Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej z Rządem Republiki Włoskiej o grobach wojennych, podpisana w Rzymie dnia 30 marca 2012 r.

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Włoskiej o grobach wojennych, podpisana w Rzymie dnia 30 marca 2012 r.

ARTYKUŁ 2 DEFINICJE

W celu realizacji niniejszej Umowy, terminy w niej użyte otrzymują następujące znaczenie:

1) Polacy polegli lub zmarli wskutek wojen - członkowie polskich formacji zbrojnych oraz inne osoby zrównane z nimi w świetle prawa polskiego, a także inne osoby posiadające obywatelstwo polskie, które poległy lub poniosły śmierć wskutek wojen na terytorium Republiki Włoskiej;

2) polskie groby wojenne - miejsca spoczynku Polaków poległych lub zmarłych wskutek wojen, znajdujące się na terytorium Republiki Włoskiej:

3) polskie cmentarze wojenne - cmentarze lub części cmentarzy istniejące lub mające powstać na terytorium Republiki Włoskiej, na których pochowani są Polacy polegli lub zmarli wskutek wojen;

4) Włosi polegli lub zmarli wskutek wojen - członkowie włoskich formacji zbrojnych oraz inne osoby zrównane z nimi w świetle prawa włoskiego, a także inne osoby posiadające obywatelstwo włoskie, które poległy lub poniosły śmierć wskutek wojen na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) włoskie groby wojenne - miejsca spoczynku Włochów poległych lub zmarłych wskutek wojen, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6) włoskie cmentarze wojenne - cmentarze lub części cmentarzy istniejące lub mające powstać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których pochowani są Włosi polegli łub zmarli wskutek wojen;

7) pomniki wojenne - pomniki wzniesione ku czci poległych lub zmarłych wskutek wojen, na cmentarzach wojennych lub w miejscach bezpośrednio związanych z tymi cmentarzami, które zostaną wyszczególnione w protokole dodatkowym do Umowy.

ARTYKUŁ 3 OCHRONA PRAWNA

Umawiające się Strony zapewniają, że polskie groby i cmentarze wojenne oraz włoskie groby i cmentarze wojenne, a także pomniki wojenne, o których mowa w artykule 2 niniejszej Umowy, objęte są ochroną prawną tego państwa, na którego terytorium się znajdują. ARTYKUŁ 4 OBOWIĄZKI UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON

1. Umawiające się Strony zapewnią ochronę prawną już istniejących i odnajdywanych grobów i cmentarzy wojennych i zapewnią swobodny do nich dostęp.

2. Umawiające się Strony zapewnią prawo wiecznego spoczynku wszystkim poległym i zmarłym wskutek wojen.

3. Umawiające się Strony dołożą starań celem wprowadzenia zakazu powstawania w otoczeniu grobów i cmentarzy wojennych obiektów lub urządzeń nie licujących z powagą tych miejsc.

4, Każda z Umawiających się Stron, w porozumieniu z drugą Umawiającą się Stroną i na własny koszt, uprawniona jest do dokonywania modyfikacji, renowacji i przebudowy grobów i cmentarzy wojennych oraz pomników wojennych, położonych na terytorium drugiej Umawiającej się Strony.

5. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia właściwe zachowanie i utrzymanie, na własny koszt, włoskich cmentarzy i grobów wojennych.

6. Rząd Republiki Włoskiej zapewnia właściwe zachowanie i utrzymanie, na własny koszt, polskich cmentarzy i grobów wojennych.

7. Każda z Umawiających się Stron może zlecić zapewnienie dbałości i opieki nad grobami i cmentarzami wojennymi oraz pomnikami wojennymi, położonymi na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, własnemu, przeznaczonemu do tego zadania personelowi, wynagradzanemu na własny koszt.

, . _ ARTYKUŁ S | POŁOŻENIE GROBÓW I PRAWO UŻYTKOWANIA TERENÓW

1. Umawiające się Strony zapewniają sobie wzajemnie prawo nieodpłatnego użytkowania gruntów, na których znajdują się cmentarze i groby wojenne, jako miejsc wiecznego spoczynku poległych lub zmarłych wskutek wojen. Tak przyznane prawo użytkowania nie narusza dotychczas istniejących praw własności.

