Uchwała nr 170 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2018 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej projektu aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód morskich

Rada Ministrów wyraża zgodę na przedłożenie Komisji Europejskiej projektu aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód morskich, który stanowi załącznik do uchwały.

Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki 1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 2180 oraz z 2018 r. poz. 650, 710, 1479, 1669 i 1722. Załącznik do uchwałynr 170 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2018 r. (poz....) Załącznik do uchwały nr 170 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2018 r. (poz. 173) PROJEKT AKTUALIZACJI ZESTAWU CELÓW ŚRODOWISKOWYCH DLA WÓD MORSKICH Wstęp Zgodnie z art. 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz. UE L 164 z 25.06.2008, str. 19 oraz Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 27), zwanej dalej „RDSM”, na podstawie wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich, przeprowadzonej zgodnie z art. 8 ust. 1 RDSM, państwa członkowskie Unii Europejskiej określają w odniesieniu do każdego regionu lub podregionu morskiego zestaw celów środowiskowych i związanych z nimi wskaźników, odnoszący się do ich wód morskich, w celu ukierunkowania działań na rzecz osiągnięcia dobrego stanu środowiska w środowisku morskim, biorąc pod uwagę przykładowe wykazy presji i oddziaływań, określonych w tabeli 2 w załączniku III do RDSM oraz właściwości określonych w załączniku IV do RDSM. Przy opracowywaniu tych celów i wskaźników państwa członkowskie Unii Europejskiej uwzględniają ciągłe stosowanie odpowiednich, istniejących celów środowiskowych, określonych dla tych samych wód na poziomie krajowym, wspólnotowym lub międzynarodowym, zapewniając wzajemną zgodność tych celów oraz uwzględnianie odnośnych skutków i cech o charakterze transgranicznym w możliwie najszerszym zakresie. Zestaw celów środowiskowych dla polskich obszarów morskich został opracowany w pierwszym cyklu implementacji RDSM w 2014 r., a następnie przyjęty rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie przyjęcia zestawu celów środowiskowych dla wód morskich (Dz. U. poz. 593), natomiast obecnie przeprowadzono przegląd i aktualizację zestawu zgodnie z art. 17 RDSM oraz art. 157 ust. 11 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 i 2180 oraz z 2018 r. poz. 650, 710, 1479, 1669 i 1722), zwanej dalej „Prawem wodnym”. Cele przedstawiono zarówno na poziomie poszczególnych cech, jak również na poziomie poszczególnych kryteriów, z uwzględnieniem wszystkich elementów wchodzących w ich skład, zgodnie z decyzją Komisji (UE) 2017/848 z dnia 17 maja 2017 r. ustanawiającą kryteria i standardy metodologiczne dotyczące dobrego stanu środowiska wód morskich oraz specyfikacje i ujednolicone metody monitorowania i oceny, oraz uchylającą decyzję 2010/477/EU (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 43),zwaną dalej „decyzją Komisji 2017/848”. Sformułowano także cele szczegółowe, biorąc pod uwagę poszczególne komponenty ekosystemu – w przypadku cech stanu lub wyodrębnione obszary – w przypadku cech presji. Cele zostały przedstawione w sposób opisowy, a tam, gdzie jest to uzasadnione, odniesiono je do wartości granicznych wyznaczających właściwości typowe dla dobrego stanu, jednak bez wymieniania ich wartości. Podejście to jest wynikiem uwzględnienia opinii Komisji Europejskiej (KE), zawartej w ocenie polskiego raportowania z art. 8, art. 9 i art. 10 RDSM de facto (Article 12 Technical Assessment of the MSFD 2012 obligations Baltic Sea. Poland. August 2017), zwanej dalej „Decyzją Komisji”, że podawanie wartości liczbowych w zestawie celów jest podawaniem wartości GES (Good Environmental Status, Dobry stan środowiska), które w opinii KE nie są celami środowiskowymi, natomiast dotyczą właściwości dobrego stanu środowiska morskiego. Zgodnie z opinią cele środowiskowe powinny odnosić się przede wszystkim do wskazania niezbędnej redukcji czynników presji wpływających na brak osiągnięcia GES (najlepiej w formie ilościowej), nie zaś bezpośrednio do granicy GES. Aktualizacją zestawu celów środowiskowych dla wód morskich objęto wody morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej oraz wód przybrzeżnych, zgodnie z art. 143 Prawa wodnego, oraz wód przybrzeżnych i przejściowych 2 określonych zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. UE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275) – zwaną dalej „RDW”. Rys. 1. Polskie obszary morskie Bałtyku uwzględnione w aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód morskich. 3 Rys. 2. Podział polskich obszarów morskich Bałtyku na akweny wg HELCOM uwzględnione w aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód morskich. RDSM wymaga osiągnięcia lub utrzymania dobrego stanu środowiska morskiego, w tym celów środowiskowych, dla wszystkich cech do 2020 r. Z kolei Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM) przez opracowanie Bałtyckiego Planu Działań założyła osiągnięcie GES do 2021 r. Biorąc jednak pod uwagę 6-letni cykl aktualizacji oceny stanu środowiska morskiego, osiągnięcie zaktualizowanych celów środowiskowych dla wód morskich powinno nastąpić do 2022 r. Wynika to z faktu, że kolejna aktualizacja wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich zostanie przeprowadzona za okres 2017–2022, co umożliwi w praktyce określenie skuteczności działań podjętych dla osiągnięcia wyznaczonych celów środowiskowych dla wód morskich. 4 Cechy stanu Cele środowiskowe dla cechy D1 Cele środowiskowe odnoszące się do cech stanu uporządkowano zgodnie z decyzją Komisji 2017/848 według kryteriów odnoszących się do oceny gatunków (D1C1, D1C2, D1C3, D1C4 i D1C5), a także siedlisk pelagicznych (D1C6) i bentosowych, które są oceniane na podstawie kryteriów odnoszących się do cechy D6 (kryterium D6C4 oraz D6C5). Cele środowiskowe dla cechy D1 zostały określone na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów oraz jako cele szczegółowe dla komponentów ekosystemu i odnoszących się do nich wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich. Cele odnoszą się do wszystkich obszarów przeprowadzenia oceny, chyba że stwierdzono inaczej w tabeli.

