Obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie ogłoszenia raportu dla Komisji Europejskiej dotyczącego wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych za 2010 r.

l

p

. Warszawa, dnia 16 kwietnia 201v2 r.

o OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 29 mgarca 2012 r. w sprawie ogłoszenia raportu dla Komisji Europejskiej dotyczącego wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych za 2010 r. Na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpni.a 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169,

, z późn. zm.2)) ogłasza się raport dla Komisji Europejskiej dotyczący wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych za 2010 r., stanowiący załącznik do obwieszczenia. l Minister Gospodarki: W. Pawlak c r . w w w 1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządowej − gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 248, poz. 1478). 2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666, z 2009 r. Nr 3, poz. 11, z 2010 r. Nr 21, poz. 104, Nr 229, poz. 1496 i Nr 238, poz. 1578 oraz z 2011 r. Nr 153, poz. 902, Nr 205, poz. 1208 i Nr 234, poz. 1392.

Załącznik do obwieszczenia Ministra Gospodarki z dnia l

p Załącznik do obwieszczenia Ministra Gospodarki z dnia 29 marca 2012 r. (poz. 224) RAPORT ZA 2010 R. DLA KOMISJI EUROPEJSKIEJ . WYNIKAJĄCY Z ARTYKUŁU 4 UST. 1 DYREKTYWY v 2003/30/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Z DNIA 8 MAJA 2003 R. W SPRAWIE WSPIERANIA o UŻYCIA W TRANSPORCIE BIOPALIW LUB INNYCH PALIW ODNAWIALNYCH g . l c Opracowano w Ministerstwie Gospodarki we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozworju Wsi, Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, . Ministerstwem Środowiska i Ministerstwem Infrastruktury w w Polska, 24 października 2011 r. w 2

l

p Raport za 2010 r. dla Komisji Europejskiej wynikający z artykułu 4 ust. 1 dyrektywy 2003/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych . v Raport został opracowany w celu realizacji przez Polskę obowiązku nałożonego na Państwa Członkowskie przepisem artykułu 4 ust. 1 dyrektywy 2003/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 maja 2003 r. w sproawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych (Dz. Urz. UE L 123 z 17.05.2003, str. 42, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 31, str. 188). g Przedmiotowy raport wydany jest na podstawie art. 32 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z późn. zm.), która wdraża postanowienia wyżej wymienionej dyrektywy do polskiego porządku prawnego. . Raport obejmuje następujące zagadnienia: l I. Działania podjęte dla promocji użycia biopaliw ciekłych lub innych paliw c odnawialnych w transporcie II. Środki krajowe przeznaczone na produkcję biomasy do wykorzystania energetycznego r innego niż transport III. Ilości i rodzaje: paliw ciekłych i biopaliw ciekłych wprowadzonych do obrotu oraz . biopaliw ciekłych wytworzonych przez rolników na własny użytek w IV. Poziom i realizacja Narodowych Celów Wskaźnikowych w w 2

l

p Działania podjęte dla promocji użycia biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych w transporcie I. 1. Regulacje prawne dotyczące funkcjonowania rynku biokomponentów . i biopaliw ciekłych v Głównymi regulacjami, które określają organizacyjne, prawne i ekonomiczne warunki produkcji biokomponentów i biopaliw ciekłych w Polsce, są: ustawa z dnia 25 sierpnia o 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200, z późn. zm.). Wspólnym mianownikiem obu ustaw jest g tworzenie korzystnych warunków dla dynamicznego rozwoju tego rynku. Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych wprowadziła do polskiego prawa szereg zmian, w tym trzy niezwykle istotne: . • Obowiązek zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw l transportowych. Nałożony on został na przedsiębiorców wykonujących działalność c gospodarczą w zakresie wytwarzania, importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych, którzy sprzedają je lub zużywają na własne potrzeby. r • Rozwiązania umożliwiające generowanie środków finansowych na wsparcie produkcji . biokomponentów i biopaliw ciekłych. Zgodnie z art. 33 ust. 11 ustawy w o biokomponentach i biopaliwach ciekłych, jak również stosownie do zapisów art. 401 ust. 7 pkt 6 i art. 401c ust. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.) oraz art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz w niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 215, poz. 1664) wpływy z kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych stanowią przychody Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wyznaczające minimalną wysokość zobowiązania w wieloletniego, związanego z przeznaczaniem środków NFOŚiGW na wspieranie działalności związanej z wytwarzaniem biokomponentów i biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych, a także promocją ich wykorzystania. • Możliwość wytwarzania przez rolników biopaliw ciekłych na własny użytek. Rolnicy mogą wytwarzać na własny użytek wszystkie rodzaje biopaliw ciekłych stanowiących 3