2. Jeżeli grunt lub działka, na których położony jest cmentarz wojenny lub jego część okaże się niezbędny, w całości lub części, do realizacji innych celów lub innego użytku, z przyczyn wynikających z interesu publicznego państwa, na terenie którego się znajduje, wówczas Umawiająca się Strona, na której terytorium znajduje się grunt lub działka, jest zobowiązana do zmiany ich granic lub wskazania innego odpowiedniego gruntu lub działki i do poniesienia wszelkich kosztów ekshumacji, powtórnego pochówku oraz urządzenia cmentarza.

3. Umawiające się Strony będą przeprowadzać konsultacje w celu wypracowania wspólnych decyzji w sprawach dotyczących wytyczenia nowych granic gruntu lub działki, czy też wyboru nowego gruntu lub działki pod cmentarz wojenny, przeniesienia szczątków zwłok, a także technicznych aspektów urządzenia nowego cmentarza wojennego, włącznie z przeniesieniem pomników nagrobnych. Wszelkie zmiany dotyczące granic gruntów lub działek użytkowanych jako cmentarze wojenne, rozstrzygane będą po uprzednim porozumieniu między Instytucjami, o których mowa w artykule 8 ustęp 1 i 2 niniejszej Umowy.

4. Jeżeli obie Umawiające się Strony uznają, że cały obszar lub jego część nie będzie wykorzystywany jako cmentarz wojenny, wówczas dotychczasowe prawa użytkowania, przyznane na mocy niniejszej Umowy, wygaśnie w trybie natychmiastowym.

ARTYKUŁ 6 ŁĄCZENIE I SCALANIE GROBÓW

1. Umawiające się Strony mogą podejmować działania polegające na łączeniu i scalaniu grobów wojennych znajdujących się na terenie własnego państwa, wyłącznie po uprzednim przedłożeniu planów w tym zakresie i uzyskaniu drogą dyplomatyczną pisemnej zgody drugiej Umawiającej się Strony.

2. Przeniesienia szczątków zwłok poległych lub zmarłych wskutek wojen dokonywać będą grupy robocze wyznaczone przez zainteresowaną Umawiającą się Stronę.

3. Po zakończeniu prac, o których mowa w ustępie 2, sporządza się protokół, w którym wymienia się dotychczasowe i nowe położenie grobu, personalia osoby ekshumowanej, dane identyfikacyjne oraz ewentualne przedmioty odnalezione przy szczątkach, pozwalające na ich identyfikację. Protokół stanowić będzie podstawę przekazania zainteresowanej Umawiającej się Stronie ewentualnych przedmiotów odnalezionych przy ekshumowanych szczątkach zwłok.

4. W przypadku, gdy istniejące niegdyś cmentarze wojenne przestałyby istnieć wskutek zmian infrastrukturalnych, a przeniesienie szczątków zwłok nie byłoby już możliwe, Umawiająca się Strona, na której terytorium takie cmentarze się znajdowały, zezwalać będzie drugiej Umawiającej się Stronie, na jej wniosek i koszt, na wzniesienie upamiętnień w formie godnej i odpowiadającej pamięci poległych. Jeżeli w tym celu niezbędne okazałoby się nabycie praw do gruntów bądź działek lub praw dostępu do nich oraz uzyskanie zgody czy pozwolenia władz lokalnych, Umawiające się Strony będą sobie wzajemnie udzielać pomocy przy składaniu odpowiednich wniosków, realizacji projektu i urządzenia miejsca pamięci.

ARTYKUŁ 7 j ODNAJDYWANIE NA CMENTARZACH WOJENNYCH GROBÓW POLEGŁYCH POCHODZĄCYCH Z INNYCH PAŃSTW

jeżeli na polskich lub włoskich cmentarzach wojennych, oprócz połskich lub włoskich grobów wojennych, zostaną odnalezione również groby poległych lub zmarłych wskutek wojen pochodzących z innych państw, Umawiające się Strony przeanalizują sytuację, by wspólnie zadecydować 0 działaniach, jakie należy podjąć w celu zachowania i pielęgnowania tych grobów.

