwo, ośrodek szkoleniowy, nauka na odległość czy też nauka na świeżym powietrzu lub w obiektach kultury. W ramach tego podejścia można też korzystać z różnych (nie)cyfrowych narzędzi uczenia się. Strona 20 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 powszechnym dostępie do technologii cyfrowej konieczne jest zapewnienie szkołom wysokiej przepustowości w dostępie do Internetu, co najmniej 500Mb/s, a docelowo 1000Mb/s. 6. Umożliwienie większej swobody w organizacji zajęć prowadzonych metodą projektów, indywidualnych, zespołowych i między przedmiotowych. Technologia cyfrowa ma wpływ na postępowanie i zachowanie się uczniów oraz na sposoby, w jakich się uczą. Podobnie, wzbogacając arsenał narzędzi dydaktycznych, technologia ma wpływ na sposoby pracy nauczycieli. Obowiązujący, sztywny system klasowo-lekcyjny stanowi duże ograniczenie dla poznawczej aktywności uczniów, jak i dla organizacyjnych zajęć i działań nauczycieli. 7. Dodatkowe wsparcie szkół w procesie ich transformacji cyfrowej przez powołanie stanowiska koordynatora cyfrowej transformacji szkoły dla metodycznej i organizacyjnej pomocy w wykorzystania technologii w celach edukacyjnych i w funkcjonowaniu szkoły, stymulowanie do tworzenia długofalowych i przemyślanych planów rozwoju szkoły zapewniających w trakcie i po transformacji równowagę pomiędzy nauczaniem tradycyjnym i z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Nakreślone powyżej cele główne wymagają ich uwzględnienia w konkretnych dokumentach programowych i w aktach prawnych – m.in. w planowanej do modyfikacji podstawie programowej kształcenia ogólnego, czy ustawie z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2454, z późn. zm.). VI. Obszary działania i interwencji Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji W tym rozdziale, zasadniczym dla tego dokumentu, w kolejnych punktach zasygnalizowano tematy fundamentalne dla dalszego rozwoju cyfrowej edukacji. W dużym stopniu odnoszą się one do zapewnienia wysokiego poziomu kształcenia informatycznego w przedszkolach i szkołach jako bazy do nabywania kompetencji cyfrowych, wykorzystywanych następnie w różnych przedmiotach, dziedzinach i obszarach aktywności nauczycieli i uczniów. Wymienione kwestie, fundamentalne dla powodzenia cyfrowego rozwoju edukacji, decydującego o przygotowaniu kolejnych pokoleń do funkcjonowania i życia w społeczeństwie w warunkach coraz bardziej rozwiniętej technologii, wymagające profesjonalnych działań gremiów ekspertów, informatyków i dydaktyków, które następnie staną się podstawą dla podjęcia odpowiednich decyzji przez instytucje związane z edukacją. Omawiane tematy tworzą Dekalog Cyfrowej Transformacji Edukacji wyczerpujący tematycznie obszary wymagające działań i interwencji prowadzących do cyfrowej transformacji edukacji. Dla każdego obszaru, po krótkim wstępie, przedstawiono stan obecny, cele i sugerowane działania. Ponieważ w systemie edukacji działania z poszczególnych obszarów przenikają się, przy każdym obszarze dodatkowo przedstawiono jego powiązanie z innymi obszarami. Strona 21 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 1. Ewaluacja stanu edukacji cyfrowej oraz wykorzystania technologii edukacyjnej przez uczniów W Polsce, podobnie jak w innych krajach UE, możemy mówić o dynamicznym procesie cyfryzacji edukacji w ostatnich latach. Częściowo wpływ na dynamikę tego procesu miała także pandemia COVID-19. Jednakże brak wyraźnego planu w postaci strategii cyfrowej skutkował brakiem skoordynowanych działań dotyczących inwestycji w infrastrukturę i cyfrowe pomoce dydaktyczne z uprzednim przeszkoleniem kadry nauczycielskiej. Postęp i korzyści może przynieść uzupełnienie sytemu synchronicznego sterowanego przez Państwo przez skorelowane działania asynchroniczne innych podmiotów. Skuteczna i efektywna ekonomicznie polityka cyfrowej transformacji edukacji powinna być polityką opartą na uzasadnionych przesłankach, wynikających z analizy zebranych danych charakteryzujących poszczególne elementy systemu edukacji przed, w trakcie i po wdrożeniu działań. Nawet niewielkie zmiany wprowadzane w systemie edukacji, aby zakończyły się sukcesem, powinny zostać zaplanowane w oparciu o wiedzę na temat jego aktualnego stanu, zrozumienie mechanizmów jego funkcjonowania i powiązań między różnymi podsystemami oraz doświadczenia i wnioski z realizacji podobnych przedsięwzięć w przeszłości. Sterowanie polityką cyfryzacji edukacji powinno opierać się na świadomości aktualnej sytuacji, zbudowanej na bazie przemyślanego zbioru informacji zbieranych i przetwarzanych na bieżąco w ramach monitoringu. Kluczowa jest również ewaluacja wdrażania i efektów prowadzonych działań, pozwalająca formułować wnioski na temat ich pożądanych usprawnień i modyfikacji. Ewaluację działań powinny prowadzić instytucje niezależne od zleceniodawcy i wykonawców. Stan obecny W Polsce brakuje systemowego monitorowania efektywności edukacji cyfrowej, obejmującego wszystkie obszary edukacji. Badania są prowadzone lecz w mniejszej skali lub w odniesieniu do konkretnych działań. Instytucje publiczne, akademickie, prywatne i z sektora pozarządowego prowadzą badania nad efektywnością edukacji cyfrowej i innymi aspektami wykorzystania nowoczesnych technologii w edukacji. W niektórych obszarach monitorowane są wskaźniki związane z wykorzystaniem technologii w procesie nauczania i uczenia się. W systemach informacji administrowanych przez instytucje publiczne (CIE, NASK, OPI) jest jednak zbierany wąski zakres danych na temat cyfryzacji edukacji28). Uzyskanie obrazu poziomu cyfryzacji polskiej edukacji wymaga więc sięgnięcia po wyniki badań realizowanych przez różne podmioty. W dużej części są to badania prowadzone ad hoc, nieregularnie, dotyczące tylko niektórych aspektów cyfryzacji i według metodologii ograniczającej możliwość wnioskowania o całym polskim systemie edukacji. Przykładowo, w okresie pandemii COVID-19 ogłoszono wyniki wielu tego rodzaju badań, skoncentrowanych, zgodnie z potrzebami chwili, na problematyce nauczania zdalnego. Po powrocie do nauczania stacjonarnego można zaobserwować spadek zainteresowania badaczy tematyką wykorzystania nowoczesnych technologii w edukacji. 28) W przypadku szkół i placówek oświatowych ograniczający się w praktyce do wyposażenia w komputery i dostępu do internetu, a w przypadku instytucji systemu szkolnictwa wyższego i nauki do infrastruktury informatycznej o wartości przekraczającej 500 000 zł. Strona 22 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Wykorzystanie wyników ewaluacji realizowanych programów w kształtowaniu polityk publicznych nie jest optymalne. Projektując program „Cyfrowa szkoła”, przewidziano jego pilotaż, zrealizowany w roku szkolnym 2012/2013 i poddany ewaluacji, w której, dzięki losowemu wyborowi szkół do udziału w pilotażu, możliwa była wiarygodna ocena jego efektów; wiarygodność zapewniła ponadto niezależna od systemu edukacji instytucja przeprowadzająca ewaluację. Prowadzono też ewaluację mid-term i ex-post takich przedsięwzięć, jak program „Aktywna tablica”. Jednak większość interwencji w obszarze edukacji nie była planowana i wdrażana w oparciu o ewaluację ex-ante i analizę stanu wiedzy naukowej. Uprawnione jest więc stwierdzenie, że dotychczas nie wykorzystywano pełnego potencjału ewaluacji w cyklu polityki publicznej. Jest wiele obszarów wymagających regularnej ewaluacji obrazującej efektywność pozyskiwania w ich wyniku kompetencji cyfrowych: • Ogólnopolskie programy: Od wielu lat w Polsce są realizowane programy na szczeblu rządowym, jak i samorządowym dotyczące rozwoju umiejętności i kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli oraz mające na celu poprawienie infrastruktury technologicznej w szkołach przez zakup sprzętu komputerowego i zapewnienie dostępu do szerokopasmowego internetu29). • Podstawa programowa informatyki: Upowszechnienia nauki programowania, wdrożenia jej od pierwszej klasy szkoły podstawowej, równolegle z upowszechnieniem odpowiednich pomocy dydaktycznych, zaangażowanie organizacji pozarządowych, przeprowadzenie rocznego pilotażu w szkołach może być przykładem dobrej praktyki w zakresie wdrażania zmian. W podstawie programowej kształcenia ogólnego uwzględniono umiejętności cyfrowe, krytyczne myślenie wobec treści internetowych, bezpieczeństwo online i umiejętność efektywnego korzystania z technologii. Jednak pomimo istnienia edukacji informatycznej od pierwszej klasy szkoły podstawowej polscy uczniowie niezadowalająco wypadają w wykonywaniu złożonych zadań informatycznych30), a także słabo korzystają z narzędzi biurowych31). • Doskonalenie nauczycieli: Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Cyfryzacji, organy prowadzące szkoły, organy nadzoru pedagogicznego oraz organizacje pozarządowe organizują w dużej skali szkolenia dla nauczycieli, aby pomóc im w doskonaleniu umiejętności cyfrowych i wdrażaniu nowoczesnych metod nauczania opartych na technologii.32) 29) Wśród nich mona wymienić: Rządowy program rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych na lata 2017–2019 „Aktywna tablica”, Rządowy program rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych na lata 2020–2024 „Aktywna tablica”, czy Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029. 30) Według wyników IT Fitness Testu 2023, podobną inicjatywą jest Digital Fitness Test 2024. 31) https://cyfrowapolska.org/wp-content/uploads/2023/11/Prezentacja_IT_Fitness-Test_2023.pdf. 32) Wśród przykładów takich działań można wymienić: ogólnopolski program szkoleń nauczycieli Lekcja: Enter, Centrum Mistrzostwa Informatycznego, eTwinning, upowszechnianie i promocję przez instytucje rządowe inicjatywy CodeWeek, Hour of Code czy Dzień Bezpiecznego Internetu, programy szkoleń nauczycieli prowadzonych przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy (NASK), w tym w ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE IT Szkoła) oraz program „Twoje Dane Twoja Sprawa” Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Strona 23 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 • Zasoby edukacyjne: Stworzono Zintegrowaną Platformę Edukacyjną (ZPE, www.gov.pl), oprócz tego istnieje wiele platform i zasobów edukacyjnych online, dla wszystkich poziomów nauczania, które wspierają proces kształcenia, dostarczając materiały dydaktyczne, narzędzia interaktywne oraz kursy online dla uczniów i nauczycieli oraz narzędzia do komunikacji z rodzicami. Moduł informatyczny ZPE wymaga systematycznego przeglądu i ewaluacji, aby spełniał wysokie standardy i zapewniał poprawność i aktualność materiałów. Należy rozważyć jego rozbudowę o moduły z kursami doskonalącymi dla nauczycieli i rodziców. • Zróżnicowanie dostępu: Pomimo postępów nadal istnieją wyzwania związane z równością dostępu do technologii cyfrowych oraz umiejętnościami cyfrowymi wśród różnych grup nauczycieli i uczniów, co wymaga dalszych działań na rzecz eliminacji tych różnic. Obejmuje to także poziom infrastruktury sieciowej wewnątrz placówek edukacyjnych i liczby dostępnych komputerów. Od 2013 r. Polska nie bierze udziału w badaniu kompetencji cyfrowych uczniów ICILS, pomimo wyraźnego wskazania go przez KE jako pożądane źródło wiedzy na ten temat w krajach członkowskich33). Tymczasem współpraca międzynarodowa w prowadzonych badaniach rozwijana na wielu płaszczyznach przyczynia się do upowszechniania najlepszych praktyk i m.in. daje możliwość lepszego zarządzania danymi, dyskusji na temat przeciwdziałania cyberzagrożeniom i realizację wspólnych projektów z instytucjami zagranicznymi i międzynarodowymi. Dzięki udziałowi w pracach takich organizacji, jak Komisja Europejska, European Schoolnet, sieć Eurydice, OECD czy IEA, pozyskano wiele porównywalnych między krajami danych charakteryzujących polski system edukacji pod kątem edukacji cyfrowej. Cele Głównym celem jest stworzenie systemu monitorowania stanu edukacji cyfrowej obejmującego wszystkie obszary Polityki. System ten powinien na bieżąco dawać rzetelną informację o osiągnięciach na kolejnych etapach edukacji w zakresie przygotowania do efektywnego, bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z dostępnych cyfrowych zasobów, a także motywowania do nauki, wyposażenia w kompetencje dające możliwość kreowania, sprawczości rozwijania talentów i zainteresowań, a nie biernego korzystania z dostępnych narzędzi i materiałów. Kontekst rozwoju sztucznej inteligencji i coraz mniejszej liczby osób wykluczonych cyfrowo oraz funkcjonowania na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy także odgrywa dużą rolę w planowaniu i realizacji niezbędnych działań, umożliwiających optymalne funkcjonowanie na nim przyszłym absolwentom. Polityka cyfrowej transformacji edukacji powinna być realizowana w oparciu o rzetelne dane, pochodzące z publicznych systemów informacji i badań naukowych. Proponowane działania muszą być uzasadnione oceną aktualnego stanu, która powinna być prowadzona zarówno przez instytucje związane z resortami edukacji i cyfryzacji, jak i instytucje zewnętrzne. Podstawowy zakres danych potrzebnych do sprawnego i efektywnego zarządzania cyfrową transformacją edukacji będzie zbierany w ramach monitoringu opartego na publicznych systemach 33) Polska planuje wziąć udział w kolejnym badaniu ICILS w 2028 r. Strona 24 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 informacji. Szerszych i bardziej szczegółowych danych na tematy istotne dla cyfryzacji edukacji dostarczą prowadzone badania, diagnozy i analizy. Ewaluacja z jednej strony dostarczy rekomendacji, które będą wykorzystywane w planowaniu i wdrażaniu zaplanowanych działań, podnosząc ich skuteczność i efektywność, a z drugiej strony pozwoli ustalić, jakie były efekty tych działań. Sugerowane działania 1. Nawet niewielkie zmiany w dotychczasowym modelu cyfrowej edukacji (tym bardziej te o charakterze reformy), jak zmiany w podstawie programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego, powinny zostać poprzedzone ewaluacją w szkołach, w tym również w przedszkolach, stanu i efektów ich wdrażania, w szczególności w odniesieniu do kształcenia informatycznego (w tym również — odpowiednio do poziomu edukacji — w zakresie świadomości dostępności cyfrowej i zapewniania dostępności cyfrowej np. plików tekstowych, multimediów itp.) oraz wykorzystania umiejętności i wiedzy uczniów w zakresie kompetencji informatycznych i cyfrowych w innych przedmiotach i obszarach kształcenia. 2. Monitoring powinien być uzupełniany przez badania dotyczące wymiaru zajęć informatyki, cyfrowego przygotowania nauczycieli prowadzących lekcje informatyki i innych przedmiotów, stopnia realizacji podstaw programowych tego przedmiotu we wszystkich typach szkół, rozwoju nowych metod nauczania wspartych sztuczną inteligencją i technologią, wyposażenia przedszkoli i szkół w odpowiednie technologie twarde i miękkie (w tym zwłaszcza dostępu do internetu, specjalistycznego oprogramowania i cyfrowych rozwiązań potrzebnych w szkole), efektywności wykorzystywania nowoczesnych technologii, higieny i bezpieczeństwa cyfrowego, a przede wszystkim – uzyskiwanych przez uczniów wiedzy i umiejętności. 3. Monitorowane powinno być wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół w oprogramowanie, technologie cyfrowe oraz inne urządzenia i materiały. Ocenie powinno podlegać ich powiązanie i podporządkowane celom, którym mają służyć W szczególności, nauczyciel powinien mieć możliwość poznania z wyprzedzeniem edukacyjnych zastosowań wyposażenia, które ma trafić do przedszkola, szkoły lub w ręce uczniów. Szkolenia nauczycieli powinny towarzyszyć nowemu wyposażeniu. Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy nowe wyposażenie trafia do nauczyciela w odpowiedzi na jego edukacyjne zapotrzebowanie (p. 6). Wskazane jest bieżące dokonywanie oceny udostępnianych szkołom materiałów i pomocy dydaktycznych i opracowanie rekomendacji dla szkół w zakresie ich doboru. 4. Należy dołożyć wszelkich starań, aby w przyszłości wykorzystywać wszystkie realizowane projekty skierowane do uczniów, nauczycieli, rodziców i szkół do zdobywania informacji systemowo, każdy projekt powinien być elementem systemu monitorowania edukacji cyfrowej w Polsce(cid:856) 5. Prowadzony powinien być monitoring i ewaluacja PCTE, zgodnie z Planem wdrażania i wskaźnikami rezultatu, a wnioski i rekomendacje płynące z ewaluacji powinny być uwzględniane w zmianach prowadzonych działań. Monitorowanie cyfrowej transformacji edukacji i postępów w realizacji PCTE wymaga rozszerzenia zakresu danych zbieranych w publicznych systemach informacji w drodze nowelizacji ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 152 i 858). Strona 25 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 6. Kontynuowana powinna być współpraca międzynarodowa w zakresie badań i analiz dotyczących cyfryzacji edukacji, a w jej ramach Polska powinna uczestniczyć w międzynarodowych badaniach na temat wyposażenia szkół, e-zasobów edukacyjnych, postaw, potrzeb i kompetencji cyfrowych nauczycieli i uczniów (np. ICILS, TALIS). Zmiany zarządzania środkami na edukację powinny uwzględniać konieczność synergii na płaszczyźnie regionalnej i krajowej oraz jasny podział zadań i finansowania przypisanego instytucjom podległym i nadzorowanym przez rząd. Konsultacje i monitorowanie zmian powinno odbywać się przy udziale partnerów społecznych, jak również organizacji nauczycielskich i uczniowskich. Kluczowe dla efektywnego korzystania z narzędzi cyfrowych jest odpowiednie i kompleksowe przygotowanie nauczycieli oraz doskonalenie umiejętności w tym zakresie, jak również zapewnienie im dostępu do platform i zasobów. Zasady awansu zawodowego powinny być w większym stopniu skorelowane z faktycznym nabywaniem kompetencji w zakresie metodyki cyfrowej, jak również systemem walidacji osiągnięć. Konieczne jest monitorowanie postępu w realizacji całej PCTE czy prowadzenie badań dotyczących kompetencji cyfrowych. Wnioski z bieżącej ewaluacji PCTE powinny mieć istotny wpływ na kierunki polityki oświatowej państwa na kolejne lata szkolne i w dłuższej perspektywie. Powiązania z innymi obszarami Poniższe działania opisane w PCTE wynikają głównie z badań towarzyszących projektom edukacyjnym realizowanym w minionej perspektywie finansowej, ale nadal nie straciły na aktualności i w kontekście cyfrowej transformacji wymagają szybkiej realizacji. 1. Należy powrócić do idei stanowiska szkolnego koordynatora cyfrowej edukacji (p. 10), do obowiązków którego należałoby objęcie swoim działaniem wszystkich kwestii metodycznych, organizacyjnych i technicznych dotyczących planowania i realizacji lekcji i innych przedsięwzięć oraz zajęć związanych z technologią cyfrową i jej edukacyjnym wykorzystaniem w szkole. Najkorzystniej byłoby, gdyby takim koordynatorem był nauczyciel, doradzający także innym nauczycielom w zakresie metodyki nauczania z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Stanowiska tego nie można mylić funkcją administratora infrastruktury szkolnej, którego zadaniem powinno być utrzymanie prawidłowego funkcjonowania sprzętu i bezpiecznego dostępu do sieci Internet w szkole. 2. Pilne wprowadzenie kształcenia przyszłych nauczycieli w uczelniach (p. 5) z wykorzystaniem metod (jak myślenie komputacyjne, programowanie, rozwiązywanie problemów, metoda projektów), technologii i narzędzi, którymi będą się posługiwać w szkołach (jak druk 3D, roboty, e-materiały, laptopy, monitory interaktywne) oraz usług (jak platformy zasobowe i LMS). 3. Zapewnienie trwałości posiadanych zasobów w kontekście zrównoważonego rozwoju, w tym przygotowanie planów, co zrobić ze zużytym sprzętem, zapewnienie ciągłości dostępu do nowoczesnych rozwiązań. 4. Zrealizowanie programów zakupu technologii począwszy od przedszkoli po szkoły ponadpodstawowe, w tym opracowanie katalogu podstawowego z narzędziami specjalistycznymi, potrzebnymi do kształcenia w szkołach specjalnych, jak i branżowych i technikach. Strona 26 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 5. Umożliwienie szkołom dostępu do aplikacji i pomocy dydaktycznych według potrzeb a nie narzuconych odgórnie. Ułatwienie zakupu licencji na rozwiązania i treści w formie subskrypcji. 6. Uwzględnienie chmury edukacyjnej w pracy i zarządzaniu urządzeniami dostępnymi w szkołach wraz z zapewnieniem odpowiedniego przeszkolenia kadry w tym zakresie. 7. Podejmowanie działań na rzecz rozwijania u uczniów i nauczycieli sprawnego komunikowania się w języku angielskim w środowisku cyfrowym. 8. Ustalenie zakresu kompetencji instytucji takich jak: MEN, MC, MNiSW, IBE, ORE, CIE, NASK i ich współpraca w zakresie transformacji cyfrowej szkół. 9. Kompatybilność programów unijnych, w tym działań na rzecz cyfryzacji realizowanych w ramach regionalnych programów operacyjnych, z polityką administracji rządowej. 2. Zmiana obowiązującej podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego Podstawa programowa kształcenia ogólnego to dokument określający zakres kształcenia oraz osiągnięć uczniów na poszczególnych etapach ich edukacyjnego rozwoju w szkole. Zapisy podstawy odnoszą się w równym stopniu do wszystkich uczniów. Ogólne cele kształcenia wyłożone w tzw. preambule podstawy są w dalszej części podstawy uszczegółowione w podstawach poszczególnych przedmiotów. Stan obecny Obowiązująca podstawa programowa zawiera w preambule zapis „Szkoła ma stwarzać uczniom warunki do nabywania wiedzy i umiejętności potrzebnych do rozwiązywania problemów z wykorzystaniem metod i technik wywodzących się z informatyki, […] oraz stosowania tych umiejętności na zajęciach z różnych przedmiotów m.in. do pracy nad tekstem, wykonywania obliczeń, przetwarzania informacji i jej prezentacji w różnych postaciach.”. Jednak ta rekomendacja została uwzględniona w podstawach programowych przedmiotów innych niż informatyka, w niewystarczającym zakresie. Dotyczy to również podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Podstawa programowa określa cele i treści nauczania w procesie dydaktycznym w formie ogólnych i szczegółowych wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności, które powinien mieć uczeń po zakończeniu poszczególnych etapów edukacyjnych i typów szkół. Brak w niej jednak międzyprzedmiotowych i interdyscyplinarnych powiązań pomiędzy wymaganiami w połączeniu z kompetencjami cyfrowymi. Tempo rozwoju cyfrowego i zmiany w technologii, znacznie wyprzedzają działania związane z nowelizacją podstaw programowych i ich dostosowywania do zmieniającej się rzeczywistości, co powoduje, że w obowiązującej podstawie programowej brak jest zapisów uwzględniających zmiany, w tym w szczególności dotyczących sztucznej inteligencji, informatyki z urządzeniami fizycznymi oraz interdyscyplinarnego zastosowania robotyki. Cele Kształtowanie umiejętności i kompetencji cyfrowych uczniów, jako międzyprzedmiotowych i interdyscyplinarnych, powinno pozostać w preambule podstawy programowej, ale przede Strona 27 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 wszystkim powinno zostać uwzględnione w podstawach poszczególnych przedmiotów w integracji z zakresem celów kształcenia ogólnego oraz w podstawie programowej wychowania przedszkolnego. Podstawa programowa powinna w większym stopniu odnosić się do zmian zachodzących w otaczającej rzeczywistości dotyczących rozwoju technologii. W szczególności elementy nowych technologii wirtualnej rzeczywistości, robotyki i informatyki z urządzeniami fizycznymi oraz sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego powinny być uwzględnione w zakresie kształcenia ogólnego (w kontekście narzędzi wspomagających) i informatycznego (w celu zrozumienia ich działania), i z praktycznym wykorzystaniem we wszystkich przedmiotach. Sugerowane działania Narodowe (krajowe) podstawy programowe kształcenia ogólnego34) w większości krajów składają się z podstaw programowych poszczególnych przedmiotów. Zapewne taka struktura podstawy programowej pozostanie w naszym kraju. Jednak dla zapewnienia kształcenia w zakresie umiejętności i kompetencji cyfrowych oraz ich międzyprzedmiotowego wykorzystania, a także korzystania z możliwości sztucznej inteligencji należy w najbliższym czasie podjąć nowe działania. W ramach gruntownej przebudowy podstawy programowej w kontekście transformacji cyfrowej należy dodatkowo uwzględnić poniżej opisane działania: 1. Nad tworzeniem nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego powinien czuwać interdyscyplinarny zespół, który będzie miał wpływ na uwzględnienie przez autorów podstaw poszczególnych przedmiotów rozwoju i wykorzystania umiejętności oraz kompetencji cyfrowych, w tym sztucznej inteligencji, w realizacji podstaw programowych wszystkich przedmiotów na wszystkich etapach edukacji. 2. Wiele wskazówek i sugestii może przynieść analiza podstaw programowych w innych krajach oraz zawartych w nich rozwiązań związanych z cyfrową edukacją. 3. Otwartą kwestią pozostaje, czy nie należy rozważyć ściślejszej integracji dziedzin poprzez łączenie przedmiotów w przedmioty-bloki, jak przyroda (biologia, chemia, fizyka), kultura (język polski, historia, sztuka), nauki ścisłe (matematyka, informatyka); umiejętności i kompetencje cyfrowe byłyby zapewne znaczącym wsparciem takich połączeń dziedzin, zwłaszcza w realizacji metodą projektów. 4. W podstawach programowych poszczególnych przedmiotów należy uwzględnić treści dotyczące realizacji przez uczniów projektów (preambuła podstawy zawiera zapisy dotyczące projektów, w tym również wykorzystania w ich realizacji technologii cyfrowych), jako metody motywującej uczniów do aktywności oraz umożliwiającej na większą skalę indywidualizację kształcenia. 5. Niezbędne jest uwzględnienie elementów edukacji cyfrowej w podstawie programowej wychowania przedszkolnego. Kształcenie na tym etapie powinno odbywać się w sposób dostosowany do możliwości i potrzeb dzieci, kładąc nacisk na zabawę, kreatywność i rozwijanie podstawowych umiejętności cyfrowych, jak również na pierwsze kroki w programowaniu bez użycia komputerów i innych urządzeń. W tym zakresie ważne jest prowadzenia badań dotyczące wpływu nowoczesnych technologii na rozwój 34) Podstawa programowa to curriculum w j. angielskim. W wielu krajach, jak np. w Stanach Zjednoczonych, curriculum odnosi się do programu nauczania w naszym znaczeniu. Strona 28 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 dziecka, utrzymanie balansu pomiędzy naturalnym rozwojem a technologią i kształtowanie umiejętności radzenia sobie z technologiami zastanymi w środowisku swojego rozwoju. Wymaga to również nowoczesnego przygotowania nauczycieli przedszkolnych przez uczelnie prowadzące kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela. 6. W podstawie programowej informatyki, rozwijanie umiejętności i kompetencji cyfrowych powinno odnosić się do zagadnień pochodzących z różnych dziedzin kształcenia, przy większym nacisku położonym na myślenie komputacyjne. Ponadto aspekty społeczne technologii powinny zostać poszerzone o kwestie dostępności cyfrowej, etyczne, zagadnienia dotyczące prawa autorskiego i zagrożeń pojawiających się wraz z rozwojem sztucznej inteligencji, zagadnienia związane z kompetencjami miękkimi. 7. W ramach kształcenia informatycznego powinny znaleźć się treści, dotyczące wyjaśnienia mechanizmów działania sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego oraz bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji. 8. Ze względu na społeczną ważność dla edukacji problematyki bezpieczeństwa w środowiskach cyfrowych, proponuje się, aby odpowiedni zapis z tym związany znalazł się w preambule do podstawy i w konsekwencji był realizowany na wszystkich przedmiotach. 9. Należy wzmocnić kompetencje cyfrowe również w perspektywie kontaktu z administracją publiczną przez wprowadzenie do podstawy programowej kształtowania umiejętności bezpiecznego korzystania z e-usług publicznych i prywatnych (z obszaru zdrowia, nauki, administracji, komunikacji, finansów, zasobów kultury, itp.). 10. W ostatnim półwieczu technologia (na początku komputerowa, a teraz cyfrowa) przyczyniła się do pojawienia się wielu podejść metodycznych do jej rozwijania i integracji w edukacji z różnymi dziedzinami kształcenia, takich jak: rozwiązywanie problemów, heurystyka, metoda projektów, learning by doing, konstrukcjonizm, myślenie komputacyjne; podejścia te powinny explicite pojawić się w zapisach podstawy programowej w odpowiednim kontekście tematycznym, jako arsenał metod do pełnego wykorzystania technologii cyfrowych w różnych aspektach edukacji i codziennych zastosowań. Powiązania z innymi obszarami Zmiany w podstawie programowej kształcenia ogólnego w naturalny sposób spowodują zmiany w programach nauczania. W parze z integracją kształcenia w przedmiotach z umiejętnościami cyfrowymi uczniów i z wykorzystaniem sztucznej inteligencji muszą iść zmiany w metodyce kształcenia (p. 4). Metodyka kształcenia i doskonalenie nauczycieli powinny uwzględniać wykorzystanie umiejętności i zasobów cyfrowych oraz metod i narzędzi sztucznej inteligencji w samokształceniu, nauczaniu i ocenianiu (p. 5). Towarzyszyć temu powinny inwestycje w odpowiedni sprzęt (do robotyki i informatyki z urządzeniami fizycznymi) i oprogramowanie (p. 6). 3. Nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja w szkole Udostępnienie chatów bazujących na dużych modelach językowych, spotęgowało zainteresowanie sztuczną inteligencją, jak i jej wykorzystaniem przez nauczycieli i uczniów. Sztuczna inteligencja może np. pomóc nauczycielowi w personalizacji nauczania i organizowaniu indywidualnej pomocy dla uczniów, tworzeniu zasobów edukacyjnych czy tłumaczeniach. Strona 29 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Odpowiednio wykorzystana może również pomóc uczniom wspierając ich w zrozumieniu materiału i uczeniu się. Ta nowoczesna technologia niesie również wiele zagrożeń związanych z możliwością utraty prywatności i bezpieczeństwa danych, podatności na błędy i szerzenie dezinformacji. Ważne jest zrozumienie mechanizmów działania sztucznej inteligencji, aby potem świadomie korzystać z jej możliwości i unikać niebezpieczeństw. Mechanizmy sztucznej inteligencji pojawiają się w robotach, a także w urządzeniach codziennego użytku już od dłuższego czasu. Można wyróżnić dwa określenia, czym jest sztuczna inteligencja. Od jej twórców pochodzi określenie: „to zdolność takiego zachowania, które uznalibyśmy za inteligentne, gdyby przejawiali je ludzie”35). Natomiast współcześnie: „inteligencja to zdolność rozumienia, uczenia się oraz wykorzystywania posiadanej wiedzy i umiejętności w różnych sytuacjach”36). A zatem robot, który porusza się i omija przeszkody dzięki czujnikom, jest inteligentny w tym pierwszym sensie, natomiast generatywna sztuczna inteligencja37) drugim sensie, bo uczy się stosując uczenie maszynowe. Roboty, nawet te edukacyjne, coraz częściej również się uczą. Przed pojawieniem się generatywnej sztucznej inteligencji znane były nowe technologie, które z powodzeniem zadomowiły się w edukacji. Wśród nich są wszelkiego rodzaju roboty oraz mikrokontrolery. Oba rodzaje tych urządzeń są programowalne, a więc mogą służyć za interfejs do nauki programowania. Dodatkowo mikrokontrolery mogą być wykorzystywane do tego, aby uczniowie mogli budować własne komputery. Kierunki rozwoju nowoczesnej technologii cyfrowej bazują na solidnych podstawach informatycznych, zatem miejscem ich realizacji powinny być lekcje informatyki. Przygotowanie zdobyte na tych zajęciach, uczniowie powinni mieć okazję wykorzystywać na zajęciach z innych przedmiotów. Tematów z robotyki czy informatyki z urządzeniami wbudowanymi nie sposób jednak jest realizować w tradycyjnym systemie klasowo-lekcyjnym (p. 9). Stan obecny Wspomniane powyżej grupy urządzeń są już w rękach uczniów, dotarły także do szkół i do nauczycieli. Wszystkie mają pewne walory edukacyjne, jak i zastosowania poza edukacją. Z tych względów powinny znaleźć się w ofercie szkolnych zajęć, w różnym zakresie i na różnych poziomach edukacji. Roboty różnej konstrukcji mogą występować jako namacalne urządzenia programowalne z wieloma elementami (czujnikami), które powodują, że są one przykładami prostych urządzeń inteligentnych. Dodatkowo, mikrokontrolery z czujnikami i modułami wykonawczymi, dobierane przez ucznia, mogą pełnić różne funkcje w zależności od potrzeb projektu. Uczeń ma możliwość samodzielnego decydowania, jakie czujniki zostaną użyte i w jaki sposób będą one 35) Johna McCarthy, 2018. 36) Edward Nęcka, 2005. 37) Generatywna sztuczna inteligencja (GenAI) to ogół narzędzi sztucznej inteligencji służących do generowania tekstu, obrazów, filmów i innych danych. Przykładem może być ChatGPT służący do generowania odpowiedzi na dane wprowadzane przez użytkownika, dostępny pod adresem https://chatgpt.com/. Stał się w Polsce synonimem AI i systemów LLM i jest najczęściej stosowany w środowiskach edukacyjnych. Strona 30 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 zintegrowane z mikrokontrolerem, co umożliwia tworzenie urządzeń o zróżnicowanych zdolnościach, takich jak detekcja przeszkód, pomiar temperatury czy rozpoznawanie ruchu. Poza tym są programowalne i programują je nawet najmłodsze dzieci. Płytki programowalne bazujące na mikrokontrolerach umożliwiają realizację tzw. informatyki z urządzeniami fizycznymi38), czyli tworzenie własnych rozwiązań (komputerów) o funkcjach i przeznaczeniu w różnych obszarach edukacji, które mogą być programowane w różnych językach programowania, w tym również blokowym. Sztuczna inteligencja w wydaniu dużego modelu językowego (LLM)39), który umożliwia konwersację niemal na każdy temat z wykorzystaniem różnych mediów może służyć do bliższego zapoznania się ze sztuczną inteligencją, jej mechanizmami działania, wykorzystaniem, a także zagrożeniami, jakie wnosi. Cele Należy w zaplanowany sposób przybliżać uczniom kolejne najnowsze technologie cyfrowe powszechnie dostępne. Wszystkie trzy grupy urządzeń: roboty, płytki programowalne, sztuczna inteligencja, mają walory edukacyjne i reprezentują rozwiązania o dużym znaczeniu nie tylko w edukacji. Roboty będą coraz częściej wyręczać człowieka, mikrokontrolery z czujnikami i modułami wykonawczymi to fragmenty tzw. urządzeń wbudowanych, z którymi człowiek ma do czynienia na co dzień, natomiast elementy sztucznej inteligencji w zawrotnym tempie będą wdzierać się do życia jednostek i społeczeństw, stając się zarówno wsparciem dla człowieka, jak i wnosząc zagrożenia. Sugerowane działania Ze względu na duże znaczenie wymienionych w tym punkcie technologii cyfrowych, należy zrealizować przynajmniej cztery najważniejsze etapy wdrażania tych technologii w edukacji: 1. W podstawie programowej powinny zostać wzmocnione odpowiednie odniesienia do tych technologii, uwzględniające ich walory edukacyjne oraz przewidywane osiągnięcia uczniów (p. 2); zapisy w podstawie spowodują zapewne pojawienie się towarzyszących materiałów dla uczniów i dla nauczycieli. 2. Należy opracować programy i sylabusy szkoleń, przygotowujących nauczycieli do zajęć prowadzonych z wykorzystaniem tych technologii (p. 5). 3. Moduł sztucznej inteligencji w podstawie programowej powinien pojawić się w podwójnej roli – po pierwsze jako wprowadzenie do mechanizmów i modeli działania oraz programowania sztucznej inteligencji umieszczone w ramach kształcenia informatycznego (sztuczna inteligencja bazuje na rozwiązaniach informatycznych i mocy komputerów), po drugie jako obszar wykorzystania sztucznej inteligencji w każdym innym przedmiocie. W tym celu ważne jest również eksponowanie umiejętności związanych z analizą danych. 4. Należy wprowadzić regularne badania, testy diagnostyczne, w celu oceny poziomu osiągnięć uczniów w zakresie wiedzy i umiejętności dotyczących umiejętności 38) ang. physical computing. 39) ang. Large Language Model. Strona 31 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 cyfrowych, w szczególności informatycznych. Wszystkie propozycje i rozwiązania powinny brać pod uwagę aspekt dostępności cyfrowej i spełniać obowiązujące wymagania dotyczące dostępności cyfrowej zasobów elektronicznych. 5. Organy prowadzące szkoły lub inne inicjatywy na szczeblu centralnym i lokalnym (np. projekty unijne) powinny zapewnić szkołom odpowiednie wyposażenie do zajęć ze wspomnianymi technologiami (p. 6). Działania te powinny być monitorowane i koordynowane w zakresie swoich właściwości przez MEN i MC w celu zapewnienia równego dostępu uczniów do nowoczesnych technologii i uniknięcia nierównomiernego wyposażenia szkół, a przez MEN i MNiSW w celu zapewnienia odpowiedniego kształcenia nauczycieli w tym zakresie. Powiązania z innymi obszarami W korzystaniu z wymienionych urządzeń, zwłaszcza w edukacji, należy korzystać z metodyki edukacji cyfrowej (p. 4, 9). Nauczyciele zaś powinni zostać przygotowani na odpowiednich kursach do edukacyjnego wykorzystania tych technologii na różnych poziomach zaawansowania uczniów i kształcenia (p. 5). Szkoły powinny być wyposażone w roboty i mikrokontrolery wraz z odpowiednim oprogramowaniem dydaktycznym w ramach projektów rządowych lub lokalnych (p. 6). 4. Metody kształcenia, dydaktyka cyfrowa40), cyfrowe zasoby dydaktyczne Korzystanie przez uczniów i nauczycieli z technologii na zajęciach, nie tylko informatycznych, w naturalny sposób prowadzi do zrywania z tradycyjnym przekazem, czyli metodą podającą, w której nauczyciel jest nadawcą, a uczeń odbiorcą. W najprostszej sytuacji technologia jest katalizatorem aktywności uczniów, ale najczęściej jest ich wsparciem i nierzadko partnerem. W tym środowisku uczeń uczy się przez działanie (ang. learning by doing), rozwijając swoje umiejętności i konstruując swoją wiedzę na bazie już posiadanej wiedzy i poszerzając ją. To konstruktywizm podniesiony przez Seymoura Paperta do konstrukcjonizmu, w którym proces uczenia się jest wspomagany przez różnego rodzaju artefakty fizyczne, także na ekranie komputera (jak programy), wspomagające procesy myślowe podczas uczenia się. Konstruktywizm i konstrukcjonizm są obecnie, zwłaszcza w środowisku technologii, czołowymi koncepcjami poznawczego rozwoju uczniów, wnoszącymi istotny wkład w rozwój ich umiejętności i kompetencji w szczególności cyfrowych, ale i innych. Naturalnym uzupełnieniem tych koncepcji jest myślenie komputacyjne, którym określa się procesy myślowe (sposoby rozumowania) towarzyszące uczniowi podczas formułowania problemów i ich rozwiązań w postaci umożliwiającej ich efektywną realizację z wykorzystaniem komputera, innych technologii cyfrowych, jak również w środowisku pozacyfrowym. Te koncepcje krótko można ująć słowami S. Paperta 40) Określenia „dydaktyka cyfrowa” używamy jako językowej kalki terminu digital didactics, w niezgodzie z tradycją dydaktyk, które odnoszą się do przedmiotów kształcenia, natomiast tym określeniu dydaktyka odnosi się do cechy informacji i urządzeń, które są przedmiotem zabiegów edukacyjnych. Wiele elementów dydaktyki cyfrowej, jak np. myślenie komputacyjne, wywodzi się z dydaktyki informatyki, postanowiliśmy jednak, mając na uwadze nauczycieli wszystkich przedmiotów, nie tylko informatyki, uniknąć zbyt ścisłego powiązania kształcenia umiejętności i kompetencji cyfrowych z przedmiotem informatyka. Strona 32 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 z 1970 r., że dzieci się uczą w działaniu i myśląc o tym, co robią (ang. children learn by doing and by thinking about what they do). Myślenie komputacyjne to obecnie jedno z najważniejszych podejść, które rozwija wiele sposobów (umiejętności) rozumowania, przydatnych w rozwiązywaniu problemów z różnych dziedzin, takich jak: abstrakcja (danych i sytuacji), dekompozycja (problemów złożonych), rozpoznawanie podobieństw i wzorców (na potrzeby dekompozycji) oraz algorytmizacja, programowanie, testowanie i debugowanie rozwiązań. Chociaż korzeniami tkwi w informatyce, z powodzeniem może być kształtowane i stosowane w każdej innej dziedzinie, na zajęciach każdego innego przedmiotu, niekoniecznie w środowisku technologii cyfrowych. W powiązaniu ze strategią uczyć się przez działanie, myślenie komputacyjne wspomaga kreatywność uczniów, komunikację i współpracę między nimi. Uwzględnienie powyższych koncepcji poznawczych napotyka duże trudności w tradycyjnym systemie funkcjonowania szkoły i klasy, w systemie klasowo-lekcyjnym z podziałem na krótkie czasowo lekcje. Odnosi się to zwłaszcza do zajęć z programowalnymi urządzeniami cyfrowymi (robotami i urządzeniami z mikrokontrolerami), a także do zajęć poświęconych rozwiązywaniu problemów. Pewnym wyjściem może być stopniowe odchodzenie od systemu klasowo-lekcyjnego i wprowadzenie na szeroką skalę nauczania metodą projektów41). Realizacja projektów może się odbywać w ramach zajęć klasowych poszerzonych o aktywności po godzinach regularnych zajęć w szkole lub poza szkołą. Taka forma pracy, bardzo często o charakterze praktycznym w odniesieniu do rzeczywistych problemów i w interakcji z otoczeniem, jest bardziej atrakcyjna dla uczniów, motywuje ich do aktywności, rozwija ich kreatywność oraz umożliwia im m.in. odkrywanie problemów do rozwiązania, eksperymentowanie i interakcję, konstruowanie różnych obiektów. W parze ze zdobywaniem coraz większych kompetencji informatycznych i cyfrowych przez uczniów powinno iść wykorzystanie tych kompetencji na zajęciach innych przedmiotów lub w ramach projektów integrujących różne dziedziny. Wkład informatyki do innych obszarów wiedzy powinien zostać uwzględniony w podstawach programowych innych przedmiotów, zarówno w zakresie zajęć, jak i zwłaszcza metodyki ich prowadzenia (p. 2). Zapewnienie dostępu do wysokiej jakości cyfrowych narzędzi i zasobów edukacyjnych, takich jak na przykład zadania interaktywne, symulacje, prezentacje czy materiały multimedialne, jest, obok wyposażenia w sprzęt i podstawowe oprogramowanie, dostępu do Internetu oraz podnoszenia kompetencji kadr systemu oświaty, jednym z podstawowych obszarów, w których powinna mieć miejsce interwencja publiczna mająca na celu efektywne wykorzystanie nowoczesnej technologii w edukacji. 41) Określenie „metoda projektów”, a także „metoda projektu” odnosi się do zajęć, w których uczniowie, indywidualnie lub w zespole, realizują projekty na tematy własne lub przydzielone przez nauczyciela. Należy unikać określenia takiej sytuacji jako „metody projektowej”, aby nie kojarzyła się z myśleniem projektowym (ang. design thinking), występującym w realizacji projektów, jak w wielu innych aktywnościach. Strona 33 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Stan obecny Obecny system oświaty nie jest wystarczająco przygotowany na ekspansję technologii poza wydzielonymi zajęciami informatycznymi. Największe przeszkody na drodze do metodycznego rozwijania umiejętności i kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli stanowią: 1. powiązanie w niewystarczającym zakresie zapisów w podstawie programowej przedmiotów innych niż informatyka z wykorzystaniem zasobów cyfrowych oraz metod i narzędzi informatyki w ich nauczaniu, a także osiągnięciami uczniów w ich stosowaniu (p. 2); 2. dominacja stylu klasowo-lekcyjnego42) w prowadzeniu zajęć zwłaszcza integrujących różne dziedziny z kompetencjami cyfrowymi i niewielki udział zajęć prowadzonych metodą projektów lub innymi metodami aktywizującymi; 3. brak możliwości nauczania hybrydowego; 4. elementy kształcenia informatycznego wymagające praktycznych kompetencji, takich jak nauka programowania, są często utrudnione przez brak nauczycieli posiadających te kompetencje; 5. brak metodycznego przygotowania nauczycieli przedmiotów nieinformatycznych do wykorzystania technologii cyfrowych w nauczaniu przedmiotowymi i międzyprzedmiotowym (p. 5); 6. organizacja pracy szkoły uniemożliwiająca zajęcia, których realizacja wychodzi poza sztywny system klasowo-lekcyjny; 7. brak wśród nauczycieli wiedzy dotyczącej psychologicznych i społecznych aspektów posługiwania się technologią. Cele Rozwój umiejętności i kompetencji cyfrowych uczniów wymaga wyjścia poza kształcenie informatyczne oraz stosowanie i rozwijanie nabytych umiejętności i kompetencji w innych dziedzinach wiedzy i podczas realizacji projektów oraz przedsięwzięć interdyscyplinarnych i międzyprzedmiotowych. Wymaga to zmian w podstawach programowych przedmiotów (p. 2), odpowiedniego metodycznego przygotowania nauczycieli wszystkich przedmiotów (p. 5), dodatkowego wyposażenia szkół (p. 6) oraz elastycznej organizacji zajęć w szkole poza tradycyjnym systemem klasowo-lekcyjnym. Realizacja obecnej podstawy programowej, a szczególnie nauczanie praktycznych kompetencji informatycznych, w tym programowania, wymagających wyspecjalizowanych kompetencji przez nauczycieli, może być realizowane przy wykorzystaniu specjalnych materiałów edukacyjnych do edukacji hybrydowej. Takie materiały mogą być wykorzystane przez nauczycieli nie będących specjalistami. 42) Wyjątkiem są zajęcia edukacji wczesnoszkolnej w klasach 1–3, prowadzone w podstawowym zakresie przez jednego nauczyciela bez podziału na lekcje. Strona 34 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Sugerowane działania Na realizację powyższych celów powinny złożyć się następujące działania, częściowo opisane szczegółowo w innych punktach tego dokumentu: 1. Uwzględnienie w podstawach programowych poszczególnych przedmiotów elementów technologii cyfrowej, zintegrowanej z treściami przedmiotowymi i metodami ich realizacji przez uczniów na drodze do ich międzyprzedmiotowych osiągnięć (p. 2). Przygotowanie nauczycieli, w ramach kształcenia i doskonalenia, w zakresie metodyki i praktyki realizacji podstawy programowej uwzględniającej integrację z technologią cyfrową (p. 5). 2. Nauczyciel musi dysponować wiedzą z zakresu prawa autorskiego, w adekwatnym do jego roli w procesie nauczania, zakresie (tzn. zasady legalnego korzystania z zasobów chronionych prawem autorskim, zarówno w procesie twórczym jak i dydaktycznym, instytucje dozwolonego użytku). 3. Konieczne jest zapewnienie wsparcia dla szkolenia i doskonalenia metodyków z placówek doskonalenia nauczycieli. 4. Metodyczne i organizacyjne przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć w trybie innym niż klasowo-lekcyjny i międzyprzedmiotowym, np. metodą projektów, bloków tematycznych, praktycznych eksperymentów pozaszkolnych (p. 5). Narzędzia cyfrowe w tych metodach powinny stanowić uzupełnienie, a nie zastąpienie narzędzi rzeczywistych i rzeczywistej, nie wirtualnej, współpracy uczniów i pedagogów. 5. Wykorzystanie istniejących możliwości w celu powszechnego wzbogacenia sytemu klasowo-lekcyjnego o następujące działania: a. wybrany dzień tygodnia lub jego część może być w całości przeznaczona na realizację projektów uczniowskich przez wszystkich uczniów w wybranej klasie (klasach) lub w całej szkole, b. integracji międzyprzedmiotowej może towarzyszyć łączenie przedmiotów w bloki. 2. Stopniowe przechodzenie szkół na kształcenie w systemie innym niż klasowo-lekcyjny, co wymagać będzie: a. zmiany metodyki prowadzenia zajęć przez nauczycieli i przygotowania uczniów do innych form aktywności, b. innej aranżacji przestrzeni edukacyjnej w szkole (p. 6, 9). 3. Działaniom powinno towarzyszyć tworzenie i rozwijanie przez MEN bezpłatnych i dostępnych cyfrowo, platformy edukacyjnej oraz wysokiej jakości cyfrowych materiałów edukacyjnych do nauki na odległość oraz hybrydowej. 4. Udostępniane na platformach cyfrowo dostępne e-materiały powinny być wysokiej jakości pomocą dydaktyczną dla nauczycieli wszystkich przedmiotów i na wszystkich etapach edukacyjnych, oraz wychowania przedszkolnego. Powinny również stanowić kompleksową ofertę do pracy z wszystkimi uczniami, w szczególności z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. 5. Minister powinien określić wymagania techniczne dla cyfrowych podręczników/cyfrowych treści udostępnianych przez wydawców do papierowych wersji. 6. Ze względu na ważną rolę informatyki w kształtowaniu kompetencji cyfrowych, powinny tam znaleźć się wysokiej jakości e-materiały do nauki algorytmiki i programowania z zakresu podstawy programowej informatyki. Strona 35 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 7. Należy rozważyć możliwość wprowadzenia nauczania hybrydowego. Rozwiązanie może być przydatne w przypadku uczniów, którzy nie mogą uczestniczyć w lekcjach z różnych powodów lub szczególnie uzdolnionych i o innych specjalnych potrzebach. Powiązania z innymi obszarami Metody kształcenia składające się na dydaktykę cyfrową określają przygotowanie nauczycieli informatyki i innych przedmiotów (p. 5) do stosowania i rozwijania u uczniów umiejętności i kompetencji cyfrowych (p. 3), tym uwzględniających aspekt dostępności cyfrowej. Ich stosowanie przez nauczycieli ma zagwarantować realizację proponowanych zapisów podstawy programowej w odniesieniu do osiągnięć uczniów (p. 2). 5. Kształcenie i doskonalenie nauczycieli Konieczne jest odpowiednie przygotowanie merytoryczne i metodyczne nauczycieli informatyki oraz wszystkich nauczycieli do posługiwania się nowoczesnymi technologiami i ich wykorzystania w nauczaniu i uczeniu się. Zadanie to powinno być realizowane w trakcie przygotowania do zawodu nauczyciela, a jednym z ważniejszych celów kształcenia w tym zakresie powinno być przygotowanie nauczycieli do pracy z uczniami w kontekście stałego rozwoju technologii cyfrowych, z uwzględnieniem dostępności cyfrowej. Należy również kształcić kompetencje miękkie nauczycieli, przygotować do pracy w zespołach nauczycielskich, zająć się ich organizacją pracy, motywacją, przywództwem i etyką, samoświadomością emocjonalną i społeczną. Przygotowanie nauczycieli zarówno do realizacji zajęć zgodnie z obowiązującą podstawą programową, jak i do wykorzystywania nowych technologii, w tym metod i narzędzi informatycznych, jest kluczowe dla rozwoju kompetencji uczniów, a w szczególności kompetencji cyfrowych. Dotyczy to nauczycieli informatyki, a także nauczycieli pozostałych przedmiotów. Kształcenie i doskonalenie zawodowe powinno zapewnić nauczycielom wiedzę i umiejętności, w tym umiejętności praktyczne, niezbędne do wykorzystywania narzędzi transformacji cyfrowej w nauczaniu, uczeniu się i egzaminowaniu43). Kluczowe dla dobrego przygotowania nauczycieli zarówno informatyki jak i w zakresie przygotowania do wykorzystywania narzędzi cyfrowych przez nauczycieli wszystkich przedmiotów jest zadbanie o jakość kształcenia w uczelniach i należytą realizację standardu przygotowania do zawodu nauczyciela, w którym jest również uwzględnione zagadnienie dostępności cyfrowej. 43) Według raportu TALIS – Teaching and Learning International Survey, 2018, opracowanego przez OECD, doskonalenie zawodowe nauczycieli ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości kształcenia i osiąganych przez uczniów wyników. Występuje istotna korelacja pomiędzy udziałem nauczycieli w doskonaleniu zawodowym a ich efektywnością w klasie. Nauczyciele, którzy regularnie uczestniczą w szkoleniach i kursach doskonalenia zawodowego, często wykazują się lepszymi umiejętnościami pedagogicznymi, większą elastycznością w stosowaniu nowych metod nauczania oraz lepszą zdolnością do radzenia sobie z różnorodnością uczniów. Strona 36 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Ofertę uczelni w zakresie kształcenia nauczycieli powinny uzupełniać formy doskonalenia adresowane do czynnych nauczycieli prowadzone zarówno przez uczelnie jak i placówki doskonalenia nauczycieli. W programach kształcenia i doskonalenia nauczycieli oraz w ich realizacji należy wyróżnić trzy obszary: 1) zakres przedmiotu nauczania (p. 2) – określenie, czego należy uczyć z danej dziedziny, znajomość przedmiotu nauczania; 2) znajomość teorii i pomocy dydaktycznych, w tym technologii cyfrowych, materiałów na platformach edukacyjnych – dydaktyka przedmiotu i dydaktyka cyfrowa (p. 4) oraz ich integracja; 3) jak uczyć, aby uczniowie osiągali przewidziane efekty – znajomość pedagogiki i metodyki przedmiotu wzmocnionej technologią, praktyka edukacyjna. Dobrej jakości oferta doskonalenia dla nauczycieli informatyki i nauczycieli innych przedmiotów w zakresie wykorzystywania narzędzi cyfrowych powinna być dostępna dla zainteresowanych nauczycieli w sposób stały. Państwo powinno stymulować rozwój tej oferty w zakresie organizacyjnym, merytorycznym i finansowym, tak aby była ona aktualna, odpowiadała na potrzeby i oczekiwania nauczycieli, a także obejmowała – zmieniające się w czasie – istotne z punktu widzenia państwa zagadnienia takie jak dostępność cyfrowa, wpływ stosowania technologii na zdrowie psychiczne i fizyczne uczniów, cyberkulturę, cyfrowe obywatelstwo, socjalizację w cyfrowym świecie, umiejętności miękkie, itd. W ocenie pracy nauczyciela należy uwzględnić wykorzystywanie narzędzi cyfrowych w codziennej pracy dydaktycznej. Stan obecny Obowiązujący standard kształcenia nauczycieli, określony w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela stanowi o obowiązku przygotowania przyszłych nauczycieli w zakresie technologii informacyjnej oraz określa wymiar i zakres tego przygotowania. Regulacje te dotyczą kształcenia nauczycieli wszystkich przedmiotów i zajęć. Ten obowiązujący standard uwzględnia jednak jedynie treści z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej44) i powinien zostać uaktualniony w sposób zapewniający dobre przygotowanie metodyczne, uwzględniające myślenie komputacyjne, programowanie i możliwości nowoczesnych technologii. Wymaga to odpowiedniego przygotowania nauczycieli akademickich kształcących nauczycieli szkolnych. Podobne oczekiwania dotyczą funkcjonujących w systemie oświaty placówek doskonalenia nauczycieli, które są obowiązane do organizowania i prowadzenia form doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie wynikającym z potrzeb nauczycieli. Placówki doskonalenia nauczycieli mają obowiązek posiadać bazę dydaktyczną, którą powinny systematycznie 44) TIK (ang. Information and Communication Technology) – technologia informacyjno-komunikacyjna. Strona 37 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 unowocześniać, zgodnie z aktualnymi potrzebami i postępem technicznym. To unowocześnianie bazy placówek powinno nawet wyprzedzać wyposażanie szkół, aby kadra placówek mogła się wcześniej przygotować do wsparcia nauczycieli w szkołach. Placówki doskonalenia są obowiązane także realizować kierunki polityki oświatowej państwa ustalane corocznie przez ministra właściwego do spraw oświaty. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ma obowiązek wyodrębniać środki na realizacje ogólnokrajowych zadań z zakresu doskonalenia zawodowego nauczycieli, z tych środków mogą być finansowane centralne programy kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz zadania w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli, zlecane uczelniom lub innym podmiotom. Organy prowadzące szkoły mają obowiązek wyodrębniać środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli i opracowywać na dany rok plan dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli z uwzględnieniem wniosków dyrektorów szkół formułowanych zgodnie ze zgłaszanymi przez nauczycieli potrzebami. Ze środków tych mogą być dofinansowane (w części lub w całości) koszty udziału nauczycieli w formach kształcenia i doskonalenia prowadzonych przez uczelnie, placówki doskonalenia nauczycieli oraz inne podmioty, których zadania statutowe są związane z doskonaleniem zawodowym nauczycieli. W 2022 r. po długim okresie przerwy w kilku uczelniach zaczęły być prowadzone studia podyplomowe dla nauczycieli informatyki finansowane przez MEN. Wiele uczelni nie przyjęło zaproszenia do prowadzenia tych studiów ze względu na brak kadry nauczycieli prowadzących oraz inne zobowiązania dydaktyczne i naukowe, wynikające głównie z potrzeb rynku. Warto też podkreślić, że w uczelniach nie rozwinęła się dydaktyka przedmiotowa jako dyscyplina naukowa. Istotną okolicznością, która powinna być brana pod uwagę przy planowaniu i prowadzeniu kształcenia i doskonalenia nauczycieli jest fakt, że szkoły otrzymują różnorodny sprzęt elektroniczny (cyfrowy) i tradycyjny w ramach programów, takich jak Cyfrowa szkoła, Aktywna tablica, Laboratoria przyszłości (p. 6). Jednak ani szkoły, ani nauczyciele nie są – w należyty sposób – wcześniej przygotowywani do właściwego wyboru sprzętu pod względem jego edukacyjnego wykorzystania. Dla bardzo wielu nauczycieli barierą przed uczestniczeniem w oferowanych formach doskonalenia (jak np. studia podyplomowe) jest wysoki koszt i wynikająca z organizacji pracy szkoły możliwość uczestniczenia w zajęciach doskonalących tylko po godzinach pracy w szkole. Cele