szarej zapewnienia możliwości naturalnego i niezakłóconego bytowania gatunku. 5

wymienionych w dyrektywie ptasiej i dyrektywie siedliskowej powinny uzyskać zbliżony do naturalnego zasięg i stan przez dążenie do zredukowania głównych czynników presji, takich 6

antropogenicznych nie przekracza określonego odsetka naturalnego zasięgu siedliska w ocenianym obszarze. 7

naturalnego zasięgu siedliska w ocenianym obszarze.: tak jak cele dla cechy D6. Cele środowiskowe dla cechy D4 Cele środowiskowe dotyczące cechy 4 zostały opracowane na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów oceny zawartego w decyzji Komisji oraz na poziomie szczegółowym dla wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich. Większość z celów odnosi się do wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach cech D1 oraz D6 i są zbieżne z celami zaproponowanymi w ramach tych cech. Termin osiągnięcia celów środowiskowych dla cechy D4 ustala się na rok 2022.

siedliskowej do poziomu gwarantującego zachowanie równowagi liczebności między grupami troficznymi. 8

Wskaźnik Cele szczegółowe dla wskaźnika Wskaźnik produktywności bielika Cele jak dla cechy D1C3 9 Cechy presji Przy opracowaniu propozycji aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla cech presji uwzględniono przykładowe wykazy elementów ekosystemów, presji antropogenicznych i działalności człowieka odnoszących się do wód morskich wymienionych w załączniku III do dyrektywy Komisji (UE) 2017/845 z dnia 17 maja 2017 r. zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE w odniesieniu do przykładowych wykazów elementów branych pod uwagę przy opracowaniu strategii morskich (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 27), zwanej dalej „dyrektywą zmieniającą RDSM”. Uwzględniono presje antropogeniczne na środowisko morskie w postaci zaburzeń lub utraty dna morskiego, wprowadzania innych substancji (np. substancji syntetycznych, substancji niesyntetycznych, radionuklidów) ze źródeł rozproszonych, źródeł punktowych, depozycji atmosferycznej i poważnych zdarzeń oraz presje związane ze sposobami użytkowania i działalnością człowieka w środowisku morskim lub mającymi wpływ na środowisko morskie, w tym: 1) eksploatację zasobów nieożywionych (eksploatację minerałów oraz wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego); 2) transport morski; Cele3)śroudżyotwkoiswkaonwiee mdilaej sckeiceh iy p Drz2e mysłowe. Cele środowiskowe dotyczące cechy D2 zostały opracowane na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów oceny zawartego w decyzji Komisji 2017/848. W ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich do oceny cechy 2 wykorzystano dwa wskaźniki odnoszące się odpowiednio do kryteriów D2C1 oraz D2C2, w związku z czym cel dla kryterium jest w tym przypadku równoznaczny z celem dla wskaźnika. Cele odnoszą się do wszystkich obszarów oceny.

ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się nowo wprowadzonych gatunków obcych z miejsc ich pierwotnej introdukcji. 10

gwarantującego jedynie minimalny poziom lub brak zauważalnego negatywnego wpływu na środowisko. Cele środowiskowe dla cechy D3 Cele środowiskowe dotyczące cechy D3 zostały opracowane na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów oceny zawartego w decyzji Komisji 2017/848. Dodatkowo, bazując na wynikach oceny cechy D3 wykonanej w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich, określono cele szczegółowe dla każdego ze stad ryb wykorzystanych w ocenie. Cele ogólne odnoszą się do wszystkich jednostek oceny cechy D3, natomiast cele szczegółowe dla stad odnoszą się do konkretnych obszarów oceny, w których dane stado występuje.

i Rady (UE) 2016/1139 z dnia 6 lipca 2016 r. ustanawiającym wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te stada 11

poziomu śmiertelności połowowej oraz trendu wzrostu biomasy stada tarłowego. * obszary oceny ICES (ang. The International Council for the Exploration of the Sea, Obszary łowisk Międzynarodowej Rady Badań Morza) 12 Cele środowiskowe dla cechy D5 Cele zostały opracowane na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów oceny zawartego w Decyzji Komisji. Należy zwrócić uwagę, iż głównymi elementami presji wpływającymi na poziom eutrofizacji w morzu są dopływ rzeczny i atmosferyczny azotu i fosforu, które wpływają w głównej mierze na kryterium D5C1. Niemniej jednak zaproponowano również cele dla pozostałych kryteriów zgodnie z tabelą poniżej. Zaproponowane cele odnoszą się do wszystkich akwenów zastosowanych do oceny stanu środowiska Morza Bałtyckiego.

: Utrzymanie malejącego trendu dopływu związków azotu, fosforu oraz materii organicznej do morza skutkujące brakiem obniżania przejrzystości wody morskiej 13

: Utrzymanie malejącego trendu dopływu związków azotu i fosforu do morza w celu osiągnięcia poprawy stanu zbiorowisk makrozoobentosu w morzu. 14 Cele środowiskowe dla cechy D6 Cele środowiskowe zostały określone na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów i odnoszących się do nich wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich. Cele odnoszą się do wszystkich obszarów przeprowadzenia oceny, chyba że stwierdzono inaczej w tabeli.

odporności ekosystemu (WskZM). aktualizacji zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich 15

zbliżonej do naturalnej struktury zbiorowisk makrofitów. 16

cele są zbieżne z celami dla kryteriów D6C1, D6C2, D6C3 oraz D7C1 i D7C2. Cele środowiskowe dla cechy D7 Mimo że obydwa kryteria są kryteriami drugorzędnymi, zostały uwzględnione w aktualizacji zestawu celów, ponieważ dotyczą presji w postaci stałych zmian właściwości hydrograficznych oraz utraty dna morskiego, które wpływają nie tylko na siedliska bentosowe (cecha 6), ale także na warunki hydrograficzne w toni wodnej, co ma bezpośredni wpływ na organizmy pelagiczne oraz na transport i dystrybucję substancji w morzu. Cele środowiskowe zostały określone na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów i szczegółowym dla wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich.