ARTYKUŁ 8 INSTYTUCJE ODPOWIEDZIALNE ZA REALIZACJĘ UMOWY

1. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej powierza realizację zadań wynikających z niniejszej Umowy oraz wszelkich działań z nią związanych Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (Consiglio per Commemorazioni di Combattimenti e Martirio) z siedzibą w Warszawie,

2. Rząd Republiki Włoskiej powierza realizację zadań wynikających z niniejszej Umowy oraz wszelkich działań z nią związanych Commissariato Generale per le Onoranze al Caduti in Guerra (Komisariat Generalny do spraw Uczczenia Poległych na Wojnie) ż siedzibą w Rzymic.

3. Realizacja niniejszej Umowy może zostać powierzona innej instytucji, po uprzednim powiadomieniu drugiej Umawiającej się Strony drogą dyplomatyczną.

ARTYKUŁ 9 ; ZASADY DOKONYWANIA EKSHUMACJI I PRZEWIEZIENIA SZCZĄTKÓW

1. Ekshumacje i przewiezienie szczątków poległych lub zmarłych wskutek wojen, z terytorium jednej Umawiającej się Strony na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, będą konsultowane między Umawiającymi się Stronami, a wszelkie decyzje zostanią podjęte za obopółną zgodą Umawiających się Stron.

2. Zgoda Umawiających się Stron wymagana jest również w przypadku wniosków mających ma celu ekshumację i przewiezienie szczątków poległych lub zmarłych wskutek wojen do krajów trzecich.

3. Wszelkie koszty i opłaty z tytułu ekshumacji, przeniesienia i przewiezienia za granicę szczątków zwłok poległych lub zmarłych wskutek wojen obciążać będą Umawiającą się Stronę wnioskującą.

4. Ekshumacje, przeniesienie i przewiezienie szczątków poległych lub zmarłych wskutek wojen, przeprowadzane będą przez właściwych specjalistów pod bezpośrednim nadzorem Instytucji określonych w artykule 8 niniejszej Umowy.

ARTYKUŁ 10 WYMIANA INFORMACJI I DANYCH

1. Umawiające się Strony zobowiązują się do wymiany wszelkich posiadanych informacji dotyczących położenia grobów i cmentarzy wojennych, ich liczby i wielkości oraz danych osobowych poległych lub zmarłych wskutek wojen, niezbędnych do przeprowadzenia ich identyfikacji.

2, Umawiające się Strony udzielą wszelkiego możliwego wsparcia Instytucjom, o których mowa w artykule 8 niniejszej Umowy, w szczególności w dostępie do dokumentów na temat poległych łub zmarłych wskutek wojen, będących w posiadaniu właściwych władz.

ARTYKUŁ 11 ZASADY DZIAŁANIA

1. W celu realizacji zadań wynikających z niniejszej Umowy, określone w artykule 8 niniejszej Umowy instytucje mogą, w uzgodnieniu z drugą Umawiającą się Stroną,

delegować na terytorium jej państwa swoich przedstawicieli i specjalistów. Dopuszcza się możliwość organizowania biur służących sprawnej realizacji czynności wynikających z niniejszej Umowy.

2. Plany pracy podlegają uzgodnieniu pomiędzy Instytucjami określonymi w artykule 8 niniejszej Umowy.

3. Każda z Umawiających się Stron ma prawo, bez wcześniejszego powiadamiania, kontrolować działalność przedstawicieli i specjalistów drugiej Umawiającej się Strony.

ARTYKEŁ 12 SPIS POLEGŁYCH I MIEJSC POCHÓWKU

1. Instytucje określone w artykule 8 niniejszej Umowy sporządzą wykaz cmentarzy i grobów wojennych, a także miejsc pamięci i pomników ku czci poległych lub zmarłych wskutek wojen, złokalizowanych na terytorium własnego państwa.