Strona 38 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035

Dobrej jakości oferta doskonalenia dla nauczycieli informatyki i nauczycieli innych przedmiotów w zakresie wykorzystywania narzędzi cyfrowych powinna być dostępna dla zainteresowanych nauczycieli w sposób stały. Państwo powinno stymulować rozwój tej oferty w zakresie organizacyjnym, merytorycznym i finansowym, tak aby była ona aktualna, odpowiadała na potrzeby i oczekiwania nauczycieli, a także obejmowała – zmieniające się w czasie – istotne z punktu widzenia państwa zagadnienia takie jak dostępność cyfrowa, wpływ stosowania technologii na zdrowie psychiczne i fizyczne uczniów, cyberkulturę, cyfrowe obywatelstwo, socjalizację w cyfrowym świecie, kształcenie umiejętności miękkich, itd. Systemom kształcenia i doskonalenia nauczycieli powinny towarzyszyć rozwiązania organizacyjne w szkołach umożliwiające czynnym nauczycielom doskonalenie w godzinach pracy. Ze względu na koszty kształcenia i doskonalenia nauczycieli w uczelniach i placówkach doskonalenia nauczycieli, różne formy kształcenia i podnoszenia kwalifikacji nauczycieli, w szczególności w zakresie kompetencji cyfrowych, powinny być w istotnym stopniu finansowane przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz przez organy prowadzące szkoły. Sugerowane działania Należy dokonać przeglądu obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela i wskazać, które treści powinny być dodatkowo uzupełnione w zakresie korzystania w pracy i nauczaniu z nowoczesnych technologii cyfrowych, w tym narzędzi i metod sztucznej inteligencji i zagadnień dostępności cyfrowej. Należy rozważyć przygotowanie materiałów metodycznych o charakterze pomocniczym, dla uczelni i placówek doskonalenia nauczycieli wskazujących rekomendowane treści kształcenia, korzystania w pracy i nauczaniu z nowoczesnych technologii cyfrowych, w tym narzędzi i metod opartych na sztucznej inteligencji. Materiały te powinny być systematycznie aktualizowane, tak aby odpowiadały aktualnej wiedzy i uwzględniały zmiany w technologii informatycznej. Mogą one również służyć do ewaluacji różnych form kształcenia i doskonalenia nauczycieli, a także oceny dotychczasowego przygotowania nauczycieli. Kształcenie i podyplomowe doskonalenie nauczycieli powinno być stałą ofertą uczelni. W przypadku nauczycieli informatyki i nauczycieli innych przedmiotów proponuje się: 1. Kontynuowanie zlecania uczelniom prowadzącym kierunki informatyczne realizowania studiów podyplomowych dla nauczycieli informatyki, kwalifikacyjnych i doskonalących. Wsparcie uczelni przy otwieraniu specjalności lub kierunków dla przyszłych nauczycieli informatyki (studia zamawiane, stypendia). 2. Prowadzenie na kierunkach studiów kształcących nauczycieli zajęć dotyczących wykorzystania i integracji technologii cyfrowych w dydaktyce danego przedmiotu zgodnie z regulacjami w zakresie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. Strona 39 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 3. Prowadzenie przez uczelnie kształcące nauczycieli doskonalenia zawodowego czynnych zawodowo nauczycieli, w tym także w zakresie korzystania z najnowszych technologii. 4. Upowszechnienie formalnej możliwości uzupełniania braków w kadrze nauczycieli informatyki informatykami-specjalistami, którzy nie mają przygotowania pedagogicznego, ale mają solidne przygotowanie zawodowe w zakresie różnych specjalności informatycznych i są zainteresowani pracą w szkole, zwłaszcza w szkole prowadzącej kształcenie zawodowe. Należy rozważyć możliwość zorganizowania dla takich nauczycieli specjalnych studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela. 5. Doskonalenie kadry akademickiej w zakresie standardów kształcenia przygotowujących do zawodu nauczyciela, które uwzględniają również zagadnienia dostępności cyfrowej. Ofertę uczelni dla nauczycieli powinny uzupełniać inne formy doskonalenia oferowane przez placówki podległe i nadzorowane przez Ministra Edukacji: ORE, IBE, placówki doskonalenia nauczycieli, czy organizacje pozarządowe. Ważną rolę powinny odgrywać publiczne placówki doskonalenia nauczycieli. Placówki te, wsparte przez organy prowadzące, powinny oferować wysokiej jakości metodycznej i technicznej kursy dla nauczycieli z zakresu najnowszych technologii, w tym m.in. robotyki edukacyjnej, informatyki z urządzeniami fizycznymi, zastosowań sztucznej inteligencji, wirtualnej rzeczywistości, uczenia maszynowego oraz cyberbezpieczeństwa, kształcenia umiejętności miękkich. Szkolenia tematyczne powinny również dotyczyć wyposażenia szkół w sprzęt i oprogramowanie, które ma znaleźć się w szkołach. Ze względu na szybkie tempo zmian w technologii, wszyscy czynni nauczyciele, w tym nauczyciele informatyki, powinni być objęci stałym doskonaleniem. Poniżej przedstawiono zakres doskonalenia nauczycieli dla wybranych aspektów niniejszego dokumentu: • przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć metodą projektów; w jego ramach należy przybliżyć słuchaczom wykorzystywanie dostępnych systemów do prowadzenia projektów (p. 9), • kurs dla szkolnych koordynatorów cyfrowej edukacji; program kursu powinien być realizacją standardu przygotowania takich nauczycieli (p. 10), • szkolenie metodyczne dla nauczycieli zawodu z branżowych szkół I i II stopnia i techników (p. 7). Wskazane jest rozpoczęcie prac nad uregulowaniem kwestii pogodzenia obowiązków nauczycieli w szkole z różnymi formami doskonalenia. Pewnym rozwiązaniem może być organizacja zajęć (także na studiach podyplomowych) w czasie wolnym od zajęć w szkole, np. w czasie ferii, przerw świątecznych, wakacji. Ze względu na koszty studiów i studiów podyplomowych, ograniczone możliwości finansowe uczelni oraz nauczycieli, studia takie powinny być dofinansowywane przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz przez organy prowadzące szkoły. Podobnie inne formy odpłatnego doskonalenia nauczycieli powinny być finansowo wsparte przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i organy prowadzące szkoły. Strona 40 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Powiązania z innymi obszarami

6. Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół

Korzystanie przez uczniów i nauczycieli z technologii cyfrowych poza szkołą jest równie ważne dla ich edukacyjnego rozwoju, co pokazał okres pandemii COVID-19. Zwłaszcza uczniowie, mając wcześniej możliwość zetknięcia się z technologią cyfrową podczas zajęć z informatyki w szkołach, zmuszeni do pozostania w domu, nie mieli większego problemu z przeniesieniem się do świata wirtualnego i uczestniczenia w zajęciach w trybie zdalnym. Stan obecny Szkoły w Polsce pomimo realizacji kilku projektów (jak np. Cyfrowa szkoła, Laptop dla ucznia, Laboratoria Przyszłości, Aktywna tablica czy projekt Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej) nadal borykają się z brakiem nowoczesnego sprzętu komputerowego dla uczniów i nauczycieli oraz odpowiednio sprawnych połączeń internetowych. W wielu szkołach sprzęt jest przestarzały, a szkoły ponadpodstawowe były ostatnio pomijane w dostawach komputerów i innego wyposażenia. Kolejną bolączką szkół jest niedostatecznie sprawna infrastruktura sieciowa w szkole, która uniemożliwia korzystanie z niej w dowolnej sali lekcyjnej. Niska przepustowość sieci lokalnej w szkole blokuje również dostęp do wielu serwisów edukacyjnych. Największym jednak wyzwaniem dla organów prowadzących szkoły i szkół jest zapewnienie, aby w każdej sali lekcyjnej mogły się odbywać zajęcia z wykorzystaniem technologii cyfrowych – wystarczającej liczby komputerów (laptopów, tabletów) ze stałym dostępem do internetu. Dla sprawnego badania efektywności edukacji z technologią niezbędne jest rozwijanie cyfrowych rozwiązań dla systemu egzaminów zewnętrznych. Niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju cyfryzacji jest nie tylko dokończenie zapełniania białych plam na mapie szkół i sfinalizowanie tworzenia infrastruktury sieciowej wewnątrz szkół, ale również likwidacja białych plam 45) Szybkie tempo zakupów w ramach projektu Laboratoria Przyszłości powodowało, że nauczyciele w szkołach nie byli przygotowani na korzystanie z zakupionego wyposażenia na zajęciach i obecnie w wielu szkołach zalega ono w magazynach. Strona 41 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 dostępu do internetu na terenie całego kraju, szczególnie w punktach adresowych zamieszkiwanych przez uczniów i nauczycieli. Cele Z perspektywy szkoły, cyfrowa transformacja powinna polegać przede wszystkim na zapewnieniu dostępu do technologii cyfrowej i dostępu do internetu w każdym miejscu w szkole, w którym nauczyciel z uczniami (a także sam nauczyciel lub sami uczniowie) chcą wykorzystać technologię w celach edukacyjnych, z uwzględnieniem zróżnicowania potrzeb dzieci i uczniów oraz zasad dostępności. Poza narzędziami cyfrowymi jak sprzęt i oprogramowanie, należy zapewnić również dostęp do zasobów edukacyjnych. Dotyczy to również takich placówek jak przedszkola, placówki oświatowe czy ośrodki doskonalenia nauczycieli. Konieczne jest dokończenie zapełniania białych plam w dostępie do internetu na mapie szkół oraz sfinalizowanie tworzenia infrastruktury sieciowej wewnątrz szkół w oparciu o każdorazowy audyt potrzeb danej placówki. Ponadto niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju cyfryzacji jest likwidacja białych plam dostępu do internetu na terenie całego kraju, szczególnie w punktach adresowych zamieszkiwanych przez uczniów i nauczycieli. Sugerowane działania Realizacja przedstawionych poniżej propozycji ma na celu cyfrową transformację szkoły w zakresie wyposażenia w sprzęt komputerowy, oprogramowanie i dostęp do sieci, umożliwiające pełny proces takiej transformacji, zwłaszcza w zakresie regularnych zajęć informatycznych i zajęć z innych przedmiotów wspieranych technologią cyfrową. 1. Wyposażanie pracowni komputerowej do zajęć informatycznych powinno tradycyjnie składać się z odpowiedniej liczby stanowisk komputerowych ze stałym (może być Wi- Fi) dostępem do Internetu oraz dostępem do drukarki, ewentualnie do drukarki 3D i opcjonalnie do innych urządzeń zewnętrznych. Dodatkowym wyposażeniem może być projektor i/lub monitor interaktywny. 2. Sprzęt przeznaczony do innych sal lekcyjnych powinien być łatwo dostępny, rozmieszczony w różnych miejscach szkoły i z dostępem do zewnętrznego zasilania. W przypadku takiego lub innych podobnych rozwiązań niezbędne jest zapewnienie dostępu do internetu w każdej sali, w której ma być wykorzystany sprzęt komputerowy. Sale lekcyjne powinny być na stałe wyposażone w projektory i ekrany lub monitory interaktywne. 3. Sprzęt komputerowy powinien być dopasowany do potrzeb szkoły i wyposażony w odpowiednie oprogramowanie niezbędne do prowadzenia z nim zajęć z wybranych przedmiotów lub powinien być zapewniony dostęp do odpowiedniej liczby licencji specjalistycznego oprogramowania w chmurze. 4. Zarówno w przypadku pracowni komputerowej, jak i mobilnych zestawów, należy zapewnić w szkole dostęp do internetu w każdym miejscu, w którym mają być prowadzone zajęcia z wykorzystaniem technologii cyfrowej, co wymaga odpowiedniego zaplanowania szkolnej infrastruktury sieciowej. Przydatne w tym zakresie byłyby rozwiązania modelowe. Strona 42 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 5. OSE powinna gwarantować odpowiednio wysoki standard połączenia internetowego. Obecnie przyjęta określona szybkość 100 Mb/s jest niewystarczająca dla większość aplikacji i dla podłączenia jednocześnie wielu laptopów lub tabletów. 6. Kryteria doboru sprzętu do pracowni informatycznej i do innych pracowni, oprogramowania oraz usług powinny wynikać ze standardów jakości i funkcjonalności. 7. Kolejnym kryterium powinny być rzeczywiste potrzeby szkoły, czyli faktycznie nauczycieli i uczniów, którzy mają korzystać z tego sprzętu. Dotyczy zwłaszcza niestandardowego sprzętu cyfrowego, jak np. robotów, mikrokontrolerów, drukarek. 8. Przy jakichkolwiek zakupach przez instytucje zewnętrzne wobec szkoły, organizowanych przez MEN i finansowanych z budżetu państwa, czy funduszy europejskich, decyzja dotycząca zakupów z punktów 6–8 powinna być decyzją szkoły, uzasadnioną celowym działaniem edukacyjnym uczniów i nauczycieli. Dotyczy to także oprogramowania systemowego, aplikacyjnego i edukacyjnego. Odnosi się również do ewentualnych inwestycji w sprzęt i oprogramowanie przeznaczone dla uczniów do wykorzystania poza szkołą na zasadzie wypożyczenia. 9. Również nauczyciel powinien mieć możliwość wypożyczenia ze szkoły sprzętu w celu swojego doskonalenia i przygotowania się do zajęć. Sprzęt taki powinien spełniać warunki określone przez szkołę. 10. Wraz z wyposażaniem szkół w sprzęt cyfrowy odpowiedniej klasy i przeznaczenia, w podobny sprzęt powinny być wyposażane placówki doskonalenia nauczycieli, prowadzące regularne szkolenia nauczycieli – powinny się one odbywać w środowisku cyfrowym, w którym nauczyciel ma pracować w szkole. 11. Szkoła powinna mieć możliwość zakupu specjalistycznego wyposażenia cyfrowego dla osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Sprzęt i oprogramowanie dla takich uczniów może mieć dla nich fundamentalne znaczenie zarówno podczas zajęć w szkole, w domu, jak i w przygotowaniu do życia osobistego i zawodowego. 12. Zgłaszane są również potrzeby przez przedszkola, które na ogół są oddalone od szkół, a więc nie mają możliwości korzystania z wyposażenia szkoły. Ich oczekiwania dotyczą pomocy dydaktycznych odpowiednich dla dzieci w wieku przedszkolnym oraz sprzętu niezbędnego do pracy nauczycieli. 13. Modernizacja lokalnej sieci komputerowej (sieć LAN) w szkołach – wyposażenie szkół w łącza LAN celem zapewnienia w salach lekcyjnych dostępu do szybkiego Internetu. Oczekiwanym efektem inwestycji będzie modernizacja lokalnych sieci komputerowych (LAN) docelowo w każdej szkole. 14. Modernizacja Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE) w celu podłączenia do OSE dodatkowych placówek oświatowych (tzw. białe plamy) oraz podniesienie standardu bezpłatnej usługi. Wraz z komputeryzacją szkół i placówek doskonalenia nauczycieli powinny być prowadzone działania rozwojowe w zakresie cyfryzacji edukacji, do których zaliczyć można m.in.: 1) opracowanie wzorcowych laboratoriów przyrodniczych (np. STEAM), technicznych, elektronicznych, mechatronicznych; pracowni sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego; 2) rozwój otwartych, dostępnych cyfrowo, środowisk zasobowych oraz platform interaktywnych dla różnych dziedzin i przedmiotów; Strona 43 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 3) rozwój interaktywnych, dostępnych cyfrowo, kursów podstawowych i zaawansowanych, w tym dla przedmiotów zawodowych z wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości; 4) opracowanie koncepcji wzorcowego interaktywnego, dostępnego cyfrowo, podręcznika elektronicznego dla różnych przedmiotów; tworzone obecnie cyfrowe odwzorowanie podręcznika nie spełnia współczesnych standardów zasobów elektronicznych; 5) rozwój cyfrowy systemu egzaminów zewnętrznych. Propozycje stosowanych rozwiązań w punktach powinny spełniać obowiązujące wymagania dotyczące dostępności do zasobów elektronicznych. Ważnym elementem związanym z wyposażeniem szkół jest zaplanowanie finansowania okresowej wymiany lub modernizacji sprzętu, gdy ze względu na swój wiek nie będzie już pozwalał na efektywne wykorzystanie go w edukacji. Powiązania z innymi obszarami Zaproponowane rozwiązania umożliwią organom prowadzącym stworzenie cyfrowego ekosystemu, który pod opieką administratora i/lub koordynatora (p. 10) wesprze nauczycieli, a tym samym uczniów, w osiąganiu celów edukacyjnych z wykorzystaniem współczesnych rozwiązań technologii cyfrowej. Infrastruktura sprzętowo-sieciowa w szkole ma posłużyć do prowadzenia wydzielonych zajęć informatycznych i wykorzystaniu technologii cyfrowych na zajęciach z wszystkich innych przedmiotów (p. 2). Może być również wsparciem nauczycieli w ich doskonaleniu (p. 5). 7. Kształcenie cyfrowych specjalistów Cyfrowa transformacja odgrywa kluczową rolę w rozwoju światowej gospodarki oraz w kształtowaniu współczesnego społeczeństwa. Przemysł 5.0 wywiera szeroki wpływ na różne aspekty życia, kładąc przy tym nacisk na aspekty humanitarne, ekologiczne oraz współpracę człowieka z zaawansowanymi technologiami służącymi człowiekowi. Wykorzystując różnorodne technologie, jak robotyzację i automatyzację procesów produkcyjnych, sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe, internet rzeczy, druk 3D, analizę danych, dba przy tym o cyberbezpieczeństwo. Ocenia się, że „nawet 49% czasu pracy w Polsce stanowią czynności, które do 2030 r. mogą zostać zautomatyzowane. Przekłada się to na 7,3 mln miejsc pracy. W ich miejsce powstaną nowe, wymagające innych kompetencji”46). Powiązanie Przemysłu 5.0 z kompetencjami cyfrowymi wymusza konieczność spojrzenia na umiejętności uczniów i nauczycieli (w tym ze szczególnymi potrzebami) w kontekście najnowszych technologii, potrzeb dynamicznie zmieniającego się rynku pracy, sprawnego i efektywnego funkcjonowania w codziennym życiu, innowacyjności i kreatywności oraz uczenia się przez całe życie i kształtowania umiejętności miękkich. To są atrybuty dobrze wykształconego cyfrowego specjalisty, który jednocześnie ma świadomość, czym jest dostępność cyfrowa i dlaczego jest ważna. Wykształcony, cyfrowy specjalista musi z pewnością znać prawo 46) (McKinsey, Polska 2030. Szansa na skok do gospodarczej ekstraklasy). Strona 44 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 autorskie i je respektować, również na płaszczyźnie zawodowej. Zatem ważnym jest, aby oferta edukacyjna zapewniała dostęp do ww. wiedzy. W tym kontekście nabiera również znaczenia wczesne wykrywanie talentów informatycznych i wspieranie ich rozwoju, tak aby w przyszłości stali się liderami w rozwijaniu i kreatywnym stosowaniu technologii cyfrowych. Stan obecny Kształcenie cyfrowych specjalistów zaczyna się już na poziomie edukacji szkolnej. Dobry początek zapewnia podstawa programowa informatyki (w rękach dobrze przygotowanych nauczycieli), zgodnie z którą myślenie komputacyjne oraz umiejętności programowania są spiralnie rozwijane od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Jednak za kluczowe w wyborze specjalności należy uznać kształcenie w szkołach ponadpodstawowych (liceum ogólnokształcące z rozszerzonym zakresem informatyki z dużym naciskiem na rozwijanie kompetencji algorytmicznych i programistycznych) oraz w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe. Zgodnie z założeniami Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.), głównym wyzwaniem w ramach kształcenia zawodowego jest przygotowanie nowoczesnych kadr dla polskiego przemysłu. Zapewnienie odpowiednio wykwalifikowanej kadry gotowej do stosowania najnowszych technologii może istotnie wpłynąć na zwiększenie globalnej konkurencyjności polskiej gospodarki. Cele W związku z dynamicznie zmieniającym się rynkiem pracy oraz zapotrzebowaniem na umiejętności zawodowe dostosowane do potrzeb gospodarki, m.in. wynikających z transformacji cyfrowej, konieczna jest systematyczna analiza i dostosowanie obecnie obowiązujących podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego do zmian technologicznych, w tym zmian związanych z Przemysłem 5.0. Celem jest dopasowywanie kształcenia zawodowego do potrzeb polskiej gospodarki przez przegląd i aktualizację oferty kształcenia zawodowego oraz podstaw programowych kształcenia w zawodach pod względem aktualnych potrzeb rynku pracy oraz przejścia na gospodarkę cyfrową, a także przegląd dostępnych kwalifikacji wolnorynkowych ujętych w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji oraz opracowanie rekomendacji dotyczących zmian w kwalifikacjach wolnorynkowych w zakresie kompetencji cyfrowych. Przygotowanie i zatrudnianie nauczycieli posiadających wysokie kompetencje cyfrowe oraz rozwijanie inicjatyw edukacyjnych adresowanych do szczególnie uzdolnionych uczniów. Systemowe rozwiązania służące odkrywaniu talentów informatycznych i zapewnieniu im dalszego rozwoju przygotowującego do bycia liderami zmian i kreatywnych zastosowań nowoczesnych technologii cyfrowych. Sugerowane działania 1. Przegląd i aktualizacja oferty kształcenia zawodowego oraz podstaw programowych kształcenia w zawodach pod względem aktualnych potrzeb rynku pracy oraz przejścia na gospodarkę cyfrową we współpracy z pracodawcami. Strona 45 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 2. Przegląd dostępnych kwalifikacji wolnorynkowych ujętych w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji oraz opracowanie rekomendacji dotyczących zmian w kwalifikacjach wolnorynkowych w zakresie kompetencji cyfrowych. 3. Poszerzenie oferty dostępnych cyfrowo materiałów multimedialnych do kształcenia zawodowego o nowemateriały rozwijające kompetencje cyfrowe u ich odbiorców, umiejętność wykorzystywania zaawansowanych technologicznie multimediów oraz zwiększające wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w kształceniu zawodowym. 4. W dopasowaniu modelu kształcenia zawodowego do wymagań dynamicznie zmieniającego się rynku pracy ważną rolę mogą odgrywać branżowe centra umiejętności, realizujące obok funkcji dydaktycznych (kształcenie pozaformalne w ramach kwalifikacji sektorowych), także działalność: integrująco-wspierającą, innowacyjno-rozwojową oraz doradczo-promocyjną. 5. Zwiększanie transferu, dostępnych cyfrowo, nowych technologii do edukacji w ramach działalności branżowych centrów umiejętności poprzez upowszechnianie innowacyjnych rozwiązań cyfrowych w edukacji, wykorzystanie technologii cyfrowych w kształceniu i szkoleniu, korzystanie z platform cyfrowych. 6. Aby wykształcić przyszłych cyfrowych specjalistów wysokie kompetencje w tym zakresie powinni mieć nauczyciele – zarówno w zakresie merytorycznym, jak i metodycznym. Powinien zostać wdrożony krajowy system kształcenia/dokształcania nauczycieli w zakresie kompetencji cyfrowych, uwzględniających zagadnienia dostępności cyfrowej, powiązany ze zmodyfikowanymi zasadami awansu zawodowego nauczycieli (p. 5). 7. Wspieranie uczniów w ich osobistym rozwoju, budowanie umiejętności proinnowacyjnych oraz rozwoju ich aspiracji zawodowych jest możliwe przez upowszechnienie metody projektów (p. 4), a także realizowanie celów edukacyjnych w przestrzeni pozaszkolnej poprzez udział projektach, stażach i praktykach zawodowych.