wskaźnika. zakłóceń dna morskiego w stosunku do powierzchni siedliska. 17 Cele środowiskowe dla cech D8 i D9 Cele środowiskowe dotyczące substancji zanieczyszczających (niebezpiecznych) obecnych w środowisku morskim i stanowiących potencjalne zagrożenie dla jego funkcjonowania określono w odniesieniu do cech głównych odnoszących się do grupy substancji zanieczyszczających (niebezpiecznych) obecnych w środowisku morskim: cechy D8 i D9. Podczas opracowywania celów środowiskowych dla cech D8 i D9 uwzględniono główny cel wymieniany w segmencie Bałtyckiego Planu Działań (BSAP) w odniesieniu do substancji niebezpiecznych: zasoby Morza Bałtyckiego niezagrożone przez substancje niebezpieczne oraz operacyjne cele ekologiczne uwzględnione w tym segmencie: 1) stężenia substancji niebezpiecznych w niewielkim stopniu odbiegające od naturalnych; 2) wszystkie ryby przydatne do konsumpcji; 3) brak problemów zdrowotnych u zwierząt; 4) skażenie radioaktywne na poziomie sprzed awarii w Czarnobylu. W opracowaniu uwzględniono również cele operacyjne wymienione w segmencie dotyczącym działalności gospodarczej na morzu, które odnoszą się do redukcji poziomów substancji zanieczyszczających w środowisku morskim: 1) minimalizacja zanieczyszczeń ściekami ze statków; 2) minimalizacja zanieczyszczenia atmosfery przez statki. Cecha D8 Dla każdego kryterium cechy D8 określono cel środowiskowy uwzględniający wszystkie elementy wchodzące w skład tego kryterium, dodatkowo cel środowiskowy dla kryterium D8C1 został doprecyzowany przez cele środowiskowe szczegółowe, odnoszące się do wskazanych obszarów.

i terytorialnych organicznych zachowujących się jak wszechobecne, trwałych, ulegających bioakumulacji i toksycznych, wybranych zgodnie z RDW, 18

zdefiniowane przez dyrektywy 2005/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia granice krajowe 7 września 2005 r. w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze 19

i systemów zabezpieczeń mających na celu wyeliminowanie występowania zanieczyszczeń o charakterze nagłym. 20 Cecha D9 Dla każdego kryterium cechy D9 określono nadrzędny cel środowiskowy uwzględniający wszystkie elementy wchodzące w skład tego kryterium i został on doprecyzowany przez cele środowiskowe szczegółowe odnoszące się do wskazanego obszaru.

krajowym. 21 Cele środowiskowe dla cechy D10 Cele środowiskowe dotyczące odpadów obecnych w środowisku morskim i stanowiących potencjalne zagrożenie dla jego funkcjonowania określono w odniesieniu do cechy D10, dla której określono ogólny cel środowiskowy pełniący rolę nadrzędną w stosunku do celów środowiskowych określonych dla poszczególnych kryteriów odnoszących się do określonych obszarów. Przy opracowaniu celów środowiskowych dla cechy D10 uwzględniono przykładowe wykazy elementów ekosystemów, presji antropogenicznych i działalności człowieka odnoszących się do wód morskich wymienionych w załączniku III dyrektywy zmieniającej RDSM. Uwzględniono presje antropogeniczne na środowisko morskie w postaci wprowadzania odpadów stałych (w tym mikroodpadów) oraz presje związane ze sposobami użytkowania i działalnością człowieka w środowisku morskim lub mającymi wpływ na środowisko morskie, w tym: 1) użytkowanie miejskie i przemysłowe; 2) turystykę i rekreację; 3) działalność rybacką; 4) transport morski.

właściwą edukację i zwiększenie świadomości społeczeństwa. 22

Wschodni Basen Gotlandzki, Basen Gdański 23 Cele środowiskowe dla cechy D11 Proponuje się ustalenie ogólnych celów środowiskowych dotyczących antropogenicznego hałasu podwodnego w środowisku morskim, gdyż stanowi on potencjalne, istotne zagrożenie dla organizmów zwierzęcych bytujących w morzu, mimo braku ustalonych wartości progowych na poziomie europejskim. Cele środowiskowe zostały określone na poziomie ogólnym dla każdego z kryteriów i odnoszących się do nich wskaźników wykorzystanych do oceny w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich. Cele odnoszą się do wszystkich obszarów przeprowadzenia oceny.

z uwzględnieniem specyfiki regionalnej lub podregionalnej. 24