2. Wykaz, o którym mowa w ustępie |, będzie dokumentem otwartym, uaktualnianym przez Instytucje określone w artykule 8 niniejszej Umowy, w miarę ujawniania i odnajdywania nowych miejsc spoczynku i pamięci.

ARTYKUŁ 13 UTRZYMANIE I SPRAWOWANIE OPIEKI NAD CMENTARZAMI WOJENNYMI

Instytucje, o których mowa w artykule 8 niniejszej Umowy, są uprawnione do wykonywania, po uprzednim uzyskaniu zgody drugiej Umawiającej się Strony, wszelkich prac związanych z utrzymaniem, ochroną oraz budowlanych na cmentarzach wojennych, wTaz z budową infrastruktury odpowiedniej do ich użytkowania.

ARTYKUŁ 14 KONSULTACJE I WPROWADZANIE ZMIAN DO UMOWY

i. Ewentualne rozbieżności lub spory dotyczące wykładni lub stosowania niniejszej Umowy będą rozstrzygane w drodze konsultacji między Umawiającymi się Stronami.

2. Niniejsza Umowa może zostać zmieniona w dowolnym czasie poprzez wymianę not. Ustalone w ten sposób zmiany wejdą w życie według procedur, o których mowa w artykule 15 niniejszej Umowy łub na podstawie innej procedury wybranej i uzgodnionej przez Umawiające się Strony.

ACCORDO TRA IL GOVERNO DELLA REPUBBLICA DI POLONIA E IL GOVERNO DELLA REPUBELICA ITALIANA SULLE SEPOLTURE DI GUERRA

I! Governo della Repubblica di Polonia e il Governo della Repubblica Italiana, di seguito

denominati "Parti Contracenti”,

- destderosi di onorare i soldali caduti in combattimento e le vitlime delle guerre che riposano sul territorio della Repubblica di Połonia e sul territorio della Repubblica Italiana,

- desiderosi di commemorare i soldati caduti in combattimento e le vittime delle guerre, conformemente ai principi del diritto umanitario internazionale ed, in particolare, alle Convenzioni sulla tutela delle vittime di guerra firmate a Ginevra il 12 agosto 1949, ed ai Protocolli Supplementari alle Convenzioni di Ginevra del 12 agosto 1949, Protocollo i sulla tutela delle vittime dei conflitti armati internazionali e Protocollo H sulla tutela delle vittime dei conflitti armati non internazionali, firmati a Ginevra I1'8 giugno 1977,

hanno concordato quanto segue:

ARTICOLO ł DISPOSIZIONI GENERALI

1. Il presente Accordo regola tutte le questioni legate al rinvenimento, documentazione, registrazione, allestimento, cura, manutenzione e tutela dei luoghi di riposo dei caduti o dei morti a causa delle guerre — polacchi sul territorio della Repubblica italiana e italiani sul territorio della Repubblica di Polonia — nonchć tutte le questioni legate ali'esumazione dei resti delle salme e alla loro dignitosa nuova sepoltura.

2. In sede di attuazione del presente Accordo, le Parti Contraenti rispetteranno tutte le norme giuridiche vigenti nei rispettivi Paesi.

ARTICOŁO 2 DEFINIZIONI

Ai fini dell applicazione del presente Accordo, i termini usati sono da intendersi secondo ił seguente significato:

1) Polacchi Caduti o morti a causa delle guerre: membri delle formazioni militari połacche ed ałtre persone ad essi equiparati in virtu del diritto polacco, nonchć altre persone di cittadinanza polacca che sono cadute o morie a causa delle guerre su! territorio della Repubblica Italiana;

- Poz. 801

2) Tombe militari Polacche: luoghi di riposo dei polacchi caduti o morti a causa delle guerre, che si trovano sul territorio della Repubblica Haliana;

3) Cimiteri miłitari Polacchi: cimiteri o parti dei cimiteri esistenti o che verranno realizzati sul territorio della Repubblica Italiana, nei quali sono sepolti i polacchi caduti o morti a causa delle guerre;

4) Italiani Caduti o morti a causa delle guerre: membri delle formazioni militari italiane ed alire persone ad essi equiparati in virtu del diritto italiano, nonchć altre persone di cittadinanza italiana che sono cadute o morte a causa delie guerre sul territorio della Repubblica di Polonia;