ciela – narzędzi komplementarnych wobec procesów uczenia się i nauczania oraz oceniania i egzaminowania, nie zaś zastępować pracę nauczyciela czy samodzielną pracę ucznia. Umiejętność krytycznego myślenia w odbiorze i analizie treści edukacyjnych (np. wygenerowanych przez sztuczną inteligencję) powinna być kluczową umiejętnością uczniów i nauczycieli. 9. Należy kontynuować Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029 ustanowiony uchwałą nr 43 Rady Ministrów z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego „Program Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029” (M.P. poz. 571, z późn. zm.), poszerzając go na szkoły podstawowe i włączając komponent sztucznej inteligencji (ze szczególnym uwzględnieniem uczenia maszynowego). 10. Należy zwiększyć dofinansowanie ogólnokrajowych konkursów informatycznych, Olimpiady Informatycznej Juniorów dla szkół podstawowych oraz Olimpiady Informatycznej dla szkół ponadpodstawowych, z przeznaczeniem na warsztaty rozwojowe dla finalistów olimpiad, przygotowywanie nauczycieli w zakresie algorytmiki i programowania do pracy z uczniami uzdolnionymi informatycznie, wytwarzanie wartościowych Strona 46 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 materiałów dydaktycznych z algorytmiki i programowania umożliwiających samokształcenie uczniów i nauczycieli, wsparte, dostępnymi cyfrowo, narzędziami informatycznymi w chmurze w czasie rzeczywistym. 11. Należy upowszechniać i wspierać finansowo organizację ogólnopolskich i międzynarodowych, wartościowych konkursów informatycznych skierowanych do wszystkich uczniów o mniejszej wiedzy i umiejętnościach informatycznych, celem wczesnego wyłonienia talentów, którym następnie należałoby zapewnić dalszy rozwój w Programie Rozwoju Talentów Informatycznych na lata 2019–2029. Program ten jest realizowany na konkretnych zasadach. Powiązania z innymi obszarami Edukacja cyfrowych specjalistów w naturalny sposób jest konsekwencją zmian w podstawach programowych (p. 2 i tutaj), przygotowania nauczycieli (p. 5), wdrożenia nowych aktywizujących metod kształcenia (p. 4) z wykorzystaniem mechanizmów sztucznej inteligencji (p. 3) oraz wyposażenia uczniów, nauczycieli i szkół w technologie cyfrowe (p. 6). 8. Cyfrowe bezpieczeństwo Dostosowanie systemu edukacji szkolnej do wyzwań nowego, cyfrowego świata w zakresie cyberbezpieczeństwa nabrało szczególnego znaczenia w obliczu toczącej się wojny na Ukrainie. Bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko dla uczniów, ale również dla nauczycieli i innych pracowników szkoły. Dlatego specjalnym programem, w szczególności w zakresie przeciwdziałania dezinformacji, powinni zostać objęci wszyscy członkowie społeczności szkolnej oraz rodzice. Wiedza, jak zabezpieczyć dane, odróżnić informacje celowo fałszywe i szkodzące od wprowadzających w błąd w wyniku nieświadomości, że rozpowszechniane informacje są nieprawdziwe, jak postępować z treściami nieprawdziwymi lub wprowadzającymi w błąd, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania dzieci i młodzieży we współczesnym świecie. Ważnym aspektem cyberbezpieczeństwa jest profilaktyka cyberprzemocy, uzależnień, świadomość zagrożeń i konsekwencji prawnych prowadzonej aktywności w Internecie. Należy opracować i upowszechnić standard reagowania na incydenty w internecie i katalog zagadnień do poruszenia w pracy z uczniami, a także zachęcać do realizowania wspólnych projektów szkolnych poświęconych tej tematyce, do udziału w wydarzeniach poświęconych cyberbezpieczeństwu, jak Dzień Bezpiecznego Internetu oraz innych inicjatywach organizowanych przez organizacje pozarządowe i instytucje publiczne. Stan obecny W szkole zarówno uczniowie, nauczyciele, jak również rodzice często bagatelizują sprawę bezpieczeństwa, na ogół nie są bowiem świadomi zagrożeń ze strony rozwiązań cyfrowych i osób wykorzystujących ich możliwości do niepożądanych działań. Strona 47 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Niewystarczająco rozwijane są w społeczności szkolnej kompetencje związane z rozumieniem treści i szacunkiem dla innych. Te wartości leżą u podstaw wiedzy o cyberbezpieczeństwie, a ich kształtowanie powinno odbywać się w szkole i w domu. Brakuje aktualnych standardów postępowania w szkole w przypadku różnorodnych zagrożeń pochodzących z cyberprzestrzeni. Brakuje powszechnych, dobrze opracowanych szkoleń w tym zakresie, prowadzonych przez przygotowane do tych działań instytucje zewnętrzne. Cele Celem działania jest podniesienie świadomości, wiedzy i umiejętności całej społeczności szkolnej, w tym rodziców, w zakresie szeroko rozumianego cyberbezpieczeństwa oraz doprowadzenie do sytuacji, w której każdy w miarę możliwości: • bezpiecznie potrafi wyszukać treści medialne, które mogą być wykorzystywane swobodnie i za pozwoleniem, uzyskuje dostęp do mediów, rozumie i krytycznie ocenia różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzysta z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych; • ma świadomość zagrożeń związanych z dostępem do treści mogących mieć szkodliwy wpływ na rozwój młodych osób, reagowania na takie treści oraz istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność; • ma świadomość konieczności zachowania higieny korzystania z urządzeń cyfrowych, w tym smartfonów47); • krytycznie korzysta z informacji, mediów i komunikacji cyfrowej, potrafi wykorzystać narzędzia cyfrowe do weryfikacji autentyczności zdjęć i filmów dostępnych online, identyfikuje informacje przedstawiane dla dobra publicznego, potrafi zidentyfikować treści nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd, stosuje różne metody prowadzące do sprostowania fałszywych informacji, stosuje komunikaty niewerbalne uwzględniając fakt, że w różnych krajach i środowiskach ich znaczenie kulturowe może być różne; • zna podstawowe zasady ochrony prywatności, potrafi chronić informacje wrażliwe, takie jak numery kart kredytowych, informacje bankowe i hasła, potrafi zweryfikować czy strona, adres, konto lub informacja są autentyczne i prawdziwe, przeciwdziała sytuacjom, w których dochodzi do obrażania lub bezpośredniego atakowania ludzi obraźliwymi treściami, z rezerwą podchodzi do informacji, które mogą być wynikiem różnego rodzaju modyfikacji w celu zafałszowania informacji; • respektuje prawo autorskie i normy etyczne przy korzystaniu z cudzych materiałów elektronicznych, stosuje profilaktykę antywirusową oraz zabezpiecza system operacyjny i dane przed niepożądanymi działaniami osób trzecich, potrafi zabezpieczyć komputer przed atakami ransomware, stosuje zaporę ogniową w celu kontrolowania treści przesyłanych do i z komputera i zatrzymuje działania hackerskie, blokuje złośliwemu oprogramowaniu i niechcianym aplikacjom dostęp do haseł w przeglądarce, zapobiega 47) Na problem narażenia na światło LED, w tym urządzeń elektrycznych, mogącego mieć konsekwencje zdrowotne, zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich, odwołując się do badań naukowych w tym obszarze: https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2024-01/Do_MRiT_swiatlo_zanieczyszczenie_18.01.2024.pdf. Strona 48 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 przejęciu kamery internetowej i szpiegowaniu przez hackerów i niezaufane aplikacje, korzysta z szyfrowania informacji i podpisu elektronicznego, potrafi świadomie zapewnić sobie bezpieczny i prywatny dostęp do sieci Internet. Sugerowane działania Cyfrowe bezpieczeństwo związane ze zdolnością do rozumienia treści i ich weryfikowania jest silnie umocowane w ogólnej strategii rozwoju alfabetyzacji i kompetencji komunikacyjnych. Ważnym aspektem cyberbezpieczeństwa jest profilaktyka cyberprzemocy, uzależnień, świadomość zagrożeń i konsekwencji prawnych prowadzonej aktywności w Internecie. Należy opracować i upowszechnić standard reagowania na incydenty w Internecie i katalog zagadnień do poruszenia w pracy z uczniami. Standard ten musi podlegać ciągłej rewizji, zgodnej z rekomendacjami i badaniami międzynarodowymi. Istotne jest zachęcanie do realizowania wspólnych projektów szkolnych poświęconych cyberbezpieczeństwu, jak również brania udziału w wydarzeniach o tej tematyce. Konieczne jest opracowanie i realizacja programu powszechnych szkoleń koordynowanych i stworzonych cyfrowo przez odpowiednie instytucje, np. NASK i dostępnych dla wszystkich z koniecznością periodycznej aktualizacji mikropoświadczeń, dotyczących następujących tematów: 1. Bezpieczne korzystanie z informacji: uzyskiwanie dostępu do różnego rodzaju mediów, udostępnianie treści medialnych, tworzenie komunikacji w różnych kontekstach, świadomość znaczenia komunikatów niewerbalnych. 2. Reagowanie na treści szkodliwe i stosowanie narzędzi zapobiegających dostępowi do nich. 3. Przeciwdziałanie dezinformacji: rozróżnianie informacji celowo fałszywych i szkodzących od wprowadzających w błąd w wyniku nieświadomego rozpowszechniania, postępowanie z treściami nieprawdziwymi lub wprowadzającymi w błąd, znajomość sposobów prostowania i wyjaśniania już przedstawionych informacji. 4. Ochrona danych osobowych: zwiększenie świadomości dotyczącej zbierania i przetwarzania danych osobowych, w tym danych szczególnych kategorii i danych behawioralnych, profilowania, przez aplikacje w Internecie i na telefonach komórkowych, rozpoznawanie phishingu. 5. Znajomość metod oceny i wiarygodności informacji przez porównywanie niezależnych źródeł, ocenę aktualności informacji, ocenę intencji autora. Znajomość zasad działania trolli i innych zjawisk modyfikowania informacji w mediach np. cheapfake, deepfake. 6. Przepisy prawa i zasady bezpieczeństwa dotyczące zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych: wiedza o ochronie produktów i usług prawami autorskimi, prawo autorskie i regulacje prawne dotyczące ochrony własności intelektualnej, normy etyczne dotyczące korzystania z cudzych i własnych materiałów elektronicznych i aplikacji, zasady działania oprogramowania ransomware, podstawowe możliwości zabezpieczania systemu operacyjnego i pracy w sieci przed niepożądanymi działaniami osób trzecich, możliwości szyfrowania informacji i stosowania podpisu elektronicznego, korzystanie z VPN. Strona 49 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Obecna podstawa programowa informatyki zawiera zapisy dotyczące szeroko rozumianego bezpieczeństwa, w ramach których powinny być realizowane treści związane z cyberbezpieczeństwem. Ze względu na dużą wagę tych zagadnień należy rozważyć wpisanie tego pojęcia do preambuły podstawy jako obowiązującego wszystkich w szkole oraz do wykazu zagadnień realizowanych na wszystkich przedmiotach, również na informatyce. Potrzebne jest opracowanie wytycznych dotyczących zakresu wykorzystania danych uczniów i nauczycieli przez narzędzia cyfrowe, w tym sztuczną inteligencję, uwzględniających typy danych i sposób ich przetwarzania niezbędny do prawidłowego funkcjonowania cyfrowych narzędzi edukacyjnych (np. dane o wynikach ucznia służące do ewaluacji postępów przez nauczyciela). Wytyczne muszą być rozpowszechnione w szkołach i rodzinach oraz wśród wydawców i dostawców rozwiązań instytucjonalnych, non-profit i komercyjnych. Powiązania z innymi obszarami Cyberbezpieczeństwo dotyczy każdego obszaru działania szkoły wymienionego w dekalogu cyfrowej transformacji edukacji. Wymaga bieżącej ewaluacji stanu edukacji cyfrowej w tym zakresie, zmian w podstawie programowej (p. 2), bezpiecznego korzystania ze sztucznej inteligencji, modyfikacji metodyki i dydaktyki nauczania (p. 4), wpisania odpowiednich treści do szkoleń dla nauczycieli (p. 5). Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół powinno spełniać wytyczne dotyczące cyberbezpieczeństwa (p. 6), a kształcenie cyfrowych specjalistów (p. 7) w tym zakresie powinno mieć odpowiednie wsparcie państwa oraz wpisywać się w strategie i polityki publiczne w obszarze rynku pracy i polityki społecznej. Nad prawidłowością przyjętych w szkole procedur powinien oprócz dyrektora szkoły czuwać koordynator cyfrowej edukacji (p. 10). 9. Zmiana organizacji pracy szkoły Zmiana organizacji pracy szkoły ma na celu zbudowanie w Polsce stabilnej cyfrowej szkoły z nowoczesnymi, użytecznymi i cyberbezpiecznymi rozwiązaniami metodycznymi, organizacyjnymi i sprzętowymi. Cyfrowa transformacja odnosi się do całej szkoły, do wszystkich aspektów jej działania, zarówno w zakresie edukacji, jak i organizacji zajęć z wykorzystaniem technologii cyfrowych, które obecnie obejmują wszystkie aspekty działań uczniów, nauczycieli i całej szkoły. Ta transformacja szkoły jest więc wyzwaniem dla całej społeczności szkoły, dla wszystkich uczniów, którym ma przynosić korzyści edukacyjne oraz dla wszystkich nauczycieli i dla całego personelu szkoły, którzy powinni podjąć odpowiednie działania organizacyjne i towarzyszące. Powodzenie tej transformacji w dużym stopniu zależy od dobrej organizacji oraz koordynacji wszelkich działań podejmowanych przez wszystkich interesariuszy szkoły, zwłaszcza przez nauczycieli będących wsparciem dla uczniów w pogłębianiu ich wiedzy oraz kształceniu umiejętności i kompetencji. Istotną rolę dla powodzenia transformacji odgrywa połączenie wyposażania szkół w nowoczesne technologie ze szkoleniami dla nauczycieli i dostarczaniem im metodycznych rozwiązań prowadzących do efektywnego nauczania i uczenia się z wykorzystaniem dostarczonych Strona 50 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 rozwiązań. Wymaga to takiej zmiany organizacji pracy nauczyciela, która pozwoli mu na uczestniczenie w szkoleniach w ciągu dnia, gdy jego możliwości percepcyjne są największe. Stan obecny Dominująca obecnie organizacja zajęć w szkole w postaci systemu klasowo-lekcyjnego stanowi jedną z ważnych przeszkód na drodze do pełnej realizacji zapisów obowiązującej podstawy programowej i pełnego wykorzystania potencjału technologii cyfrowej, która w coraz większym stopniu wypełnia szkoły i metodyczny warsztat nauczyciela, a także jest dostępna uczniom. Postuluje się odchodzenie od systemu klasowo-lekcyjnego na rzecz innych modeli organizacji zajęć w szkole. Warto tutaj wskazać na metodę projektów. Metoda ta pomaga rozwijać u uczniów przedsiębiorczość i kreatywność, umożliwia stosowanie innowacyjnych rozwiązań programowych, organizacyjnych lub metodycznych oraz zakłada znaczną samodzielność i odpowiedzialność uczniów, co stwarza warunki do indywidualnego kierowania procesem uczenia się, wspiera integrację zespołu klasowego, czy wdraża uczniów do planowania i organizowania pracy. Projekty swoim zakresem mogą obejmować więcej przedmiotów. Mogą być wykonywane indywidualnie lub zespołowo, a wyboru tematu projektu mogą dokonywać uczniowie. Projekt może być realizowany przez tydzień, miesiąc, lub semestr. Przy jego realizacji wskazane jest wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Mimo zapisów w podstawie programowej, metoda projektu jest rzadko stosowana w codziennej pracy szkół, gdyż zajęcia są zaplanowane i odbywają się z podziałem na przedmioty w regularnych odstępach czasu i trwają zwykle 45 min (lub wielokrotność). Rzadko są realizowane przez uczniów interdyscyplinarne projekty z obowiązkowym wykorzystaniem technologii cyfrowej. Na przeszkodzie realizacji zajęć w postaci projektów stoi przede wszystkim a priori przyjęta organizacja zajęć w postaci wydzielonych lekcji z poszczególnych przedmiotów, jak również brak formalnych możliwości rozliczania zajęć prowadzonych metodą projektów, w tym zajęć międzyprzedmiotowych. Lata obowiązywania systemu klasowo-lekcyjnego przyczyniły się również do tego, że obecnie niewielu nauczycieli jest przygotowanych do organizacji zajęć metodą projektów, zwłaszcza w realizacji tematów. Szkolenia dla nauczycieli często nie idą w wystarczającym zakresie w parze z dostarczanymi rozwiązaniami technologicznymi. Powoduje to często brak efektywnego wykorzystania nowoczesnych technologii, które są w szkole i nowych sposobów ich wykorzystania w pracy z uczniami. Te rozwiązania nie są jeszcze na tym samym poziomie we wszystkich szkołach w Polsce i nie zapewniają równego startu wszystkim uczniom. Cele Głównym celem jest zbudowanie w Polsce stabilnej cyfrowej szkoły z nowoczesnymi, użytecznymi i cyberbezpiecznymi rozwiązaniami organizacyjnymi, metodycznymi i sprzętowymi. Wraz z ekspansją technologii i cyfrowej transformacji szkoły niezbędna okazuje się zmiana organizacji pracy szkoły przez wprowadzenie aktywności uczniów, jak również nauczycieli do realizacji projektów przedmiotowych i międzyprzedmiotowych. Zalety tej metody są cytowane na początku tego punktu; odnoszą się one wielu projektów i przedmiotów szkolnych. W Podstawie programowej zwraca uwagę zapis, że „przy realizacji projektu wskazane jest Strona 51 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych”. Projekty są więc nie tylko bardzo skuteczną metodą rozwijania wielu kompetencji uczniów, ale mogą być również efektywnym nośnikiem cyfrowej transformacji szkoły. Jednym z celów stosowania metody projektów jest osiągnięcie przez uczniów zamierzonego celu ich aktywności – jest to zilustrowane na rysunku poniżej. Po lewej stronie jest przedstawione tradycyjne podejście, stosowane zwykle na zajęciach lekcyjnych, a schemat po prawej stronie ilustruje przebieg zajęć, podczas których uczniowie budują swoją wiedzę i umiejętności w działaniu oraz analizując to, co robią (S. Papert), p. 4. Zilustrowany poniżej schemat postępowania uczniów (ten po prawej) odnosi się do zajęć edukacyjnych z zakresu robotyki, informatyki z urządzeniami fizycznymi oraz tzw. ruchów makerskich, w których nie zawsze jest wykorzystywana technologia cyfrowa. Sugerowane działania 1. Ważne, aby realizowane w szkole projekty uwzględniały konkretne, aktualne i rzeczywiste wyzwania społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, z którymi uczniowie się mierzą. Stąd w kształtowaniu kompetencji cyfrowych należy uwzględnić te tematy, które mają wpływ na nasze życie – np. konsekwencje np. zmian klimatu, prawa człowieka, procesy demokratyczne, opieka zdrowotna, globalizacja, przedsiębiorczość, etyka czy higiena cyfrowa i zdrowie itd. Ważne również, aby nadać im lokalny wymiar – uczniowie powinni realizować projekty, które będą także osadzone w lokalnej rzeczywistości – będą rozwiązywały ich problemy. 2. Rekomenduje się utworzenie w szkołach uniwersalnych przestrzeni edukacyjnych i laboratoriów (np. przyrodniczo-informatycznych), w których uczniowie, również uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, poza tradycyjnymi lekcjami prowadzonymi tradycyjnymi metodami mogą pracować metodą projektów. Miejsca te powinny zostać zaprojektowane w sposób elastyczny i ergonomiczny adekwatnie do współczesnych potrzeb edukacyjnych, co przyczyni się do kształtowania kompetencji przyszłości, m.in. współpracy, komunikacji, odpowiedzialności, przywództwa, itd. 3. Przy tworzeniu przestrzeni edukacyjnych, ważną role mogą odegrać publiczne biblioteki pedagogiczne w zakresie wspierania szkół i placówek w stosowaniu i upowszechnianiu w praktyce szkolnej technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym aplikacji, oprogramowania, zasad cyberbezpieczeństwa, odpowiedzialnego korzystania z internetu, Strona 52 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 prawa do ochrony wizerunku i własności intelektualnej, podstawowych umiejętnościach pozyskiwania, selekcji i upowszechniania informacji. 4. Należy upowszechnić praktykę, że projekty w szkołach nie muszą ograniczać się do szkoły rozumianej jako budynek, ale mogą być realizowane blisko szkoły (np. badania przyrodnicze w okolicy) lub przyjąć formę wyjazdów, np. na zieloną szkołę, do muzeum, na wystawę, na wycieczkę turystyczną. Uniwersalne przestrzenie edukacyjne jednocześnie pozwolą na uruchomienie międzyprzedmiotowego, w tym projektowego, charakteru rozwijania kompetencji cyfrowych. Może to być połączenie nauki w szkole z nauką w innym środowisku, takim jak przedsiębiorstwo, ośrodek szkoleniowy, nauka na odległość czy też nauka na świeżym powietrzu lub w obiektach kultury. W ramach tego podejścia można też korzystać z różnych (nie)cyfrowych narzędzi uczenia się. To podejście sprzyja kształceniu mieszanemu, w którym szkoła, pedagog lub osoba ucząca się stosują więcej niż jedno podejście do procesu uczenia się. 5. Należy dążyć do wyposażenia szkół w sprzęt na równym, wysokim poziomie, zapewniając tym samym takie same szanse w procesie uczenia się wszystkim uczniom i nauczania wszystkim nauczycielom. Rekomendacje dotyczące wyposażenia szkół powinny zostać opracowane przez Ministra Edukacji, przy zachowaniu autonomii szkoły w odniesieniu do ich przygotowania i funkcjonowania. Wiele rodzajów pracowni i laboratoriów oferują zarówno instytucje typu organizacje pozarządowe jak i projekty międzynarodowe; są one obecne w wielu szkołach. Jednak są szkoły, których poziom wyposażenia jest niewystarczający. 6. Stworzenie przestrzeni edukacyjnych wspierających kształtowanie kompetencji cyfrowych mogą być zaaranżowane z wykorzystaniem sprzętu już dostępnego w szkole. Przekształcenie przestrzeni wymusi na szkole inwentaryzację posiadanych zasobów i potrzeb, co z kolei pozwoli na zebranie wiarygodnych danych o potrzebach. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że taka zmiana nie musi się wiązać z wielkimi nakładami finansowymi. 7. Zaleca się, aby realizacja projektów w szkole była wspomagana odpowiednim serwisem/systemem internetowym, w którym prowadzone byłyby dzienniki nauczyciela, który przydzielił projekt do realizacji, i wszystkich jego wykonawców. Rolą takiego systemu byłoby również nauczanie o samej metodzie projektu. 8. Dla wielu nauczycieli praca metodą projektów może być metodyczną nowością; dla nich proponuje się zorganizować odpowiednie szkolenia z wykorzystaniem systemu opisanego w poprzednim punkcie. Szkolenia powinny obejmować metody zarządzania projektami, a w szczególności podział ról, pracy i odpowiedzialności w projekcie. 9. Urządzenia cyfrowe, z których korzystają nauczyciele lub uczniowie, powinny stanowić wyposażenie szkoły. W kontekście nauczycieli jest to istotne ze względu na wrażliwość danych, którymi się posługują. Uczniom natomiast należy zapewnić równe warunki pracy w zakresie konfiguracji sprzętu, oprogramowania, dostępnych treści i cyberbezpieczeństwa. 10. W ramowych programach kursów kwalifikacyjnych i studiów podyplomowych przeznaczonych dla kandydatów na dyrektorów szkół i placówek oświatowych należy uwzględnić wykorzystywanie nowoczesnych technologii w procesie zarządzania bezpiecznego funkcjonowania szkoły. Strona 53 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Powiązania z innymi obszarami Zmiany organizacyjne pracy szkoły łączą w sobie wszystkie postulaty wynikające z Dekalogu Cyfrowej Transformacji Edukacji i mają na celu zapewnienie możliwości ich realizacji. Zaproponowane rozwiązania dają szansę szkołom na zmianę paradygmatu nauczania. Kluczem do skutecznego przeprowadzenia zmiany będzie: zaangażowanie dyrekcji szkół, nauczycieli i organów prowadzących szkoły. Uwzględnić należy wsparcie i doskonalenie nauczycieli w budowaniu kompetencji sprzyjających organizowaniu pracy projektowej uczniów (p. 5). Doposażenie szkół w celu adaptacji istniejących pomieszczeń na przestrzenie umożliwiające elastyczne ich wykorzystanie (meble, sprzęt IT, wykorzystanie sprzętu z posiadanych zasobów np. Laboratoriów Przyszłości (p. 6)). W tym obszarze również nowe aranżacje przestrzeni korytarzy, boiskowych, czyli wewnątrz i na zewnątrz budynku szkoły. Ekrany wyciszające, siedziska i meble, które umożliwią szybkie aranżowanie przestrzeni na potrzeby konkretnych zajęć o charakterze projektowym. 10. Wsparcie nauczycieli i szkół w procesie cyfrowej transformacji Z badania Komisji Europejskiej48) wynika, że brak wsparcia pedagogicznego i technicznego jest jedną z największych przeszkód, jakie napotykają nauczyciele w korzystaniu z technologii cyfrowych. Odpowiedniego wsparcia nauczycielom i szerzej rozumianej szkole mogą udzielać koordynatorzy cyfrowej edukacji. Ich obowiązki obejmują zazwyczaj aspekty techniczne, jak też pedagogiczne49). Z ankiety przeprowadzonej przez MEN wynika, że zdecydowana większość respondentów potwierdza konieczność wprowadzenia do szkoły koordynatora (63,42 % zgadzam się, 27,87 % zgadzam się częściowo). Natomiast osoby negujące konieczność powołania koordynatora (8,71 % nie zgadzam się) obawiają się, głównie na podstawie dotychczasowych doświadczeń z wprowadzeniem takiego stanowiska do szkoły, że: • zadania zostaną zlecone nauczycielowi informatyki w formie wolontariatu; • trudno będzie znaleźć odpowiednie osoby na to stanowisko; • nie będzie środków finansowych na utrzymywanie takiego stanowiska. Zachodzi więc konieczność opracowania planu wdrożenia rozwiązań systemowych zapewniających merytoryczne, techniczne oraz organizacyjne wsparcie nauczycieli i szkół, które zapewnią sukcesywną i z powodzeniem transformację cyfrową szkoły. Skupiamy tutaj uwagę głównie na pojedynczej szkole, ale taki plan dla szkoły może być częścią rozwiązań na poziomie regionalnym (gmina, powiat, województwo) oraz krajowym. Stan obecny W szkołach jest coraz więcej sprzętu komputerowego o zróżnicowanej budowie i wieku. Poza komputerami w pracowniach i salach lekcyjnych są również tablety, roboty, mikrokontrolery, 48) 2nd Survey of Schools on ICT in Education, 2019, s. 48. 49) Edukacja cyfrowa w Europie, Raport Eurydice, FRSE 2020, s. 94. Strona 54 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 drukarki, w tym 3D, tablice i monitory interaktywne, rzutniki multimedialne, aparaty i kamery cyfrowe, okulary VR, sprzęt sieciowy. Sprzęt komputerowy jest wyposażony w oprogramowanie systemowe, aplikacyjne i edukacyjne, ponadto służy do uzyskiwania dostępu do wielu zasobów, środowisk i serwisów w sieci. Środowisko cyfrowe w szkole, sprzęt i oprogramowanie, może być wykorzystane – abstrahując od personelu szkoły – przez każdego nauczyciela do celów administracyjnych (e-dziennik) i edukacyjnych. Jedynie nauczyciele informatyki na ogół radzą sobie bez wsparcia innych osób, natomiast nauczyciele innych przedmiotów mają większy lub mniejszy problem z właściwym przygotowaniem sprzętu i oprogramowania do swoich zajęć. Często więc korzystają z pomocy nauczycieli informatyki. Pomoc ta w zdecydowanej większości szkół jest wykonywana przez nauczycieli informatyki bez dodatkowego wynagrodzenia z jednoczesnym zmniejszeniem czasu na własne zajęcia i pracę z uczniami. Niestety, nawet w przypadku nauczycieli innych przedmiotów z przygotowaniem do korzystania z technologii w ramach swojego przedmiotu, prowadzi to zwykle do zniechęcenia, zwłaszcza w sytuacji pojawiania się problemów technicznych, jak również metodycznych związanych z wykorzystaniem urządzeń i oprogramowania na zajęciach. Często więc rezygnują z nowoczesnych metod kształcenia w obawie przed niepowodzeniem czy ośmieszeniem się przed uczniami. Bez merytorycznej i technicznej pomocy trudno im nawet wykorzystać wiedzę zdobytą na szkoleniach. Nauczyciele informatyki stali się w wielu placówkach ekspertami od wszelkich problemów począwszy od administrowania sprzętem, poprzez realizowaną doraźnie pomoc, aż po wspieranie personelu szkoły w zakresie korzystania z systemów informatycznych związanych z zarządzaniem pracą szkoły. Szkoły stały się ewenementem wśród innych firm i instytucji: pracuje w nich wiele osób wykorzystujących urządzenia cyfrowe, ale brakuje w nich osoby odpowiedzialnej za merytoryczne i techniczne aspekty wykorzystania technologii cyfrowej. Nakreślony powyżej obraz to najczęstsza sytuacja w szkołach, chociaż w wielu szkołach są zatrudniane osoby, do obowiązków których należy na ogół jedynie administrowanie sprzętem informatycznym. Warto tutaj dodać, że ponad 20 lat temu w Instytucie Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego na zlecenie MEN powołano Studium Podyplomowe dla Szkolnych Koordynatorów Technologii Informacyjnej, które w ciągu kilku lat ukończyło ponad 200 nauczycieli z różnych szkół rozsianych po kraju. Po ukończeniu studium pełnili oni funkcje koordynatorów IT w swoich szkołach, a dzisiaj wielu z nich można spotkać na stanowiskach dyrektorskich w szkołach. Cele Nakreślona powyżej sytuacja w szkołach, na ogół nieźle wyposażonych w sprzęt cyfrowy i oprogramowanie, w których często pracują nauczyciele z podstawowym przygotowaniem do korzystania z technologii cyfrowych, wymaga pilnej interwencji organów prowadzących szkoły i państwa, w szczególności MEN, aby proces cyfrowej transformacji szkoły mógł być kontynuowany z gwarancją zdobycia przez uczniów przewidywanych kompetencji cyfrowych. Nad całością transformacji cyfrowej powinien czuwać dyrektor wspierany przez koordynatora, administratora, nauczycieli i administrację. Nakreślone poniżej sugerowane działania powinny doprowadzić do: Strona 55 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 • wprowadzenia w szkołach funkcji/stanowiska koordynatora cyfrowej edukacji, zajmującego się kwestiami, merytorycznymi, metodycznymi (edukacyjnymi) i technicznymi wykorzystania technologii cyfrowej; • określenia standardów przygotowania koordynatora cyfrowej edukacji, w tym w zakresie cyberbezpieczeństwa; • zaplanowania szkoleń i doskonalenia przyszłych koordynatorów cyfrowej edukacji; • stworzenia odpowiednich warunków finansowo-organizacyjnych umożliwiających szkołom zatrudnienie koordynatora cyfrowej edukacji. W szkołach potrzebny jest również administrator sprzętu komputerowego (cyfrowego) oraz jego oprogramowania. Koordynator cyfrowej edukacji mógłby pełnić również funkcję administratora. Utworzenie tych dwóch stanowisk lub zespołów takich specjalistów, określenie zakresu obowiązków na tych stanowiskach powinno być w gestii dyrektora szkoły oraz organu prowadzącego szkołę. Dopuszczalne powinno być rozwiązanie kompleksowe na poziomie organu prowadzącego. Finansowanie tych stanowisk powinno być zapewnione przez MEN. Sugerowane działania 1. Należy utworzyć w szkołach stanowisko koordynatora cyfrowej edukacji (dalej: koordynatora), którego zadaniem będzie wsparcie merytoryczne i techniczne nauczycieli w zakresie wykorzystania technologii cyfrowych w procesie dydaktycznym i w organizacji pracy szkoły. 2. Jednym z głównych obowiązków koordynatora powinno być opracowanie programu cyfrowej transformacji szkoły, w której został zatrudniony. W takim programie należy uwzględnić wszystkie czynniki mające wpływ na cyfrową transformację (w tym z uwzględnieniem zagadnień dostępności cyfrowej), zarówno w zakresie sprzętu, jak i działań edukacyjnych. W opracowaniu programu powinni wziąć również udział przedstawiciele nauczycieli, uczniów i ich rodziców/opiekunów. W tym programie powinny zostać również oszacowane koszty jego realizacji oraz podane źródła finansowania. Program ten powinien zostać przyjęty do realizacji przez radę pedagogiczną i dyrektora szkoły. 3. Miejsce, zakres obowiązków koordynatora i wymiar jego zatrudnienia w szkole mogą różnić się między szkołami, zależy to od wielu czynników, jak: wielkość szkoły, przygotowanie nauczycieli innych przedmiotów, wyposażenia szkoły, itp. Miejscem realizacji obowiązków koordynatora powinna być szkoła, w której jest zatrudniony. 4. Należy opracować zasady zatrudniania i powoływania koordynatorów. 5. Zakres kompetencji koordynatora powinno określić MEN w standardach jego przygotowania, uwzględniających zagadnienia dostępności cyfrowej. 6. Dla kandydatów na koordynatorów należy zorganizować szkolenia, które zapewnią im przygotowanie zgodne ze standardami. Szkolenia takie należy zlecić placówkom doskonalenia nauczycieli. 7. W swojej pracy koordynator powinien korzystać ze wsparcia metodycznego placówki doskonalenia nauczycieli i wsparcia technicznego firm oraz dostawców sprzętu dla szkoły. 8. Należy stworzyć platformę, na której powinna powstać sieć współpracy dla koordynatorów. Platforma powinna być miejscem wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk i nowych rozwiązań technologicznych. Jednocześnie mogłaby służyć np. Strona 56 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 przepływowi informacji dotyczących cyfryzacji szkół między MEN a koordynatorami, którzy powinni być zobligowani do przekazywania ich nauczycielom. 9. Należy opracować i wprowadzić wzorcowe rozwiązania i wytyczne, które mogą stanowić pomoc dla koordynatorów, dyrektorów szkół i organów prowadzących szkoły we wdrażaniu transformacji cyfrowej w edukacji. 10. Należy dążyć do integracji systemów wykorzystywanych przez organy prowadzące i szkoły z systemami rządowymi. Powiązania z innymi obszarami Szkolny koordynator cyfrowej edukacji powinien spełniać określone standardy pełnienia tej funkcji. Takie przygotowanie powinien móc zdobyć w trakcie odpowiedniego szkolenia (p. 5). Powinien też być przygotowany na podstawowym poziomie w zakresie metodyki kształcenia z wykorzystaniem technologii (p. 4), jak i z organizacją zajęć poza systemem klasowo-lekcyjnym (p. 9). Należy dążyć do rozwiązania, w którym organy prowadzące szkoły utworzą zespoły metodycznego i technicznego wsparcia szkół. VII. Plan monitoringu i wdrażania PCTE W celu oceny postępów w realizacji PCTE będzie prowadzony monitoring PCTE. Za monitorowanie odpowiada minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, który współpracuje z ministrem właściwym do spraw informatyzacji i ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. W ramach monitoringu minister właściwy do spraw oświaty i wychowania corocznie, począwszy od 2025 r., w terminie do dnia 15 czerwca, przygotowuje informację o realizacji działań w ramach PCTE za rok poprzedni. Informacja ta zawiera: • opis działań podjętych w poszczególnych obszarach interwencji zgodnie z Planem wdrażania w roku kalendarzowym poprzedzającym publikację informacji (wraz z informacją o poniesionych na nie nakładach publicznych) oraz stanu w tych obszarach na koniec roku; • opis zidentyfikowanych problemów i trudności w realizacji PCTE; • przegląd wyników ewaluacji PCTE oraz najważniejszych badań, analiz i ekspertyz w obszarze cyfrowej transformacji edukacji, ogłoszonych w roku kalendarzowym poprzedzającym publikację informacji; • rekomendacje co do działań pomagających rozwiązać zidentyfikowane problemy i trudności w realizacji PCTE lub co do zmian w PCTE, które byłyby pożądane w świetle wyników badań, analiz i ekspertyz; • wartości wskaźników monitorowania realizacji PCTE osiągnięte w poszczególnych latach, w oparciu o najbardziej aktualne dane dostępne w czasie przygotowywania informacji. Po przyjęciu przez Radę Ministrów informacja będzie dostępna publicznie. Wskaźniki monitorowania realizacji PCTE zostały zdefiniowane tak, aby obrazowały aktualną sytuację w poszczególnych obszarach interwencji PCTE. Strona 57 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Do wskaźników monitorowania realizacji PCTE należą: • wskaźniki produktu dla poszczególnych działań, określonych w Planie wdrażania (załącznik nr 2 do Polityki); • wskaźniki rezultatu dla poszczególnych obszarów PCTE, określone na Liście wskaźników rezultatu (załącznik nr 4 do Polityki). Uzupełnieniem monitoringu PCTE jest monitorowanie działań w innych programach realizujących zapisy dokumentów strategicznych. Za ewaluację odpowiada minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, który zleca realizację badań ewaluacyjnych i, współpracując z innymi ministrami i nadzorowanymi przez nich jednostkami, zapewnia ewaluatorowi dostęp do niezbędnych danych. Badania ewaluacyjne będą jednym ze źródeł danych niezbędnych do ustalenia osiągniętych wartości wskaźników rezultatu dla poszczególnych obszarów PCTE, dzięki przeprowadzonych w ich ramach badaniach kwestionariuszowych na reprezentatywnych próbach. Ponieważ wartości docelowe wskaźników rezultatu zostały określone dla różnych lat w zależności od planowanego zakończenia działań generujących dany rezultat, badania ewaluacyjne zostaną zrealizowane w kilku etapach. Pierwszy etap ewaluacji zostanie zrealizowany w latach 2024 i 2025, posłuży do pomiaru wartości osiągniętej wskaźników, dla których wartość bazowa jest dotychczas nieznana, a jego wyniki zostaną wykorzystane przy opracowaniu informacji o realizacji działań w ramach PCTE w czerwcu 2025 r. Drugi etap ewaluacji zostanie zrealizowany w latach 2027 i 2028, posłuży do pomiaru wartości osiągniętej wskaźników rezultatu w 2027 r., a jego wyniki zostaną wykorzystane przy opracowaniu informacji o realizacji działań w ramach PCTE w czerwcu 2028 r. i ewentualnie w ogólnej ewaluacji KPO. Trzeci etap ewaluacji zostanie zrealizowany w latach 2030 i 2031, posłuży do pomiaru wartości osiągniętej wskaźników rezultatu w 2030 r., a jego wyniki zostaną wykorzystane przy opracowaniu informacji o realizacji działań w ramach PCTE w czerwcu 2031 r. Czwarty etap ewaluacji zostanie zrealizowany w latach 2035 i 2036, posłuży do pomiaru wartości osiągniętej wskaźników rezultatu w 2035 r., a jego wyniki zostaną wykorzystane przy opracowaniu informacji o realizacji działań w ramach PCTE w czerwcu 2036 r. Na każdym etapie ewaluacji powstanie informacja, zawierająca wyniki przeprowadzonych w ramach ewaluacji badań i analiz oraz wypływające z nich wnioski i rekomendacje. VIII. Podsumowanie

50) https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan. Strona 58 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 Ramy kompetencji cyfrowych obywateli (DigComp)51) określają te kompetencje następująco: „[…] pewne siebie, krytyczne, odpowiedzialne i z zaangażowaniem korzystanie z technologii cyfrowych w celu uczenia się, w pracy i uczestnictwa w społeczeństwie. Definiuje się je jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw”. Cyfrowa transformacja edukacji jest procesem ciągłym i możliwym do zrealizowania przez zbudowanie wydajnego ekosystemu edukacji cyfrowej. W systemie tym konieczna jest synergia między działaniami poszczególnych instytucji, które muszą dobrze rozumieć swoją rolę i wagę swoich działań w tym systemie dla rozwoju społeczeństwa. Tymi instytucjami są szkoły współdziałające z MEN i innymi instytucjami edukacyjnymi, uczelniami, otwarte na nowoczesne rozwiązania edukacyjne oferowane przez sferę biznesową. Współpraca ta powinna być realizowana wielostronnie i we wszystkich opisywanych w tym dokumencie obszarach. Zależności te przedstawione są na rysunku poniżej. Docelowy model synergii w ekosystemie edukacji w wyniku cyfrowej transformacji Ten dokument zawiera konkretne wskazówki, jak przygotować edukację do kreatywnego, bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z technologii, na podstawie zrozumienia jej funkcjonowania. Przedstawione działania są zgodne z zaleceniami zapisanymi przez UE dotyczącymi kluczowych czynników umożliwiających skuteczną cyfrową edukację. Aby dostosować polski system edukacji i szkoleń do ery cyfrowej, w dokumencie tym uwzględniono, że należy: • włączać technologie cyfrowe do nauczania i umożliwiać nauczycielom korzystanie z nich; • wspierać rozwój cyfrowych narzędzi edukacyjnych, w tym badań nad wpływem sztucznej inteligencji; • podejmować działania i środki w zakresie cyberbezpieczeństwa w edukacji i szkoleniach, w tym dotyczące podnoszenia świadomości; 51) https://joint-research-centre.ec.europa.eu/digcomp_en. Strona 59 z 60 Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji – 2024–2035 • inwestować w łączność, infrastrukturę cyfrową i dostępność cyfrową w kształceniu i szkoleniu. Zaproponowane w PCTE działania są fundamentalne dla dalszego rozwoju cyfrowej edukacji w Polsce i gwarantują przygotowania kolejnych pokoleń do funkcjonowania i życia w społeczeństwie w warunkach coraz bardziej rozwiniętej technologii. Aby ten cel osiągnąć, potrzebne są profesjonalne działania gremiów ekspertów, informatyków i dydaktyków, które następnie staną się podstawą do podjęcia odpowiednich decyzji przez instytucje związane z edukacją. Jest to pierwszy krok w ewolucji, a nie rewolucji, w kierunku pełnej cyfrowej transformacji edukacji. Strona 60 z 60 Monit or Polski – 62 – Poz. 812 Załączniki do Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji Załącznik nr 1 Diagnoza(cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:116)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:69)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:364)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3) prezentuje 10 diagnoz tematycznych odpowiadających zawartym (cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:87)(cid:18)(cid:100)(cid:28)(cid:895)(cid:3)punktom, dotyczącym(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:24)(cid:349)(cid:258)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:3) zostały (cid:381)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3) w oparciu o wyniki badań krajowych (cid:349)(cid:3)międzynarodowych, a także o ekspercką analizę i doświadczenie Instytutu Badań (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3) 2