l

p samoistne paliwo. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw biopaliwa ciekłe wytwarzane przez rolników na własny użytek powinny spełniać jedynie minimalne wymagania jakościowe istotne ze . względu na ochronę środowiska, które zostały określone w rozporządzeniu Ministra v Gospodarki z dnia 22 stycznia 2007 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych stosowanych w wybranych flotach oraz wytwarzanych przez rolników na własny użytek (Dz. U. Nr 24, poz. 149). Roczny limit dozwolonej produkcji na własny o użytek wynosi 100 litrów na hektar powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika. Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 23 ustagwy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw zostało wprowadzone pojęcie „wybranej floty”. „Wybrana flota” to grupa co najmniej 10 pojazdów, ciągników rolniczych lub maszyn nieporuszających się po drogach . albo grupa lokomotyw lub statków, wyposażonych w silniki przystosowane do spalania biopaliwa ciekłego, będąca własnośclią lub użytkowana przez osobę fizyczną wykonującą działalność gospodarczą, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą c osobowości prawnej. Wprowadzenie tego pojęcia umożliwiło zastosowanie w pojazdach i maszynach należących do „wybranych flot” biopaliw innych niż dopuszczone do r powszechnego obrotu. W Polsce stopniowo poszerzają się możliwości w zakresie wprowadzania na rynek . biokomponentów. Już w 2005 r. nie było żadnych przeszkód w stosowaniu do 5% dodatku w estrów metylowych kwasów tłuszczowych do olejów napędowych (bioetanol jako dodatek do benzyn silnikowych stosuje się od 1994 r.). W roku 2006, w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 166, poz. 1182), umożliwiono wprowadzenie w do obrotu dwóch rodzajów biopaliw ciekłych: − estru metylowego stanowiącego samoistne paliwo, − oleju napędowego zawierającego 20% ww. estrów. w W dniu 22 stycznia 2009 r. Minister Gospodarki podpisał rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 18, poz. 98), które wprowadziło do obrotu kolejny rodzaj biopaliwa ciekłego − benzynę silnikową zawierającą od 70% do 85% bioetanolu – tzw. mieszankę E85. 4