5) Tombe militari Italiane: luoghi di riposo degli itafiani caduti o morti a causa delle guerre, che si trovano sul territorio della Repubblica di Polonia;

6) Cimiteri militari Italiani: cimiteri o parti dei cimiteri esistenti o che verranno realizzati sul territorio della Repubblica di Polonia, nei quali sono sepołti gli italiani caduti o morti a causa delle guerre;

7) Monumenti militari: monumenti in onore dei caduti o morti in guerra, cretti nei cimiteri di guerra o nei luoghi direttamente legati ai medesimi cimitcri, che saranno specificati in un protocolło aggiuntivo all Accordo.

ARTICOLO 3 TUTELA GIURIDICA

Le Parti Contraenti assicurano che le tombe ed i cimiteri militari polacchi e łe tombe ed i cimiteri militari italiani, nonchć i monumenti militari di cui all'articolo 2 del presente Accordo, sono tutelati dall' ordinamento giuridico dello Stato sul cui territorio si trovano.

ARTICOLO 4 OBBLIGHI DELLE PARTI CONTRAENTI

1. LeParti Contraenti garantiranno la tutela giuridica delle tombe e dei cimiteri militart gia esistenti o che verranno rinvenuti in seguito ed assicureranno il libero accesso ad essi.

2. Łe Parti Contraenti garantiranno il diritto di riposo etermo a tutti i caduti e morti a causa delle guerre.

3. - Le Parti Contraenti si adopereranno al fine di vietare la costruzione, nelle vicinanze di tombe e di cimiteri militari, di manufatti o fabbricati non consoni alla dignita dei luoghi.

4. Ciascuna Parte Contraente, d'intesa con l'alira Parte Contraente ed a proprie spese, puó realizzare modifiche, restauri e ristrutturazioni delie tombe e dei cimiteri militari, nonńche dei monumienti militari, siti sul territorio dell altra Parte Contraente.

5. |1l Governo della Repubblica di Polonia garantisce la dovuta cura e manutenzione, a spese proprie, del cimiteri e delle tombe militari jtaliane.

6. Il Governo della Repubblica Italiana garantisce la dovuta cura e manutenzione, a spese proprie, del cimiteri e delle tombe militart polacche.

7. Ciascuna Parte Contraente puo incaricare della cura e tutela delle tombe e dei cimiteri militari, nonchć dei monumenti militari, siti sul territorio dell altra Parte Contraente, il proprio personale addetto, retribuito a proprie spesc.

ARTICOLG 5 COLLOCAZIONE DELLE SEPOLTURE E DIRITTI D'USO SUI TERRENI

l. Le Parti Contraenti assicurano il reciproco diritto all”"uso gratuito dei terreni sui quali si trovano i cimiteri e le tombe militari, in quanto luoghi di riposo eterno dei caduti o morti a causa delle guerre. II diritto d'uso cosi attribuito non incide sulla titolarita dei diritti di proprieta preesistenti.

2. Qualora il lotto o I'area su cui 8 situato il cimitero militare o una sua porzione, dovesse risultare necessario, in tutto o in parte, ad altri scopi o destinazioni d'uso per motivi di interesse pubblico dello Stato ove ć situato, la Parte Contraente sul cui territorio si trova tale lotto od area © obbligata a modificarne i confini o ad indicare un altro lotto od area adeguati, nonchć a sostenere i costi dell esumazione, della nuova sepoltura e dell'allestimento del cimitero.

3. Le Parti Contraenti si consulteranno al fine di adottare di comune accordo le opportune decisioni sulle questioni riguardanti la definizione dei nuovi confini del lotto od area, oppure la scelta di un nuovo lotto od area destinati al cimitero militare, il trasferimento dei resti delle salme, nonchć le modalita tecniche di allestimento del nuovo cimitero militare, incluso il trasferimento dei monumenti sepolcrali. Ogni modifieca relativa ai confini dei lotti od aree utilizzati come cimiteri militari verra decisa previo accordo tra gli Organismi di cui all'articolo 8 comma 1 e 2 del presente Accordo.