(cid:116)(cid:3)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:393)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)PCTE zawarto działania związane z prowadzeniem badań, (cid:373)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:3) i ewaluacji, które mają dostarczać informacji potrzebnych do sprawnego sterowania (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:437)(cid:3) (cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:455)(cid:3) uzyskiwanych efektów. Warto zwrócić uwagę, że również pierwszy z 20 postulatów Rady ds. (cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:62)(cid:286)wiatan dotyczących edukacji, szkolnictwa wyższego oraz wsparcia (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:396)ogramów na rzecz cyfryzacji edukacji zrealizowanych w ostatnich latach jako punktu wyjścia do podjęcia kolejnych działań(cid:1005). Oznacza to docenienie roli, jaką powinny pełnić badania w cyfrowej (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:3) Również po stronie nauki została (cid:437)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:258)ga procesu cyfryzacji edukacji. Świadczą o tym tysiące prac naukowych dotyczących wykorzystania technologii (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)komunikacyjnych w edukacji, których wyniki podsumowano w setkach meta(cid:882) analiz i kilku przeglądach systematycznych meta(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:69)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:381)(cid:460)(cid:374)(cid:258)cza to jednak, że problematyka ta jest dogłębnie poznana i nie wymaga dalszych badań. Ze(cid:3)(cid:400)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:3) podlega ona ciągłym i szybkim zmianom, ponieważ nieustannie pojawiają się lub popularyzują nowe technologie, narzędzia i innowacyjne techniki dydaktyczne, których potencjał edukacyjny nie został jeszcze przeanalizowany. Ponadto ich mnogość oraz znacznie zróżnicowany kontekst, w którym bywają stosowane, bardzo komplikuje obraz sytuacji i utrudnia wyciąganie wniosków ogólnych, oderwanych od konkretnych przypadków(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:258)(cid:3) (cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:853)(cid:3) (cid:437)(cid:449)zględniających nowe technologie i narzędzia oraz zmieniający się edukacyjny i społeczny (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:364)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:3)Link do materiału Konfederacji Lewiatan(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:115)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:374)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:1012)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3) (cid:90)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:115)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:395)(cid:437)(cid:286)(cid:367)(cid:855)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:374)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:1006)(cid:853)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3) (cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:454)(cid:381)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:122)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:122)(cid:855)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:349)(cid:336)(cid:336)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:121)(cid:349)(cid:258)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:127)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:410)(cid:400)(cid:349)(cid:393)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3) (cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:437)(cid:373)(cid:373)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3) (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3) (cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:876)(cid:296)(cid:437)(cid:367)(cid:367)(cid:410)(cid:286)(cid:454)(cid:410)(cid:876)(cid:28)(cid:24)(cid:1010)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1008)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3) (cid:62)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:374)(cid:853)(cid:3) (cid:18)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:94)(cid:373)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:853)(cid:3) (cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:346)(cid:381)(cid:448)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:373)(cid:349)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:38)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:122)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:94)(cid:258)(cid:455)(cid:400)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:75)(cid:396)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:4)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:115)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:1012)(cid:1005)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)–(cid:1006)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:1007)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:373)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) 3 Od 2020 r. większość międzynarodowych i polskich badań była skupiona wokół wpływu (cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)na edukację i wynikającej z niej nagłej konieczności przejścia z nauczania (cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3) (cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3) (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:455)(cid:3) innowacyjne, nowatorskie, uzależnione od kompetencji(cid:3)nauczycieli, ale i uczniów, a także od sprzętu komputerowego posiadanego przez szkoły, nauczycieli i uczniów. Kwestia cyfryzacji edukacji zyskała w ten sposób nowy wymiar. Koncentrowano się jednak na nauczaniu zdalnym, a nie na wykorzystaniu danego sprzętu w szkole. Pojawiły się natomiast raporty i artykuły identyfikujące wyzwania i trudności w oświacie wywołane przez pandemię, a badacze zajmowali się:(cid:3) ● wpływem zdalnego nauczania na pogłębianie się nierówności w dostępie do edukacji(cid:1008)(cid:3)(cid:3) ● osłabieniem więzi uczniów ze szkołą, nauczycielami, rówieśnikami(cid:1009)(cid:853)(cid:3) ● (cid:460)(cid:361)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:367)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:1010)(cid:853)(cid:3) ● wpływem pandemii na zdrowie psychiczne i fizyczne uczniów, spadkiem motywacji do nauki wśród dzieci i młodzieży(cid:1011)(cid:853)(cid:3)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:3)(cid:69)(cid:393)(cid:856)(cid:855)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:374)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:258)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:410)(cid:460)(cid:882)Balska, E. i Wilczyńska,U. (2020). (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:271)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:39)(cid:104)(cid:94)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:876)(cid:336)(cid:296)(cid:454)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:876)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:286)(cid:296)(cid:258)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:882) (cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:876)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1004)(cid:1005)(cid:876)(cid:1005)(cid:1008)(cid:876)(cid:1005)(cid:1007)(cid:876)(cid:1005)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:890)(cid:449)(cid:890)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:271)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:890)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:890)(cid:393)(cid:367)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:68)(cid:455)(cid:272)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:272)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856), Trzciński, K. (2020). Zamknięte szkoły: Warunki uczniów do nauki zdalnej w okresie pandemii COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:28)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:3) (cid:28)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:28)(cid:4)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:410)(cid:258)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)G., Stunża, G. D., Pyżalski, J., Dębski, M., Bigaj, M. (2020). Edukacja zdalna: Co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami? Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; Pyżalski, (cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:367)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:3)–(cid:3)mapa głównych szans i zagrożeń. Przegląd i omówienie wyników najważniejszych badań związanych z kryzysową edukacją zdalną w Polsce. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza; Zahorska, M. (2020). Sukces czy porażka zdalnego nauczania. (cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:286)(cid:296)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:17)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:1004)(cid:1013)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:876)(cid:1006)(cid:1006)(cid:856)(cid:1004)(cid:1006)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:373)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:845)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3) (cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:894)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1010)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:396)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:336)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)(cid:894)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1009)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1007)(cid:1008)–(cid:1008)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1005)(cid:876)(cid:1007)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1007)(cid:3)(cid:856)(cid:3) (cid:1011)(cid:3)Długosz, P. (2020). Blaski i cienie zdalnej edukacji wśród uczniów z obszarów wiejskich. W: Pikuła N. G., Jagielska K., Łukasik J. M. (Red.) Wyzwania dla edukacji w sytuacji pandemii COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:894)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1007)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:1011)(cid:1005)–(cid:1013)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Biblioteka Instytutu Spraw Społecznych Uniwersyte(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3) Krakowie; Jagielska, K. (2020). Edukacja zdalna w sytuacji pandemii w doświadczeniach uczniów szkół średnich. W: Pikuła N. G., Jagielska K., Łukasik J. M. (Red.) Wyzwania dla edukacji w sytuacji pandemii C(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882) (cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:894)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1007)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:1013)(cid:1009)–118). Biblioteka Instytutu Spraw Społecznych Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie; Kalinowska, K. (2022). „No... Nie wyszło to tak, jak oczekiwaliśmy". Typologia zdalnych lekcji z perspektywy młodzieży(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:381)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1007)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)–(cid:1007)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) https://doi.org/10.4467/2543408XZOP.22.001.15620; Kochan, I. (2020). Nauczanie zdalne w opinii uczniów szkół średnich w czasie trwania pandemii COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:1009)(cid:1013)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1013)–(cid:1005)(cid:1007)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1011)(cid:1008)(cid:1010)(cid:876)(cid:400)(cid:286)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:1009)(cid:1013)(cid:856)(cid:1013); Makaruk, K., Włodarczyk, J. i Szredzińska, R. (2020).Negatywne doświadczenia młodzieży w trakcie pandemii.Raport z badań ilościowych. Fundacja Dajemy DzieciomSiłę. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:296)(cid:282)(cid:282)(cid:400)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:890)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:87)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:1009)(cid:876)(cid:1004)(cid:876)(cid:1004)(cid:876)(cid:286)(cid:876)(cid:1009)(cid:1004)(cid:1004)(cid:286)(cid:1004)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1008)(cid:271)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1013)(cid:258)(cid:1010)(cid:1012)(cid:1013)(cid:1006)(cid:272)(cid:286)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1011)(cid:271)(cid:1004)(cid:282)(cid:1012)(cid:1009)(cid:1013)(cid:1009)(cid:296)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1012)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:258)(cid:1010)(cid:1006)(cid:876)(cid:69)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:286)(cid:882) (cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:282)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:373)(cid:367)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:882)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:882)(cid:349)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:882)1.pdf; Ptaszek, G., Stunża, G. D., Pyżalski, J., Dębski, M., Bigaj, M. (2020). Edukacja zdalna: Co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami? Gdańsk: Gdańskie Wydawnict(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:87)(cid:400)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:856)(cid:3) 4 ● problemami związanymi z trudnościami w monitorowaniu obecności uczniów (cid:374)(cid:258)(cid:3) lekcjach i wypadaniem uczniów z systemu szkolnego(cid:1012)(cid:856)(cid:3) Zwracano również uwagę na obniżenie poziomu wiedzy oraz problemy z wyrównywaniem braków edukacyjnych po pandemii(cid:1013), a także na poziom kompetencji cyfrowych nauczycieli, ich doświadczenie czy edukację cyfrową. Część badaczy poruszała w swoich badaniach kwestie dotyczące: (cid:3) ● doświadczenia nauczycieli sprzed pandemii w prowadzeniu edukacji online(cid:1005)(cid:1004)(cid:853)(cid:3) ● umiejętności korzystania z narzędzi do edukacji zdalnej przed(cid:1005)(cid:1005)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:1005)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) Choć w wielu badaniach często brano pod uwagę dane GUS, szczególnie te dotyczące możliwości lokalowych rodzin uczniów, wyposażenia mieszkań czy dostępu do (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:3)(cid:17)(cid:437)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3) (cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:38)(cid:349)(cid:410)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:4)(cid:410)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:400)(cid:845)(cid:3) Exploring Teachers’ Experienc(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:24)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:1010)(cid:894)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1007)(cid:1007)(cid:1012)(cid:1013)(cid:876)(cid:296)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:856)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1005)(cid:854)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:410)(cid:346)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:346)(cid:381)(cid:258)(cid:349)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:346)(cid:258)(cid:296)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:39)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:44)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:410)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1005)(cid:894)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1011)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1013)(cid:876)(cid:361)(cid:381)(cid:336)(cid:346)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:856)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:400)(cid:3)(cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:853)(cid:3) (cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1011)(cid:876)(cid:400)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1009)(cid:882)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:882)(cid:1004)(cid:1013)(cid:1009)(cid:1012)(cid:1006)(cid:882)(cid:1010)(cid:854)(cid:3)(cid:39)(cid:258)(cid:361)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:364)(cid:437)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:460)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)a stojące przed polską edukacją, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa; Jakubowski, M., Gajderowicz, T., Wrona S. (2021), Osiągnięcia uczniów szkół średnich po zmianach w oświacie i nauczaniu w (cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:855)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:18)(cid:60)(cid:94)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:3)(cid:1005)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:3)Amielańczyk, M., Michniuk, A. i Śliwowski, K. (2020). Nauczanie zdalne w Polsce. Skriware. Pobrano z: (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:400)(cid:364)(cid:396)(cid:349)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:876)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:854)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Raport z badania: Kształcenie na odległość (cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)19. Poznań: WSE UAM. (cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:396)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:381)(cid:336)(cid:367)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:876)(cid:282)(cid:876)(cid:1005)(cid:367)(cid:122)(cid:393)(cid:396)(cid:346)(cid:68)(cid:393)(cid:410)(cid:17)(cid:1007)(cid:393)(cid:1010)(cid:4)(cid:374)(cid:68)(cid:286)(cid:346)(cid:1012)(cid:116)(cid:460)(cid:296)(cid:127)(cid:62)(cid:69)(cid:448)(cid:349)(cid:346)(cid:296)(cid:122)(cid:44)(cid:38)(cid:876)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:854)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:396)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3) (cid:115)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:286)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:296)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:460)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:271)(cid:286)(cid:258)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:336)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3) (cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:448)(cid:367)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, J. (2023). (cid:28)(cid:272)(cid:381)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3) (cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:3)(cid:17)(cid:437)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3) (cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:3)Plebańska, M, Szyller, A., Sieńczewska, M. (2020). Raport –(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3) (cid:116)(cid:87)(cid:3)(cid:104)(cid:116)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:1013)(cid:1008)(cid:1005)(cid:876)(cid:1006)(cid:1008)(cid:258)(cid:1006)(cid:890)(cid:4)(cid:890)(cid:258)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:890)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:890)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:890)(cid:349)(cid:890)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449) (cid:890)(cid:90)(cid:4)(cid:87)(cid:75)(cid:90)(cid:100)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:845)(cid:448)(cid:1006)(cid:856)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:882)Florczyk, M. Wójcik, M. (2020). Sytuacja w edukacji w czasie pandemii. (cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:856)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:876)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:882)(cid:346)(cid:395)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3) Ptaszek, G., Stunża, G. D., Pyżalski, J., Dębski, M., Bigaj, M. (2020). Edukacja zdalna: Co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami? Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologicz(cid:374)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:460)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3) F. (2020). Dyrektorzy do zadań specjalnych –(cid:3)edukacja zdalna w czasach izolacji. Prezentacja wyników. (cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:94)(cid:87)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:90)(cid:4)(cid:87)(cid:75)(cid:90)(cid:100)(cid:890)(cid:24)(cid:455)(cid:396)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:1081)(cid:1006)(cid:1004)(cid:282)(cid:381)(cid:1081)(cid:1006)(cid:1004)(cid:460)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:1081)(cid:18)(cid:18)(cid:1081)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1081)(cid:1006)(cid:1004)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) 5 (cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:400)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:437)(cid:1005)(cid:1007), a także dane pozyskane z dzienników elektronicznych(cid:1005)(cid:1008)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:336)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:1005)(cid:1009)(cid:853)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:3) sposobów użycia konkretnych narzędzi(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:894)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:895)(cid:3)w polskich szkołach(cid:1005)(cid:1010)(cid:3)oraz wpływu tego użycia na (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:296)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:460)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:396)(cid:437)(cid:455)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:271)(cid:286)(cid:258)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:396)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:115)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:336)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:448)(cid:367)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, J. (2022). (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3) (cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:296)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) cyfrowa w szkołach w Europie. Luxembourg: Publications Office of the European Union. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:876)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1005)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:3) (cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:381)(cid:393)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:882)(cid:282)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:876)(cid:882)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:1004)(cid:286)(cid:1005)(cid:1006)(cid:282)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:882)(cid:1007)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:882)(cid:1005)(cid:1005)(cid:286)(cid:282)(cid:882)(cid:1013)(cid:1006)(cid:286)(cid:282)(cid:882) (cid:1004)(cid:1005)(cid:258)(cid:258)(cid:1011)(cid:1009)(cid:286)(cid:282)(cid:1011)(cid:1005)(cid:258)(cid:1005)(cid:876)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:882)(cid:87)(cid:24)(cid:38)(cid:876)(cid:400)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:882)268594053; Jacyków, D., Kowalewicz, M., Mucha, K., Siwiak, K., Wągrowska, U. (2020). Budżety gospodarstw domowych w 2020 r. Główny Warszawa: Urząd Statystyczny, Departament Badań Społecznych; Gumiński, M., Guzowski, W., Huet, M., Kwiatkowska, M., Mordan, (cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:75)(cid:396)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:94)połeczeństwo informacyjne w Polsce w 2020 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie. Ośrodek Statystyki Nauki, Techniki, Innowacji i Społeczeństwa Informacyjnego; Gumiński, M., Guzowski, W., (cid:44)(cid:437)(cid:286)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:396)(cid:272)(cid:460)ykowska, M. (2021). Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2021 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie. Ośrodek; Kaźmierczak, J., Bulkowski, K. (red.). (2023). Przeczytać i zrozumieć. Wyniki międzynarodowego badania osiągnięć czwartoklasistów w czytaniu –(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:90)(cid:62)(cid:94)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych; OECD. (2020). Learning remotely when schools close: How well are (cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:845)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:894)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:856)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:258)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:39)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:346)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:75)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:882) operation and Development; OECD. (2021b). Supporting teachers’ use of ICT in upper secondary classrooms (cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:258)(cid:296)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1011)(cid:876)(cid:1009)(cid:286)(cid:1009)(cid:1008)(cid:1013)(cid:1008)(cid:258)(cid:272)(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, (cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)Matras, A. i Kalinowska, K. (2022). Wyzwania edukacji na odległość podczas pandemii COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) Doświadczenia edukacyjne w Polsce na tle Belgii, Francji i Grecji z perspektywy projek(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:286)(cid:882)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:853)(cid:3) (cid:1009)(cid:894)(cid:1013)(cid:1011)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1012)(cid:1010)(cid:882)(cid:1013)(cid:1008)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1013)(cid:876)(cid:286)(cid:373)(cid:1013)(cid:1011)(cid:856)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1012)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:3)(cid:60)(cid:396)(cid:258)(cid:437)(cid:460)(cid:286)(cid:882)(cid:94)(cid:349)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:855)(cid:3)(cid:100)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)w przyszłości Jak wyobrażasz sobie naukę. Poznań: VULCAN. Pobrano z: (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:396)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:381)(cid:336)(cid:367)(cid:286)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:876)(cid:282)(cid:876)(cid:1005)(cid:272)(cid:286)(cid:47)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:890)(cid:373)(cid:448)(cid:47)(cid:286)(cid:381)(cid:44)(cid:104)(cid:381)(cid:127)(cid:890)(cid:62)(cid:361)(cid:448)(cid:361)(cid:286)(cid:1013)(cid:116)(cid:1007)(cid:1011)(cid:24)(cid:455)(cid:116)(cid:395)(cid:272)(cid:39)(cid:876)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:854)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:258)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) zdalne. Jak wygląda w naszych domach. Raport z badania ankietowego. Katowice: Librus sp. (cid:460)(cid:3)(cid:381)(cid:856)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:400)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:364)(cid:856)(cid:854)(cid:3) (cid:62)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:271)(cid:895). Nauczanie zdalne. Jak zmieniło się na przestrzeni czasu. Raport nr 2 z badania ankietowego. Katowice: Librus sp. z o.o. sp. k.; Plebańska, M, Szyller, A., Sieńczewska, M. (2020). Raport –(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:116)(cid:87)(cid:3)(cid:104)(cid:116)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:1013)(cid:1008)(cid:1005)(cid:876)(cid:1006)(cid:1008)(cid:258)(cid:1006)(cid:890)(cid:4)(cid:890)(cid:258)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:890)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:890)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:890)(cid:349)(cid:890)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449) (cid:890)(cid:90)(cid:4)(cid:87)(cid:75)(cid:90)(cid:100)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:845)(cid:448)(cid:1006)(cid:856)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:87)lebańska, M., Szyller, A., Sieńczewska, M. (2021). Raport –(cid:3)co zmieniło się w edukacji zdalnej podczas trwania pandemii? Warszawa: Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:3)(cid:17)(cid:437)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3) (cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:882)Florczyk, M. Wójcik, M. (2020). Sytuacja w edukacji w czasie pandemii. Pobrano z: (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:856)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:876)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:882)(cid:346)(cid:395)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:410)(cid:258)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:856)(cid:853)(cid:3) Stunża, G. D., Pyżalski, J., Dębski, M., Bigaj, M. (2020). Edukacja zdalna: Co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami? Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:396). opisy użycia wybranych aplikacji: Dwojak(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, J., i Kalinowska, K. (2023) Nauczanie dialogiczne w edukacji na odległość. Przegląd narzędzi dydaktycznych wykorzystywanych podczas (cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)19. Polityka Społeczna. t. 594. Nr(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:1006)(cid:1007)(cid:882)30.DOI: 10.5604/01.3001.0054.093; Plebańska, M, Szyller, A., Sieńczewska, M. (2020). Raport –(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:116)(cid:87)(cid:3)(cid:104)(cid:116)(cid:856)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:1013)(cid:1008)(cid:1005)(cid:876)(cid:1006)(cid:1008)(cid:258)(cid:1006)(cid:890)(cid:4)(cid:890)(cid:258)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:890)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:890)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:890)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:890)(cid:349)(cid:890)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449) (cid:890)(cid:90)(cid:4)(cid:87)(cid:75)(cid:90)(cid:100)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:845)(cid:448)(cid:1006)(cid:856)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:336)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:448)(cid:367)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:286)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:296)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:460)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:38)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:271)(cid:286)(cid:258)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:396)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, J. i Kalinowska, K (2023). (cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:271)(cid:455)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:364)(cid:286)(cid:286)(cid:393)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:349)(cid:396)(cid:3) 6 efekty uczenia. Niewiele jest również badań dotyczących wpływu szkoleń nauczycieli na efektywniejsze wykorzystania TIK, choć sami edukatorzy często mówią o potrzebie takich szkoleń i sygnalizują ich pozytywny wpływ na realizację zajęć szkolnych.(cid:3) Po powrocie do nauczania stacjonarnego dawał się odczuć brak aktualnych ogólnopolskich danych na temat wyposażenia szkół w nowoczesne technologie, ich zapotrzebowania na (cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3) w dziedzinie cyfryzacji, wykorzystywanych w nich narzędzi i technologii (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3) (cid:127)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:3) (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:3) (cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) informacji administracji publicznej jest bardzo wąski, w przypadku (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:437)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:381)światowej ograniczając się w praktyce do wyposażenia w komputery i łącze internetowe, w (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:460)(cid:3) (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:4)(cid:364)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:94)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:3) (cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:894)(cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:895)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:296)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:3)Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej(cid:3)(cid:894)(cid:75)(cid:94)(cid:28)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3) (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:437)(cid:3)(cid:87)(cid:75)(cid:62)(cid:882)on do infrastruktury informatycznej o wartości przekraczającej 500 000 zł. Systemy te nie są ponadto wolne od problemów z kompletnością i wiarygodnością danyc(cid:346)(cid:856)(cid:3) Przekłada się to na ograniczoną ilość i jakość informacji zawartych w statystyce publicznej, zasilanej głównie przez te systemy. Dopiero w 2024 r(cid:856)(cid:3) opisywaną lukę informacyjną częściowo wypełniło badanie Związku Miast Polskich i Ośrodka Rozwoju Edukacji(cid:1005)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Krajowe badania realizowane w dziedzinie cyfryzacji edukacji często dotyczą tylko jej wybranych aspektów i nierzadko opierają się na metodologii, która utrudnia lub uniemożliwia wnioskowanie na temat całego systemu edukacji w Polsce. Zwykle mają (cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:286)r jednorazowych przedsięwzięć, rzadziej obejmują dwie lub trzy fale badań realizowane w pewnym odstępie czasowym. Na tym tle wyróżniają się cykliczne międzynarodowe badania porównawcze, koordynowane przez(cid:3) Organizację Współpracy (cid:39)(cid:381)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:4)(cid:4)(cid:18)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:100)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:94)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:3)Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych, (cid:47)(cid:28)(cid:4)(cid:3)(cid:894)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:90)(cid:62)(cid:94)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:68)(cid:94)(cid:94)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:18)(cid:94)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:47)(cid:62)(cid:94)(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3) ukierunkowane na wsparcie polityki publicznej. W ich ramach zbierane są regularnie (cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:373)at dostępności sprzętu komputerowego, wykorzystania (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:349)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) cyfrowych. Największe znaczenie w kontekście cyfryzacji oświaty ma realizowane co 5 lat badanie ICILS, które służy pomiarowi kompetencji komputerowych i informacyjnych uczniów w oparciu o postawione przed nimi zadania do rozwiązania, wraz z zebraniem informacji kontekstowych. Polska nie brała udziału w edycjach badania ICILS, które odbyły się w innych (cid:364)(cid:396)(cid:258)(cid:361)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007), lecz jedynie w pierwszej edycji (2013). Nie pozwalało to wykorzystać wyników tego badania do śledzenia zachodzących w Polsce zmian w dziedzinie umiejętności cyfrowych i diagnozy sytuacji pod kątem użytecznych działań, które mogłyby (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:882)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:882) (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:856)(cid:296)(cid:396)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:364)(cid:286)(cid:286)(cid:393)(cid:449)(cid:393)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:3)ZMP i ORE (2024). Stan infrastruktury informatycznej w szkołach: Wyniki badania. Związek Miast Polskich, Ośrodek Rozwoju Edukacji.(cid:3) 7 zostać podjęte przez władze publiczne. W pozostałych międzynarodowych przedsięwzięciach IEA i OECD problematyka związana z technologiami informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3) główny(cid:373)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:853)(cid:3) (cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:3) (cid:361)(cid:286)(cid:282)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:361)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:437)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) zagadnień, uwzględnianym(cid:3) w ograniczonym zakresie. Mierzone w nich w sposób performatywny (czyli przez sprawdzenie, jak radzą sobie respondenci z postawionymi przed nimi zadaniami) umiejętności niekiedy obejmują pewne specyficzne kompetencje cyfrowe (np. w ramach domeny “problem s(cid:381)(cid:367)(cid:448)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:882)rich environment” w badaniu PIAAC 2011 czy domeny “learning in the digital world” planowanej w badaniu PISA 2025). Głównym źródłem informacji o kompetencjach cyfrowych nauczycieli i uczniów są w nich jednak oceny (najczęściej samooceny(cid:895)(cid:3) formułowane przez respondentów przy wypełnianiu (cid:364)(cid:449)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:856)(cid:3) (cid:24)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)o poziomie kompetencji cyfrowych uczniów, nauczycieli i innych dorosłych są zbierane w sposób performatywny za pomocą publicznie dostępnych testów, takich jak Digital Fitness (cid:100)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)nizowany przez Fundację Digital Poland czy IT Fitness Test organizowany w Polsce przez Związek Cyfrowa Polska (i przeprowadzany również w innych państwach Grupy (cid:116)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:346)(cid:396)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) (cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:373)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:349)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:3)kompetencji cyfrowych w Polsce jest to, że nie są one zbierane w oparciu o reprezentatywne próby, lecz dostarczane przez osoby, które dobrowolnie wypełniają test.(cid:3) W zbieranie i wymianę informacji dotyczących cyfryzacji edukacji angażują się również (cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3) organizacje międzynarodowe, takie jak UNESCO, Komisja Europejska czy European Schoolnet (organizator dwóch fal badania ICT in Education). Edukacja cyfrowa jest przedmiotem wielu opracowań UNESCO(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:1005)(cid:1013). Współpraca międzynarodowa,(cid:3)(cid:449)(cid:3) której bierze udział Polska, owocuje w postaci wspólnych projektów, dostępności porównywalnych między krajami danych o stanie polskiej edukacji cyfrowej, wymiany doświadczeń i dobrych praktyk oraz(cid:3)wskazówek dla polityki i praktyki edukacyjnej.(cid:3) Ważnym źródłem danych o cyfryzacji edukacji są badania ewaluacyjne wdrażanych w Polsce programów i projektów. W latach 2018–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3) była prowadzona “Ewaluacja wsparcia (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:346)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:396)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:286)(cid:286)(cid:282)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) (cid:286)(cid:454)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:100)(cid:28)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3) (cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:39)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:855)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:449)(cid:346)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:400)(cid:845)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:876)(cid:1006)(cid:1010)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1010)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3) szkołach w Europie. Luxembourg: Publications Office of the European Union. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:876)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1005)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:3) (cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:381)(cid:393)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:882)(cid:282)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:876)(cid:882)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:1004)(cid:286)(cid:1005)(cid:1006)(cid:282)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:882)(cid:1007)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:882)(cid:1005)(cid:1005)(cid:286)(cid:282)(cid:882)(cid:1013)(cid:1006)(cid:286)(cid:282)(cid:882) (cid:1004)(cid:1005)(cid:258)(cid:258)(cid:1011)(cid:1009)(cid:286)(cid:282)(cid:1011)(cid:1005)(cid:258)(cid:1005)(cid:876)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:882)(cid:87)(cid:24)(cid:38)(cid:876)(cid:400)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:882)(cid:1006)(cid:1010)(cid:1012)(cid:1009)(cid:1013)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1009)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) 8 realizowanego w obszarze edukacji w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego” (EFS), (cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:437)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (TIK) w szkołach oraz stażach i praktykach dla uczniów szkół zawodowych. W jej ramach zrealizowano między innymi badanie kwestionariuszowe dotyczące TIK na populacji szkół w (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:258)mi kontrfaktycznymi oszacowano wpływ interwencji na wyniki egzaminów zewnętrznych i wpływ szkoleń nauczycieli na zastosowanie przez nich TIK, a także opracowano Optymalny model wykorzystania narzędzi i zasobów cyfrowych przez uczniów i (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) (cid:75)(cid:393)(cid:410)ymalny model wsparcia szkół w zakresie TIK ze środków polityki spójności(cid:1006)(cid:1004). Wątki związane z cyfryzacją edukacji były poruszane w wielu innych raportach z ewaluacji programów i projektów EFS (np. Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój, (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258):Enter), a całościowe oddziaływanie polityki spójności okresu 2014–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) kształcenie i szkolenie zostało podsumowane w ewaluacji ex(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:1006)(cid:1005)(). Ewaluacji podlegały również programy finansowane wyłącznie ze środków krajowych. Warto tu wskazać na pilotażowy p(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:3)Cyfrowa szkoła, realizowany w latach 2012–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:853)(cid:3)w ramach którego (cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)ę(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)po upływie pewnego czasu badanie efektów średnioterminowych, których wiarygodne oszacowanie było możliwe dzięki (cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:373)(cid:437)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)estniczących szkół(cid:1006)(cid:1006). Również później realizowanym przez władze centralne przedsięwzięciom, takim jak program Aktywna tablica, Zintegrowana Platforma Edukacyjna, Laboratoria Przyszłości czy prace rozwojowe nad Moim Internetowym Kontem (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:460)yła ewaluacja, badania lub oparte na nich ekspertyzy. Ewaluacji poddawano także programy i projekty realizowane na poziom(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:367)(cid:381)(cid:364)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) przykład projekt Małopolska Chmura Edukacyjna –(cid:3)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1006)(cid:1004)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) Funduszu Społecznego: III raport cząstkowy. Evalu sp. z o.o. i InterActive Agencja Komunikacji Marketingowej (cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:373)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1006)(cid:876)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:890)(cid:28)(cid:38)(cid:94)(cid:890)(cid:47)(cid:47)(cid:47)(cid:890)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:890)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:890)(cid:87)(cid:104)(cid:17)(cid:62)(cid:47)(cid:60)(cid:4)(cid:18)(cid:58)(cid:4)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1005)(cid:3)Piotr Fuchs Smart Research, IDEA Instytut Sp. z o.o. i Pracownia Rozwoju Przemysław Kozak(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3)Wpływ polityki spójności 2014–2020 na system kształcenia i szkolenia(cid:855)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:364)(cid:381)ńcowy. Na zlecenie (cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:3) (cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1006)(cid:3)Milward Brown SMG/KRC. (2013). Raport cząstkowy z badania społecznego uczniów klas czwartych(cid:3) oraz ich otoczenia w ramach komponentu badawczego rządowego programu "Cyfrowa Szkoła".(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:460)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:4)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:455)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:3) rządowego programu rozwijania kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania technologii (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)komunikacyjnych „Cyfrowa szkoła”. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych; Penszko, P. i Zielonka, P. (2015). Analiza wpływu programu „Cyfrowa szkoła” na wyniki sprawdzianu szóstoklasisty. (cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:17)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:400)(cid:876)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:876)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:1004)(cid:1007)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:393)(cid:367)(cid:455)(cid:449)(cid:437)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:882) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:882)(cid:374)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:400)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:437)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:364)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296); Penszko, P., Zielonka, P., Trzciński, R. i Cyndeck(cid:258)(cid:853)(cid:3) M. (2015). Średnioterminowe efekty programu "Cyfrowa Szkoła". Warszawa: IBE. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:400)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:882)(cid:286)(cid:286)(cid:882)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:364)(cid:437)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:258)(cid:361)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:127)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)szkół Małopolski: Wyniki badania diagnostycznego szkół projektu HUMINE –(cid:3)Małopolskie Laboratorium Edukacji Cyfrowej. Stowarzyszenie “Miasta w Internecie”.(cid:3) 9 (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:349)n program Kreatywna szkoł@(cid:1006)(cid:1008), oraz wdrażane na niewielką skalę przez (cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:271)(cid:437)(cid:400)(cid:1006)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Mimo to dotychczasowe wykorzystanie ewaluacji w kształtowaniu polityki publicznej należy uznać za dalekie od optymalnego. Nowe programy centralne w obszarze edukacji nie były tworzone w oparciu o diagnozę obecnej sytuacji, syntezę wiedzy naukowej i wnioski z poprzednio realizowanych działań. Koronnym przykładem może być tutaj program Laptop (cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258), który polegał na przekazywaniu komputerów na własność rodzinom uczniów bez żadnych zobowiązań do ich wykorzystania edukacyjnego, choć wyniki badań wskazują, że może to obniżać osiągane wyniki w nauce(cid:1006)(cid:1010), oraz bez koordynacji z działaniami w obszarach (cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3) (cid:271)(cid:286)zpieczeństwa cyfrowego czy rozwoju infrastruktury dostępnej w szkole, choć eksperci podkreślają, że warunkiem uzy(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) pozytywnych efektów edukacyjnych jest współwystępowanie tych wszystkich działań(cid:1006)(cid:1011)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3) planowaniu interwencji publicznych rzadko sięgano(cid:3)po takie środki ewaluacji ex(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:3) diagnostyczne badania terenowe, analiza dostępnych danych czy podsumowują(cid:272)(cid:286)(cid:3) ekspertyzy, które pozwoliłyby lepiej rozpoznać rzeczywiście istniejące potrzeby i uwarunkowania, a dzięki temu lepiej dopasować do nich realizowane działania. Częściej prowadzono badania na etapie wdrażania programów i projektów, w celu ich ewentualnego usprawnienia lub zwiększenia ich oddziaływania, oraz po ich zakończeniu, w celu poznania ich efektów i wyciągnięcia wniosków na przyszłość. Występuje wyraźna różnica między programami krajowymi a programami europejskiej polityki spójności, w której funkcjonuje rozwinięty system monitoringu i ewaluacji oraz, co bardzo ważne, system zarządzania i wdrażania rekomendacji z badań, sprzyjający wykorzystaniu wyników badań przez instytucje (cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:361)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:845)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:396)(cid:286)(cid:923)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3) Poland in the Context of ICILS 2013. Wystąpienie konferencyjne na European Educational Research (cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:919)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:271)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:919)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:437)(cid:282)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:3)(cid:1011)–11 września (cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1009)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)Waniołka, S., Supłat, M., Świątek(cid:882)(cid:58)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)Wykorzystanie sprzętów cyfrowych w szkołach: Badanie jakościowe. Warszawa: IBE; Sułkowski, Ł., Kolasińska(cid:882)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:396)(cid:460)(cid:381)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:400)ki, P. (2023). Cyfrowa transformacja szkoły z Google: Streszczenie raportu z badań. Uniwersytet (cid:58)agielloński w Krakowie, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w (cid:60)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:272)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:258)(cid:282)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:286)(cid:271)(cid:876)(cid:400)(cid:272)(cid:282)(cid:374)(cid:882)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:272)(cid:286)(cid:876)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:455)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:336)(cid:381)(cid:381)(cid:336)(cid:367)(cid:286)(cid:882)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:460)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:882) (cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:437)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:367)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:393)(cid:882)(cid:28)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:258)(cid:393)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:89)(cid:437)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1010)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1011)–(cid:1005)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) (cid:1006)(cid:1011)(cid:3)Brečko, B., Kampylis, P. i Punie, Y. (2014). Mainstreaming ICT(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:400)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:258)(cid:367)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:90)(cid:18)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3) (cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:58)(cid:90)(cid:18)(cid:882)(cid:47)(cid:87)(cid:100)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1012)(cid:876)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3) obszarze edukacji w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego: III raport cząstkowy(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:3)(cid:400)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:381)(cid:856)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:4)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:4)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:396)(cid:364)(cid:286)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:373)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1006)(cid:876)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:890)(cid:28)(cid:38)(cid:94)(cid:890)(cid:47)(cid:47)(cid:47)(cid:890)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:890)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:890)(cid:87)(cid:104)(cid:17)(cid:62)(cid:47)(cid:60)(cid:4)(cid:18)(cid:58)(cid:4)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) 10 Można zatem stwierdzić, że potencjał monitoringu i ewaluacji nie był dotychczas właściwie wykorzystywany w polskiej polityce edukacyjnej w ogólności, a cyfryzacji edukacji w szczególności. Wnioski i rekomendacje płynące z badań powinny w niej znaleźć szersze zastosowanie. Do pozytywów można zaliczyć dużą liczbę realizowanych w kraju i zagranicą badań i analiz dotyczących stosowania technologii informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:449)(cid:3) oświacie, zakorzenienie się w Polsc(cid:286)(cid:3)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) owocną współpracę międzynarodową. Odczuwalny jest jednak brak regularnie(cid:3) prowadzonych badań podłużnych (takich jak np. badanie ICILS) oraz wąski zakres danych (cid:460)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:258)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)i publicznej, co ogranicza możliwość śledzenia postępów w realizacji polityki cyfrowej transformacji edukacji i identyfikacji zmian zwiększających skuteczność prowadzonych działań. Niewystarczające było dotychczas wykorzystanie badań i analiz jako narzędzi(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) cyfrowej, w tym szczególnie do diagnozy sytuacji przed podjęciem interwencji publicznej.(cid:3) 11

(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)kształcenia ogólnego(cid:3)dla szkoły podstawowej i szkół(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:282)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)mają duże znaczenie dla treści i metodyki nauczania w systemie oświaty, a przez to dla doświadczeń edukacyjnych ogółu uczniów na danym etapie edukacyjnym. Dlatego istotną kwestią jest, w jaki sposób w obowiązującej podstawie (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)została uwzględniona potrzeba rozwijania kompetencji cyfrowych dzieci i młodzieży, a także nowoczesne technologie cyfrowe jako narzędzia stosowane w edukacji, ale również innych sferach życia. (cid:3) (cid:116)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)podobnie jak w większości państw Unii Europejskiej, podstawa programowa przewiduje kształcenie kompetencji cyfrowych już od pierwszej klasy szkoły podstawowej(cid:1006)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) Wątek wykorzystania technologii informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:374)(cid:349)e pojawia się natomiast w podstawie programowej wychowania (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Preambuła obowiązującej w roku szkolnym 2023/2024 podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej do najważniejszych umiejętności nabywanych przez uczniów tych szkół zalicza „kreatywne rozwiązywanie problemów z różnych dziedzin ze świadomym wykorzystaniem metod i narzędzi wywodzących się z informatyki, w tym programowanie”. Znajdujemy w niej stwierdzenie, że „szkoła ma stwarzać uczniom warunki (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:271)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:282)(cid:460)(cid:455)(cid:3) (cid:349)(cid:3) umiejętności potrzebnych do rozwiązywania problemów z wykorzystaniem metod i technik wywodzących się z informatyki, w tym logicznego i algorytmicznego myślenia, programowania, posługiwania się aplikacjami komputerowymi, (cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:364)(cid:349)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)macji z różnych źródeł, posługiwania się komputerem i podstawowymi urządzeniami cyfrowymi oraz stosowania tych umiejętności na zajęciach z różnych przedmiotów, m.in. do pracy nad tekstem, wykonywania obliczeń, przetwarzania (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:361)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:396)óżnych postaciach”. Te same sformułowania powtarza preambuła podstawy programowej kształcenia ogólnego dla czteroletniego liceum ogólnokształcącego i pięcioletniego technikum, za ważną nabywaną umiejętność uznając dodatkowo „umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)komunikacyjnymi, w tym dbałość o poszanowanie praw autorskich i bezpieczne poruszanie się w cyberprzestrzeni”. Zastosowanie TIK jest w preambułach (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1006)(cid:1012)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:876)(cid:28)(cid:4)(cid:18)(cid:28)(cid:4)(cid:876)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:3)–(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:855)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3) (cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) 12 zaznaczone także w kontekście kształtowania kompetencji społecznych i informacyjnych. Również w przypadku branżowych szkół I i II stopnia w podstawie programowej kształce(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) ogólnego przewidziano rozwijanie kompetencji cyfrowych uczniów. Odpowiednio do tak wyznaczonych zadań podkreślono potrzebę wyposażenia szkół w sprzęt elektroniczny i dostęp do (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:437)(cid:856)(cid:3) (cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3) jednoznacznie wskazujące na kształtowanie umiejętności cyfrowych uczniów pojawiają się również w (cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)dotyczących poszczególnych przedmiotów nauczania. W (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:47)(cid:3)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:393)(cid:437)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:381)wo szeroki zakres kompetencji cyfrowych ma być (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:349)(cid:361)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:3)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:393)(cid:437)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)można odnaleźć przy 7 przedmiotach (język polski, język mniejszości, język obcy nowożytny, geografia, chemia, (cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:282)za o społeczeństwie, plastyka), a w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych z wyłączeniem szkół policealnych i szkół specjalnych przysposabiających do pracy, przy 17 przedmiotach (język polski, język mniejszości, język regionalny, język obcy nowożytny, (cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:296)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:271)(cid:349)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:336)(cid:286)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:296)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3) (cid:296)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)wiedza o społeczeństwie, edukacja dla bezpieczeństwa, muzyka, plastyka, podstawy przedsiębiorczości, język łaciński i kultura antyczna, biznes i zarządzanie). Oczywiście zakres rozwijanych umiejętności cyfrowych jest związany z danym przedmiotem, w związku z czym jest często wąski, a nawet bardzo wąski (np. korzystanie z zasobów bibliotecznych online w ramach języka polskiego czy korzystanie z zasobów kartograficznych Internetu w ramach (cid:336)(cid:286)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:296)(cid:349)(cid:349)(cid:3) w szkołach branżowych I stopnia). W przypadku niektórych, nielicznych przedmiotów podstawa programowa kształcenia ogólnego nie mówi jednoznacznie o rozwijaniu kompetencji cyfrowych na żadnym z wymienionych wyżej etapów edukacyjnych i typów szkół (np. matematyka, historia, wychowanie do życia w rodzinie oraz technika, jeśli nie liczyć “odpowiedzialnego i bezpiecznego posługiwania się sprzętem mechanicznym, elektrycznym i elektronicznym znajdującym się w domu, w tym urządzeniami oraz technologią służącą do inteligentnego zarządzania gospodarstwem domowym”(cid:1006)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3) W przypadku częś(cid:272)i przedmiotów nauczania zapisy podstawy programowej kształcenia ogólnego nie wskazują co prawda jednoznacznie na rozwijanie w ich ramach kompetencji cyfrowych, ale zalecają lub sugerują wy(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)komunikacyjnych przez nauczyciela lub przez uczniów (np. “zajęcia mogą być wzbogacone wykorzystywaniem dedykowanych aplikacji oraz zasobów cyfrowych dostępnych w internecie”(cid:1007)(cid:1004)), niekiedy w kontekście metod aktywizujących. Często również sprzęt komputerowy i elektroniczny jest traktowany jako niezbędny element wyposażenia (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) 29 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły (cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)–(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:856) 30 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej –(cid:3)(cid:271)(cid:349)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:258)(cid:856) 13 sal i pracowni przedmiotowych, nawet jeśli podstawa programowa nie mówi jednoznacznie o podnoszeniu umiejętności cyfrowych uczniów, co może być naturalni(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) z tego sprzętu.(cid:3) Sformułowania dotyczące technologii zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego są często bardzo ogólne, na przykład mówią o “nowych” lub “nowoczesnych (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:258)(cid:272)(cid:346)”(cid:1007)(cid:1005)(cid:853)(cid:3)nie precyzując o jakie rodzaje technologii chodzi (nie pada na przykład określenie “robotyka”). Do pewnego stopnia zapobiega to szybkiej dezaktualizacji podstawy programowej w warunkach dużego tempa rozwoju nowych i wychodzenia z użycia starych rozwiązań informatycznych. Niemniej burzliwie rozwijające się w ostatnim czasie technologie, zwłaszcza z dziedziny robotyki, informatyki z urządzeniami fizycznymi oraz sztucznej inteligencji, odgrywać będą zapewne dużą rolę w życiu uczniów, co rodzi potrzebę wymienienia ich i szerszego uwzględnienia w podstawie programowej, tak by szkoła przygotowywała uczniom do bezpiecznego i owocnego korzystania z tych zdobyczy (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3) Choć w wielu miejscach aktualnej podstawy programowej kształcenia ogólnego znajdują się (cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)dotyczące rozwoju kompetencji(cid:3)cyfrowych uczniów i wykorzystania technologii (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:400)tępuje pole do szerszego i (cid:361)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)wprowadzenia kształtowania tego rodzaju umiejętności na lekcjach różnych przedmiotów, z uwzględnieniem rozwoju technik i narzędzi informatycznych w ostatnim (cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:856) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) 31 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej –(cid:3)(cid:336)(cid:286)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:296)(cid:349)(cid:258)(cid:856) 14