l

p I. 2. Wspieranie zastosowania biokomponentów w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych Od 15 października 2009 r. promocja stosowania biokom.ponentów odbywa się w drodze zachęt ekonomicznych, przede wszystkim poprzez system zwolnień i ulg v podatkowych. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym o (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, z późn. zm.) dla wyrobów powstałych ze zmieszania benzyn z biokomponentami stawka akcyzy została obniżona o 1,565 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tej benzyny, natomiast dla wyrobów powstałych ze g zmieszania olejów napędowych z biokomponentami stawka akcyzy została obniżona o 1,048 zł od każdego litra biokomponentów dodanych do tych olejów napędowych. Z kolei stawka podatku akcyzowego dla biokomponentów stanowiących samoistne paliwa została . określona na poziomie 10 zł/1000 l. l Należy podkreślić, że w 2010 r. kwota opisanych powyżej ulg w podatku akcyzowym c z tytułu stosowania biokomponentów w paliwach wyniosła około 1 227 mln zł, natomiast dla biokomponentów stanowiących samoistne paliwa około 273 mln zł. Jednocześnie biokromponenty stanowiące samoistne paliwa zostały wyłączone z grupy wyrobów podlegających opłacie paliwowej, o której mowa w ustawie z dnia 27 października . 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571, z późn. zm.). w Jednocześnie na podstawie art. 19a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 165, poz. 1169), w która weszła w życie z dniem 14 września 2007 r., wytwórcy biokomponentów mogli w roku 2010 odliczać od podatku kwotę stanowiącą 19% nadwyżki kosztów wytworzenia biokomponentów nad kosztami wytworzenia paliw ciekłych o takiej samej wartości opałowej (w razie braku w danym roku podatkowym możliwości dokonania takiego odliczenia w nieodliczoną kwotę odlicza się w następnych latach podatkowych). Z uwagi na fakt, że ulgi w podatku akcyzowym, opłacie paliwowej i odliczenia w podatku dochodowym, które zostały notyfikowane Komisji Europejskiej (Program pomocowy N57/2008 – Polska – Pomoc operacyjna w zakresie biopaliw), były stosowane 5

l

p jedynie do dnia 30 kwietnia 2011 r., w chwili obecnej trwają prace nad opracowaniem innych mechanizmów wsparcia rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych. Ponadto, w celu zapewnienia dodatkowego wsparcia dla prod.ukcji biokomponentów i biopaliw ciekłych Rada Ministrów podjęła uchwałę nr 134/2007 z dnia 24 lipca 2007 r. v w sprawie „Wieloletniego programu promocji biopaliw lub innych paliw odnawialnych na lata 2008–2014” (M.P. Nr 53, poz. 607), który stanowi wykonanie art. 37 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. Wdrożenoie zawartych w nim rozwiązań ma na celu poprawę opłacalności ekonomicznej całego procesu − począwszy od pozyskiwania surowców rolniczych, poprzez wytwarzanie biokomponentów, produkcję biopaliw ciekłych i paliw ciekłych z dodatkiem biokompongentów, a kończąc na użyciu tego paliwa. Rozwiązania te powinny również gwarantować stabilność warunków funkcjonowania dla wszystkich podmiotów związanych z rynkiem biokomponentów i biopaliw ciekłych, co jest . niezbędne do tworzenia długookresowych planów gospodarczych oraz pozyskania przez przedsiębiorców finansowania dla nowlych inwestycji. Działania zawarte w Wcieloletnim programie zostały podzielone na dwie kategorie: działania dotyczące produkcji biokomponentów i biopaliw ciekłych (mające na celu oddziaływanie na podaż biokomponentów i biopaliw ciekłych) oraz działania nakierowane na r stronę popytową. Po stronie „.podażowej” w 2010 roku kluczowe znaczenie miały rozwiązania podatkowe, które mają na celu poprawę opłacalności produkcji biokomponentów i biopaliw w ciekłych w stosunku do paliw kopalnych. W programie znajdują się zapisy dotyczące opisanych powyżej rozwiązań w zakresie: ulg w podatku akcyzowym, zwolnień z opłaty paliwowej oraz odliczenia od podatku dochodowego od osób prawnych. w Zakłada się także w programie wsparcie inwestycji (w zakresie wytwarzania biokomponentów i biopaliw ciekłych) z krajowych środków publicznych oraz funduszy Unii Europejskiej. Jest ono realizowane w ramach: − Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w W ramach tego programu wspierane są projekty inwestycyjne dotyczące m.in. budowy zakładów wytwarzających biokomponenty lub biopaliwa ciekłe. Tego typu projekty mogą uzyskać wsparcie w ramach działania 9.5 Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych, którego głównym celem jest zwiększenie wytwarzania biokomponentów i biopaliw. W działaniu 9.5 określono minimalną wartość projektu 6