4. Qualora le Parti Contraenti decidessero che |'intera area o una parte di essa non debba piu essere utilizzata come cimitero militare, il diritto d'uso fino ad allora riconosciuto ai sensi del presente Accordo ć soggetto a decadenza immediata.

ARFICOLO 6 AGGREGAZIONI E ACCORPAMENTI DELLE SEPOLTURE

1. Le Parti Contraenti hanno facolta di porre in essere misure volte all aggregazione ed accorpamento delle tombe militari locałizzate sul territorio del proprio Stato,

—1I1- Poz. 801

esclustvamente dopo aver presentato i relativi progetti ed aver ricevuto, per le vie diplomatiche, I approvazione in forma scritta dell'altra Parte Contraenie.

2. II trasferimento dei resti delie salme dei caduti o dei morti a causa delle guerre verra effettuato dai gruppi di lavoro designati dalla Parte Contraente interessata.

3. Terminat i lavori di cui ał comma 2, vera redatto un protocollo in cui sara specificata lubicazione precedente della tomba e quella nuova, łe generalita della persona esumata, i dati identificativi, nonchć eventuali oggetti ritrovati accanto ai resti della salma, che consentano il suo riconoscimento. 1! protocollo costituira il documento che permetterA di far pervenire alla Parte Contraente interessata gli eventuali oggetti ritrovati accanto ai resti della salma esumata.

4. Qualora i cimiteri militari gia esistenti venissero meno a seguito delle trasformazioni infrastrutturali ed il trasferimento dei resti delle salme risultasse impossibile, la Parte Contraente sul cui territorio si trovano tali cimiteri permettera all'altra Parte Contraente, su sua richiesta ed a sue spese, la creazione di opere commemorative, in una forma che risulti dignitosa ed adeguata al ricordo dei caduti. Qualora a tale scopo sł rendesse necessaria l'acquisizione di diritti su aree o lotti o diritti di accesso ad essi, ovvero ottenimento di permessi o autorizzazioni da parte delle Autorita locali, le Parti Contraenti assicureranno la reciproca assistenza nellą presentazione delle necessarie domande, nella realizzazione del progetto e nell'allestimento del luogo di

commemorązione, ARTICOŁO 7 RINVENIMENTO NEI CIMITERI MILITARI DI SEPOLTURE DI CADUTI DI ALTKRI PAESI |

Qualora nei cimiteri militari połacchi o in quelli italiani, oltre alle tombe militari polacche o italiane, venissero rinvenute anche sepolture di caduti o morti a causa delle guerre di altri Stati, le Parti Contraenti prenderanno in esame la situazione per decidere di comune intesa le azioni da intraprendere per la tutela e la cura delle dette sepolture.

ARTICOLO 8 ORGANISMI INCARICATI DELE'ATTUAZIONE DELL'ACCORDO

1. il Governo della Repubblica di Polonia affida i'attuazione degli obblighi risultanti dal presente Accordo ed ogni attivita ad esso correlata a Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (Consiglio per Commemorazioni di Combattimenti e Martirio) con sede a Varsavia.

2. 1l Governo della Repubblica Italiana affida |'attuazione degli obblighi risultanti dal preserite Accordo ed ogni attivita ad esso correłata al Commissartato Generale per le Onoranze ai Caduti in Guerra (Komisariat Generalny do spraw Uczczenia Poległych na Wojnie) con sede a Roma.

— Poz. 801

3. La realizżażione del presente Accordo puó essere affidata ad un altro Organismo, previa comunicazione all'altra Parte Contraente per via diplomatica.

, ARTICOLO 9 MODALITA PER PROCEDERE ALL'ESUMAZIONI E PER IL TRASPORTO DELLE SPOGLIE

1. Le esumazioni ed il trasporto dei resti mortali del caduti o morti a causa delle guerre, dal territorio di una Parte Contraente al territorio dell'altra Parte Contraente, saranno oggetto di consultazioni tra le Parti Contracnti ed ogni decisione verrh presa di comune accordo tra le Parti Contraenti.