Technologie stają się coraz bardziej skomplikowane i wzajemnie powiązane, wpływając na różne aspekty życia, takie jak motoryzacja, lotnictwo, medycyna, finanse i energetyka, które coraz bardziej zależą od oprogramowania komputerowego. To powoduje, że są trudniejsze do zrozumienia i kontrolowania. Rządowy i korporacyjny nadzór nad jednostkami oraz przetwarzanie informacji opierają się na technologi(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:3) zwiększa ryzyko zakorzenienia się uprzedzeń w systemach technologicznych. Postępy w inżynierii biomedycznej stawiają nowe pytania filozoficzne, polityczne i ekonomiczne dotyczące relacji człowiek(cid:882)natura. Zarządzanie tymi systemami odbywa się często przez chmurę, co sprawia, że kontrola nad nimi jest zdalna i oddzielona od bezpośredniego nadzoru ludzkiego. Badania nad tym, jak uczynić technologie takie jak sztuczna inteligencja i (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:396)zeczy (IoT) zrozumiałymi, są konieczne, ponieważ trudności w ich zrozumieniu i diagnozowaniu awarii są znaczne. Ta rosnąca złożoność sprawia, że naukowcy muszą badać, jak technologie zmieniają życie na świecie i jakie narzędzia społeczne, polityczne i prawne są potrzebne do kształt(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:437)(cid:856)(cid:1007)(cid:1006)(cid:3)(cid:60)(cid:367)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:449)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) uczniów w świat najnowszych technologii i budowanie ich świadomości na temat wyzwań jakie niesie ze sobą wszechobecna w naszym(cid:3)codziennym życiu technologia.(cid:3) Roboty przemysłowe(cid:3) Robotyzacja stała się w ostatnich latach jednym z głównych kierunków rozwoju firm przemysłowych. Potwierdza to gwałtownie rosnący globalny popyt na roboty, który systematycznie wzrasta od 2012 r. Po raz pierwszy poziom 100 tysięcy sprzedanych robotów przemysłowych został pr(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1009)(cid:3)(cid:396)(cid:856), kiedy na rynku zainstalowano 120 tysięcy jednostek. Kolejny etap, czyli poziom 200 tysięcy, osiągnięto w 2014 r(cid:856), gdy sprzedaż wyniosła 221 tysięcy jednostek. W 2022 r(cid:856)(cid:3)w Polsce działało blisko 23 tysiące robotów przemysłowych, (cid:460)(cid:3) (cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:336)o jedna trzecia w branży motoryzacyjnej. To (cid:282)(cid:449)(cid:437)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:3) (cid:449)(cid:460)(cid:396)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:3) (cid:449)(cid:3) porównaniu do 2021 r(cid:856), największy wśród krajów Grupy Wyszehradzkiej. Mimo (cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3) (cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:271)(cid:455)(cid:3) (cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:3) (cid:373)(cid:258)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:286)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:455)(cid:3) (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:449)aż wdrażanie tej technologii nie jest zdominowane przez jeden sektor. W Polsce większość robotów działa w sektorze motoryzacyjnym (33(cid:3)%), ale są też wykorzystywane w produkcji plastiku i wyrobów chemicznych (16(cid:3)%) oraz w przemyśle (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1008)(cid:3)%). W strategii gospodarczej Polski i Unii Europejskiej duży nacisk kładzie się na reindustrializację, czyli rozwój przemysłu z wykorzystaniem najnowszych (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1006)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:381)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:856)(cid:437)(cid:272)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:876)(cid:336)(cid:393)(cid:876)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:367)(cid:286)(cid:876)(cid:1006)(cid:876)(cid:1005)(cid:876)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1007)(cid:1009)(cid:1007)(cid:876)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1005)(cid:1005)(cid:876)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:882)(cid:47)(cid:400)(cid:882)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:882)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:882)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:882)(cid:116)(cid:381)(cid:396)(cid:367)(cid:282)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:882) (cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:856)(cid:3) 15 (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)robotyzacja i sztuczna inteligencja. Roboty są coraz rzadziej (cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:336)(cid:258)ne jako zagrożenie dla miejsc pracy. Przy rekordowo niskim bezrobociu i niedoborze siły roboczej, robotyzacja staje się skutecznym rozwiązaniem dla zakładów przemysłowych.(cid:1007)(cid:1007)(cid:3)Według raportu World Robotics 2023, mimo globalnego spowolnienia (cid:336)(cid:381)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:3)roku, liczba nowych instalacji robotów przemysłowych nie zmniejszy się, a wręcz przeciwnie –(cid:3)tempo wzrostu sprzedaży nieco wzrośnie. Prognozy Międzynarodowej Federacji Robotyki wskazują, że w 2023 r(cid:856)(cid:3)liczba nowych robotów przemysłowych będzie (cid:381)(cid:3)(cid:1011)(cid:3)% wyższa niż w poprzednim roku, a to tempo wzrostu utrzyma się przez kolejne 2–(cid:1007)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:460)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3) (cid:396)(cid:856)(cid:3) zostanie przekroczona liczba 600 tysięcy nowych robotów (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1007) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:882)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:286)(cid:361)(cid:882)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:373)(cid:455)(cid:400)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:876); Wpływ robotyzacji na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw, III Edycja, Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:349)(cid:393)(cid:258)(cid:336)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:104)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:282)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:890)(cid:90)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:890)(cid:1007)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) 16 przemysłowych zainstalowanych na całym świecie w ciągu jednego roku.(cid:1007)(cid:1008)(cid:3) (cid:68)(cid:349)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:3) (cid:68)(cid:349)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:286)ry to małe, niedrogie komputery jednoukładowe, które znajdują szerokie zastosowanie w różnych urządzeniach elektronicznych. Do najpopularniejszych typów mikrokontrolerów należą:(cid:3) ● (cid:4)(cid:396)(cid:282)(cid:437)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:3)–(cid:3)(cid:460)nany z łatwości użycia i dużej społeczności wsparcia(cid:856)(cid:856)(cid:3) ● (cid:17)(cid:17)(cid:18)(cid:3)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:396)(cid:381)(cid:855)(cid:271)(cid:349)(cid:410)(cid:3)–(cid:3)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3) ● (cid:90)(cid:258)(cid:400)(cid:393)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:87)(cid:349)(cid:3)–(cid:3)(cid:373)ikrokomputer, który oferuje większe możliwości niż tradycyjne mikrokontrolery, często wykorzystywany w bardziej zaawansowanych projektach.(cid:3) ● (cid:28)(cid:94)(cid:87)(cid:1012)(cid:1006)(cid:1010)(cid:1010)(cid:876)(cid:28)(cid:94)(cid:87)(cid:1007)(cid:1006)(cid:3) –(cid:3) (cid:373)(cid:349)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:449)(cid:271)(cid:437)(cid:282)owanym modułem WiFi, idealne do projektów IoT (Internetu Rzeczy)(cid:856)(cid:3) W edukacji szkolnej mikrokontrolery mogą być używane do nauki podstaw programowania, elektroniki oraz inżynierii. Przykładowe zastosowania obejmują:(cid:3) ● (cid:87)(cid:396)(cid:381)jekty STEM: Uczniowie mogą budować proste roboty, automatyzować modele domów, czy tworzyć systemy monitorowania środowiska. Na przykład, przy użyciu Arduino, mogą zaprogramować czujniki do pomiaru temperatury lub wilgotności.(cid:3) ● Praktyczne lekcje informatyki: Zajęcia z mikrokontrolerami mogą obejmować pisanie kodu w językach takich jak Python (na Raspberry Pi) czy C++ (na Arduino), co rozwija umiejętności programistyczne.(cid:3) ● (cid:28)(cid:364)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:47)(cid:381)(cid:100): Dzięki mikrokontrolerom takim jak ESP8266, uczniowie mogą (cid:410)worzyć proste systemy IoT, np. inteligentne oświ(cid:286)(cid:410)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:400)(cid:373)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:296)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) W ramach programu Laboratoria Przyszłości przeznaczono około miliarda złotych na zakup sprzętu do pracowni STEAM, które umożliwiają prowadzenie zajęć z zakresu nauki, informatyki, inżynierii, sztuki i matematyki. Program rozpoczął się jesienią 2021 r(cid:856)(cid:3)i do końca (cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)wszystkie szkoły podstawowe w Polsce były wyposażone w odpowiedni sprzęt. To pierwszy tak duży projekt w Polsce skoncentrowany wyłącznie na zakupie sprzętu(cid:1007)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) W skład wyposażenia podstawowego weszły:(cid:3) ● (cid:24)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:396)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:1007)(cid:24)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:449)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:258)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:410)(cid:272)(cid:856)(cid:895)(cid:3) ● Mikrokontrolery z sensorami, wzmacniaczami, płytkami prototypowymi i innymi (cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) ● Sprzęt do nagrań dla nauki prezentacji swoich osiągnięć (kamery, mikrofony, oświetlenie etc.)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1008)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:455)(cid:876)(cid:272)(cid:346)(cid:449)(cid:349)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:460)(cid:258)(cid:282)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:282)(cid:367)(cid:437)(cid:460)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1009)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:286)(cid:271)(cid:876)(cid:367)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3) 17 ● (cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:282)o mikrokontrolerów).(cid:3) (cid:3) Według Raportu z badania EdTech na początku roku szkolnego 2022/23 ze sprzętu korzystało 90% szkół (ze 103 zbadanych). Sprzęt wykorzystywany jest głównie na przedmiotach ścisłych i przyrodniczych. W zajęciach brały udział głównie klasy starsze (powyżej 4 klasy)(cid:1007)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) (cid:3) (cid:94)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:94)(cid:47)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:47)(cid:895)(cid:1007)(cid:1011)(cid:3) (cid:3) (cid:1009)(cid:1012)(cid:3)(cid:1081)(cid:3)uczniów i studentów w trakcie swojej edukacji korzystało z narzędzi bądź aplikacji opartych na sztucznej inteligencji. Tak wynika z raportu „Polska edukacja w cieniu AI”. Z tego (cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:449)ynika również, że 38 (cid:1081)(cid:3)osób uczących się wykorzystywało(cid:3)narzędzia (cid:94)(cid:47)(cid:3)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:381)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:364)(cid:349)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3) (cid:1007)(cid:1009)(cid:3) (cid:1081)(cid:3) –(cid:3) do tłumaczenia zagranicznych tekstów na język polski, a 30 (cid:1081)(cid:3)–(cid:3)do pisania tekstów. Uczniowie i studenci (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:3)też (cid:94)I do tworzenia fragmentów lub całości prezentacji oraz jako pomoc w (cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:296)(cid:349)(cid:364)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:367)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:1007)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:3) Analiza technologii opartych na sztucznej inteligencji w edukacji pozwala zidentyfikować jej elementy składowe: platformy edukacyjne, wirtualni moder(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:894)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:296)(cid:258)(cid:272)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:895)(cid:853)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:455)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:894)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3) (cid:100)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:94)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:400)(cid:3) (cid:894)(cid:47)(cid:100)(cid:94)(cid:895)(cid:895)(cid:853)(cid:3) inteligentne treści (smart content), systemy zarządzania przypadkami oszustw i ryzykiem (cid:894)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:437)(cid:282)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:364)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:1007)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) (cid:3) Różne możliwości zastosowania w przyszłości sztucznej inteligencji (SI) w edukacji, zarówno w procesie nauczania, jak i w zarządzaniu systemem oświaty(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:856)(cid:3)(cid:38)(cid:258)(cid:460)(cid:367)(cid:258)(cid:336)ić:(cid:3) (cid:1005)(cid:856) Sztuczna inteligencja wspomagająca proces uczenia się:(cid:3) • (cid:94)(cid:47)(cid:3) (cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:381)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:373)(cid:381)(cid:272)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:855)(cid:3) Może pełnić funkcję korepetytora, wspomagając uczniów w nauce podstaw różnych dziedzin wiedzy, jednak nie jest jeszcze zdolna do wspierania umiejętności wyższego rzędu, takich jak kreatywność. (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1010)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:349)(cid:367)(cid:381)(cid:410)(cid:258)żowego Laboratoria przyszłości z perspektywy szkoły(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:286)(cid:282)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:393)(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:876)(cid:1004)(cid:1005)(cid:876)(cid:62)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:455)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:455)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1011)(cid:3)Skróty SI oraz AI odnoszące się do sztucznej inteligencji są w polskiej literaturze stos(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:410)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1007)(cid:1012) Raport Polska edukacja w cieniu AI, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Oddział w Poznaniu (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:272)(cid:282)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:393)(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:876)(cid:1004)(cid:1006)(cid:876)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:882)(cid:4)(cid:47)(cid:882)(cid:18)(cid:381)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:882)(cid:24)(cid:258)(cid:882)(cid:115)(cid:349)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1007)(cid:1013) (cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:87)(cid:4)(cid:90)(cid:87)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:393)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:876)(cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:882)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 18 • SI w zastępstwie nauczyciela:(cid:3) Istnieją inteligentne systemy naucza(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:894)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:400)) oraz asystenci głosowi (np. Alexa, Siri, Cortana)(cid:3) –(cid:3) narzędzia, które mogą wspierać uczniów bez bezpośredniego zaangażowania nauczyciela. • SI zapewniająca bezpieczeństwo emocjonalne:(cid:3) Może pomóc uczniom w (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:437)(cid:3) (cid:393)rzed porażką i ośmieszeniem, oferując możliwość ćwiczenia w odosobnieniu. • (cid:87)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:855)(cid:3)SI umożliwia dostosowanie procesu nauczania do indywidualnych potrzeb ucznia, wykrywając deficyty wiedzy i dostosowując intensywność zadań. • (cid:94)(cid:364)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) (cid:460)(cid:449)(cid:396)(cid:381)(cid:410)(cid:374)(cid:258)(cid:855)(cid:3) SI może dostarczać spersonalizowanej i rzetelnej informacji zwrotnej, co jest często trudne do osiągnięcia przez nauczyciela z powodu ograniczeń czasowych. (cid:1006)(cid:856) (cid:94)(cid:47)(cid:3)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:258)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:855)(cid:3) • Ocenianie uczniów:(cid:3) (cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:3) oceniania może być zautomatyzowany lub wspierany przez SI, która analizuje wyniki pracy uczniów i sugeruje oceny (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:373)(cid:856) • Sprawdzanie obecności i aktywności uczniów:(cid:3)Proste oprogramowanie może wykonywać te zadania. • (cid:116)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:855)(cid:3) SI może wspierać nauczycieli, proponując usprawnienia w nauczaniu lub dostarczając niezbędnej wiedzy. • Zarządzanie relacjami:(cid:3)SI mogłaby pomagać nauczycielom w utrzymywaniu kontaktów z rodzicami. (cid:1007)(cid:856) SI w zarządzaniu systemem oświaty na różnych poziomach:(cid:3) • (cid:75)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:855)(cid:3)(cid:94)I może obiektywnie oceniać nauczycieli, analizując ich osiągnięcia i aktywności. • Analiza dużych zbiorów danych o systemie edukacji:(cid:3)SI może dostarczać danych do optymalizacji alokacji środków i przewidywania trendów. • Analiza danych na poziomie samorządów o(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) (cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:855)(cid:3) SI może pomagać w monitoringu i optymalizacji wykorzystania zasobów edukacyjnych (cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:349)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:381)(cid:364)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:856)(cid:1008)(cid:1004) (cid:3) Należy jednak pamiętać, że korzystanie ze sztucznej inteligencji, takich jak np. Chat GPT, do oceniania prac uczniów może być ryzykowne ze względu na brak przejrzystości algorytmów i możliwość błędnych odpowiedzi. Nauczyciele powinni sami podejmować decyzje dotyczące ocen, ponieważ (cid:94)I nie posiada wystarczającej wiedzy na temat prac młodzieży. Narzędzia wykrywające (cid:94)I również mają swoje ograniczenia, takie jak generowanie fałszywych (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:1004)(cid:3)Fazlagić J. (2022). Rozwój sztucznej inteligencji jako wyzwanie dla systemu edukacji w: Sztuczna inteligencja (AI) jako megatrend kształtujący edukację.(cid:3) 19 pozytywów. Najlepiej byłoby(cid:853)(cid:3) (cid:336)(cid:282)(cid:455)(cid:271)(cid:455)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:3) różne strategie oceny autentyczności prac i (cid:336)(cid:282)(cid:455)by polityki szkolne były jasne co do procedur w przypadku podejrzeń o nieautoryzowane użycie (cid:94)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)le są najlepiej przygotowani do oceny autentyczności prac uczniów i powinni stosować różne strategie wspierające takie oceny. Polityki oceny szkolnej powinny jasno określać te strategie i procesy, które należy zastosować, jeśli nauczyciel podejrzewa nieautoryzowane użycie generatywnej (cid:94)(cid:47)(cid:856)(cid:1008)(cid:1005)(cid:3) (cid:3) Wprowadzenie sztucznej inteligencji do codziennego życia ma ogromny potencjał. (cid:116)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:364)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3)(cid:94)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:282)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:437)(cid:1008)(cid:1006), ogłoszon(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:1006)(cid:1012)(cid:3)(cid:336)(cid:396)(cid:437)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:381), że Polska może stać się liderem w tej dziedzinie dzięki wiedzy eksperckiej, własności intelektualnej i zdolnościom twórczym. Do 2030 r(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:3) się, że 49(cid:3)% czasu pracy w Polsce może zostać zautomatyzowane. Implementacja SI w edukacji umożliwia personalizację procesu nauczania, dostosowanie materiałów do indywidualnych potrzeb uczniów oraz automatyzację oceniania, co oszczędza czas nauczycieli. Jednak istnieją również wyzwania, takie jak potrzeba dostosowania kompetencji pracowników, słaba znajomość technologii przez kadrę nauczycielską oraz ograniczenia budżetowe. Istnieje także ryzyko naruszenia bezpieczeństwa danych i uzależnienia od technologii. Chociaż SI przynosi wiele korzyści, jak elastyczność edukacji i lepsze monitorowanie postępów, rodzi też obawy, że rola nau(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:460)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3) funkcji opiekunów technologicznych, a ważne międzyludzkie relacje mogą zostać ograniczone. Ponadto SI nie zastąpi zdolności do krytycznego myślenia czy empatii, które są istotne w życiu zawodowym.(cid:1008)(cid:1007)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:1005) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:410)(cid:856)(cid:374)(cid:460)(cid:876)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:882)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:876)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:882)(cid:258)(cid:349)(cid:876)(cid:951)(cid:271)(cid:286)(cid:882)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:1006)(cid:3)Uchwała nr 196 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia „Polityki dla rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce od roku 2020” (M.P. z 2021 r. poz. 23).(cid:3) (cid:1008)(cid:1007)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:87)(cid:4)(cid:90)(cid:87)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:393)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:876)(cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:882)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 20

Wykorzystanie nowych technologii lub sztucznej inteligencji w szkołach nie jest celem samym w sobie. Rozwiązania technologiczne powinny być wykorzystywane do osiągania konkretnych celów dydaktycznych. A cyfrowa edukacja powinna znaleźć odzwierciedlenie w sposobie myślenia o procesie kształcenia, w którym uczeń staje się twórcą, a nie tylko uczestnikiem, a szkoła środowiskiem uczenia się. Takie podejście umożliwiłoby stopniowe (cid:381)(cid:282)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:282)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:437)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) szkołach. Ważne jest zatem, by za wykorzystaniem TIK stała przemyślana strategia (cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:1008)(cid:1008)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Z badań naukowych jednoznacznie wynika, że wykorzystanie nowych technologii i cyfrowego sprzętu samo w sobie nie poprawia osiągnięć edukacyjnych uczniów. A programy czy wsparcie polegające tylko na doposażeniu szkół, na przydzielaniu uczniom komputerów czy tabletów do indywidualnego użytku nie przynosi efektów w postaci lepszych wyników w (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:286)(cid:1008)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:39)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3)stosowane przez nauczycieli nie ulegają zasadniczej (cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)w wyniku realizacji interwencji polegających na udostępnianiu uczniom sprzętu komputerowego (por. program „Cyfrowa szkoła”, „Kre@tywna Szkoła” lub projekt Albus), nie obserwuje się wpływu na osiągnięcia edukacyjne(cid:1008)(cid:1010). Potwierdzają to również badania (cid:286)(cid:364)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3) (cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:3) (cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) przeprowadzone w Szwecji, w którym podporządkowanie zastosowania komputerów 1:1 przyjętej metodzie rozwoju umiejętności (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:1008)(cid:3)(cid:4)(cid:364)(cid:437)(cid:361)(cid:349)(cid:286)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:75)(cid:856)(cid:853)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:895)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:75)(cid:393)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:4)(cid:272)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:3)(cid:58)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:3)(cid:920)(cid:3) (cid:62)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:894)(cid:1007)(cid:895)(cid:855)(cid:3)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1010)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:75)(cid:47)(cid:855)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1004)(cid:876)(cid:75)(cid:4)(cid:58)(cid:28)(cid:62)(cid:94)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:1004)(cid:1005)(cid:856)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1010)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:1008)(cid:1009)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:4)(cid:272)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:60)(cid:3)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:18)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:448)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:349)(cid:336)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:38)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:367)(cid:437)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:24)(cid:381)(cid:272)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:856)(cid:367)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:272)(cid:258)(cid:876)(cid:349)(cid:282)(cid:876)(cid:286)(cid:393)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1007)(cid:876)(cid:1005)(cid:876)(cid:17)(cid:286)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:367)(cid:890)(cid:87)(cid:346)(cid:24)(cid:890)(cid:94)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:3); Cristia, J. P., Ibarrarán, P., Cueto, S., Santiago, A. i Severín, E. ((cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:349)(cid:367)(cid:282)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:349)(cid:367)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:122)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:882)(cid:4)(cid:373)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:17)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:854)(cid:3)(cid:282)(cid:286)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:282)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:349)(cid:367)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:104)(cid:396)(cid:437)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:127)(cid:4)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:437)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:87)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1012)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:856)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:282)(cid:393)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1012)(cid:1013)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:127)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)Analiza wpływu programu „Cyfrowa szkoła” na wyniki sprawdzianu szóstoklasisty. Warszawa: IBE. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:400)(cid:876)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:876)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:1004)(cid:1007)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:393)(cid:367)(cid:455)(cid:449)(cid:437)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:882)(cid:374)(cid:258)(cid:882) (cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:400)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:437)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:364)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)., Zielonka, P., Trzciński, R. i Cyndecka, M. (2015). Średnioterminowe efekty programu "Cyfrowa Szkoła". Warszawa: IBE. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:400)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:882)(cid:286)(cid:286)(cid:882)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:361)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:24)(cid:381)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:845)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:396)(cid:286)(cid:923)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:454)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) ICILS 2013. Wystąpienie konfere(cid:374)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:919)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:271)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:919)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:437)(cid:282)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:3)(cid:1011)(cid:882)11 września 2015.(cid:3) (cid:1008)(cid:1010)(cid:62)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)Waniołka, S., Supłat, M., Świątek(cid:882)(cid:58)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)Wykorzystanie sprzętów cyfrowych w szkołach: Badanie jakościowe. Warszawa: IBE; Penszko i in., 2015; Sijko, 2015 jak wyżej.(cid:3) 21 rozumienia tekstu przyniosło istotnie lepsze,(cid:3)a spontaniczne ich użycie gorsze rezultaty niż (cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:336)(cid:396)(cid:437)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:1008)(cid:1011)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Seymour Papert, jeden z pionierów sztucznej inteligencji twierdził, że wyposażenie uczniów w komputery było warunkiem koniecznym do wprowadzenia fundamentalnych zmian w (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)cji, które obejmowały wdrożenie podejścia pedagogicznego nazwanego przez niego (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:373)(cid:286)(cid:373)(cid:1008)(cid:1012). Chociaż założenie, że technologie informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3) odegrają rolę transformacyjną, nie zmaterializowało się, badania wykazały, że TIK p(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:349)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)ści w połączeniu z podejściem pedagogicznym skoncentrowanym na uczniu, które daje uczniowi kontrolę nad własną nauką, oraz gdy zwraca się uwagę na konstruktywne (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:449)(cid:396)(cid:381)(cid:410)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:258)(cid:460)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:1008)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) Badania wyraźnie pokazują, że samo wprowadzenie technologii i sprzętu cyfrowego do szkół nie powoduje automatycznie podwyższenia lub obniżenia wyników edukacyjnych. Mogą mieć one jednak korzystny wpływ, pod warunkiem umiejętnego ich wykorzystania i spełnienia pewnych warunków.(cid:3) Wystąpieniu korzystnych efektów prawidłowo prowadzonej edukacji cyfrowej, edukacji z wykorzystaniem TIK sprzyja zmiana podejścia do nauczania i uczenia się, sprzyja odejście od tradycyjnego, transmisyjnego kształcenia(cid:856)(cid:1009)(cid:1004)(cid:3) Badania potwierdzają, że uczymy się inaczej i angażujemy się w różne rodzaje tworzenia wiedzy, gdy korzystamy z technologii. Technologia zmieniła również sposób, w jaki postrzegamy nauczycieli. Nie ma już tradycyjnego paradygmatu wszechwiedzącego, wszechmocnego nauczyciela z przodu klasy, przekazującego wiedzę do pustych umysłów (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1008)(cid:1011)(cid:3)Islam, M. S. i Grönlund, Å. (2016). An international literature review of 1: 1 computing in schools. Journal of (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1011)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1005)–(cid:1006)(cid:1006)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:1008)(cid:1012)(cid:3)(cid:38)(cid:367)(cid:286)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:3)(cid:272)(cid:437)(cid:396)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:882)(cid:410)(cid:381)(cid:882)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:853)(cid:3)(cid:1011)(cid:894)(cid:1006)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1011)–(cid:1005)(cid:1006)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:1008)(cid:1013)(cid:3)CEO (2021), Jak zorganizować system edukacji, by kształcić w nim kompetencje przyszłości?, Warszawa: (cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:75)(cid:271)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:115)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:395)(cid:437)(cid:286)(cid:367)(cid:3)(cid:855)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:374)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:1006)(cid:853)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:454)(cid:381)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:122)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:122)(cid:855)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1004)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:28)(cid:75)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:854)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:115)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:374)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:1012)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3) (cid:396)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:349)(cid:336)(cid:336)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:121)(cid:349)(cid:258)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:127)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:410)(cid:400)(cid:349)(cid:393)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) (cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:437)(cid:373)(cid:373)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:876)(cid:296)(cid:437)(cid:367)(cid:367)(cid:410)(cid:286)(cid:454)(cid:410)(cid:876)(cid:28)(cid:24)(cid:1010)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1008)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296); Kaźmierczak, J., Bulkowski, K. (red.). (2023). Przeczytać i zrozumieć. Wyniki międzynarodowego badania osiągnięć czwartoklasistów w czytaniu –(cid:3) PIRLS 2021. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych; Lewin, C., Smith, A., Morris, S. i Craig, E. (2019). (cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:1006)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:1008)(cid:449)(cid:448)(cid:381)(cid:1005)(cid:349)(cid:437)(cid:400)(cid:271)(cid:856)(cid:272)(cid:367)(cid:381)(cid:437)(cid:282)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:856)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:272)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:876)(cid:336)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:876)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:890)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:890)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:890)(cid:410)(cid:381)(cid:890)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:396) (cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:890)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:890)(cid:28)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:890)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)–(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)–(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:396)(cid:437)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:894)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:853)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1011)(cid:876)(cid:258)(cid:1013)(cid:1011)(cid:282)(cid:271)(cid:1010)(cid:1005)(cid:272)(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:381)(cid:336)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:374)(cid:286)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:454)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:374)(cid:286)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:920)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:17)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:373)(cid:286)(cid:367)(cid:346)(cid:437)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:116)(cid:346)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:845)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:18)(cid:258)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:4)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:4)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1013)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)–(cid:1005)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) 22 uczniów. Badania nad wykorzystaniem technologii w nauczaniu i uczeniu się przyczyniły się do rozwoju teorii uczenia się, takich jak konstrukcjonizm, konstrukcjonizm rozproszony i (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:460)(cid:373)(cid:856)(cid:3) (cid:127)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:460)mu ewoluowała od czasu pracy wspomnianego już (cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1013)(cid:1007)(cid:895)(cid:1009)(cid:1005)(cid:3)i często jest definiowany jako aktywne uczenie się z uwzględnieniem technologii. Uczenie się z komputerami lub uczenie się z technologią zaowocowało (cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)ia się w tej dziedzinie. Technologia przyczyniła się do zmiany w kierunku bardziej niezależnych, opartych na dociekaniu trybów uczenia się. Technologie cyfrowe wywarły ogromny wpływ na nauczanie i uczenie się(cid:1009)(cid:1006), nie tylko w postaci rodzajów narzędzi techno(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:400)tępnych do użytku, ale także w sposobie, w jaki rozumiemy, jak przebiega proces uczenia się.(cid:1009)(cid:1007)(cid:3)(cid:3) Skuteczny pedagog rozumie te elementy i tworzy rusztowanie, na którym nauczyciele konstruują swoje lekcje(cid:1009)(cid:1008). W związku z tym oczekiwane są systemowe zmiany w prow(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) kształcenia, w zmianie roli nauczyciela. Nauczyciele powinni teraz przyjąć inne niż (cid:282)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:853)(cid:3) (cid:296)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:282)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:282)(cid:381)świadczenia lub moderatora uczenia się opartego na dowo(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3) problemach. Tak więc technologia wydaje się być czymś więcej niż tylko narzędziem w klasie: zmienia sposób i to, czego się uczymy. Nauczyciele potrzebują cyfrowej dydaktyki lub (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:1009)(cid:1009), solidnej wiedzy, która wyjaśnia, jak uczyć przy uż(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:1009)(cid:1010). Ważna jest motywacja do uczenia z wykorzystaniem TIK czy (cid:94)I, chęć (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1009)(cid:1005)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)S. (1993). The Children’s Machine: Rethinking School in the Age of the Computer. New York(cid:855)(cid:3) (cid:17)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:272)(cid:17)(cid:381)(cid:381)(cid:364)(cid:400)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1006)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:272)(cid:349)(cid:396)(cid:272)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:855)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:62)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:87)(cid:28)(cid:62)(cid:100)(cid:3)(cid:28)(cid:62)(cid:100)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:47)(cid:400)(cid:400)(cid:437)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:336)(cid:258)(cid:336)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:62)(cid:100)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1011)–(cid:1007)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1009)(cid:1007)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:367)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)irst, technology second: The educator’s g(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:282)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:437)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:854)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:258)(cid:346)(cid:367)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:381)(cid:455)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:460)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:856)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:62)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:396)(cid:448)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:271)(cid:286)(cid:455)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1006)(cid:894)(cid:1006)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1007)–(cid:1006)(cid:1007)(cid:1009)(cid:3)(cid:854)(cid:3)(cid:100)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:17)(cid:396)(cid:258)(cid:258)(cid:364)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:396)(cid:410)(cid:373)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:410)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:271)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:410)(cid:882)(cid:62)(cid:286)(cid:296)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Understanding the relationship between teachers’ pedagogical beliefs and technology use in education:A (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:395)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:1010)(cid:1009)(cid:853)(cid:3)(cid:1009)(cid:1009)(cid:1009)–(cid:1009)(cid:1011)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1011)(cid:876)(cid:400)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1006)(cid:1007)(cid:882)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:882)(cid:1013)(cid:1008)(cid:1012)(cid:1005)(cid:882)(cid:1006)(cid:854)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:367)(cid:282)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:396)(cid:448)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:336)(cid:374)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1011)(cid:894)(cid:1006)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1006)(cid:1007)–(cid:1006)(cid:1009)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1008)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:367)(cid:367)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:18)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:367)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:855)(cid:3) (cid:75)(cid:454)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:100)(cid:381)(cid:364)(cid:410)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:855)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:395)(cid:437)(cid:349)(cid:396)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:286)(cid:454)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:87)(cid:346)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1013)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1006)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1012)(cid:876)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1008)(cid:1006)(cid:882) (cid:1010)(cid:1009)(cid:1013)(cid:1010)(cid:876)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1013)(cid:1005)(cid:876)(cid:1005)(cid:876)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1009)(cid:3)(cid:47)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:296)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:4)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:1007)(cid:882)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) (cid:17)(cid:437)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:349)(cid:410)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1010)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1011)(cid:1005)(cid:876)(cid:58)(cid:24)(cid:87)(cid:856)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1005)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1010)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:336)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:373)(cid:349)(cid:282)(cid:410)(cid:882)(cid:18)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:94)(cid:367)(cid:455)(cid:364)(cid:346)(cid:437)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3) (cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:1006)(cid:1009)(cid:894)(cid:1008)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)(cid:1005)(cid:1007)–(cid:1008)(cid:1008)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:286)(cid:346)(cid:367)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3) (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for integrating technology in teachers’ (cid:364)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1012)(cid:894)(cid:1010)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)–(cid:1005)(cid:1004)(cid:1009)(cid:1008)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 23 skutecznego wykorzystania ich w klasie oraz zrozumienia, w jaki sposób i dlaczego należy z nich korzystać(cid:1009)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Wraz z powszechnym dostępem do sieci i coraz większym(cid:3)wyposażeniem szkół w sprzęt cyfrowy, wykorzystując doświadczenie edukacji zdalnej nabytej podczas zamknięcia szkół wymuszonego pandemią COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:853)(cid:3)należałoby systemowo odejść od paradygmatu uczenia się opartego na transferze wiedzy, ocenie, kontroli, rywal(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) rzecz podejścia pedagogicznego skoncentrowanego na uczniu, który steruje procesem własnego uczenia się, na uzdalnianiu ucznia do samosterowności i umiejętności (cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:94)(cid:47)(cid:1009)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:3) Powrót szkół do nauczania stacjonarnego pokazał, że nauczyciele w większości przypominają cyfrowych imigrantów Prensky'ego (2001)(cid:1009)(cid:1013)(cid:3)–(cid:3)znajdują się na kontinuum od tych, którzy próbowali korzystać z technologii informacyjno(cid:882)komunikacyjnych do tych, którzy nie (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)procesie nauczania. Większość nauczycieli to samoucy lub osoby uczące się od rówieśników (innych nauczycieli). Ich umiejętności technologiczne ograniczają się do tego, co znajduje się w ich domu i środowisku pracy. I choć większość nauczycieli korzysta z technologii każdego dnia, rodzaje technologii, z których korzystają, mogą nie być tak aktualne, jak wymagają tego ich uczniowie, a także potrzeby dydaktyczne.(cid:3) (cid:3) Aby doszło do zmiany paradygmatu nauczania i pełnego wykorzystania teorii typu (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:460)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)–(cid:3)przejście od bycia ekspertem w klasie do bycia współtwórcą i współuczestnikiem procesu kształcenia, partnerem w procesie zdobywania wiedzy i doświadczenia. Powszechna dostępność (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)rowych i sprzętu cyfrowego to powoli wymusza. Pozbawiony lęku (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:3) (cid:894)(cid:58)(cid:47)(cid:94)(cid:18)(cid:853)(cid:3) (cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:1010)(cid:1004), odpowiednio wykształcony, przeszkolony, wyposażony w odpowiednią wiedzę i(cid:3) doświadczenia będzie prowadził edukację otwartą, w komunikacji z uczniami, będzie umiał się zatrzymać, wysłuchać i przeanalizować sugestie i wskazówki otrzymane od uczniów, współpracować ze swoją (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1009)(cid:1011)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:455)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:410)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:842)(cid:3)(cid:47)(cid:296)(cid:3)(cid:455)(cid:381)(cid:437)(cid:3)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:400)(cid:437)(cid:272)(cid:272)(cid:286)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:271)(cid:286)(cid:455)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:842)(cid:68)(cid:286)(cid:455)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:437)(cid:393)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:44)(cid:856)(cid:28)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1012)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:460)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:24)(cid:460)(cid:349)(cid:437)(cid:271)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:381)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:882)(cid:272)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:18)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:116)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:349)(cid:410)(cid:3) (cid:68)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:271)(cid:286)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:94)(cid:258)(cid:448)(cid:448)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:896)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:897)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:876)(cid:62)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:876)(cid:28)(cid:24)(cid:104)(cid:18)(cid:4)(cid:104)(cid:94)(cid:28)(cid:1085)(cid:89)(cid:437)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:367)(cid:455)(cid:876)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:18)(cid:346)(cid:381)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:18)(cid:381)(cid:3) (cid:18)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:18)(cid:437)(cid:367)(cid:876)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1012)(cid:854)(cid:3)(cid:68)(cid:272)(cid:69)(cid:286)(cid:286)(cid:367)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:100)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:410)(cid:3)(cid:58)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3) (cid:100)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:39)(cid:286)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:24)(cid:104)(cid:18)(cid:4)(cid:104)(cid:94)(cid:28)(cid:3)(cid:28)(cid:882)(cid:271)(cid:381)(cid:381)(cid:364)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:3) (cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:876)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:100)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:853)(cid:69)(cid:381)(cid:410)(cid:58)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:18)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:876)(cid:1010)(cid:1004)(cid:1010)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) (cid:1009)(cid:1013)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:364)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:373)(cid:349)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:1013)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:856)(cid:3)(cid:1009)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)–(cid:1010)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1012)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1011)(cid:1008)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1008)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1004)(cid:3)(cid:58)(cid:47)(cid:94)(cid:18)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:100)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:364)(cid:349)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:44)(cid:286)(cid:367)(cid:393)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:364)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:449)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:286)(cid:282)(cid:282)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:272)(cid:437)(cid:396)(cid:396)(cid:349)(cid:272)(cid:437)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:361)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:856)(cid:258)(cid:272)(cid:856)(cid:437)(cid:364)(cid:876)(cid:336)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:882)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:882)(cid:410)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:364)(cid:349)(cid:410)(cid:856)(cid:3) 24 klasą(cid:1010)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:282)(cid:396)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:449)(cid:381)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:460)(cid:258)(cid:361)(cid:286)(cid:373)(cid:374)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:3) charakter relacji między nowymi technologiami i uczeniem się, co ma konsekwencje dla metodologii nauczania, naturalnie powinno wywołać zmianę metod nauczania. Nauczyciele uczą się w trakcie nauczania ponieważ możliwa jest obustronna wymiana wiedzy między nauczycielem i uczniem, jeśli tylko nauczyciel jest otwarty i gotowy na taką partnerską relację, to uczniowie mogą wiele wnieść do procesu nauczania. Cyfrowa edukacj(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:361)(cid:286)(cid:3) przestrzeń na to(cid:853)(cid:3) by nauczyciel umożliwiał(cid:3) przekształcanie wiedzy, zamiast jej (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:258)(cid:460)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:1010)(cid:1006) Aby skutecznie przekształcić nauczanie i uczenie się w oparciu o zasady konstruktywizmu, (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:3) jak najczęściej korzystać z różnych formatów kształcenia z wykorzystaniem TIK. Obok powszechnie już stosowanej metody projektów, warto by sięgali również po nauczanie opartego na(cid:3)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)nościach (activity(cid:882)based learning), uczenia się (cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:876)(cid:346)(cid:455)(cid:271)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:894)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:282)(cid:882)based learning), uczenia się opartego na współpracy (collaborative learning), uczenia się cyfrowego (digital(cid:882)based learning), uczenia się opartego na doświadczeniu (experientia(cid:367)(cid:882)based learning), uczenia się opartego na grach (game(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:3) learning), uczenia się opartego na interakcji (interactive(cid:882)based learning), uczenia się (cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:894)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:882)based learning) i uczenia się opartego na zadaniach (task(cid:882) (cid:271)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:895)(cid:1010)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)W związku z coraz powszechniejszym dostępem komputerów, tabletów i smartfonów w szkołach warto też rozwijać myślenie komputacyjne wśród uczniów, ćwiczyć i doskonalić umiejętność rozwiązywania problemów z różnych dziedzin z pomocą komputera, ze świadomym w(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)metod i narzędzi informatycznych, zmieniając metodykę poszczególnych przedmiotów z podejścia od metody i narzędzia do problemu na od problemu do metody i narzędzia.(cid:1010)(cid:1008)(cid:3) Warto również zwrócić uwagę na znaną w dydaktyce metodę odwróconej klasy (fl(cid:349)(cid:393)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:3) (cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:895)(cid:853)(cid:3) czy też odwróconego kształcenia(cid:1010)(cid:1009)(cid:853)(cid:3) która w kontekście wszechobecnego internetu i otwartych zasobów cyfrowych, dostępnych technologii i sprzętu cyfrowego może stać się wiodącą metodą dydaktyczną uaktywniającą uczniów i sprzyjającą wprowadza(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1010)(cid:1005)(cid:3)(cid:60)(cid:437)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:44)(cid:437)(cid:367)(cid:373)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:336)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:396)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:272)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3) (cid:62)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1006)(cid:876)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1013)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1010)(cid:1013)(cid:856)(cid:272)(cid:346)(cid:1005)(cid:1009)(cid:854)(cid:100)(cid:258)(cid:393)(cid:400)(cid:272)(cid:381)(cid:410)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:393)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:122)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:855)(cid:3) (cid:68)(cid:272)(cid:39)(cid:396)(cid:258)(cid:449)(cid:3)(cid:44)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1006)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:282)(cid:396)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:393)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:346)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:882)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3) (cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:400)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:1012)(cid:853)(cid:3)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1007)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:381)(cid:364)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:396)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:38)(cid:62)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:400)(cid:3)–(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:3) Open and Distance Learning Perspective. Nobel Akademik Yayıncılık(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1008)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:4)(cid:18)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:1008)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:1007)(cid:1007)–(cid:1007)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1009)(cid:876)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1012)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1010)(cid:1009)(cid:3)Sysło, M. M. (2014) Kierunki rozwoju edukacji wspieranej technologią(cid:855)(cid:3)(cid:69)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:855)(cid:3) Propozycja strategii i planu działania(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004), Wrocław, Toruń, Warszawa,(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:364)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:3) 25 nowego paradygmatu nauczania, konstruktywistycznego i konstrukcjonistycznego podejścia do kształcenia(cid:1010)(cid:1010)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:116)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:437)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)odwrócone nauczanie to podejście, w którym uczniowie zapoznają się z materiałami edukacyjnymi przed lekcjami, obecnie zazwyczaj za pośrednictwem zasobów online. Może to obejmować samodzielne oglądanie objaśnień wideo kluczowych pojęć lub technik, a także rozwiązywanie problemów lub zadań przed zajęciami z nauczycielem, które umożliwiają sprawdzenie wcześniejszej wiedzy lub wykor(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) dotychczasowych doświadczeń. Metoda ta umożliwia usamodzielnianie uczniów na drodze rozwijania potrzebnych kompetencji z wykorzystaniem wybranych przez nich narzędzi i źródeł cyfrowych.(cid:3) (cid:3) Każde wymienione podejście charakteryzuje(cid:3)i podkreśla dynamiczny proces, dzięki któremu uczniowie są w stanie tworzyć wspólne przestrzenie do nauki, wymyślać i przekształcać bogate w media wizualizacje i interaktywne filmy, prezentacje i quizy; skutecznie korzystać z (cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:364)(cid:349)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:364)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:286)(cid:367)(cid:437)(cid:3)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:286)waluacji treści cyfrowych; naśladować i stosować odpowiednie normy i praktyki społeczno(cid:882)pragmatyczne; i wreszcie, zarządzać z oczekiwaną biegłością, szerokim zakresem zadań językowych, zadań i projektów we współpracy, z zastosowaniem (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)się oparte na projektach sprzyja również lepszej organizacji wiedzy, rozwijaniu umiejętności prezentacji projektu oraz zarządzania projektami i współpracy. Umiejętne włączenie TIK i (cid:94)I do edukacji poprawia zaangażowanie uczniów, zwiększa ich motywację i wychodzi naprzeciw różnorodnym stylom uczenia się i możliwościom intelektualnym uczniów(cid:1010)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Prawidłowo zaplanowana i wykorzystywana dydaktyka cyfrowa (wykorzystująca otwarte zasoby cyfrowe, oparta o wykorzystanie różnych narzędzi cyfrowych, aktywizująca uczniów do twórczego korzystania z dostępnego sprzętu i przypisanym im aplikacji czy funkcji(cid:895)(cid:855)(cid:3) ● (cid:400)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:3)umiejętności nie tylko cyfrowych i zwiększa efektywność procesów (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:854) ● stwarza warunki do podejmowania działań innowacyjnych i kreatywnych(cid:854) ● uczy współpracy w grupie; ● rozwija samodzielność myślenia, uczy odpowiedzialności i twórczego podejścia do własnego rozwoju; (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1010)(cid:1010)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:286)(cid:449)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:38)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:272)(cid:396)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:296)(cid:367)(cid:349)(cid:393)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:336)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:60)(cid:882)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:296)(cid:437)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1010)(cid:876)(cid:400)(cid:1008)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1013)(cid:882)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:882)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1008)(cid:1008)(cid:882)(cid:1006)(cid:854)(cid:3)(cid:90)(cid:437)(cid:282)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:336)(cid:437)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:373)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:346)(cid:400)(cid:38)(cid:367)(cid:349)(cid:393)(cid:855)(cid:3)(cid:38)(cid:367)(cid:349)(cid:393)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:448)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:286)(cid:272)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:437)(cid:373)(cid:373)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:296)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:856)(cid:437)(cid:364)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:876)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:876)(cid:28)(cid:448)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:890)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:400)(cid:876)(cid:38)(cid:367)(cid:349)(cid:393)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:890)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:393) (cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1011)(cid:3)(cid:60)(cid:437)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)Hulme, 2017, Liontas, i Karagoz, 2023, jak wyżej.(cid:3) 26 ● umożliwia wszechstronny rozwój jednostki ale i wpływa na wyrównanie szans edukacyjnych, niwelowanie dysproporcji społecznych, jako że nie jest zależna od miejsca zamieszkania, poziomu wykształcenia rodziców, statusu ekonomicznego (cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:854) ● zapewnia możliwość wszechstronnej i globalnej edukacji bez względu na czas, miejsce czy przestrzeń; ● (cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:258)(cid:3)dostęp do kultury i sztuki(cid:3)–(cid:3)dzieł sztuki, wiedzy historycznej, zasobów (cid:373)(cid:437)(cid:460)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)–(cid:3)i zachęca do ich recepcji(cid:854) ● wyrównuje szanse rozwojowe osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych, dzięki wykorzystaniu odpowiednich standardów technologicznych, jak choćby WCAG 2.0 (cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:3) (cid:1006)(cid:856)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1012)(cid:853)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:258)jących na alternatywny przekaz treści multimedialnych oraz (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3) (cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3) przez tworzenie alternatywnych opisów zdjęć, filmów czy (cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:94)(cid:87)(cid:28)(cid:895)(cid:3)mogą korzystać z tych samych zasobów edukacyjnych, z których korzystają pozostali uczniowie(cid:1010)(cid:1013)(cid:856) (cid:3) (cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:3)metod nauczania połączone z dydaktyką cyfrową służy podnoszeniu (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)kompetencji uczniów, którzy choć korzystają na co dzień z technologii cyfrowych, najczęściej nie rozwijają w tym samym czasie potrzebnych umiejętności. Uczniowie mają niższy poziom umiejętności cyfrowych, niż można by się spodziewać. Biorąc pod uwagę, że współczesne miejsca pracy wymagają pracowników posiadających wiedzę w zakresie (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)ieczne jest więc, aby uczniowie zdobywali w szkole umiejętności wymagane do podejmowania pracy na aktualnym i przyszłym rynku (cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:1011)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) Podstawowym uzasadnieniem dla wykorzystania nowych technologii w szkole powinna być (cid:349)(cid:374)(cid:282)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:282)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) i umożliwienie uczniom poszukiwania własnej ścieżki, uczenia się we własnym tempie i stylu uczenia się, przygotowania do samodzielnego korzystania z zasobów edukacyjnych oraz przygotowania do dorosłego życia, w którym (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1010)(cid:1012)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:449)(cid:349)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:856)(cid:3) (cid:1010)(cid:1013)(cid:3)(cid:38)(cid:286)(cid:396)(cid:336)(cid:437)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:349)(cid:410)(cid:460)(cid:39)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:258)(cid:448)(cid:286)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:44)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:882)Blázquez, J., Rienties, B., Sangrà, A., Sargent, J., Scanlon, E., Whitelock, D.(2022). Innovating Pedagogy 2022: Open University (cid:47)(cid:374)(cid:374)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:367)(cid:410)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:60)(cid:286)(cid:455)(cid:374)es: The Open Universit; Pyżalski, J., Walter, N. (2021). (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3) (cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:3)–(cid:3)mapa głównych szans i zagrożeń. Przegląd i omówienie wyników najważniejszych badań związanych z kryzysową edukacją zdalną w Polsce. (cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:282)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:3) (cid:68)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:1011)(cid:1004)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:393)(cid:400)(cid:272)(cid:381)(cid:410)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:854)(cid:3)(cid:39)(cid:381)(cid:367)(cid:282)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:336)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:104)(cid:396)(cid:271)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:896)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:897)(cid:3)(cid:127)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:374)(cid:346)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:282)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3) (cid:90)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:272)(cid:336)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:373)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:4)(cid:373)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:296)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:896)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:897)(cid:3) (cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:3)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:400)(cid:876)(cid:87)(cid:47)(cid:87)(cid:890)(cid:100)(cid:286)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:890)(cid:94)(cid:381)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:890)(cid:68)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:890)(cid:38)(cid:349)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) 27 dzisiejsi uczniowie będą musieli stale(cid:3)ewoluować, aby nadążyć za stale zmieniającym się światem(cid:1011)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) • Podsumowując, zgodnie z perspektywą wyrażoną w koncepcji tzw. dziesięciościanu (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:1011)(cid:1006), kluczowym efektem edukacji jest uczeń pozbawiony nadmiarów i niedoborów edukacyjnych, czyli rozwijający się w sposób harmonijny. Cyfryzacja edukacji prowadzona z wykorzystaniem dydaktyki cyfrowej, w oparciu o pedagogikę cyfrową w sposób oczywisty oddziałuje na kształtowane w szkole kompetencje uczniów, również te określane jako tzw. kompetencje przyszłości(cid:3) (kreatywność, umiejętności logicznego(cid:3) i krytycznego myślenia, komunikacja interpersonalna i zdolność uczenia się przez całe życie)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1005)(cid:3)Pyżalski, J. (2019). Cyfrowa pedagogika medialna, w: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.) Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA. Pyżalski, J., Zdrodowska, A., Tomczyk, Ł., Abramczuk, K. (2019). Polskie badanie EU Kids Online 2018. Najważniejsze wyniki i wnioski, Poznań: (cid:116)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:286)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:282)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1006)(cid:3)Kwieciński Z. (2001). Dziesięciościan edukacji (składniki i aspekty –(cid:3)potrzeba całościowego ujęcia). W: T. Jaworska, R. Leppert (red.), Wprowadzenie do pedagogiki. Wybór tekstów (s. 31–38). Kraków: Oficyna (cid:116)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:856)(cid:3) 28 (cid:1009)(cid:856) Kształcenie i doskonalenie nauczycieli(cid:3) Przygotowanie nauczycieli zarówno do realizacji zajęć zgodnie z obowiązującą podstawą programową, jak i do wykorzystywania nowych technologii, w tym metod i narzędzi informatycznych, jest kluczowe dla rozwoju kompetencji uczniów w ogólności, a kompetencji (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) –(cid:3) w szczególności. Dotyczy to wszystkich nauczycieli, w tym nauczycieli (cid:349)(cid:374)formatyki. Kształcenie i doskonalenie powinno zapewnić nauczycielom wiedzę i umiejętności, w tym umiejętności praktyczne, niezbędne do przełożenia elementów transformacji cyfrowej na efekty nauczania w klasie, osiągnięcia uczniów i ich (cid:286)(cid:336)(cid:460)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:1011)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:75)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:336)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)do posługiwania się technologiami cyfrowymi i ich wykorzystania w nauczaniu i uczeniu się nie stoi na odpowiednim poziomie. Należy uzupełnić obecny standard kształcenia przygotowujący do (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:455)wania zawodu nauczyciela o współczesne treści, korelujące z zapisami podstawy programowej kształcenia ogólnego(cid:3) (cid:894)(cid:393)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:410)(cid:3) (cid:1006)(cid:895)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:437)(cid:449)(cid:460)ględniające nowoczesne metody kształcenia ((cid:393)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:3) W programach kształcenia i doskonalenia nauczycieli oraz w ich realizacji należy wyróżnić (cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:855)(cid:3)(cid:3) (cid:894)(cid:1005)(cid:895) (cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:3)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)–(cid:3)określenie, czego należy uczyć z danej dziedziny, znajomość przedmiotu nauczania, szersza niż przekazywana uczniom; (cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:895) znajomość teorii i pomocy dydaktycznych, w tym technologii cyfrowych,(cid:3)materiałów (cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)–(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:3)(cid:1008)(cid:895)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:854)(cid:3)(cid:3) (cid:894)(cid:1007)(cid:895) jak uczyć, by uczniowie osiągali przewidziane efekty –(cid:3) znajomość pedagogiki (cid:349)(cid:3)metodyki przedmiotu wzmocnionej technologią, praktyka edukacyj(cid:374)(cid:258)(cid:856)(cid:3)(cid:3)