l

p na poziomie 20 mln złotych, natomiast maksymalna wartość dofinansowania tego typu inwestycji wynosi 30 mln złotych (Program pomocowy N 434/2008 – Polska – Program pomocy na budowę instalacji do wytarzania biokomponentów i biopaliw . ciekłych). v − Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekty związane z wdrażaniem innowacji technologicznych w produkcji energii o mogą ubiegać się o dofinansowanie w ramach działania 4.4 Programu Operacyjnego „Innowacyjna Gospodarka”. Minimalną wartość projektu w tym działaniu określono na poziomie 8 mln złotych, natomiast maksymalną wartość dotacji – na poziomie g 40 mln złotych (Program pomocowy nie wymagał notyfikacji KE). − Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 W ramach Programu Rozwoju .Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (PROW) wsparcie dla inwestycji związanych z produkcją biokomponentów jest zapewnione l w ramach działania o kodzie 123 „Zwiększenie wartości dodanej podstawowej c produkcji rolnej i leśnej”. W ramach tego działania wspierane są m.in. inwestycje w zakresie przetwarzania produktów rolnych na cele energetyczne. Pomoc ma formę refundacji częścri kosztów kwalifikowalnych projektu. Maksymalna wysokość pomocy, przyznana w okresie realizacji PROW jednemu beneficjentowi, wynosi . 20 mln złotych. Wielkość pomocy przyznanej na realizację jednego projektu nie może bywć niższa niż 100 tys. złotych (CCI2007PL06RPO001 – program rozwoju obszarów wiejskich w Rzeczpospolitej Polskiej w okresie programowania 2007−2013). Kolejna kategoria działań zapisanych w programie to przedsięwzięcia mające na celu zwiększenie popytu na biopaliwa ciekłe. Wśród tego typu działań wymienić należy w m.in. możliwość wprowadzenia stref dla ekologicznego transportu publicznego (w których działanie transportu publicznego może być oparte wyłącznie o pojazdy zużywające paliwa ekologiczne − biopaliwa ciekłe, a także gaz skroplony LPG i sprężony gaz ziemny CNG − lub napędzane silnikami elektrycznymi lub hybrydowymi) oraz opracowanie systemu zwolnień w z opłat za parkowanie dla pojazdów zasilanych tymi paliwami. Założeniem jest, aby czas parkowania, na jaki pojazd jest zwolniony z opłat, był proporcjonalny do łącznej ilości biokomponentów zawartych w zużytym biopaliwie ciekłym. W ustawie z dnia 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw oraz w ustawie z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy – 7

l

p Prawo energetyczne oraz o zmianie innych ustaw zawarto zapisy umożliwiające przeznaczenie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej środków finansowych – w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów z kar pieniężnych . wymierzanych na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych v − na wspieranie działalności związanej z wytwarzaniem biokomponentów i biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych, a także promocją ich wykorzystania. Ponadto Ministerstwo Gospodarki aktywnoie uczestniczyło w przygotowaniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, w wyniku czego w rozporządzeniu uwzględniono ulgę w opłatach za korzystanie ze środowiska z tytułu spalaniag paliw z udziałem biokomponentów. Wysokość jednostkowej stawki opłaty za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza z procesów spalania paliw w silnikach spalinowych, w przypadku stosowania paliw zawierających biokomponenty . lub biopaliw stanowiących samoistne paliwa, uzależniona jest od zawartości tych biokomponentów w paliwie lub stosowania biopaliwa stanowiącego samoistne paliwo. l Jednym z istotnych elecmentów Wieloletniego programu jest działalność informacyjno- -edukacyjna w zakresie biopaliw ciekłych. Zgodnie z informacją przekazaną w tym zakresie przez Ministra Edukacji Narodowej (wymienionego w Wieloletnim programie jako organ r odpowiedzialny za realizację tych działań) problematyka biopaliw ciekłych jest uwzględniana w podstawach programowych, programach nauczania i podręcznikach (szczególnie na . IV etapie edukacyjnym – szkoły ponadgimnazjalne). W 2009 r. ukazało się rozporządzenie w Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, w którym problematyka biopaliw pojawia się w podstawie programowej chemii na IV etapie edukacyjnym. Tematyka biopaliw jest ponadto uwzględniana w podstawach programowych kształcenia w zawodach związanych w z naprawą i eksploatacją pojazdów silnikowych. Jednocześnie na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury w dziale Zrównoważony Transport umieszczane są informacje o biopaliwach i przepisach z nimi w związanych w celu zapoznania opinii publicznej z podstawowymi informacjami w tym zakresie. Ponadto projekt ustawy o publicznym transporcie zbiorowym implementuje przepisy dyrektywy 2009/33/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego. Implementacja tej dyrektywy umożliwi promocję m.in. pojazdów o mniejszej uciążliwości w zakresie emisji zanieczyszczeń toksycznych, w szczególności emisji 8