2. Il consenso delle Parti Contraenti © necessario anche per le richieste finalizzate all esumazione e trasporto dei resti mortali dei caduti o dei morti a causa delle guerre, verso i Paesi terzi.

3. Tutti i costi e le spese per le esumazioni, ił trasferimento ed il trasporto all'estero dei resti delle salme dei caduti o dei morti a causa delle guerre, verranno a gravare sulla Parte Contraenie richiedente.

4. Le esumazioni, il trasferimento ed il trasporto dei resti delle salme dei caduti o morti a causa delle guerre, verranno effettuati da addetti specializzati sotto il diretto controllo degli Organismi di cui all'articolo 8 del presente Accordo.

ARTICOLO 10 SCAMBIO DI INFORMAZIONI E DATI

|. Le Parti Contraenti si impegnano a scambiare ogni informazione in loro possesso relativamente all'ubicazione delle tombe e dei cimiteri militari, ał loro numero e dimensioni, nonchć alle generalith dei caduti o morti a causa delle guerre, indispensabili alla loro identificazione.

2. Le Parti Contraenti forniranno ogni possibile supporto agli Organismi di cui all'articolo 8 del presente Accordo e con particolare riguardo all'accesso ai documenti suł caduti o morti a causa delle guerre, in possesso delle relative Autorita.

ARTICOLO 11 . ORGANIZZAZIONE DELLE ATYITVYFA

1. Al fine dell'attuazione degli obblighi risultanti dal presente Accordo, gli Organismi definiti all'articolo 8 del presente Accordo possono, d'intesa con l'altra Parte Contraente, inviare sul territorio dell'altro Stato i propri rappresentanti e specialisti. Si arrmette la possibilita di allestire uffici necessari aN'efficiente realizzazione delle attivita risultanti dał presente Accordo.

2. I programmi di lavoro vengono concordati tra głi Organismi definiti all'articolo 8 del presente Accordo.

3. Ciascuna delle Parti Contraenti ha il diritto, senza precedente notifica, di controilare Iattivita dei rappresentanti e degli specialisti dell'altra Parte Contraente.

ARTICOLO 12 CENSIMENTO DEI CADUTI E DEI LUOGHI DI SEPOLTURA

l. Gli Organismi definiti nell articolo 8 del presente Accordo redigeranno I'elenco dei cimiteri e dełle tombe militari, nonchć dei luoghi di commemorazione e monumenti in memoria dei caduti o dei morti a causa delle guerre, localizzati sul territorio del proprio Stato.

2. L'elenco di cui al comma I sara un documento aperto, aggiornato dagli Organismi di cui all'articolo 8 del presente Accordo, man mano che verranno rivelati e ritrovati nuovi luoghi di riposo e di commemorazione.

ARTICOLO 13 OPERE DI MANUTENZIONE E CURA DEI CIMITERI MILITARI

Gli Organismi di cui all'articolo 8 del presente Accordo sono autorizzati a svolgere, previo consenso dell'altra Parte Contraente, ogni opera di manutenzione, cura ed edilizia sui cimiteri militari, compresa la costruzione di infrastrutture adeguate ał loro utilizzo.

ARTICOLO 14 CONSULTAZIONI ED INTRODUZIONE DI MODIFICHE ALL ACCORDO

1. Eventuali divergenze o controversie in merito all interpretazione o all applicazione del presente Accordo verranno risolte mediante consultazioni tra le Parti Contraenti.

2. Il presente Accordo puó essere modificato in qualsiasi momento, mediante scambio di note. Le modifiche cosi concordate entreranno in vigore con le procedure di cui all'articolo 15 del presente Accordo o sulla base di una diversa procedura scelta e concordata tra le Parti Contraentl.

ARTICOLO 15 DURATA, APPROVAZIONE E DENUNCIA DELL'ACCORDO

1. Il presente Accordo entrera in vigore alla data di ricezione della seconda delle due note con le quali le Parti Contraenti si saranno comunicate |'avvenuto completamento delle rispettive procedure interne all' uopo previste.