(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1007)(cid:3)Według raportu TALIS –(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:94)(cid:437)(cid:396)(cid:448)(cid:286)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:853)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:258)wodowe nauczycieli ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości kształcenia i osiąganych przez uczniów wyników. Występuje istotna korelacja między udziałem nauczycieli w doskonaleniu zawodowym a ich efektywnością w klasie. Nauczyciele, którzy regularnie uczestniczą w szkoleniach i kursach doskonalenia zawodowego, często wykazują się lepszymi umiejętnościami pedagogicznymi, większą elastycznością w stosowaniu nowych metod nauczania oraz lepszą zdolnością do radzenia sobie z różnorodnością uczniów.(cid:3) 29

Funkcjonujący obecnie powszechny system(cid:3) kształcenia i doskonalenia nauczycieli, (cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:258)(cid:336)(cid:258)(cid:3)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:336)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:367)(cid:3) zamarło uniwersyteckie kształcenie przyszłych n(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) nauczycieli w zakresie wykorzystania technologii cyfrowych. Należy zwrócić uwagę, iż (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:381)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:393)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1006)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)–(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:853)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:1011)(cid:1008)(cid:3)mają możliwość uzyskania dofinansowania uczestnictwa w formach doskonalenia, w ramach środków wyodrębnionych w budżetach organów prowadzących szkoły określonych w wysokości 0,8 % planowanych rocznych środków (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:336)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:1011)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:410)(cid:374)(cid:455)(cid:3)jest fakt, iż z tych środków można dofinansować udział nauczycieli w zróżnicowanych formach doskonalenia, w tym seminariach, konferencjach, wykładach, warsztatach, szkoleniach, studiach podyplomow(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) oraz innych formach realizowanych przez placówki doskon(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) inne podmioty, których zadania statutowe obejmują doskonalenie zawodowe nauczycieli. Istnieje również możliwość dofinansowania kosztów udziału nauczycieli w formach kształcenia prowadzonych(cid:3)przez uczelnie i placówki doskon(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:410)ów(cid:3) wspomagania szkół oraz sieci współpracy i samokształcenia dla nauczycieli prowadzonych przez placówki doskonalenia nauczycieli, poradnie psychologiczno(cid:882)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:271)(cid:349)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:364)(cid:349)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1008)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1006)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)–(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:24)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1010)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) (cid:1011)(cid:1009)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1006)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)–(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1011)(cid:1004)(cid:258)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)Materię uszczegółowiono rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w spraw(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:296)(cid:349)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2628).(cid:3) 30 pedagogiczne. Należy zwrócić również uwagę, że(cid:3)nauczyciele różnych przedmiotów mogą uzyskać wsparcie w zakresie podejmowanych działań dydaktyczno(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:437)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) –(cid:3) doradców metodycznych zatrudnianych w placówkach doskonalenia nauczycieli, którym takie zadania powierzają(cid:3)kuratorzy oświaty(cid:853)(cid:3)tworząc jednocześnie sieć doradztwa metodycznego na terenie danego województwa. W tym kontekście należy zauważyć, że(cid:3)wśród wymogów dla osób, którym kurator może powierzyć zadania nauczyciela doradcy metodycznego znajdują się umiejętności z zakresu technolo(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:1011)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) Jest to warunek określony dla nauczycieli doradców (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)otów. W następstwie takiego stanu rzeczy można oczekiwać, że w ramach tworzonych sieci doradztwa metodycznego, wszyscy doradcy posiadają odpowiednią wiedzę i kompetencje, nie tylko w zakresie nauczania przedmiotu, ale także i wykorzystania nowoczesnych technologii w ramach realizacji zadań nauczyciela w szkole i w tym kontekście potrafią również udzielać wsparcia w ramach udzielanych (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:258)(cid:272)ji indywidualnych, realizacji zajęć otwartych i warsztatowych, organizowanych sieci współpracy u samokształcenia czy w ramach proponowanych przez siebie form doskonalenia (cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Przez kilka lat w szkołach były realizowane programy odnoszące się do podniesienia (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:3) (cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:364)(cid:437)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:3) (cid:4)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)katalog szkół, które mogły uczestniczyć w programie, a także dookreślano listę możliwych zakupów sprzętu informatycznego(cid:1011)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:460)kół uczestniczących (cid:3) w programie powinni być przeszk(cid:381)leni w zakresie obsługi zakupionych urządzeń (cid:3) i oprogramowania, a także uczestniczyć w konferencjach i szkoleniach z zakresu stosowania TIK w nauczaniu, w międzyszkolnych sieciach współpracy nauczycieli stosujących TIK (cid:3) w nauczaniu. W ramach realizacji programu stosowano zróżnicowane rozwiązania w zakresie (cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)–(cid:3)międzyszkolne sieci prowadzone przez jedną ze szkół, przez ośrodki doskonalenia nauczycieli. Należy podkreślić, że ocena wpły(cid:449)(cid:437)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:271)yła przedstawiana przez dyrektora danej placówki organowi prowadzącemu. Szkoły były również zapraszane do udziału w przedsięwzięciach realizowanych przez różne instytucje (cid:3) i w ramach projektów celowych(cid:1011)(cid:1012), ale także w ramach przedsięwzięć realizowanych (cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1010)(cid:3)Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie placówek doskonalenia (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:24)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1007)(cid:1012), z późn. zm.(cid:895), § 25 ust.(cid:3)(cid:1006)(cid:3)(cid:393)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:1010)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1011)(cid:3)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków, form i trybu realizacji Rządowego programu rozw(cid:349)(cid:361)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)cji uczniów i (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)–(cid:3)„Aktywna tablica” (cid:894)(cid:24)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1012)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:1011)(cid:1012)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:38)undację Orange –(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)–(cid:1006)023 objęto szkoleniami 82(cid:3)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1006)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:1007)(cid:1005)(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:853)(cid:3)34% przedmiotów humanistycznych, 23 % przedmiotów matematyczno(cid:882)przyrodniczych, 3 % nauczycieli informatyki); źródło: (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:296)(cid:396)(cid:400)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:437)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:373)(cid:455)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:882)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:876)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3) (cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)–(cid:3)projekt Politechniki Łódzkiej –(cid:3)obejmuje 652 placówki z Polski; źródło: 31 w poszczególnych województwach w ramach (cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:393)rogramów (cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:400)zczególnych województw czy Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. We wszystkich przypadkach nie można postawić tezy, ze realizacja przedsięwzięć gwarantowała osiągnięcie przez nauczycieli kompetencji określonych w p. 4. (cid:87)rogramy i projekty odnosiły się do danych grup nauczycieli (poziomy edukacyjne, typy placówek, nauczane przedmioty)(cid:3) często wykluczając nauczycieli z innych niż szkoły placówek oświ(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:400)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:381)(cid:882)pedagogicznych, bibliotek pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli, dla których istnieje możliwość uzyskania wsparcia i poszerzenia (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)przez udział w formach (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3) Ośrodek Rozwoju Edukacji(cid:3)(cid:894)(cid:75)(cid:90)(cid:28)(cid:895)(cid:1011)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Należy zwrócić uwagę, że(cid:3) realizowane na rzecz nauczycieli działania w kontekście podnoszenia kompetencji cyfrowych tylko częściowo przyniosły efekty. Egzamin z tego (cid:460)(cid:258)(cid:336)(cid:258)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:272)(cid:455)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:381)dzili w okresie edukacji zdalnej związanej z pandemią (cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)19. Z jednej strony pojawiały się oddolne ruchy wzajemnego wsparcia, na (cid:396)(cid:455)(cid:374)(cid:364)(cid:437)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:381)(cid:374)(cid:882)line ujawniały się firmy szkoleniowe, w przestrzeni internetowej udostępnianych(cid:3)zostało coraz więcej poradników, webinariów związanych z wykorzystaniem różnych aplikacji. Doświadczenia związane z koniecznością zapewnienia procesów edukacyjnych w trudnym dla wszystkich okresie z jednoczesnym poznawaniem kolejnych aplikacji i narzędzi cyfrowych, powiązanych z podejmowaniem prób przeniesienia życia szkolnego/klasowego do przestrzeni internetowych nie(cid:361)ednokrotnie powodowały frustrację i obawy środowiska pedagogicznego. Występujące zjawiska z tego okresu stały się przedmiotem zainteresowań(cid:3)naukowców(cid:1012)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Dla zagadnienia istotna jest również opinia samych zainteresowanych, czyli nauczycieli. W świetle raportu „Cyfrowa Szkoła 4.0” przygotowanego przez ekspertów Związku Cyfrowa Polska 75 % badanych wskazało potrzebę udziału w szkoleniach z zakre(cid:400)(cid:437)(cid:3)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3)(cid:87)otrzebę udziału w warsztatach dotyczących metod nauczania (cid:3) (cid:381)(cid:374)(cid:882)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)wskazało 59 %(cid:853)(cid:3)(cid:1009)(cid:1012)(cid:3)(cid:1081)(cid:3)–(cid:3)dostępu do platform e(cid:882)learningowych lub umiejętności zaadoptowania programów nauczania do środowiska on(cid:882)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:1009)(cid:1009)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:1012)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:272)(cid:373)(cid:349)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:373)(cid:381)(cid:282)(cid:876)(cid:393)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:876)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:346)(cid:393)(cid:845)(cid:349)(cid:282)(cid:1089)(cid:1008)(cid:1008)(cid:1010)(cid:1011)(cid:1008)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3) Stowarzyszenie „Miasta w Internecie”; źródło: (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:381)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1013)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:856)(cid:3) (cid:1012)(cid:1004)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:258)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:373)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3) pod red. Jacka Pyżalskiego; publikacja dostępna w wersji (cid:381)(cid:374)(cid:882)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:882) (cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:876)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:876); Morańska D., Kompetencje cyfrowe nauczycieli. Raport z badań.(cid:3) (cid:1012)(cid:1005)(cid:3)Cyfrowa szkoła 4.0. Raport Związk(cid:437)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:890)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:890)(cid:94)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:890)(cid:1008)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:3)(cid:894)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:895)(cid:856)(cid:3) 32 (cid:1010)(cid:856) (cid:116)(cid:455)(cid:393)(cid:381)sażenie uczniów, nauczycieli i szkół(cid:3)

(cid:94)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)głównie (cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:437)(cid:3)szkoły. Należy jednak zauważyć, że korzystanie przez uczniów i nauczycieli z technologii cyfrowych poza szkołą jest równie ważne dla ich (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:3)pokazał okres pandemii(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013). Zwłaszcza uczniowie, mając wcześniej możliwość zetknięcia się z technologią cyfrową podczas zajęć z informatyki w szkołach, zmuszeni do pozostania w domu, nie mieli większego problemu z przeniesieniem się do świata wirtualnego i uczestniczenia w zajęciac(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:455)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:3) (cid:3) 33 Szkoły w Polsce mimo realizacji wielu projektów mających na celu rozwój i modernizację (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:894)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:3) (cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3) Cyfrowa szkoła(cid:853)(cid:3) (cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:3) (cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:3) (cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3) (cid:62)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:3) Przyszłości(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:3)Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej), nadal posiadają potrzeby w zakresie dostępu do nowoczesnego sprzętu (cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) dla uczniów i nauczycieli oraz odpowiednio sprawnych połączeń internetowych. Sprzęt naturalnie starzeje się i przestarzały sprzęt, aby spełniać aktu(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:853)(cid:3)powinien być zastępowany nowym. (cid:87)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:282)(cid:410)(cid:381)(cid:3) szkoły ponadpodstawowe finalnie nie zostały objęte programem doposażenia Laboratoria Przyszłości. Z danych Systemu Informacji Oświatowej (SIO) wynika, że w latach (cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:271)(cid:258)(cid:3)(cid:364)(cid:381)mputerów wzrosła o 11(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:894)(cid:460)(cid:3)(cid:1005)(cid:3)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1004)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:1005)(cid:3)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1010)(cid:3)(cid:1011)(cid:1004)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:258)(cid:364)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3) to stanem zadowalającym. Sytuację również częściowo poprawiły interwencje finansowane ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój. Wedle wyników ewaluac(cid:361)(cid:349)(cid:3)„Wpływ polityki spójności 2014–2020 na system kształcenia i szkolenia”(cid:1012)(cid:1006)(cid:3) poprawie uległa infrastruktura oraz wyposażenie szkół, choć skala tego typu interwencji (cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3) zdecydowanie niewystarczająca.(cid:3) (cid:75)(cid:271)(cid:400)(cid:286)(cid:396)(cid:449)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)potwierdzana przez wyniki innych badań. W(cid:3)świetle badań prowadzonych przez Związek Miast Polskich (cid:894)(cid:127)(cid:68)(cid:87)(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3)ORE w zdecydowanej większości nauczyciele mają możliwość korzystania z komputerów w salach lekcyjnych (wszystkich –(cid:3)(cid:1011)(cid:1012)(cid:3)(cid:1081)(cid:853)(cid:3)większości –(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:1012)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:94)(cid:47)(cid:75)(cid:3)wskazują, że w publicznych szkołach dla dzieci i młodzieży z wyłączeniem szkół specjalnych w 2023 r(cid:856)(cid:3)tylko niespełna połowa komputerów (48,2(cid:3)%) miała mniej niż 5 lat. 51,2(cid:3)% komputerów przekraczało ten wiek, a 14,1(cid:3)% stanowił sprzęt starszy niż 10 lat (zob. wykres(cid:3) (cid:1005)(cid:3) poniżej). Dla porównania, wedle badań firmy Lenovo nad infrastrukturą komputerową sektora małych i średnich przedsiębiorstw sprzęt ten wymieniany był tam co 2 do 5 lat(cid:1012)(cid:1008). Jest to podyktowane m.in. tym, że nowsze komputery (cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:286)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:336)(cid:381)(cid:381)(cid:400)(cid:460)czędne(cid:1012)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:1006)(cid:3)Materiały z ewaluacji dostępne są na portalu Ministerstwa Funduszy i Rozwoju Regionalne(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:894)(cid:460)(cid:381)(cid:271)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:455)(cid:876)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:349)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:876)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:882)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:876)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882) (cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:876)(cid:449)(cid:393)(cid:367)(cid:455)(cid:449)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:882)(cid:374)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:882)(cid:364)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:349)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:1012)(cid:1007)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:876)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:3) (cid:1012)(cid:1008)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:367)(cid:282)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:374)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:876)(cid:58)(cid:437)(cid:460)(cid:882)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:455)(cid:882)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:296)(cid:349)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:882) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:853)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1009)(cid:1004)(cid:1006)(cid:856)(cid:346)(cid:410)(cid:373)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:1012)(cid:1009)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:393)(cid:272)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:882)(cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:882)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:286)(cid:361)(cid:882)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:882)(cid:373)(cid:455)(cid:400)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:460)(cid:853)(cid:374)(cid:853)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1010)(cid:1004)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) 34 Wykres 1. Liczba komputerów w publicznych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży z wyłączeniem szkół specjalnych w latach 2020–2023 wg kryterium wieku sprzętu

2020 2021 2022 2023 [N=1 023 840] [N=1 039 933] [N=1 056 768] [N=1 136 701] poniżej 5 lat między 5 a 10 lat powyżej 10 lat Źródło: SIO Dostęp do sprzętu jest nieznacznie większy w szkołach o większej liczbie uczniów. W trzech czwartych szkół (72(cid:3)%) sale wyposażone są w sprzęt prezentacyjny (wszystkie –(cid:3)(cid:1007)(cid:1006)(cid:3)(cid:1081)(cid:853)(cid:3) większość –(cid:3) (cid:1008)(cid:1004)(cid:3) %). Dostęp ten jest lepszy w szkołach podstawowych i nie koreluje z wielkością szkoły. Nieznacznie gorszy dostęp do sprzętu (cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:373)(cid:3) (województwa: lubelskie, podkarpackie, podlaskie). Potwierdzają to dane z SIO(cid:855)(cid:3)największy odsetek najstarszych komputerów odnotowano w woj. lubelskim (17(cid:3) (cid:1081)(cid:895)(cid:853)(cid:3) (cid:364)(cid:437)(cid:361)(cid:258)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:373)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:364)(cid:258)(cid:396)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:393)(cid:381)(cid:3)(cid:1005)(cid:1010)(cid:3)%). Najmniej tego typu komputerów(cid:3) było w woj. lubuskim (10(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1005)(cid:3)%) i warmińsko(cid:882)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:437)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:349)(cid:3) najwięcej komputerów najnowszych, czyli mających do 5 lat było w woj. podlaskim (55(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:853)(cid:3) (cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1009)(cid:1007)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1009)(cid:1005)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:373)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:373)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3) (cid:894)(cid:393)(cid:381)(cid:3)(cid:1008)(cid:1008)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:364)(cid:258)(cid:396)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1008)(cid:1009)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:856)(cid:3) 35 Mapa 1. Odsetek komputerów mających poniżej 5 lat i powyżej 10 lat w publicznych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży z wyłączeniem szkół specjalnych (cid:3) Źródło: SIO, 2023 Obok komputerów dla uczniów i nauczycieli istotne są w kontekście cyfryzacji również tablice multimedialne, na których prezentuje się treści uczniom. Ponadto sprzętem, który w (cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:3)Laboratoria Przyszłości(cid:3)pojawił się w istotnej 36 (cid:400)kali w polskich szkołach były drukarki 3D. W przypadku tych drugich odnotowano wzrost o (cid:1008)(cid:1007)(cid:1012)(cid:3)%, zaś w przypadku pierwszych był to wzrost 17(cid:3)% (zob. wykres poniżej). W 2023 r(cid:856)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3) SIO zgłoszono najwięcej drukarek 3D(cid:3)w woj. mazowieckim (1008), małopolskim (794(cid:895)(cid:3)(cid:349)(cid:3) śląskim (701). Powiatem, w którym wskazano najwięcej drukarek 3D jest m.st. Warszawa (170), m. Kraków (99), powiat poznański (86) i m. Łódź (76). Natomiast najmniej ich było w woj. zachodniopomorskim (67), lubuskim (163) i świętokrzyski(cid:373)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:410)(cid:258)mi, w których nie odnotowano żadnej drukarki 3D są następujące powiaty: chodzieski, kościański, łobeski, myśliborski, sierpecki i m. Świnoujście. Średnio na województwo przypadało 461 drukarek (cid:1007)(cid:24)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:373)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:349)(cid:373)(cid:286)(cid:282)ialnych najwięce(cid:361)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:364)(cid:367)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3) woj. mazowieckim (8102), małopolskim (6655) i wielkopolskim (5467), głównie w takich powiatach, jak m.st. Warszawa (1415) czy m. Kraków (781). Najmniej tablic multimedialnych było w woj. zachodniopomorskim (464), podlaskim (1572) i(cid:3) lubuskim (1624). Wśród powiatów najmniej tablic multimedialnych odnotowano w powiecie krotoszyńskim (3), goleniowskim (4), gryfickim (5) i m. Koszalin (8). Średnio na województwo przypadało 3764 (cid:410)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:373)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:349)(cid:373)(cid:286)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) Wykres 2. Liczba tablic multimedialnych i drukarek 3D w latach 2020–2023 w publicznych szkołach dla dzieci i młodzieży z wyłączeniem szkół specjalnych 120 000 14 000 98654 100 000 84186 87842 89673 12 000 11708 10 000 80 000 8 000 60 000 8764 6 000 40 000 4312 4 000 20 000 2 000 2176 0 0 2020 2021 2022 2023 Liczba tablic multimedialnych Drukarki 3D Źródło: SIO, 2020–2023 Drugim aspektem cyfryzacji w szkolnictwie jest zapewnienie stabilnego dostępu do (cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:437)(cid:856)(cid:3) (cid:69)(cid:349)(cid:286)(cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:258)tecznie sprawna infrastruktura sieciowa w szkole uniemożliwia korzystanie z aktualizowanych zasobów edukacyjnych przez Internet w dowolnej sali lekcyjnej. Dostęp do Internetu jest standardem we wszystkich szkolnych salach lekcyjnych (cid:894)(cid:272)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:127)(cid:68)(cid:87)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:75)RE zadeklarowało 81(cid:3)% szkół). Jednak problem stanowi niska przepustowość łączy, ponieważ blokuje ona sprawny dostęp do zasobów wielu serwisów edukacyjnych. Deklarowana przepustowość okazjonalnie pozwala na komfortowe (cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)u i uniemożliwia symultaniczne wykorzystywanie zasobów multimedialnych i transmisję z większej liczby sal. Natomiast na ogół respondenci oceniali jakoś posiadanego przez szkoły łącza jako dobre (wskazało tak 84(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:271)(cid:374)(cid:258)(cid:3) ocena wskazywać może na małe oczekiwania respondentów wobec szkolnych sieci. W 37 polskich szkołach –(cid:3)wg wyników badania ZMP i ORE –(cid:3)dominują co prawda światłowody (84(cid:3) % szkół), ale w przypadku 85(cid:3)% z nich przepustowość łącza internetowego nie przekraczała (cid:1009)(cid:1004)(cid:1004)(cid:68)(cid:271)(cid:876)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:3)(cid:1008)(cid:1008)(cid:3)% przypadków nie było to nawe(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:68)(cid:271)(cid:876)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:455)(cid:367)(cid:364)(cid:381)(cid:3)(cid:1007)(cid:3)% badanych szkół deklarowało, że posiadane przez nich łącze posiada przepustowość na poziomie przewyższającym 1 Gb/s. Nieznacznie częściej wskazywano, że w szkołach wykorzystuje się łącze bezprzewodowe (56(cid:3)%) niż podłączenie kablowe (40(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:1012)(cid:1010)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) stopnia potwierdzają dan(cid:286)(cid:3)z SIO. Według nich łącze poniżej 500Mb/s posiada 92(cid:3)% szkół w (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:361)(cid:367)(cid:286)(cid:393)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:364)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:336)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:1005)(cid:1005)(cid:3) % szkół z łączem powyżej 500 Mb/s. Z kolei najsłabsza(cid:3)sytuacja łączy dotyczy woj. opolskiego (cid:894)(cid:1007)(cid:3)% szkół z najszybszym łączem) i podkarpackiego (4(cid:3)% szkół). Dodatkowo zauważyć trzeba, że w woj. podkarpackim odnotowano najwyższy odsetek (65(cid:3)%) szkół mających łącze do 100 (cid:68)(cid:271)(cid:876)(cid:400)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:1010)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:876)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:455)(cid:856)(cid:3) 38 Mapa 2. Odsetek publicznych szkół podstawowych i ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży z wyłączeniem szkół specjalnych mających łącza internetowe powyżej 500 Mb/s i poniżej 100 Mb/s (cid:3) Źródło: SIO, 2023 Potrzeba wsparcia kształcenia technicznego w kontekście cyfryzacji szkół znalazła częściowe odzwierciedlenie w programie „Laboratoria Przyszłości”. Program ten wspierał edukację 39 zgodną z koncepcją STEAM (nauka, technologia, inżynieria, sztuka oraz matematyka). Celem programu było budowanie(cid:3) kompetencji kreatywnych i technicznych wśród uczniów, zapewnienie szkołom dostępu do nowoczesnych technologii, wyrównanie szans uczniów w całej Polsce oraz dostarczenie mechanizmów umożliwiających współpracę między szkołami. (cid:69)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:3) (cid:460)(cid:336)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:3) rozpoczęciem projek(cid:410)(cid:437)(cid:3) niewielka liczba szkół posiadała (cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:100)(cid:28)(cid:4)(cid:68)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3) wyposażenie stanowisk kupiło niewiele ponad 40(cid:3)% ankietowanych szkół(cid:1012)(cid:1011)(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:286)(cid:3) potrzeba doskonalenia wyposażenia pracowni technicznych w celu prowadzenia skute(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3) i harmonijnej cyfryzacji edukacji, która nie pomija znaczenia kompetencji manualnych uczniów.(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:1011)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:437)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)ia Przyszłości przeprowadzonej przez Fundację EdTech Poland dostępne na stronie internetowej: https://edtechpoland.pl/wp(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:876)(cid:437)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:258)(cid:282)(cid:400)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:876)(cid:1004)(cid:1005)(cid:876)(cid:62)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:258)(cid:882) (cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:455)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:455)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:856)(cid:3) 40 (cid:1011)(cid:856) Kształcenie(cid:3)cyfrowych specjalistów(cid:3) Zapotrzebowanie na umiejętności, wiedzę i kompetencje w obszarze cyfryzacji stało się faktem. Osoby wchodzące na rynek pr(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3)–(cid:3)bez względu na ukończone etapy oraz kierunki (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)–(cid:3)muszą potrafić dobierać, stosować i krytycznie oceniać narzędzia i metody pracy w środowisku cyfrowym. Wynika stąd potrzeba szeroko rozumianej edukacji cyfrowej już od momentu wejścia na ścieżkę edukacji formalnej.(cid:3) Współczesny świat wymaga od niemal każdej profesji umiejętności korzystania z programów (cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:271)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:373)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:364)(cid:349)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:3) ramach kształcenia w dowolnym zawodzie lub ogólnokształcącego konieczna jest nauka efektywnego korzystania z zasobów i narzędzi cyfrowych specyficznych dla danego (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:437)(cid:876)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Na tym tle należy także podkreślić to, że narzędzia cyfrowe wprowadziły rewolucję w sposobach współpracy zespołów ludzi i są je(cid:361)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) miejscem, niezależnie, czy zespół pracuje w jednym budynku lub nawet pomieszczeniu, czy członkowie zespołu są fizycznie oddaleni od siebie o tysiące kilometrów. Uczenie współpracy, kompetencji kluczowej, która powinna być kształtowana na wszystkich przedmiotach nie może się odbywać z pominięciem środowiska cyfrowego.(cid:3) Mówiąc edukacja cyfrowa mamy na myśli dwa obszary: rozwój kompetencji cyfrowych osób uczących się oraz pedagogiczne wykorzystanie technologii cyfrowych (cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:286)(cid:367)(cid:437)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3) (cid:437)(cid:367)(cid:286)(cid:393)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)u nauczania. W niniejszej części diagnozy skoncentrujemy się na pierwszym z nich jako procesie, w efekcie którego uczniowie i uczennice mają się stać cyfrowymi (cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Kompetencje cyfrowe osób uczących się można podzielić na trzy obszary: wiedzę, umiejętności oraz kompetencje społeczne. Zatem osoba uchodząca za cyfrową specjalistkę/cyfrowego specjalistę powinna wiedzieć, z jakich narzędzi korzystać, gdzie je można znaleźć, potrafić z nich korzystać, jak również być refleksyjnym, krytycznym, a zarazem kreatywnym (a nie tylko odtwórczym) użytkownikiem/kreatywną użytkowniczką. W świecie pędzącego rozwoju technologii nie można pominąć konieczności wypracowania postawy uczenia się przez całe życie ((cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Bazę dla rozwoju kompetencji cyfrowych, w szczególności tych zaawansowanych, są (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:349)(cid:361)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:3) w Polsce długą(cid:3)historię(cid:1012)(cid:1012)(cid:856)(cid:3)(cid:75)(cid:271)(cid:286)(cid:272)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)w systemie oświaty (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:1012)(cid:3)Sysło, M. M. (2014). The first 25 years of computers in edu(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:855)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1010)(cid:1009)–(cid:1005)(cid:1013)(cid:1013)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:296)(cid:367)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3) (cid:44)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:258)(cid:396)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1010)(cid:1010)(cid:882) 41 ma miejsce począwszy od szkoły podstawowej, przede wszystkim w ramach odrębnego obowiązkowego przedmiotu, co nie jest rozwiązaniem powszechnie stosowanym w krajach (cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:1012)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) Elementy edukacji cyfrowej są obecne w Polsce (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)tkich etapach kształcenia formalnego, już od etapu wychowania przedszkolnego. Ich zakres różni się między sobą. Wydaje się, że na pierwszy plan wysuwają się takie kompetencje, jak umiejętność krytycznej analizy odbieranych treści, umiejętność wyszukiwania (cid:460)arówno treści, jak i narzędzi (np. programów lub aplikacji) potrzebnych do prowadzonych działań, czy świadomość różnorakich zagrożeń niesionych przez świat cyfrowy i umiejętność ochrony przed nimi. Wskazują na to Europejskie Ramy Kompetencji Cyfrowych dla(cid:3)Obywateli, znane również jako (cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:853)(cid:3)które szczegółowo opisują modelowe kompetencje (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:3)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) pięć obszarów:(cid:3) (cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:410)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:854)(cid:3) 2) komunikację oraz współpracę;(cid:3) 3) tworzenie treś(cid:272)(cid:349)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:854)(cid:3) 4) bezpieczeństwo;(cid:3) 5) rozwiązywanie problemów.(cid:3) Wymienione powyżej obszary edukacji cyfrowej są niezbędne dla pracowników i pracownic wszystkich branż –(cid:3) bez względu na to, czy są wyspecjalizowanymi programistami, czy (cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:410)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)jącymi(cid:3) z maszyn sterowanych za pomocą nowoczesnego oprogramowania. Zatem cyfrowa edukacja dziedzinowa/branżowa uczniów i uczennic powinna przenikać się z cyfrową edukacją ogólną. Powinna również bazować na dobrej, (cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)logiki, o czym była mowa podczas XX (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:449)(cid:272)(cid:437)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3) Kopernika w Toruniu. Konferencji przyświecało hasło Kształcenie informatyczne drogą do cyfrowej transformacji społeczeństwa(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:367)(cid:286)genci związani z nauczaniem, jak wychowawcy czy nauczyciele, podkreślali konieczność nauki uczniów i uczennic zasad logicznego myślenia (cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:396)(cid:455)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346), jak również konieczności nabywania wiedzy (nie tylko informacji o źródłach wiedzy), która stanowi podstawę dla wykształcenia postawy analitycznej, (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1006)(cid:1013)(cid:1004)(cid:854)(cid:3)Sysło, M. M.(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3)Od Elementów Informatyki po Informatykę dla wszystkich uczniów (1985–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:3)(cid:1004)(cid:1007)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:853)(cid:3)(cid:1009)(cid:1007)–(cid:1010)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1012)(cid:1013)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3) (cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:876)(cid:1006)(cid:1010)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1004)(cid:1010)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:455)(cid:282)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3) szkołach w Europie. Luxembourg: Publications Office of the European Union(cid:853)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1013)(cid:1011)(cid:876)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1011)(cid:1006)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) 42 niezbędnej w życiu i pracy każdego obywatela, bez względu na rodzaj wykonywanej pracy i branżę.(cid:3) Za bardzo ważne dla wykorzystania TIK uważa się wykształcenie umiejętności tzw. myślenia (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:1013)(cid:1004). Została ona włączona do konstruktu rozumowania matematycznego (cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)pokazują, że polscy piętnastolatkowie gorzej, niż we wcześniejszej edycji badania, poradzili sobie w obszarze umiejętności matematycznych. Plasowali się powyżej średniej, wyliczonej dla 37 krajów członkowskich OECD. Ze wszystkich badanych krajów w tym obszarze najlepiej poradzili sobie uczniowie z Singapuru, zaś z Europy –(cid:3)z Estonii. Co istotne, “kraje o podobnym średnim wyniku mogą się różnić pod względem odsetka uczniów o niskich wynikach lub uczniów osiągających najlepsze wyniki” (PISA 2022, s. 21). Oddajmy jeszcze głos autorom raportu z badania PISA 2022: “Uczniowie z poziomu 1. radzą sobie z typowymi zadaniami, w których (cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3)dane są bezpośrednio podane, a zadane pytania są proste. Potrafią wykonać czynności rutynowe, postępując zgodnie z podanym prostym przepisem i podejmują działania oczywiste, wynikające wprost z treści zadania. Uczniowie osiągający poziom 5. potrafią modelować złożone sytuacje, identyfikując ograniczenia i precyzując zastrzeżenia. Umieją porównywać, oceniać i wybierać odpowiednie strategie rozwiązania problemu. Ich rozwiązania zadań pokazują, że potrafią krytycznie ocenić swoje działania, przedstawić swoją interpretację i sposób rozumowania, używając do tego odpowiednich reprezentacji, w tym symbolicznych i formalnych. Warto zauważyć, że w 2022 r. odsetek uczniów na najniższych poziomach umiejętności jest znacząco wyższy niż we wcześniejszych edycjach badani(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:856)(cid:3) W najnowszej edycji badania aż 23 % polskich uczniów znajduje się poniżej poziomu 2. i odsetek ten jest najwyższy od 2003 r. W żadnej z poprzednich edycji badania wskaźnik ten nie był aż tak wysoki i jest to sygnał alarmowy dla polskiego systemu ed(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:286)(cid:3) wcześniejszych edycjach badania najwięcej uczniów na poziomach poniżej 2. odnotowano w 2006 i 2009 r. (20 %), jednak od tego czasu, do 2022 r., liczba uczniów o najniższych umiejętnościach systematycznie malała”. Dodajmy, że nieco lepsze wyniki (cid:449)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) osiągnęli chłopcy niż dziewczęta. Wyniki badania pozwalają wnioskować, że poziom kompetencji cyfrowych ówczesnych 15(cid:882)latków w 2025 r., czyli gdy osiągną 18 lat i część z nich zakończy edukację formalną, będzie daleki od wymogów zmieniającego się (cid:396)(cid:455)(cid:374)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3) Aby przeciwdziałać takim deficytom w przyszłości,(cid:3)należy zoptymalizować proces kształcenia dzieci i młodzieży. Przykładem mogą być doświadczenia estońskie. Dzisiejszy wysoki poziom edukacji cyfrowej w tym kraju jest efektem kilku działań:(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1013)(cid:1004)(cid:3)(cid:17)(cid:381)(cid:272)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:364)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)–(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 43 ● (cid:449)(cid:455)posażenia już w (cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:1013)(cid:1004)(cid:882)tych XX wieku wszystkich szkół w komputery stacjonarne, laptopy, dostęp do internetu i szkoleń z zakresu IT,(cid:3) ● otwarcia dostępu do danych z obszaru edukacji –(cid:3) są publiczne i dostępne w (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3) ● materiały do nauki na wszystkich etapach, we wszystkich rodzajach szkół są dostępne (cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:853)(cid:3) ● kompetencje cyfrowe są uznawane za jedne z podstawowych kompetencji nabywanych w procesie kształcenia,(cid:3) ● wiele szkół i przedszkoli zatrudnia ekspertów (ang. educational technologists) wspierających nauczycieli i nauczycielki w obszarze cyfryzacji.(cid:3) Z potrzebą skoku cywilizacyjnego w obszarze edukacji poradził sobie również Singapur. Prof. Inetta Nowosad upatruje przyczyn tego sukcesu w następujących czynnikach:(cid:3) ● dalekowzroczności, tj. pla(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:449)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:1007)(cid:1004)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:853)(cid:3) ● zależności –(cid:3)rozumianej jako ścisła współpraca Ministerstwa Edukacji(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:460)(cid:286)(cid:3) szkołami,(cid:3) ● rozwoju społecznego i gospodarczego –(cid:3)inwestowaniu poważnych kwot w edukację,(cid:3) ● śmiałości, tj. odważnych pub(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:449)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:455)(cid:853)(cid:3) ● (cid:373)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:410)(cid:381)(cid:364)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)–(cid:3)niewiązaniu pochodzenia etnicznego, wyznania itp. z dostępem do (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3) ● równości –(cid:3)dążenia do zmniejszenia luk w osiągnięciach,(cid:3) ● (cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:381)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) –(cid:3) rygorystycznych wymogach dla egzaminów na różnych(cid:3) (cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3) ● (cid:364)(cid:258)(cid:393)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:3)–(cid:3)wysokiej klasy specjalistach w roli nauczycieli i dyrektorów placówek oświatowych,(cid:3) ● wysokim statusie edukacji w ocenie społecznej,(cid:3) ● odpowiedzialności szkoły oczekiwanej/wymaganej przez służby publiczne, (cid:3) ● (cid:336)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:373)(cid:437)(cid:3) kształceniu –(cid:3) znajomości i internalizacji nowoczesnych rozwiązań międzynarodowych,(cid:3) ● podejściu systemowemu –(cid:3)priorytetem jest współpraca i zrozumienie.(cid:3) Myśląc o edukacji cyfrowej należy rozważnie korzystać z nowych technologii. Ścieżkę tę obrało już kilka państw. Jednym z ostatnich jest Norwegia, w której od 2024 r. wprowadzono restrykcyjny zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz smartwatchy. Przyczyną tej decyzji były wyniki badań PISA i PIRLS, które wykazały negatywny wpływ nadmiernego (cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:3)technologii cyfrowych na umiejętności poznawcze uczniów. Podobne decyzje, acz zróżnicowane np. dla różnych etapów kształcenia, podjęły Portugalia, Francja, czy Grecja. W innych decyzje te pozostawiono władzom regionalnym (Niemcy, Hiszpania). Obecny w (cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)kich placówkach oświatowych kierunek ograniczania korzystania z telefonów 44 komórkowych wpisuje się w światowy trend, jakkolwiek jego skuteczność uzależniona jest (cid:381)(cid:282)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:364)(cid:449)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:336)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:449)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3) (cid:127)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:856)(cid:3) (cid:90)(cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3) (cid:87)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:410)(cid:437)(cid:3) Badań Edukacyjnych (IBE), który rokrocznie przeprowadza badania dotyczące prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, rynek pracy idzie w kierunku zapotrzebowania na specjalistów ds. sztucznej inteligencji, np. inżynierów z zakresu (cid:94)I, specjalistów ds. ety(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:47)(cid:853)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:282)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:94)I, inżynierów ds. przetwarzania języka naturalnego, specjalistów z zakresu komunikacji z modelami (cid:94)(cid:47)(cid:3)(cid:349)(cid:410)(cid:282). W kontekście wyników badania PISA 2022 widać, że polska młodzież nie jest wystarczająco przygotowana do podjęcia pracy w ww. zawodach.(cid:3) Edukacja cyfrowa wydaje się być nierozerwalnie związana z podejściem do uczenia się przez całe życie (ang. Lifelong learning) od lat promowanym przez Unię Europejską, której emanacją w Polsce jest Zintegrowany System Kwalifikacji, a zwłaszcza jego część obejmująca (cid:364)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:374)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)wolnorynkowe to triada: wiedza, umiejętności i (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)ncje społeczne wymagane do realizacji konkretnych zadań zawodowych, które zostały sprawdzone i potwierdzone przez uprawnioną instytucję. Inaczej mówiąc, (cid:364)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) wolnorynkowa składa się z opisanych efektów uczenia się w ww. trzech obszarach, jakie dany kandydat potwierdził w wystandaryzowanym procesie przed umocowaną komisją ekspertów, przy(cid:3)czym nie ma znaczenia sposób ich nabycia. Wiedza oznacza zbiór opisów obiektów i faktów, zasad, teorii oraz praktyk, przyswojonych w procesie uczenia się, odnoszących się do dziedziny uczenia się lub działalności zawodowej, umiejętności –(cid:3)przyswojoną w procesie uczenia się zdolność do wykonywania zadań i rozwiązywania problemów właściwych dla dziedziny uczenia się lub działalności zawodowej, zaś kompetencje społeczne –(cid:3)rozwiniętą w toku uczenia się zdolność kształtowania własnego (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:258)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)o i odpowiedzialnego uczestniczenia w życiu zawodowym i społecznym, z uwzględnieniem etycznego kontekstu własnego postępowania. Kwalifikacje te stanowią odpowiedź na zmienne zapotrzebowanie rynku pracy, mogą więc być doskonałym narzędziem standaryzacji pojawiających się na rynku pracy nowych zawodów czy zapotrzebowania na nowe kompetencje, a przez to stanowić uzupełnienie edukacji formalnej. Jest to istotne narzędzie reagowania na szybkie przemiany technologiczne we wszystkich branżach.(cid:3) Podsumowując, po stronie deficytów należy zapisać: brak jednoznacznej definicji, nachodzenie na siebie pojęć cyfryzacja i informatyzacja, kwalifikacje części kadry (nauczycieli i nauczycielek), dostępność szkoleń, narzędzi, walidacji, brak perspektywy wieloletniej w (cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:286)(cid:3)edukacyjnej państwa. Główne wyzwania i sposoby poradzenia sobie z nimi (gł. działania władz publicznych) to: przygotowanie dzisiejszych uczniów do nabycia takich kwalifikacji i do procesu samokształcenia, aby na koniec formalnego kształcenia byli gotowi 45 (cid:282)(cid:381)(cid:3)wykonywania zawodów, które dopiero się pojawiają (w tym zw. ze sztuczną inteligencją), dzięki postawie kreatywności, myślenia krytycznego; edukacja kadry pedagogicznej dla wszystkich etapów kształcenia.(cid:3) (cid:3) 46 (cid:1012)(cid:856) Cyfrowe bezpieczeństwo(cid:3) (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)(cid:373)(cid:437)(cid:400)(cid:349)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)iać nabycie podstawowej wiedzy i umiejętności z zakresu cyfrowego bezpieczeństwa ze względu na szeroki dostęp obywateli, w tym dzieci i młodzieży (cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:1013)(cid:1005)(cid:853)(cid:3)(cid:1013)(cid:1006)(cid:853)(cid:3)(cid:1013)(cid:1007)(cid:3)oraz wzrost zagrożenia cyberprzestępstwami(cid:1013)(cid:1008). Zagrożenia w internecie rosną, a dezinformacja została uznana za jeden z najbardziej destabilizujących czynników dla społeczeństw europejskich(cid:1013)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) Wskazane jest, by edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa była dostępna na jak najwcześniejszym etapie dostępu dzieci i młodzieży do cyberprzestrzeni(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:367)(cid:286)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:3) wejściem w świat cyfrowy, co oznacza, że powinna być prowadzona już na etapie (cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:1013)(cid:1010)(cid:853)(cid:3)(cid:1013)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Programy nauczania wszystkich przedmiotów powinny uwzględniać aktualną wiedzę oraz kłaść nacisk na rozwijanie wiedzy i umiejętności służących bezpieczeństwu cyfrowemu, w tym ochronie urządzeń elektronicznych i treści cyfrowych(cid:853)(cid:3)świadomości i rozumienia ryzyka, zagrożeń w środowisku cyfrowym i środków bezpieczeństwa(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:272)(cid:346)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:410)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1013)(cid:1005)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:1007)(cid:856)(cid:1004)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:1006)(cid:1009)(cid:1013)(cid:1007)(cid:853)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:882) (cid:395)(cid:437)(cid:381)(cid:410)(cid:69)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:882)(cid:1007)(cid:1004)(cid:395)(cid:437)(cid:381)(cid:410)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013).html i Rodzice „Nastolatków 3.0” Raport z badania ogólnopolskiego, NASK, 2019 (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:876)(cid:1006)(cid:1009)(cid:1012)(cid:1010)(cid:853)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:395)(cid:437)(cid:381)(cid:410)(cid:90)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:882)(cid:69)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:882)(cid:1007)(cid:1004)(cid:395)(cid:437)(cid:381)(cid:410)(cid:856)(cid:346)(cid:410)(cid:373)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1006)(cid:3)Smahel, D., Machackova, H., Mascheroni, G., Dedkova, L., Staksrud, E., Ólafsson, K., Li(cid:448)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:44)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:271)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:104)(cid:3)(cid:60)(cid:349)(cid:282)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:855)(cid:3)(cid:94)(cid:437)(cid:396)(cid:448)(cid:286)(cid:455)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:104)(cid:3)(cid:60)(cid:349)(cid:282)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:3) 10.21953/lse.47fdeqj01ofo; Pyżalski, J., Zdrodowska, A., Tomczyk, Ł., Abramczuk, K. (2019). Polskie badanie EU Kids Online 2018. Najważniejsze wyniki i wnioski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM. (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:374)(cid:856)(cid:349)(cid:272)(cid:373)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:400)(cid:876)(cid:1012)(cid:1009)(cid:1010)(cid:1011)(cid:1004)(cid:272)(cid:258)(cid:272)(cid:882)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1011)(cid:882)(cid:1008)(cid:272)(cid:1004)(cid:1011)(cid:882)(cid:1013)(cid:1009)(cid:1008)(cid:286)(cid:882)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1009)(cid:282)(cid:1012)(cid:1010)(cid:1009)(cid:1006)(cid:286)(cid:1004)(cid:296)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1007)(cid:3)United Nations Children’s Fund and International Telecommunication Union (2020). How many children (cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:455)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:393)(cid:286)(cid:381)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:346)(cid:258)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:346)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:845)(cid:3)(cid:28)(cid:400)(cid:410)(cid:349)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3) (cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:122)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:47)(cid:18)(cid:28)(cid:38)(cid:856)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:296)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:367)(cid:282)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:455)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:336)(cid:882)(cid:393)(cid:286)(cid:381)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:882)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:882)(cid:258)(cid:272)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:882) (cid:258)(cid:410)(cid:882)(cid:346)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:882)(cid:282)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:1005)(cid:1013)(cid:876)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1008)(cid:3)Cybersecurity and resiliency of Europe’s communications in(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:400)(cid:3)–(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3) przygotowany przez państwa członkowskie UE, KE i ENISA(cid:882)Agencja UE ds. Cyberbezpieczeństwa(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:882)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:455)(cid:856)(cid:286)(cid:272)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:367)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:876)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:455)(cid:882)(cid:286)(cid:437)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:882) (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:400)(cid:854)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:28)(cid:69)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:400)(cid:272)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:3)(cid:894)(cid:28)(cid:100)(cid:62)(cid:895)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:882)(cid:410)(cid:346)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:882)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:400)(cid:272)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1009)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:272)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:882)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:882) (cid:361)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:286)(cid:374)(cid:876)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:876)(cid:374)(cid:286)(cid:449)(cid:400)(cid:876)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:882)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:882)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:882)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:882)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:882)(cid:282)(cid:286)(cid:272)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3) (cid:1013)(cid:1010)(cid:3)Uchwała (cid:374)r 125 Rady Ministrów z dnia 22 października 2019 r. w sprawie Strategii Cyberbezpieczeństwa (cid:90)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1011)(cid:3)Borkowska, A. (2023). Uczeń w cyfrowym świecie. Jak projektować działania profilaktyczne w szkole i (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:17)(cid:3)(cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:349)(cid:410)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:853)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:853)(cid:1013)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) 47 prywatnoś(cid:272)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:272)(cid:346)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:282)(cid:271)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:381)(cid:3)(cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:437)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)–(cid:3)(cid:346)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:1013)(cid:1012)(cid:853)(cid:3)(cid:1013)(cid:1013)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:373)(cid:381)(cid:272)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3)oraz wpływie technologii i jej stosowania na środowisko(cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:282)(cid:410)(cid:381)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:374)ny być realizowane ciągłe działania wspierające doskonalenie nauczycieli w obszarze (cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)rbezpieczeństwa prowadzone przez instytucje t(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:3) (cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1006)(cid:3) (cid:894)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3) (cid:94)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:258)(cid:3) Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019–2024, Polityka oświatowa państwa w r(cid:381)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1009)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Edukacja w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego opierać się powinna na współpracy wielu aktorów(cid:853)(cid:3) w tym Ministra Edukacji, Ministra Cyfryzacji, organizacji pozarządowych, podmiotów specjalizujących się w cyberbezpieczeństwie, w szczególności (cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:856)(cid:3) Kształcenie w zakresie cyberbezpieczeństwa wymaga warsztatow(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:853)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) podejścia do nauki, bieżącego aktualizowania programów i materiałów(cid:1005)(cid:1004)(cid:1008)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:853)(cid:3) bieżącego kształcenia w tym obszarze wszystkich nauczycieli oraz edukacji rodziców i opiekunów uczennic i uczniów(cid:1005)(cid:1004)(cid:1009), kładąc nacisk na uczenie się przez całe(cid:3)życie w sposób (cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:258)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:856)(cid:3) Ze względu na niedobór specjalistów zajmujących się bezpieczeństwem cyfrowym, a także brak powszechnej znajomości takich ról zawodowych(cid:1005)(cid:1004)(cid:1010), warto przybliżać uczennicom i (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1013)(cid:1012)(cid:3)(cid:17)(cid:349)(cid:336)(cid:258)(cid:361)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:853)(cid:3)Woynarowska, M. (red.), Ciesiołkiewicz, K., Klimowicz, M., Panczyk, M. (2023). Higiena (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3)dorosłych użytkowniczek i użytkowników internetu w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Newsline. (cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:346)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:1013)(cid:1013)(cid:3)Rok 2024 został ogłoszony przez Ministra Cyfr(cid:455)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:346)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:336)(cid:381)(cid:448)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:449)(cid:286)(cid:271)(cid:876)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:455)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:876)(cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:882)(cid:346)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:882)(cid:349)(cid:882)(cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:882)(cid:460)(cid:882)(cid:381)(cid:336)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:882) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)np. Kodeks Postępowania w sprawie przeciwdziałania nielegalnemu nawoływaniu do nienawiści w (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:856)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:364)(cid:381)(cid:282)(cid:286)(cid:364)(cid:400)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:449)(cid:364)(cid:381)(cid:882)(cid:374)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:367)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:882)(cid:282)(cid:381)(cid:882)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:882)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:882) (cid:449)(cid:882)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:364)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:282)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:882)(cid:349)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:876)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:258)(cid:396)(cid:396)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:437)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:122)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:3)(cid:1006)(cid:856)(cid:1005)(cid:3)–(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:272)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:258)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:853)(cid:3) (cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:853)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1010)(cid:1004)(cid:876)(cid:1007)(cid:1012)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1006)(cid:3)(cid:854)(cid:3)(cid:115)(cid:437)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:367)(cid:437)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:122)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:3)(cid:1006)(cid:856)(cid:1006)(cid:855)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3) (cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:18)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:3)–(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:258)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:364)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:104)(cid:90)(cid:3) (cid:1007)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1010)(cid:3)(cid:28)(cid:69)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:75)(cid:296)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:437)(cid:454)(cid:286)(cid:373)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:853)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1010)(cid:1004)(cid:876)(cid:1008)(cid:1013)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1008)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:361)(cid:396)(cid:272)(cid:856)(cid:286)(cid:272)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:876)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:367)(cid:286)(cid:876)(cid:58)(cid:90)(cid:18)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1012)(cid:1008)(cid:1005)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1006)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:75)(cid:94)(cid:28)(cid:3)(cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:951)(cid:373)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:367)(cid:455)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:94)(cid:28)(cid:3)(cid:349)(cid:410)(cid:882)(cid:3) (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:349)(cid:410)(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:854)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:69)(cid:4)(cid:94)(cid:60)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:364)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:272)(cid:349)(cid:876)(cid:1009)(cid:1007)(cid:1011)(cid:1005)(cid:853)(cid:17)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:882)(cid:449)(cid:882)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:349)(cid:882)(cid:1006)(cid:1005)(cid:882)(cid:364)(cid:437)(cid:396)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:882)(cid:381)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:882) (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:856)(cid:346)(cid:410)(cid:373)(cid:367)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:94)(cid:28)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1007)(cid:3)Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2024/2025 –(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1010)(cid:1004)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1007)(cid:3) (cid:393)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:1005)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1005)(cid:1008)(cid:3)(cid:336)(cid:396)(cid:437)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)–(cid:3)Prawo oświatowe(cid:894)(cid:24)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:1011)(cid:1007)(cid:1011)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:3)późn. (cid:460)(cid:373)(cid:856)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1008)(cid:3)por. np. materiały OSE NASK tj. ABC Cyberbezpieczeństwa 2022 https://it(cid:882)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:853)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:853)(cid:1013)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1009)(cid:3)Przykładem formy wsparcia edukacji cyfrowej rodziców i opiekunów jest poradnik O(cid:296)(cid:296)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) O cyfrowej higienie dla rodziców i wychowawców, 2024, Warszawa: PIB NASK. https://it(cid:882) (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:853)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:853)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1010)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:396)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:895)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:876)(cid:400)(cid:437)(cid:396)(cid:448)(cid:286)(cid:455)(cid:400)(cid:876)(cid:282)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:876)(cid:1007)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) 48 uczniom możliwe ścieżki edukacyjne i zawodowe związane z cyberbezpieczeństwem (por.(cid:3) (cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:69)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1011)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Podsumowując(cid:855)(cid:3)(cid:3) ● wiedza i umiejętności dotyczące bezpieczeństwa cyfrowego powinny być rozpowszechnione w społeczeństwie w jak najwyższym stopniu i ciągle podnoszone ze względu na coraz szerszy dostęp(cid:3) do urządzeń cyfrowych i codzienne funkcjonowanie w cyberprzestrzeni oraz wzrost cyberzagrożeń i cyberprzestępstw; (cid:3) ● edukacja cyfrowa powinna rozpoczynać się na jak najwcześniejszym etapie edukacyjnym; nauczyciele i rodzice/opiekunowie dzieci i młodzieży powinni rozwijać swoją wiedzę i umiejętności w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego w sposób ciągły, również nieformalny lub pozaformalny; (cid:3) ● programy i materiały do nauki powinny być stale aktualizowane przez ekspertów;(cid:3) ● cyberbezpieczeństwo powinno mieć charakter(cid:3)przekrojowy i być uwzględnione w (cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:854)(cid:3) ● edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa wymaga współpracy wielu aktorów (cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:361)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:854)(cid:3)(cid:3) ● role i ścieżki zawodowe związane z cyberbezpieczeństwem powinny być (cid:437)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:460)(cid:286)chniane i promowane wśród uczennic i uczniów ze względu na potrzeby (cid:396)(cid:455)(cid:374)(cid:364)(cid:437)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3) (cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1011)(cid:3)(cid:28)(cid:69)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:18)(cid:94)(cid:38)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:94)(cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:856)(cid:286)(cid:437)(cid:876)(cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:876)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:258)(cid:374)(cid:882)(cid:272)(cid:455)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:882)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:882)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:882)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:349)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3) 49 (cid:1013)(cid:856) Zmiana organizacji pracy szkoły(cid:3) W większości szkół tradycyjnie zorganizowanych w dalszym ciągu edukacja nastawiona jest na transmisję i przyswajanie dużej ilości wiedzy, jej ciągłą weryfikację oraz rywalizację o (cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:455)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1012). Taki system nie pozwala „zwolnić” i elastycznie reagować na konsekwencje, jakie przyniósł powszechny dostęp do Internetu (i nieograniczonych źródeł wiedzy), technologii (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(nowych, cyfrowych narzędzi i sprzętu). I choć innowacyjne, cyfrowe technologie mają potencjał, by pozytywnie wpływać na procesy nauczania i uczenia się(cid:1005)(cid:1004)(cid:1013)(cid:3) jednak nie można w pełni skorzystać z ich funkcjonalności jeśli nie umożliwi się szkołom wprowadzani(cid:258)(cid:3) bardziej elastycznych niż (cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:364)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:882)lekcyjny rozwiązań.(cid:3) Nowoczesna dydaktyka cyfrowa nie polega na przypadkowym wykorzystaniu materiałów tekstowych, wizualnych, audialnych, audiowizualnych czy multimedialnych. Każda treść zajęć (cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:94)I realizująca określone cele i efekty kształcenia, powinna być dobrana adekwatnie do konkretnych uczestników, do ich możliwości, (cid:460)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)resowań oraz potrzeb(cid:1005)(cid:1005)(cid:1004). Bardzo istotna jest również odpowiednia organizacja (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:3)edukacyjnej i zróżnicowanych form organizacyjnych prowadzonych zajęć.(cid:3) Wdrożeniu dobrej jakości edukacji cyfrowej nie sprzyja tradycyjna organizacja procesu dydaktycznego oparta na czterdziestopięciominutowych (cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:381)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:381)(cid:3) wprowadzić większą elastyczność w działaniu szkół, w tym w organizacji procesu dydaktycznego (na poziomie klasy i szkoły) oraz ramowych planów nauczania. Ułatwiłoby to prowadzenie zajęć interdyscyplinarnych, wprowadzenie zajęć typu STEAM, usprawniłoby pracę metodą projektu, ale także indywidualną pracę uczniów itp. Jest to szczególnie ważne, (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1012)(cid:3)(cid:60)(cid:367)(cid:437)(cid:400)(cid:882)Stańska, D. (2011). Dlaczego szkolna kultura dydaktyczna się nie zmienia? Studia Pedagogiczne t. L (cid:121)(cid:47)(cid:115)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)(cid:1007)–(cid:1009)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:367)(cid:437)(cid:400)(cid:882)(cid:94)tańska, D. (2012). Wiedza, która zniewala –(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:282)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:3) Forum Oświatowe, 1(46), 21–(cid:1008)(cid:1004)(cid:856)(cid:854)(cid:3)Kwieciński, Z. (1995) Socjopatologia edukacji. Olecko: Mazurska Wszechnica (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1004)(cid:1013)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:258)(cid:393)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:395)(cid:437)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:894)(cid:1008)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:258)(cid:373)(cid:271)(cid:396)(cid:349)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1011)(cid:876)(cid:18)(cid:17)(cid:75)(cid:1013)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1013)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1010)(cid:1012)(cid:1005)(cid:854)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:920)(cid:3)(cid:58)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1012)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:349)(cid:393)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:62)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:393)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:882)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:3) (cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:336)(cid:271)(cid:286)(cid:396)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:62)(cid:3)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:349)(cid:258)(cid:367)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:18)(cid:4)(cid:62)(cid:62)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:400)(cid:856)(cid:3) (cid:100)(cid:28)(cid:94)(cid:75)(cid:62)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:60)(cid:437)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)(cid:44)(cid:437)(cid:367)(cid:373)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:346)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:282)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:346)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:258)(cid:282)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:845)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:44)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1009)(cid:894)(cid:1008)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1011)–(cid:1006)(cid:1009)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:876)(cid:361)(cid:856)(cid:349)(cid:346)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:856)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1005)(cid:856)(cid:1005)(cid:1006)(cid:856)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1004)(cid:3)CEO (2021), Jak zorganizować system edukacji, by kształcić w nim kompetencje przyszłości?, Warszawa: (cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:75)(cid:271)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) 50 ponieważ na efektywność kształcenia w szkole, w tym wyniki uczniów na egzaminach, wpływa jakość zajęć i sposób ich organizacji(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) By w pełni wykorzystać tkwiący w TIK i (cid:94)I potencjał należy zmienić nie tylko dydaktykę kształcenia (por(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:410)(cid:3)(cid:1008)(cid:895)(cid:853)(cid:3)ale i sposoby organizacji kształcenia, metody organizacji pracy (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)lnej. Wdrażanie innowacji pedagogicznych i/lub technologicznych bez zmiany organizacji szkoły nie prowadzi do trwałych zmian i wpływu systemowego. Badania pokazują, że niechęć (cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:286)(cid:361)(cid:373)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:455)(cid:460)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:449)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:346)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3) ustalenia są kluczowymi barierami dla rozwoju edukacji cyfrowej(cid:1005)(cid:1005)(cid:1006). Szkoły powinny mieć elastyczną możliwość wprowadzania i rozwijania dobrze sformułowanych strategii innowacji (w tym zarówno długoterminowej wizji, jak i celów krótkoterminowych), które obejmują (cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:364)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:876)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:282)(cid:437)rach organizacyjnych i modelach przywództwa (por(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:437)(cid:374)(cid:364)(cid:410)(cid:3) 10), które umożliwiają rozwój innowacyjnych praktyk nauczania i uczenia się. Powinno być więcej miejsca na dzielenie się wiedzą i rozpowszechnianie innowacyjnych praktyk(cid:853)(cid:3)na rozwój "kultury innowacji" na poziomie systemu, na szkolenia i wsparcie nauczycieli eliminujące (cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)oraz na mieszanych podejściach do włączania TIK i (cid:94)I do głównego nurtu, które łączyłyby odgórne proponowane rozwiązania z oddolnymi inicjatywami,(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:349)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:853)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1007)(cid:3) (cid:69)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) nie powinna być dopasowana do czterdziestopięcio(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:437)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) lekcji, zwłaszcza że zarówno nauczyciele, jak i uczniowie mają całodobowy dostęp do (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)nternetu i edukacja już dawno wyszła poza mury szkoły, czy godziny zajęć (cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:373)(cid:381)gą uczestniczyć w procesie nauczania w dowolnym miejscu, w (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:374)ią, podczas zajęć prowadzonych przez nauczyciela w czasie rzeczywistym, jak i poza nim. Dzięki technologiom informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:400)(cid:460)(cid:410)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) nauczyciele mogą korzystać z zasobów informacyjnych dostępnych na całym świecie, współpracować online z uczniami z innych krajów i kontynentów, tworzyć własne zasoby edukacyjne, odkrywać, budować, poszerzać i uzupełniać kompetencje –(cid:3)(cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3) jest umożliwienie im prowadzenia procesu nauczania w bardziej elastycznym środowisku i za pomocą różnych form pracy z uczniami(cid:1005)(cid:1005)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:3)Tamże; OECD. (2020). Learning remotely when schools close: How well are students and schools (cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:845)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:381)(cid:286)(cid:272)(cid:282)(cid:856)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:876)(cid:272)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:882)(cid:396)(cid:286)(cid:373)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:455)(cid:882)(cid:449)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:882) (cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:882)(cid:272)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:882)(cid:346)(cid:381)(cid:449)(cid:882)(cid:449)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:882)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:882)(cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:882)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:882)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:882)(cid:393)(cid:349)(cid:400)(cid:258)(cid:882)(cid:1007)(cid:271)(cid:296)(cid:282)(cid:258)(cid:1005)(cid:296)(cid:1011)(cid:876)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:17)(cid:396)(cid:286)(cid:272)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:373)(cid:393)(cid:455)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:122)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1008)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:882)(cid:286)(cid:374)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:374)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:400)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:258)(cid:367)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:90)(cid:18)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:349)(cid:296)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:58)(cid:90)(cid:18)(cid:882)(cid:47)(cid:87)(cid:100)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1006)(cid:1011)(cid:1012)(cid:1012)(cid:876)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1012)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1007)(cid:3)Tamże.(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1008)(cid:3)por. Pyżalski, J. (2019). Cyfrowa pedagogika medialna, w: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.) Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA; Pyżalski, J., Zdrodowska, A., Tomczy(cid:364)(cid:853)(cid:3) 51 Należy pamiętać, że sprzęt cyfrowy i nowe metody nauczania czy indywidualizacja kształcenia, jaką umożliwiają technologie, może przysłużyć się podniesieniu wyników kształcenia i wpłynąć na wzrost poziomu kompetencji cyfrowych(cid:853)(cid:3)jednak ani interaktywność, ani zdolności adaptacyjne uczniów nie są wystarczające bez odpowiedniej, przemyślanej (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:3) (cid:400)(cid:393)rzyjająca uczeniu się.(cid:1005)(cid:1005)(cid:1009)(cid:3) (cid:127)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:3) (cid:364)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:894)(cid:373)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:3) ławki/krzesła, ławki w kształcie koła) czy szkolnej (szersze korytarze, otwarte przestrzenie poza klasowe) umożliwiłaby sprzyjające wdrażaniu edukacji cyfrowej inne formy nauczania, (cid:374)ie tylko pracę indywidualną czy w parach, ale większych zespołach czy grupach, tak ważne przy uczeniu się metodą projektową czy problemową.(cid:3) (cid:116)(cid:3) (cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:3) (cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:94)I, należy również dobrze zaplanować częstsze korzystanie z szerokiej gamy zasobów cyfrowych i umiejętnie wplatać w codzienność szkolną materiały takie jak (cid:3) (cid:286)(cid:882)podręczniki, filmy edukacyjne, aplikacje mobilne, gry edukacyjne oraz interaktywne (cid:460)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3) (cid:17)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:258)(cid:361)ą pozytywny wpływ użycia symulacji i innych interaktywnych programów np. w przypadku przedmiotów matematyczno(cid:882)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) czy stosowanie gier edukacyjnych, zwłaszcza przy nauce języków obcych, gdy są one spójnie i regularnie włączane w proces dydaktyczn(cid:455)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) W ramach zmian organizacyjnych szkoły mogłyby zadbać o uporządkowanie dostępnych, otwartych cyfrowych zasobów edukacyjnych (podręczników, poradników, raportów, artykułów, filmów i nagrań audio, gier, materiałów graficznych czy podkastów)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:3)(cid:271)(cid:455)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)ić ciągłość i niezawodność(cid:3)pracy istniejących platform edukacyjnych i materiałów znajdujących się w sieci. Materiały online i cyfrowe technologie są bowiem skutecznie wykorzystywane do poprawy nauczania i uczenia się, gdy są starannie zintegrowane z (cid:367)(cid:286)(cid:364)(cid:272)(cid:361)(cid:258)mi przez nauczycieli i asystentów nauczycieli przeszkolonych w jej stosowaniu i przeszkolonych w zakresie wspierania uczniów w jej skutecznym wykorzystywaniu(cid:1005)(cid:1005)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) Ł., Abramczuk, K. (2019). Polskie badanie EU Kids Online 2018. Najważniejsze wyniki i wnioski, Poznań: (cid:116)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:286)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:282)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1009)(cid:3)Pacewicz A. (2020), Przestrzeń, w której dobrze się uczy. Jak to osiągnąć w naszej szkole?, Warszawa: (cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:75)(cid:271)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1010)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:882)(cid:44)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:400)(cid:286)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:856)(cid:882)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:44)(cid:400)(cid:349)(cid:258)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:882)(cid:122)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:336)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:448)(cid:381)(cid:272)(cid:258)(cid:271)(cid:437)(cid:367)(cid:258)(cid:396)(cid:455)(cid:3) (cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:364)(cid:882)(cid:271)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:17)(cid:396)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:1008)(cid:1013)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1010)(cid:1013)–(cid:1011)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1005)(cid:876)(cid:271)(cid:361)(cid:286)(cid:410)(cid:856)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1009)(cid:1006)(cid:1010)(cid:854)(cid:3)(cid:18)(cid:367)(cid:258)(cid:396)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:396)(cid:882)(cid:94)(cid:373)(cid:349)(cid:410)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:60)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:400)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:39)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:400)(cid:853)(cid:3) (cid:24)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:4)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:1012)(cid:1010)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:3) (cid:1011)(cid:1013)–(cid:1005)(cid:1006)(cid:1006)(cid:854)(cid:3)(cid:116)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:69)(cid:349)(cid:373)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:286)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:75)(cid:381)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:396)(cid:393)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:448)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:4)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) (cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:336)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:28)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:381)(cid:437)(cid:400)(cid:3)(cid:39)(cid:258)(cid:373)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:400)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1009)(cid:894)(cid:1006)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1013)–(cid:1006)(cid:1010)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:349)(cid:855)(cid:1005)(cid:1004)(cid:856)(cid:1005)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1011)(cid:876)(cid:258)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1007)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1005)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1011)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:122)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:856)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:349)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:286)(cid:374)(cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3) (cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:1005)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:1012)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:94)(cid:100)(cid:28)(cid:68)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:1012)(cid:856)(cid:854)(cid:3) (cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:400)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:437)(cid:437)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:393)(cid:393)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3) (cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:75)(cid:437)(cid:410)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:75)(cid:400)(cid:367)(cid:381)(cid:855)(cid:3)(cid:60)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:367)(cid:286)(cid:282)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3) 52 Argumentem za wprowadzeniem bardziej elastycznych form pracy w szkole, sprzyjających (cid:373)(cid:856)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)aniu metodą projektową, problemową czy skupioną na kreatywnych aktywnościach ucznia, powinna być również (cid:381)(cid:364)(cid:258)(cid:460)(cid:361)(cid:258)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:3) (cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:374)(cid:455)(cid:3) formalnej osiągnięć uczniów, które umożliwiają interaktywn(cid:286)(cid:3)narzędzia TIK lub (cid:94)(cid:47)(cid:3)–(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3) przykład Kahoot!(cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:89)(cid:437)(cid:349)(cid:460)(cid:349)(cid:460)(cid:460)(cid:1005)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:349)ą (cid:381)(cid:374)(cid:286)(cid:3)doskonał(cid:286)(cid:3)narzędzia do dostarczania quizów, które gamifikują procedurę oceny za pomocą asynchronicznych konkursów quizowych w czasie rzeczywistym wśród uczniów(cid:1005)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:3) Dzięki wykorzystaniu TIK można wprowadzić formuły zautomatyzowanych infor(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) zwrotnych, generowanych w rzeczywistym czasie zajęć (realizowania różnych zadań) zarówno przez nauczycieli jak i uczniów, co mogłoby wpłynąć na zdobywanie wymaganych umiejętności i wiedzy przez zwiększanie świadomości uczniów na temat zamierzonych (cid:286)(cid:296)ektów uczenia się i kryteriów osiągania dobrych wyników. Przykładem może być np.: Quizalize grywalizowana aplikacja do oceniania kształtującego dla nauczycieli, która personalizuje naukę zdalnie lub w klasie przez gromadzenie danych w czasie rzeczywistym (cid:374)a temat postępów uczniów i tworzenie szeregu quizów, egzaminów lub zadań domowych w klasie wraz z postępami zespołu lub wynikami na żywo(cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) Zmiana organizacyjna pracy szkoły powinna również wpłynąć na zapewnienie uczniom objętym kształceniem specjalnym, w tym uczniom z różnymi rodzajami niepełnosprawności, m.in. warunków do nauki, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów. Na przykład dzięk(cid:349)(cid:3)postępowi technologicznemu, jaki dokonał się na przestrzeni ostatnich lat, można już w sposób bardziej powszechny wykorzystywać w pracy z uczniami niepełnosprawnymi z zaburzeniami mowy lub jej brakiem, nowoczesnego sprzętu komputerowego umożliwiającego korzystanie ze wspomagających i alternatywnych metod (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:4)(cid:4)(cid:18)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:437)(cid:336)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:895)(cid:856)(cid:3) Dodatkowo należy pamiętać, że aby dokonało się efektywne wykorzystanie TIK i (cid:94)(cid:47)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:3) uczniami na różnym poziomie kompetencji i potrzeb, (cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:367)(cid:364)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:94)(cid:87)(cid:28)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:258)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:410)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:3)edukacyjna do tworzenia i udostępniania kontrolowanych czasowo gier, quizów i ankiet zawierających elementy multimedialne, takie jak filmy, zdjęcia i (cid:410)(cid:286)(cid:364)(cid:400)(cid:410)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)Quizizz to narzędzie dla nauczycieli do tworzenia quizów, ankiet, pytań otwartych i obiektów 3D wokół tematów nauczanych w klasie z wbudowanymi wskaźnikami mierzącymi udział w zajęciach i jasność (cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1004)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:346)(cid:349)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:410)(cid:842)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:367)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)—(cid:4)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1013)(cid:853)(cid:3)(cid:1005)–22; Yürük, N. (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:410)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:400)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:410)(cid:842)(cid:3)(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3) (cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:336)(cid:374)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:381)(cid:437)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:75)(cid:374)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:894)(cid:1006)(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:1012)(cid:1013)–(cid:1005)(cid:1004)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:854)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:395)(cid:437)(cid:349)(cid:460)(cid:349)(cid:460)(cid:460)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:876)(cid:845)(cid:367)(cid:374)(cid:336)(cid:1089)(cid:393)(cid:367)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1005)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:381)(cid:364)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:396)(cid:449)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:28)(cid:38)(cid:62)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:400)(cid:3)–(cid:3) An Open and Distance Learning Perspective. Nobel Akademik Yayıncılık(cid:856)(cid:3) 53 jest nie jakakolwiek zmiana organizacyjna pracy szkoły ale taka, która by skutkowała zmianą organizacji pracy nauczyciela. Ponieważ istotną rolę dla powodzenia transformacji odgrywa połączenie wyposażania szkół w nowoc(cid:460)(cid:286)(cid:400)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:282)(cid:367)(cid:258)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:349)(cid:3) dostarczaniem im metodycznych rozwiązań prowadzących do efektywnego nauczania i uczenia się z wykorzystaniem dostarczonych rozwiązań, nauczyciel powinien mieć czas i przestrzeń na uczestniczenie w takim wspar(cid:272)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:373)(cid:258)(cid:336)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3) nauczyciela, która pozwoli mu na uczestniczenie w szkoleniach w ciągu dnia, gdy jego możliwości przyswajania wiedzy i poszerzania doświadczeń są optymalne, tak by mógł w pełni korzystać różnych form doskonalen(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:374)(cid:381)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:856)(cid:3) Zmiana organizacyjna umożliwiająca systematyczne doskonalenie kompetencji cyfrowych nauczycieli, mogłaby wpłynąć na niwelowanie istniejących nierówności w dostępie do wiedzy i jakości uczenia się. Umiejętność pełnego korzystania z potencjału(cid:853)(cid:3)jaki niesie ze sobą dostęp do technologii i otwartych zasobów edukacyjnych może też wpłynąć na utrzymanie udanych relacji społecznych między rodzinami, nauczycielami i uczniami, zwłaszcza w przypadku tych, którym brakuje odporności, umiejętności uczenia się lub zaangażowania, by uczyć się (cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) Zmiana organizacji pracy szkoły jest bardzo istotną kwestią we wdrażaniu TIK i (cid:94)(cid:47)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:286)(cid:3) wdrażaniu cyfrowej edukacji. Jednak nie można zapomnieć również o podstawowej (cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:282)(cid:460)(cid:349), warunku koniecznym do ich prawidłowego funkcjonowania w świecie, jaki jest relacja z innymi ludźmi(cid:1005)(cid:1006)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:460)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)cji funkcjonowania szkoły należy wypracować, poznać i wdrożyć rozwiązania, które pozwolą relacje te budować i(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:373)(cid:381)(cid:410)(cid:286)(cid:367)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:346)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:855)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:286)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:845)(cid:3) (cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:894)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:854)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:296)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:75)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:460)(cid:460)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:396)(cid:437)(cid:455)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:38)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:271)(cid:286)(cid:258)(cid:437)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:100)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:349)(cid:400)(cid:349)(cid:396)(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:437)(cid:367)(cid:336)(cid:396)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:448)(cid:367)(cid:381)(cid:448)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3) (cid:60)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)(cid:116)iśniewska, J. (2022). Education and the (cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:400)(cid:349)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) (cid:296)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:856)(cid:3)(cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:349)(cid:271)(cid:286)(cid:856)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:349)(cid:373)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:400)(cid:876)(cid:60)(cid:28)(cid:28)(cid:87)(cid:890)(cid:94)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:890)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:882)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:393)(cid:282)(cid:296)(cid:854)(cid:3) Librus (2020), Nauczanie zdalne. Jak wygląda w naszych domach. Raport z badania ankietowego, (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:856)(cid:367)(cid:349)(cid:271)(cid:396)(cid:437)(cid:400)(cid:856)(cid:393)(cid:367)(cid:876)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:437)(cid:367)(cid:455)(cid:876)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:882)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:882)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:449)(cid:455)(cid:336)(cid:367)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:882)(cid:449)(cid:3)(cid:882)(cid:374)(cid:258)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:282)(cid:381)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:882)(cid:393)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:460)(cid:882)(cid:396)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1007)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:346)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:272)(cid:349)(cid:448)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:855)(cid:3) (cid:346)(cid:410)(cid:410)(cid:393)(cid:400)(cid:855)(cid:876)(cid:876)(cid:449)(cid:449)(cid:449)(cid:856)(cid:410)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:876)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:364)(cid:400)(cid:876)(cid:448)(cid:400)(cid:890)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:890)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:890)(cid:374)(cid:286)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:890)(cid:410)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:890)(cid:400)(cid:346)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:890)(cid:272)(cid:349)(cid:448)(cid:349)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:845)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:437)(cid:258)(cid:336)(cid:286)(cid:1089)(cid:393)(cid:367)(cid:951)(cid:410)(cid:882) (cid:1007)(cid:1011)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1008)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 54 wzmacniać (cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:349)(cid:3) (cid:94)(cid:47)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)zwracając szczególną uwagę na niwelowanie i eliminowanie zakłócającej roli technologii w obszarze relacji mię(cid:282)(cid:460)(cid:455)(cid:367)(cid:437)(cid:282)(cid:460)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:258)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:258)(cid:882)Wiśniewska, J., i Kalinowska, K. (2023) Nauczanie dialogiczne w edukacji na odległość. Przegląd narzę(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:258)(cid:3) Społeczna. t. 594. Nr 10. s. 23–30.DOI: 10.5604/01.3001.0054.093; Pyżalski, J. (2019). Cyfrowa pedagogika medialna, w: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.) Pedagogika. Podręcznik akademic(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3) (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:3)(cid:87)(cid:116)(cid:69)(cid:3)(cid:94)(cid:4).; Pyżalski, J., Zdrodowska, A., Tomczyk, Ł., Abramczuk, K. (2019). Polskie badanie EU Kids Online 2018. Najważniejsze wyniki i wnioski, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. (cid:4)(cid:282)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:3) (cid:68)(cid:349)(cid:272)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1009)(cid:3)(cid:69)(cid:349)(cid:400)(cid:400)(cid:286)(cid:374)(cid:271)(cid:258)(cid:437)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:367)(cid:364)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1013)(cid:1012)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:24)(cid:286)(cid:346)(cid:437)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:845)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:39)(cid:396)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:4)(cid:393)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3) Values at Risk, „Technology in Society”, 20: 237–(cid:1006)(cid:1011)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) 55 (cid:1005)(cid:1004)(cid:856) Wsparcie nauczycieli i szkół w procesie cyfrowej (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:116)(cid:3) (cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3) (cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:3) (cid:393)rzeanalizowano dane na temat zarządzania wykorzystaniem TIK w polskich szkołach (lub szerzej –(cid:3) (cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:349)(cid:3) transformacją) oraz opracowania dotyczące skutecznych i rekomendowanych rozwiązań w (cid:410)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:3) (cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:336)a na wykorzystaniu TIK do poprawy efektów działania, przy głębokich modyfikacjach modeli działania, procesów i kompetencji. W edukacji transformacja cyfrowa obejmuje cele kształcenia, podstawy programowe, metodykę, środowisko uczenia się i zarządzanie(cid:856)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3) (cid:69)(cid:258)(cid:3)zarządzanie zastosowaniem TIK składa się szereg zadań i obszarów, w szczególności: zapewnienie kwalifikacji nauczycieli, sprzętu i oprogramowania oraz rozwiązań organizacyjnych. W szkołach, w których ma miejsce planowanie, koordynacja, ocena efektów (cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:393)(cid:396)owadzanie zmian, oraz w szkołach w których nauczyciele mają wpływ na decyzje, kształcenie jest bardziej innowacyjne i lepszej jakości(cid:856)(cid:1005)(cid:1006)(cid:1011)(cid:3) Dla przejrzystości niniejszej analizy wyróżniono zarządzanie wykorzystaniem TIK w szkołach (cid:894)i wdrażanie go(cid:895)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:396)y tych zadań: dydaktyczny, organizacyjny i techniczny.(cid:3) (cid:1005)(cid:856) Przywództwo edukacyjne i strategiczne zarządzanie zastosowaniem TIK w szkole(cid:3) Zarządzanie strategiczne, w tym w oświacie(cid:853)(cid:3) to podejmowanie decyzji co do celów, kierunków rozwoju i metod działania organiz(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:449)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:361)(cid:3)analizie: szkoły) w długim (cid:381)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:68)(cid:258)(cid:3) (cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:3) (cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:364)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3) (cid:381)(cid:271)(cid:286)(cid:361)(cid:373)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:3) (cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:894)(cid:381)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:364)oncepcji, wyznaczenie celów i zaplanowanie działań), wdrażanie, czyli zapewnienie realizacji działań, oraz monitorowanie działań, ocenę efektów i modyfikacje planów.(cid:1005)(cid:1006)(cid:1012)(cid:3) Istnieje wiele koncepcji przywództwa. W najprostszym ujęciu przywództwo edukacyjne w szkole odnosi się do wywierania wpływu na działania i relacje w szkole. Obejmuje w szczególności zadania i działania dyrektora oraz styl ich realizacji. Obejmuje też role pełnione przez inne osoby i zespoły decyzyjne, takie jak zastępcy dyrektora, kierownicy zespołów czy (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1011)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:895)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:393)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:400)(cid:349)(cid:336)(cid:346)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:100)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:94)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3) (cid:896)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:100)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:94)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:115)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3) (cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1012)(cid:3)Wawak, S.; Woźniak, K. (red.) Encyklopedia Zarządzania. Dostęp 2.06.2024; ORE (2011) Jakość oświaty jako efekt zarządzania strategicznego. Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji; Levitas, A. (2012) Strategie oświatowe. Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji; Chmura, K. Przygotowanie strategii oświatowych. Warszawa: Ośro(cid:282)(cid:286)(cid:364)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:364)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:396)(cid:258)tegia rozwoju oświaty jako narzędzie zarządzania (cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:856)(cid:3)Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.(cid:3) 56 podmioty zarządzające.(cid:1005)(cid:1006)(cid:1013)(cid:3)Z analiz dotyczących przywództwa edukacyjnego wynika, że ma ono wiele wspólnego z zarządzaniem strategicznym, w szczególności podejmowanie decyzji i kluczową rolę dyrektora szkoły.(cid:3) Jakość przywództwa edukacyjnego wpływa na zakres wsparcia nauczycieli, jakość realizowanego przez nich kształcenia(cid:3)i może pośrednio wpływać na osiągnięcia uczniów(cid:1005)(cid:1007)(cid:1004)(cid:856)(cid:3) Przywództwo edukacyjne ma istotne znaczenie dla wykorzystywania TIK: nauczyciele w większym stopniu uczą się TIK i wykorzystują je, jeżeli są do tego zachęcani przez dyrektora, kultura organizacyjna szkoły sprzyja wzajemnej pomocy nauczycieli(cid:3)oraz jeżeli (cid:282)(cid:455)(cid:396)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:3) zapewnia większy dostęp do narzędzi TIK(cid:1005)(cid:1007)(cid:1005). Szkoły, w których planowanie działań związanych z TIK(cid:3)i współpraca nauczycieli w tym zakresie są bardziej rozwinięte, w większym stopniu wykorzystują środki zewnętrzne na poprawę potencjału TIK i są lepiej(cid:3)wyposażone w sprzęt informatyczny(cid:1005)(cid:1007)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) W optymalnej sytuacji zarządzanie zastosowaniem TIK ma więc wymiar strategiczny i partycypacyjny. To znaczy, że planowanie jest oparte na wiedzy o zastosowaniach TIK, lukach kompetencyjnych u nauczycieli i uczniów, oraz(cid:3) sprzęcie i e(cid:882)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:282)(cid:381)(cid:3) realizacji planowanych działań. Ponadto zarządzanie obejmuje zbieranie i analizę danych o (cid:286)(cid:296)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:282)(cid:460)(cid:258)(cid:374)ie zmian na jej podstawie, a nauczyciele mają wpływ na wszystkie (cid:410)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:455)(cid:396)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:3)potrzebują wsparcia, by robić to skutecznie(cid:1005)(cid:1007)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) Badanie polskich szkół i zespołów szkół(cid:1005)(cid:1007)(cid:1008)(cid:3)w 2019 r. wykazało ich duże zróżnicowanie pod względem dojrzałości przywództwa edukacyjnego w zakresie TIK. W połowie szkół to nauczyciele decydują o tym, czy TIK będą (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:3)–(cid:3)nie ma więc ogólnoszkolnych zasad. Tylko w mniejszości szkół można mówić o podejściu strategicznym, jako że 29(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1006)(cid:1013)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:854)(cid:3)(cid:69)(cid:437)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:44)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1012)(cid:895)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:1005)(cid:855)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)lishing; Hernik, K. (red.) (2015). Polscy nauczyciele i dyrektorzy w Międzynarodowym Badaniu Nauczania i Uczenia się TALIS 2013. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1004)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:853)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1005)(cid:3)(cid:39)(cid:381)(cid:410)(cid:410)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:258)(cid:367)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:116)(cid:286)(cid:349)(cid:400)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:286)(cid:395)(cid:437)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:272)(cid:367)(cid:437)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:272)(cid:286)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3) (cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:437)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3) obszarze edukacji w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. II Raport Cząstkowy. Warszawa: (cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:449)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:460)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:437)(cid:854)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:4)(cid:349)(cid:374)(cid:367)(cid:286)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:437)(cid:367)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:367)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:28)(cid:4)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1006)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1007)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1010)(cid:895)(cid:854)(cid:3)(cid:896)(cid:1005)(cid:897)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:896)(cid:1005)(cid:897)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:374)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:272)(cid:349)(cid:393)(cid:367)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:28)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:3) (cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:28)(cid:395)(cid:437)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:271)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:3)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3) (cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:296)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:400)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:69)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:100)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:367)(cid:286)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3) (cid:24)(cid:286)(cid:448)(cid:286)(cid:367)(cid:381)(cid:393)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:44)(cid:437)(cid:271)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) w obszarze edukacji w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: (cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1008)(cid:3)W przypadku zespołów szkół skierowano jedną ankietę do całego zespołu, a nie do poszczególnych szkół wchodzących w jej skład. Dla uproszczenia, omawiając wyniki tego badania piszemy o “szkołach”.(cid:3) 57 zaplanowano sposób zastosowania TIK w dydaktyce w najbliższych latach(cid:1005)(cid:1007)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:3) współpraca dotyczące TIK(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)są najbardziej rozwinięte w szkołach podstawowych, a najmniej w szkołach kształcenia zawodowego i specjalnych(cid:1005)(cid:1007)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) Choć optymalnie diagnoza potrzeb powinna poprzedzać planowanie, diagnoza luk kompetencyjnych jest słabością polskich szkół. Tylko (cid:1005)(cid:1012)(cid:3)% dyrektorów z nich zgodziło się ze (cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:853)(cid:3) że „zdecydowanie” potrafiłoby wymienić, jakie umiejętności cyfrowe potrzebuje rozwinąć każdy nauczyciel, a 20(cid:3) % wskazało odpowiedzi przeczące lub (cid:374)(cid:286)(cid:437)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1011). Jednocześnie aż 43(cid:3)% dyrektorów potrafiłoby wymienić sprzęt i e(cid:882)materiały potrzebne w pierwszej kolejności. Ta różnica sugeruje, że część dyrektorów podziela przekonanie, że samo zapewnienie sprzętu przyniesie korzyści edukacyjne, i nie docenia (cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:367)(cid:437)(cid:364)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:24)(cid:381)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:364)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:282)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) jakościowe wykazało, że dla dyrektorów i przedstawicieli organów prowadzących wyposażenie jest priorytetem, jednak trudno jest im nazwać przykładowe zastosowania różnych narzędzi cyfrowych do realizacji konkretnych celów dydakty(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:1005)(cid:1007)(cid:1012)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:286)(cid:3) zastosowania TIK są postrzegane głównie przez pryzmat uatrakcyjnienia zajęć, zwiększenia zainteresowania uczniów(cid:1005)(cid:1007)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:460)(cid:373)(cid:381)(cid:272)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:373)(cid:381)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:374)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3) tematu nie jest bez znaczenia, ale dostrzeganie wpływu raczej na(cid:3)atrakcyjność niż na efekty może wskazywać na słabości w świadomym użyciu TIK jako el(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1004). Także twórcy polityk edukacyjnych mogą ulegać przeświadczeniu, że samo zapewnienie narzędzi TIK rozwiąże wiele problemów edukacyjnych(cid:1005)(cid:1008)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) (cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:361)(cid:286)st jednak fałszywe.(cid:3)(cid:94)przęt, oprogramowanie, e(cid:882)zasoby edukacyjne i dostęp do internetu, to niezbędne warunki do wykorzystywania TIK w edukacji,(cid:3)oraz narzędzia z potencjałem do wykorzystania dla pozytywnych zmian(cid:1005)(cid:1008)(cid:1006). Im większa dostępność sprzętu (cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)go, tym bardziej TIK są wykorzystywane przez nauczycieli(cid:1005)(cid:1008)(cid:1007)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:258)(cid:364)(cid:3)(cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:381)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:449)nienie narzędzi TIK bez zmiany metod kształcenia nie wpływa na osiągnięcia (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1009)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) Funduszu Społecznego. II Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju.(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1010)(cid:3)Tamże.(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1011)(cid:3)Tamże.(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1012)(cid:3)Tamże.(cid:3) (cid:1005)(cid:1007)(cid:1013)(cid:3)Bartol, A., Krzyżanowska, Ł, Pierścińska, A. (2020) Nowoczesna edukacja w Europie i na świecie w kontekście pandemii COVID(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)–(cid:3)przegląd danych. Warszawa: Fundacja Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia”.(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1004)(cid:3)Plebańska, M.; Szyller, A.; Sieńczewska, M. (2017) Polska szkoła w dobie cyfryzacji. Diagnoza 2017. PC(cid:39)(cid:3) Edukacja; Bartol, A., Krzyżanowska, Ł, Pierścińska, A. (2020) jw.(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1005)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3) (cid:39)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:855)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)–(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:449)(cid:346)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:400)(cid:845)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1006)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1007)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:4)(cid:349)(cid:374)(cid:367)(cid:286)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:437)(cid:367)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:367)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:28)(cid:4)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) 58 edukacyjne uczniów(cid:1005)(cid:1008)(cid:1008). Zastosowanie TIK może się przyczyniać do wzrostu osiągnięć uczniów(cid:1005)(cid:1008)(cid:1009), zwłaszcza tych z niższym początkowym poziomem kompetencji, a więc do wyrównywania szans edu(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1010). Jednak zastosowania TIK są bardzo zróżnicowane, a wyniki badań –(cid:3) rozbieżne i korzystne efekty występują tylko w części przypadków. Stwierdzono je w szczególności pod warunkiem umiejętnego wykorzystania narzędzi (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:364)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:381)(cid:282)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Ponadto niektóre zastosowania TIK, jak np. zbyt częste wykorzystanie komputerów i innych urządzeń (także do nauki), mogą przynosić negatywne s(cid:364)(cid:437)(cid:410)(cid:364)(cid:349)(cid:1005)(cid:1008)(cid:1012)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:460)(cid:3) uczniów własnych urządzeń, np. telefonów komórkowych, może wzbogacić możliwości aktywnego uczenia się i częściowo zrekompensować braki sprzętowe(cid:1005)(cid:1008)(cid:1013). Jednak jeżeli uczniowie mogą korzystać z telefonów w dowolnym momencie, szkodzi(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:400)(cid:364)(cid:437)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:3) osiągnięciom edukacyjnym(cid:1005)(cid:1009)(cid:1004). Z zastosowaniem TIK wiąże się(cid:3) też ryzyko pogłębiania nierówności edukacyjnych, jeżeli dostęp uczniów do urządzeń i internetu nie zostanie wyrównany, lub zadania z wymagające użycia TIK nie będą zaplanowane tak(cid:853)(cid:3) (cid:271)(cid:455)(cid:3)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) nierówności nie pogłębiać (np. część uczniów nie może odrobić pracy domowej wymagającej wykorzystania komputera), a w szczególności kompetencje cyfrowe i informacyjne uczniów (które różnią się zależnie od ich statusu społeczno(cid:882)(cid:286)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:381)(cid:373)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:895)(cid:3) (cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) będą wyrównywane(cid:1005)(cid:1009)(cid:1005). Zastosowanie TIK w szkole wymaga też zarządzania ryzykiem(cid:853)(cid:3)(cid:374)(cid:393)(cid:856)(cid:3)(cid:449)(cid:3) obszarach bezpieczeństwa, prywatności i dobrostanu psychicznego(cid:1005)(cid:1009)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) (cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:364)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:3) (cid:410)(cid:381)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1008)(cid:3)(cid:44)(cid:286)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:856)(cid:853)(cid:3)London, L. (2013) Wnioski z międzynarodowych doświadczeń w wykorzystywaniu tablic (cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)–(cid:3)rola doskonalenia zawodowego we wprowadzaniu nowych technologii do szkół. (cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3) Instytut Badań Edukacyjnych.; OECD (2015) Students, computers and learnin(cid:336)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:374)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3) (cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1009)(cid:3)(cid:100)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:373)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:17)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:17)(cid:381)(cid:396)(cid:381)(cid:364)(cid:346)(cid:381)(cid:448)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:28)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:116)(cid:346)(cid:258)(cid:410)(cid:3)(cid:38)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:3)(cid:122)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:94)(cid:258)(cid:455)(cid:400)(cid:3)(cid:4)(cid:271)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:3) (cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:94)(cid:286)(cid:272)(cid:381)(cid:374)(cid:282)(cid:882)(cid:75)(cid:396)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:68)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:4)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:115)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:282)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:856)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3) (cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:1012)(cid:1005)(cid:894)(cid:1005)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1010)(cid:3)Hattie, J. (2015) Widoczne uczenie się dla nauczycieli. Jak maksymalizować siłę oddziaływania na uczenie się. Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej; Penszko, P., Zielonka, P. (2015) Analiza wpływu programu “Cyfrowa Szkoła” na wyniki sprawdzianu szóstoklasisty. Warszawa; Instytut Badań Edukacyjnych; Cheung, A., (cid:94)(cid:367)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:44)(cid:381)(cid:449)(cid:3)(cid:296)(cid:286)(cid:258)(cid:410)(cid:437)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:393)(cid:393)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:296)(cid:296)(cid:286)(cid:272)(cid:410)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:381)(cid:437)(cid:410)(cid:272)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:4)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:410)(cid:258)(cid:882)(cid:258)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:455)(cid:400)(cid:349)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:448)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:1011)(cid:853)(cid:3)(cid:47)(cid:400)(cid:400)(cid:437)(cid:286)(cid:3)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1011)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:854)(cid:3)(cid:44)(cid:258)(cid:410)(cid:410)(cid:349)(cid:286)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:854)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:286)(cid:437)(cid:374)(cid:336)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:367)(cid:258)(cid:448)(cid:349)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1012)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)–(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)–(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:396)(cid:437)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3) (cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:854)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1008)(cid:1013)(cid:3)Głomb, K. (red.) (2018) Smartfon jako osobiste narzędzie edu(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3)Sieć Edukacji Cyfrowej (cid:60)(cid:75)(cid:68)(cid:28)(cid:100)(cid:923)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1004)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1005)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1009)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3) (cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:3) Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1006)(cid:3)Głomb, K. (red.) (2018) Smartfon jako osobiste narzędzie edukacyjne ucznia. Sieć Edukacji Cyfrowej (cid:60)(cid:75)(cid:68)(cid:28)(cid:100)(cid:923)(cid:854)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)Kwiecień 2020. (cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:854)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:39)(cid:367)(cid:381)(cid:271)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:374)(cid:349)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:855)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)–(cid:3)(cid:4)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:449)(cid:346)(cid:381)(cid:400)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:373)(cid:400)(cid:845)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3) (cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3)(cid:24)(cid:449)(cid:381)(cid:361)(cid:258)(cid:364)(cid:882)(cid:68)(cid:258)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:400)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:381)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:258)(cid:882)Sinkowska, K., Koterwas, A. (2022) Ocena efektów działań 59 zapotrzebowanie nauczycieli, a zwłaszcza liderów cyfrowej transformacji (dyrektorzy, (cid:364)(cid:381)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:455)(cid:374)(cid:258)torzy) na wiedzę i umiejętności zaprojektowania zrównoważonego wykorzystania(cid:3) (cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:856)(cid:3) Z powyższego wynika, że strategiczne zarządzanie zastosowaniem TIK w szkole jest częścią szerzej rozumianego zarządzania szkołą, w tym zarządzania jakością kształcenia (a pośrednio –(cid:3) jego skutecznością) i realizacją przez szkołę funkcji wychowawczej. Podobnie jak w przypadku zastosowań TIK, tak i w szerszym znaczeniu zarządzanie szkołą obejmuje m.in. zapewnienie nauczycieli i pracowników technicznych mających odpowied(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:853)(cid:3) zapewnienie ich doskonalenia, zapewnienie zasobów technicznych (przestrzeni, wyposażenia, materiałów dydaktycznych) oraz zaplanowanie i realizację procesów umożliwiających i ułatwiających nauczanie i uczenie się.(cid:3) (cid:1006)(cid:856) Wewnątrzszkolna koordynacj(cid:258)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3) organizacyjnych aspektów wykorzystania TIK(cid:3) Wybór e(cid:882)zasobów rzadko jest skoordynowany na poziomie szkoły lub zespołu w szkole. W (cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:1011)(cid:1011)(cid:3)% szkół (cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:882)materiały dydaktyczne, podcz(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:336)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:1081)(cid:3) szkół wyboru dokonywali liderzy zespołów przedmiotowych a w 7(cid:3) % dyrektor. Wybór oprogramowania w połowie szkół należał do nauczycieli, a w pozostałych głównie do informatyka, liderów zespołów przedmiotowych lub dyrektora(cid:1005)(cid:1009)(cid:1007). Autonomia i wpływ (cid:374)auczycieli są istotne –(cid:3)w szkołach, w których nauczyciele cieszą się autonomią i uczestniczą w podejmowaniu decyzji, innowacyjne przedsięwzięcia są wdrażane skuteczniej(cid:1005)(cid:1009)(cid:1008)(cid:856)(cid:3)(cid:58)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:258)(cid:364)(cid:3) prawdopodobieństwo i sposób wykorzystywania TIK przez nauczycieli zależy od po(cid:460)(cid:349)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:856)(cid:3) (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:3) (cid:460)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:400)(cid:381)(cid:364)(cid:349)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) (cid:272)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:3) częściej wykraczają poza samo wyświetlanie e(cid:882)materiałów i dają uczniom zadania wymagające aktywnego wykorzystywania TIK, w tym takie(cid:853)(cid:3)gdzie każdy uczeń pracuje na (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)anych przez szkoły w ramach Rządowego programu rozwijania szkolnej infrastruktury oraz (cid:364)(cid:381)mpetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:367)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)–(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3) „Aktywna tablica”. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.; Penszk(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:286)(cid:396)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:437)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:364)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:3) Analiza stopnia wykorzystania podręczników i e(cid:882)zasobów edukacyjnych w czasie nauczania zdalnego w Polsce. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1007)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) Funduszu Społecznego. II Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju.(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1008)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:100)(cid:4)(cid:62)(cid:47)(cid:94)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:400)(cid:3)(cid:115)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:286)(cid:282)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:381)(cid:296)(cid:286)(cid:400)(cid:400)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3) (cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:87)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:856)(cid:3) 60 odrębnym urządzeniu(cid:1005)(cid:1009)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:349)(cid:381)(cid:373)(cid:3) wykorzystania TIK w szkole wpływają też na wybór sprzętu przez szkoły(cid:1005)(cid:1009)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) Na wybór narzędzi mają też wpływ inni interesariusze. Przechodząc na edukację zdalną niektórzy nauczyciele wspólnie z uczniami wybierali narzędzia do komunikacji(cid:1005)(cid:1009)(cid:1011)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:349)(cid:367)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:455)(cid:3) wpływ wywierają przedsiębiorstwa oferujące urządzenia i e(cid:882)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:455)(cid:856)(cid:3) (cid:90)(cid:455)(cid:374)(cid:286)(cid:364)(cid:3) (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3) edukacyjnych jest duży, zwłaszcza gdy pojawia się na nim znaczące finansowanie (cid:393)(cid:437)(cid:271)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:1005)(cid:1009)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:87)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)iciele postulują kontynuację i zwiększenie skali programów (cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)(cid:349)ających sprzęt, motywując to oczekiwaniami szkół(cid:1005)(cid:1009)(cid:1013). Firmy wpływają na decyzje szkół i nauczycieli poprzez marketing, np. webinary, strony internetowe łączące informacje o programie rządowym z(cid:3)prezentacją oferty, czy ich wysokie pozycjonowanie(cid:1005)(cid:1010)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:455)(cid:373)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:286)(cid:373)(cid:3) (cid:460)(cid:3) perspektywy czasu niektórzy przedstawiciele szkół doszli do wniosku, że wybrali niewłaściwą firmę(cid:1005)(cid:1010)(cid:1005)(cid:856)(cid:3) Identyfikacją potrzeb szkoleniowych nauczycieli w zakresie TIK(cid:3)i znajdowaniem szkoleń (cid:374)(cid:258)(cid:361)(cid:272)zęściej zajmowali się dyrektorzy (odpowiednio 59(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:1009)(cid:1005)(cid:3)%), w dalszej kolejności –(cid:3)(cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:349)(cid:3) nauczyciele i rzadziej liderzy zespołów przedmiotowych (19(cid:3)(cid:1081)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:1005)(cid:1009)(cid:3)(cid:1081)(cid:895)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1006). Można przyjąć, że aby zdiagnozować lukę kompetencyjną w zakresie zastosowania TIK przez nauczycie(cid:367)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:258)(cid:3) samemu mieć wysokie umiejętności w tym zakresie (lub narzędzia od ekspertów). Tymczasem tylko mniejszość nauczycieli wykorzystywała aktywne metody kształcenia z TIK, których wykorzystaniu sprzyjają wysokie kompetencje cyfrowe(cid:1005)(cid:1010)(cid:1007). Można więc szacować, że znacznie mniej niż połowa nauczycieli (w tym dyrektorów) ma wiedzę i umiejętności pozwalające na pogłębioną diagnozę luk kompetencyjnych w zakresie TIK.(cid:3) Oprócz szkoleń duże znaczenie ma uczenie się przez nauczycieli od siebie wzajemnie. (cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:853)(cid:3) którzy współpracują z innymi nauczycielami, częściej stosują TIK w (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1009)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:396)(cid:349)(cid:286)(cid:410)(cid:346)(cid:381)(cid:367)(cid:410)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:258)(cid:449)(cid:853)(cid:3)(cid:122)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:18)(cid:346)(cid:258)(cid:374)(cid:336)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:272)—(cid:38)(cid:349)(cid:374)(cid:282)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:400)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:47)(cid:62)(cid:94)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:367)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:28)(cid:4)(cid:3) (cid:896)(cid:1005)(cid:897)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:449)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1004)(cid:895)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:60)(cid:882)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:454)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:1009)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1010)(cid:3)Machnacz, E., Wojsz, A., Kowalczyk, Z. i inni (2023) Laboratoria Przyszłości z perspektywy szkoły. Raport z badania pilotażowego. EdTech Poland.(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1011)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1012)(cid:3)(cid:60)(cid:381)(cid:374)(cid:296)(cid:286)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:258)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:396)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:271)(cid:381)(cid:381)(cid:364)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1009)(cid:1013)(cid:3)Konfederacja Lewiatan (2024) 20 kluczowych postulatów Rady ds. EdTech Konfederacji Lewiatan dotyczących edukacji, szkolnictwa wyższego oraz wsparcia rozwoju sektora edukacji (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:400)(cid:272)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1004)(cid:3)Machnacz, E., Wojsz, A., Kowalczyk, Z. i inni (2023) Laboratoria Przyszłości z perspektywy szkoły. Raport z badania pilotażowego. EdTech Poland; Google dostęp 02/06/2024.(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1005)(cid:3)(cid:68)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:258)(cid:272)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1006)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1007)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:361)(cid:449)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3) ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Funduszy i (cid:87)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) 61 kształceniu(cid:1005)(cid:1010)(cid:1008). Zapotrzebowanie na wiedzę i umiejętności w zakresie TIK gwałtownie wzrosło wraz z wprowadzeniem edukacji zdalnej. Współpracownicy oraz internetowe społeczności (cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:455)(cid:3)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:282)(cid:460)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:286)(cid:882)zasobów były wówczas dla nauczycieli głównymi źródłami wspa(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3) (cid:373)(cid:286)(cid:396)(cid:455)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1009). Wynika stąd, że nauczyciele w dużej mierze oddolnie koordynują swoje doskonalenie w zakresie TIK i zastosowanie TIK. A zatem szkolna koordynacja TIK może być (cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:455)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)na, tj. jej lider (koordynator) może włączać wielu nauczycieli d(cid:381)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:272)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:3) wymiany wiedzy, doświadczeń, testowania i wdrażania rozwiązań.(cid:3) (cid:116)szystko to wskazuje, że niekorzystne byłoby pozostawienie nauczycieli (w tym dyrektorów) (cid:400)(cid:258)(cid:373)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:449)(cid:455)(cid:271)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3) (cid:286)(cid:882)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:381)(cid:271)ów, szkoleń i sprzętu, bez zapewnienia im wiedzy, (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:282)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:856)(cid:3) Na początku pandemii C(cid:75)(cid:115)(cid:47)(cid:24)(cid:882)19 w części szkół szybko podjęto działania koordynacyjne, np. uspójniono zasady i narzędzia edukacji zdalnej, co ułatwiło nauczycielom jej prowadzen(cid:349)(cid:286)(cid:856)(cid:3) Tam, gdzie nie wprowadzono jednolitych rozwiązań, wielu nauczycieli wyrażało (cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1010). Jednocześnie tylko dla około połowy nauczycieli (przy niewielkich różnicach ze względu na typ szkoły) dyrekcja była źródłem wsparcia merytorycznego(cid:1005)(cid:1010)(cid:1011)(cid:856)(cid:3) Może to wskazywać, że w wielu szkołach zabrakło koordynacji w (cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:396)(cid:455)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:853)(cid:3)jaką było przejście na nauczanie zdalne. Także w przypadku nauczania w zwykłych formach zdecydowana większość nauczycieli odczuwa potrzebę koordynacji zastosowania TIK, (cid:449)(cid:455)(cid:396)(cid:258)żającą się w poparciu pomysłu wprowadzenia funkcji szkolnego koordynatora TIK. Podobnie w Hiszpanii nauczyciele byli zdania, że taki koord(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:410)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:271)(cid:374)(cid:455)(cid:853)(cid:3)by wspierać (cid:393)(cid:286)(cid:282)(cid:258)(cid:336)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:286)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) Zakres koordynacji TIK w szkole jest szeroki. Wśród(cid:3)zadań lidera transformacji cyfrowej, lub (cid:364)(cid:381)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:374)(cid:381)(cid:3)(cid:373)(cid:856)in. wypracowanie strategii wspólnie z nauczycielami i uczniami(cid:3) oraz koordynację wdrażania transformacji we wszystkich aspektach (w tym dydaktycznym, (cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) (cid:349)(cid:3) (cid:258)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:895)(cid:1005)(cid:1010)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) (cid:94)(cid:410)(cid:396)(cid:258)tegiczny charakter tej funkcji, konieczność wyznaczania celów i podejmowania decyzji wskazują, że nie może ona być realizowana bez (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1008)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:258)(cid:349)(cid:367)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:4)(cid:349)(cid:374)(cid:367)(cid:286)(cid:455)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:94)(cid:272)(cid:346)(cid:437)(cid:367)(cid:460)(cid:853)(cid:3)(cid:116)(cid:856)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:374)(cid:349)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1013)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:367)(cid:349)(cid:296)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:349)(cid:336)(cid:349)(cid:410)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:367)(cid:282)(cid:856)(cid:3)(cid:47)(cid:28)(cid:4)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:437)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1009)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)Kwiecień 2020. Warszawa: Centrum Cyfrowe; Edukacja zdalna w (cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)emii. Listopad 2020. Warszawa: Centrum Cyfrowe; Plebańska, M.; Szyller, A.; Sieńczewska, M. (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:448)(cid:349)(cid:282)(cid:882)(cid:1005)(cid:1013)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:374)(cid:349)(cid:449)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:455)(cid:410)(cid:286)(cid:410)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1010)(cid:3)Edukacja zdalna w czasie pandemii. Kwiecień 2020. Warszawa: Centrum Cyfrowe.(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1011)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1012)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:68)(cid:856)(cid:44)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:400)(cid:258)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:895)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:393)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1010)(cid:1013)(cid:3)Głomb, K. (red.) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:895)(cid:3)(cid:94)(cid:373)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:296)(cid:381)n jako osobiste narzędzie edukacyjne ucznia. Sieć Edukacji Cyfrowej (cid:60)(cid:75)(cid:68)(cid:28)(cid:100)(cid:923)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) Europejskiego Funduszu Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Funduszy i Poli(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3) (cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3)(cid:3) 62 udziału dyrekcji szkoły. Jednocześnie koordynacja obejmuje wiele szczegółowych zadań wykraczających poza rolę i czas dyrektora. W praktyce funkcję koordynacyjną może realizować jedna osoba, np. wicedyrektor szkoły(cid:1005)(cid:1011)(cid:1004). Może to też być jeden z nauczycieli we współpracy z dyrektorem.(cid:3) Wśród zadań cząstkowych wskazywano m.in. opracowanie i wdrażanie planu szkoleń w (cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:853)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:336)(cid:437)(cid:367)(cid:258)rne śledzenie informacji i poszerzanie wiedzy o aktywizujących metodach (cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:853)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:393)(cid:286)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:361)(cid:286)(cid:282)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:396)(cid:460)ędzi tam(cid:853)(cid:3)(cid:336)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:258)(cid:282)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (np. pakietu biurowego i środowiska do współpracy zdalnej, czy komunikatora) oraz (cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3) (cid:396)(cid:286)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:455)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:437)(cid:373)(cid:3) (cid:286)(cid:882)materiałów(cid:1005)(cid:1011)(cid:1005). Wskazywano też na potrzebę opracowania i wdrażania zasad wykorzystania urządzeń cyfrowych, zwłaszcza osobistych (telefonów)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) W istocie zadania w ramach funkcji koordynacyjnej są znacznie liczniejsze i obejmują (cid:286)(cid:367)(cid:286)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:455)(cid:3) zarządzania strategicznego, operacyjnego i funkcji eksperckiej. Przykładowo, koordynator może mieć wiodącą rolę w strategicznym planowaniu celów i działań szkoły w zakresie wykorzystania TIK, opracowaniu sposobu monitorowania ich, i podejmować lub (cid:393)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:381)(cid:374)(cid:381)wać dyrektorowi decyzje co do zakupu sprzętu i e(cid:882)zasobów. Może też organizować zespołowe procesy wyboru rozwiązań, zapewniać formy i narzędzia dla uczenia się przez nauczycieli od siebie wzajemnie i wymieniania się materiałami, oraz skoordynować ocenę (cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)u wyposażenia informatycznego(cid:853)(cid:3)co stanowi przykłady zarządzania operacyjnego. Może być szkolnym ekspertem(cid:853)(cid:3)który zapewnia dyrektorowi i nauczycielom podstawową wiedzę o rzeczywistych korzyściach z zastosowania TIK i skutecznych metodykach, pomaga (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)lom w wyborze narzędzi, oraz monitoruje i analizuje zastosowania TIK w szkole i (cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) (cid:286)(cid:296)(cid:286)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:3) (cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3) (cid:282)(cid:349)(cid:258)(cid:336)(cid:374)(cid:381)(cid:460)(cid:437)(cid:361)(cid:286)(cid:3) (cid:367)(cid:437)(cid:364)(cid:349)(cid:3) (cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:286)(cid:410)(cid:286)(cid:374)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:3) (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3) (cid:449)(cid:3) (cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3) (cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:856)(cid:3) (cid:69)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:3) opracowanie nie zawiera pełnego opisu tego stanowiska. Zarządzanie zastosowaniem TIK (cid:361)(cid:286)(cid:400)(cid:410)(cid:3) (cid:272)(cid:460)ęścią zarządzania szkołą, co oznacza także konieczność powiązania go z innymi procesami, np. decyzję, czy plan doskonalenia nauczycieli w zakresie TIK będzie częścią (cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:286)(cid:361)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:410)(cid:455)(cid:364)(cid:349)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) W praktyce szkoły, w których zastosowania TIK są koordynowane, różnią się pod względem zakresu koordynacji, jej zaawansowania i zakresu zadań koordynatora(cid:1005)(cid:1011)(cid:1007). Niewątpliwie do (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1004)(cid:3)Głomb, K. (red.) (2018) Smartfon jako osobiste narzędzie edukacyjne ucznia. Sieć Edukacji Cyfrowej (cid:60)(cid:75)(cid:68)(cid:28)(cid:100)(cid:923)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1005)(cid:3)Tamże(cid:3)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:460)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3) Europejskiego Funduszu Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Funduszy i Polityki (cid:90)(cid:286)(cid:336)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:286)(cid:361)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1006)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:87)(cid:47)(cid:94)(cid:4)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:3)(cid:90)(cid:286)(cid:400)(cid:437)(cid:367)(cid:410)(cid:400)(cid:3)(cid:894)(cid:115)(cid:381)(cid:367)(cid:437)(cid:373)(cid:286)(cid:3)(cid:47)(cid:47)(cid:895)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:396)(cid:374)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:24)(cid:437)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)–(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:38)(cid:396)(cid:381)(cid:373)(cid:3)–(cid:3)(cid:24)(cid:349)(cid:400)(cid:396)(cid:437)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:75)(cid:28)(cid:18)(cid:24)(cid:3) Publishing; Głomb, K. (red.) (2018) jw.(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1007)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:68)(cid:856)(cid:44)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:400)(cid:258)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:895)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:393)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:1006)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) 63 pełnienia tej funkcji są potrzebne wysokie kompetencje cyfrowe, szeroka znajomość edukacyjnych narzędzi cyfrowych wykorzystywanych w nauczaniu różnych przedmiotów i umiejętności wykorzystania i(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:286)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1008). Cyfrowe narzędzia (aplikacje, platformy itp.) przydatne do nauczania są liczne, różnorodne, i ich specyfika jasno wskazuje, że wiele z nich nie ma zastosowania w nauce informatyki, a mogą(cid:3) być przydatne w nauce innych przedmiotów(cid:1005)(cid:1011)(cid:1009)(cid:856)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)el informatyki może więc nie być najbardziej odpowiednią osobą (cid:282)(cid:381)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:381)(cid:396)(cid:282)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:3)(cid:282)(cid:455)(cid:282)(cid:258)(cid:364)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:381)(cid:396)(cid:336)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:460)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:437)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:258)(cid:364)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3) narzędzi oraz z powodu częstego obciążenia koordynacją w (cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1010)(cid:856)(cid:3) Działania standaryzacyjne dotyczące Szkolnych Koordynatorów Cyfryzacji Edukacji zostały podjęte przez (cid:90)(cid:258)(cid:282)ę ds. Informatyzacji Edukacji działającą przy Ministerstwie Edukacji Narodowej, która(cid:3)opracowała dokument(cid:455)(cid:3)służące przygotowaniu(cid:853)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:282)(cid:381)(cid:400)(cid:364)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:3) zawodowemu takich koordynatorów –(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:455)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:400)(cid:455)(cid:367)(cid:258)(cid:271)(cid:437)(cid:400)(cid:856)(cid:3) Należy podkreślić, że zadania szkolnego koordynatora są wymagające i czasochłonne. Tak było w przypadku szkolnych koordynatorów w programie „Cyfrowa szkoła”(cid:1005)(cid:1011)(cid:1011)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:455)(cid:373)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:3) (cid:374)(cid:258)leży się tego spodziewać w przypadku koordynatora cyfrowej transformacji w opisywanym (cid:410)(cid:437)(cid:3)(cid:396)(cid:381)(cid:460)(cid:437)(cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:437)(cid:856)(cid:3) (cid:1007)(cid:856) Wewnątrzszkolna koordynacja i wsparcie nauczycieli w wymiarze technicznym, (cid:460)(cid:258)(cid:393)ewnienie funkcjonowania narzędzi TIK(cid:3) Profil kompetencyjny potrzebny do zarząd(cid:460)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:373)(cid:349)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:349)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:373)(cid:3) wpisuje się w zawód „administrator systemów komputerowych” wg Klasyfikacji zawodów i specjalności. Taki specjalista odpowiada m.in. za analizę zapotrzebowania na sprzęt i systemy, ocenę dostępnych rozwiązań informa(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:349)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:286)(cid:374)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:349)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:282)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:3) wymagań organizacji i użytkowników, wdrażanie rozwiązań, a także instalowanie i konfigurację sprzętu i oprogramowania, nadzorowanie ich i konserwację, rozwiązywanie problemów technicznych i udzielanie pomocy użytk(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1012)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1008)(cid:3)(cid:68)(cid:381)(cid:396)(cid:286)(cid:349)(cid:396)(cid:258)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:4)(cid:856)(cid:853)(cid:3)(cid:90)(cid:349)(cid:448)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:115)(cid:856)(cid:68)(cid:856)(cid:44)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:94)(cid:381)(cid:400)(cid:258)(cid:3)(cid:4)(cid:367)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:58)(cid:856)(cid:58)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1012)(cid:895)(cid:3)(cid:62)(cid:286)(cid:258)(cid:282)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:346)(cid:349)(cid:393)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:400)(cid:272)(cid:346)(cid:381)(cid:381)(cid:367)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:410)(cid:286)(cid:336)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:381)(cid:296)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:856)(cid:3)(cid:100)(cid:286)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3) (cid:393)(cid:286)(cid:396)(cid:272)(cid:286)(cid:393)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:94)(cid:393)(cid:258)(cid:349)(cid:374)(cid:856)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:296)(cid:3)Technol 24; Głomb, K. (red.) (2018) Smartfon jako osobiste narzędzie edukacyjne ucznia. Sieć Edukacji Cyfrowej KOMET@(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1009)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:460)(cid:282)(cid:258)(cid:367)(cid:374)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:272)(cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:393)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:286)(cid:373)(cid:349)(cid:349)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:258)(cid:282)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1004)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:258)(cid:396)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:258)(cid:855)(cid:3)(cid:18)(cid:286)(cid:374)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:373)(cid:3)(cid:18)(cid:455)(cid:296)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:286)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1010)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:882)post rządowego programu rozwijania kompetencji uczniów i (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)–(cid:3)„Cyfrowa szkoła”. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1011)(cid:3)Tamże.(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1012)(cid:3)„Administrator systemów komputerowych" w: Klasyfikacja zawodów i specjalności. (cid:68)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:410)(cid:449)(cid:381)(cid:3)(cid:90)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:349)(cid:374)(cid:455)(cid:853)(cid:3) Pracy i Polityki Społecznej, dostęp 2.06.2024; UNESCO (2022) Guidelines for ICT in education policies and (cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:856)(cid:3) 64 Szkoły znacznie różnią się pod względem tego, kto w praktyce realizuje zadania administratora systemów komputerowych, i tego czy pracuje on na miejscu w szkole, a poszczególne zadania bywają rozdzielone między różne osoby. Tylko w ok. 36(cid:3)% szkół komputerami w salach lekcyjnych (poza pracowniami informatycznymi) zajmuje się (cid:460)(cid:258)(cid:449)(cid:381)(cid:282)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:258)(cid:282)(cid:373)(cid:349)(cid:374)(cid:349)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:1008)(cid:1010)(cid:3)% zarządza on szkolną siecią informatyczną. Częściej jest to podmiot zewnętrzny (firma lub, rzadziej, pracownik organu prowadzącego) niż pracownik(cid:3) (niebędący nauczycielem) zatrudniony w szkole. Administratorów może zatrudniać na (cid:373)(cid:349)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:272)(cid:437)(cid:3)(cid:381)(cid:364)(cid:856)(cid:3)(cid:1005)(cid:1009)(cid:3)% szkół. Z kolei nauczyciele informatyki pełnią funkcję administratora w ponad 1/3 szkół –(cid:3)tym częściej, im mniejsza szkoła –(cid:3)a w 2/3 szkół administrują sprzę(cid:410)(cid:286)(cid:373)(cid:3)(cid:449)(cid:3) (cid:393)(cid:396)(cid:258)(cid:272)(cid:381)(cid:449)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:381)(cid:449)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:1005)(cid:1011)(cid:1013). Obowiązki administratora mogą im zostać powierzone za wynagrodzeniem przez obniżenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć w (cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:393)ensum za zgodą organu prowadzącego(cid:1005)(cid:1012)(cid:1004). Jednak często się zdarza (dokładna skala (cid:410)ego zjawiska nie jest znana), że nauczyciele informatyki wypełniają zadania adminis(cid:410)(cid:396)(cid:258)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:258)(cid:3) (cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:3)(cid:449)(cid:455)(cid:374)(cid:258)(cid:336)(cid:396)(cid:381)(cid:282)(cid:460)(cid:286)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1005)(cid:856)(cid:3)(cid:127)(cid:3)(cid:364)(cid:381)(cid:367)(cid:286)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:1011)(cid:876)(cid:1012)(cid:3)% szkół nie ma nikogo lub nie ma jednej konkretne(cid:361)(cid:3) (cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:271)(cid:455)(cid:853)(cid:3)która pełniłaby funkcje administratora (poza pracowniami informatycznymi)(cid:856)(cid:3)(cid:116)(cid:455)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:349)(cid:3) te są szacunkowe, bo odpowiedzi wskazują, że część respondentów mogła nie zrozumieć, co w kontekście zadanego pytania znaczy „zarządzanie/administrowanie”, o czym świadczą wskazania na dyrektora szkoły(cid:1005)(cid:1012)(cid:1006)(cid:856)(cid:3) Powyższe wyniki wskazują na ryzyko problemów w zarządzaniu cyfrową transformacją szkół. Wysoka dostępność i jakość wsparcia technicznego w szkole korzystnie wpływają na (cid:460)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1007)(cid:856)(cid:3) (cid:116)(cid:3)(cid:271)(cid:258)(cid:396)(cid:282)(cid:460)(cid:381)(cid:3)(cid:374)(cid:349)(cid:286)(cid:449)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:437)(cid:3)szkoła(cid:272)(cid:346)(cid:3)jest na miejscu pracownik, dla którego zadania administratora są głównymi(cid:3)obowiązkami zawodowymi. Nauczyciele informatyki są na miejscu i często pełnią(cid:3)tę rolę, jeżeli jednak robią to bez dodatkowego wynagrodzenia, może to wpłynąć na ich motywację do wnoszenia wkładu w transformację cyfrową. Z kolei administratorzy zewnętrzni mogą brać w niej ograniczony udział(cid:853)(cid:3)bo słabiej znają szkołę, ich zadania są ściśle określone(cid:853)(cid:3)a dostępność mniejsza. Nie będąc częścią zespołu mogą wykazywać mniejszą inicjatywę i aktywność we wspólnym określaniu celów i wyboru rozwiązań. Jeżeli pracują w firmie zewnętrznej, każde dodatkowe zadanie oznaczałoby dodatkowe koszty.(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1011)(cid:1013)(cid:3)ORE, ZMP (2024) Stan infrastruktury informatycznej w szkołach.(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:1004)(cid:3)(cid:4)(cid:396)(cid:410)(cid:856)(cid:3)(cid:1008)(cid:1006)(cid:3)(cid:437)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:449)(cid:455)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:282)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1006)(cid:1010)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:455)(cid:272)(cid:460)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:1005)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1006)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)–(cid:3)(cid:60)(cid:258)(cid:396)(cid:410)(cid:258)(cid:3)(cid:69)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:258)(cid:3)(cid:894)(cid:24)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:104)(cid:856)(cid:3)(cid:460)(cid:3)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:3)(cid:396)(cid:856)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:460)(cid:856)(cid:3)(cid:1013)(cid:1012)(cid:1010)(cid:895)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:1005)(cid:3)(cid:87)(cid:286)(cid:374)(cid:400)(cid:460)(cid:364)(cid:381)(cid:853)(cid:3)(cid:87)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1007)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:286)(cid:454)(cid:882)post rządowego programu rozwijania kompetencji uczniów i (cid:374)(cid:258)(cid:437)(cid:272)(cid:460)(cid:455)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:460)(cid:258)(cid:364)(cid:396)(cid:286)(cid:400)(cid:349)(cid:286)(cid:3)(cid:400)(cid:410)(cid:381)(cid:400)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:410)(cid:286)(cid:272)(cid:346)(cid:374)(cid:381)(cid:367)(cid:381)(cid:336)(cid:349)(cid:349)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:381)(cid:882)(cid:364)(cid:381)(cid:373)(cid:437)(cid:374)(cid:349)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:455)(cid:361)(cid:374)(cid:455)(cid:272)(cid:346)(cid:3)–(cid:3)„Cyfrowa szkoła”. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.; Barć, M. (2024) Musimy mieć czas na oswojenie się ze zmianami. Głos Nauczycielski; Januszewski, S. (2022) W Gdyni nauczyciele pracują dla idei? Dzień Dobry Pomorze; Forum (cid:75)(cid:94)(cid:94)(cid:60)(cid:75)(cid:3)(cid:1006)(cid:1012)(cid:876)(cid:1005)(cid:1004)(cid:876)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1004)(cid:1013)(cid:856)(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:1006)(cid:3)(cid:75)(cid:90)(cid:28)(cid:853)(cid:3)(cid:127)(cid:68)(cid:87)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1008)(cid:895)(cid:3)(cid:94)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:3)infrastruktury informatycznej w szkołach.(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:1007)(cid:3)(cid:47)(cid:374)(cid:258)(cid:374)(cid:853)(cid:3)(cid:38)(cid:856)(cid:3)(cid:4)(cid:856)(cid:854)(cid:3)(cid:62)(cid:381)(cid:449)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:396)(cid:853)(cid:3)(cid:24)(cid:856)(cid:3)(cid:62)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1005)(cid:1004)(cid:895)(cid:3)(cid:62)(cid:258)(cid:393)(cid:410)(cid:381)(cid:393)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:410)(cid:346)(cid:286)(cid:3)(cid:60)(cid:882)(cid:1005)(cid:1006)(cid:3)(cid:272)(cid:367)(cid:258)(cid:400)(cid:400)(cid:396)(cid:381)(cid:381)(cid:373)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:28)(cid:454)(cid:393)(cid:367)(cid:381)(cid:396)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:296)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:381)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:349)(cid:373)(cid:393)(cid:258)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:374)(cid:336)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:400)(cid:410)(cid:396)(cid:437)(cid:272)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:258)(cid:367)(cid:3) (cid:437)(cid:400)(cid:286)(cid:856)(cid:3)(cid:18)(cid:381)(cid:373)(cid:393)(cid:437)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:400)(cid:3)(cid:920)(cid:3)(cid:28)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:1009)(cid:1009)(cid:856)(cid:3) 65 Tymczasem kompetencje administratora są niezbędne nie tylko w bieżącej działalności szkoły, ale też w kształtowaniu i koordynowaniu jej rozwoju (cyfrowej transformacji). Są niezbędni(cid:3) np. do rozpoznania ograniczeń i możliwości technicznych, identyfikacji zapotrzebowania na niektóre rodzaje sprzętu, wdrożenia nowych technologii, zapewniania (cid:271)(cid:286)(cid:460)(cid:393)(cid:349)(cid:286)(cid:272)zeństwa i ochrony prywatności użytkowników, czy obiektywnego monitoringu (cid:449)(cid:455)(cid:364)(cid:381)(cid:396)(cid:460)(cid:455)(cid:400)(cid:410)(cid:258)(cid:374)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:100)(cid:47)(cid:60)(cid:1005)(cid:1012)(cid:1008)(cid:856)(cid:3) (cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3)(cid:3) (cid:1005)(cid:1012)(cid:1008)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:3)(cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1006)(cid:895)(cid:3)(cid:39)(cid:437)(cid:349)(cid:282)(cid:286)(cid:367)(cid:349)(cid:374)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:296)(cid:381)(cid:396)(cid:3)(cid:47)(cid:18)(cid:100)(cid:3)(cid:349)(cid:374)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:272)(cid:258)(cid:410)(cid:349)(cid:381)(cid:374)(cid:3)(cid:393)(cid:381)(cid:367)(cid:349)(cid:272)(cid:349)(cid:286)(cid:400)(cid:3)(cid:258)(cid:374)(cid:282)(cid:3)(cid:373)(cid:258)(cid:400)(cid:410)(cid:286)(cid:396)(cid:393)(cid:367)(cid:258)(cid:374)(cid:400)(cid:856)(cid:3)(cid:87)(cid:258)(cid:396)(cid:349)(cid:400)(cid:855)(cid:3)(cid:104)(cid:69)(cid:28)(cid:94)(cid:18)(cid:75)(cid:854)(cid:3)(cid:127)(cid:437)(cid:271)(cid:853)(cid:3)(cid:68)(cid:856)(cid:3)(cid:894)(cid:396)(cid:286)(cid:282)(cid:856)(cid:895)(cid:3) (cid:894)(cid:1006)(cid:1004)(cid:1006)(cid:1005)(cid:895)(cid:3)(cid:28)(cid:449)(cid:258)(cid:367)(cid:437)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:258)(cid:3)(cid:449)(cid:400)(cid:393)(cid:258)(cid:396)(cid:272)(cid:349)(cid:258)(cid:3)(cid:396)(cid:286)(cid:258)(cid:367)(cid:349)(cid:460)(cid:381)(cid:449)(cid:258)(cid:374)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:381)(cid:271)(cid:400)(cid:460)(cid:258)(cid:396)(cid:460)(cid:286)(cid:3)(cid:286)(cid:282)(cid:437)(cid:364)(cid:258)(cid:272)(cid:361)(cid:349)(cid:3)(cid:449)(cid:3)(cid:396)(cid:258)(cid:373)(cid:258)(cid:272)(cid:346)(cid:3)(cid:28)(cid:437)(cid:396)(cid:381)(cid:393)(cid:286)(cid:361)(cid:400)(cid:364)(cid:349)(cid:286)(cid:336)(cid:381)(cid:3)(cid:38)(cid:437)(cid:374)(cid:282)(cid:437)(cid:400)(cid:460)(cid:437)(cid:3) Społecznego. III Raport Cząstkowy. Warszawa: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej(cid:856)(cid:3) 66 (cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

(cid:3)

Załącznik nr 3 Harmonogram Gantta

(cid:62)(cid:393)(cid:856)(cid:3) Działania 4202 5202 6202 7202 8202 9202 0302 1302 2302 3302 4302 5302 Ewaluacja stanu edukacji cyfrowej oraz wykorzystania technologii (cid:1005)(cid:3) edukacyjnej przez uczniów 1. Diagnoza stanu rozwoju metodyki edukacji cyfrowej na (cid:3)(cid:3) uczelniach 2. Diagnoza dotycząca specjalistycznego oprogramowania i cyfrowych (cid:3)(cid:3) rozwiązań potrzebnych w szkole 3. Analiza funkcjonowania sieci OSE, identyfikacja i likwidacja białych plam w zakresie podłączenia szkół do szerokopasmowego (cid:3)(cid:3) Internetu 4. Analiza rozwiązań w zakresie edukacji cyfrowej przyjętych w podstawach programowych w (cid:3)(cid:3) innych krajach 5. Analiza możliwości współpracy szkół, uczelni, placówek doskonalenia nauczycieli i innych instytucji w zakresie rozwoju nowych metod nauczania wspartych sztuczną (cid:3)(cid:3) inteligencją i technologią 6. Monitorowanie efektywności wykorzystania Programu „Laboratoria przyszłości” w (cid:3)(cid:3) pracy ucznia i nauczycieli 7. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce przedszkolnej podstawy programowej wychowania przedszkolnego w obszarze wychowania (cid:3)(cid:3) cyfrowego 8. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce szkolnej podstawy programowej kształcenia ogólnego w obszarze rozwijania umiejętności cyfrowych dzieci i (cid:3)(cid:3) młodzieży 9. Monitorowanie funkcjonowania w praktyce podstawy programowej informatyki w zakresie efektów nauczania (cid:3)(cid:3) nowych technologii 10. Monitorowanie poziomu kompetencji cyfrowych uczniów, (cid:3) nauczycieli i rodziców

Strona 2 z 8

Strona 3 z 8

Strona 4 z 8