l

p dwutlenku węgla. Przy dzisiejszej dostępności w Polsce alternatywnych paliw i napędów powinno to skłaniać do sięgania po pojazdy zasilane biopaliwami. Ponadto w projekcie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. w sprawie innych niż cena obowiązkowych kryteriów oceny ofert w odniesieniu do niektórych rodzajów zamówień v publicznych (określającego inne niż cena obowiązkowe kryteria oceny ofert w odniesieniu do zamówień publicznych na zakup pojazdów samochodowych, na podstawie art. 91 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień opublicznych − Dz. U. z 2010 r. Nr 113,

, z późn. zm.) znajdują się przepisy implementujące dyrektywę 2009/33/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych gpojazdów transportu drogowego, co może zachęcić operatorów publicznego transportu zbiorowego oraz podmioty stosujące zamówienia publiczne do zakupu pojazdów zasilanych biopaliwami. . Również w obszarze działalności naukowo-badawczej podjęto kroki zmierzające do nadania (w ramach planu działańl ukierunkowanego na rozwój agrobiotechnologii i biotechnologii przemysłowejc opracowanego przez interdyscyplinarny Zespół ds. Rozwoju Biogospodarki) priorytetu badaniom dotyczącym zaawansowanych technologii produkcji biopaliw. Jednocześnie należy podkreślić, że została utworzona Polska Platforma r Technologiczna Biopaliw i Biokomponentów, a koordynacja jej działań została powierzona Instytutowi Paliw i Energii Odnawialnej (obecnie połączonego z Przemysłowym Instytutem . Motoryzacji), nad którym nadzór sprawuje Minister Gospodarki. Celem Platformy jest w między innymi wspieranie inicjatyw związanych z rozwojem nowych technologii produkcji biopaliw. Jednym z rozwiązań przyczyniających się do promocji użycia w transporcie biopaliw wi innych paliw odnawialnych jest możliwość uwzględnienia w zamówieniach publicznych aspektów środowiskowych na etapie opisu przedmiotu zamówienia oraz w ramach kryteriów oceny ofert. Zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych zamawiający ma możliwość zastosowania oprócz ceny również innych kryteriów, w tym m.in. kryterium zastosowania w najlepszych dostępnych technologii w zakresie oddziaływania na środowisko. Urząd Zamówień Publicznych, realizując Krajowy Plan Działań w zakresie zielonych zamówień publicznych na lata 2007−2009, prowadził działania informacyjno-szkoleniowe zachęcające zamawiających do uwzględniania aspektów środowiskowych w prowadzonych przez nich postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Popularyzacja zielonych zamówień 9

l

p publicznych kontynuowana jest w ramach nowego dokumentu planistycznego opracowanego przez Urząd. Wieloletni program nakłada na administrację rządową ob.owiązek sukcesywnej wymiany posiadanego parku samochodowego na pojazdy przystosowane do spalania v biopaliw ciekłych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji sporządza coroczne sprawozdanie z realizacji powyższego obowiązku. Ze sprawozdania wynika, iż w 2010 roku w urzędach administracji rządowej podjęto szereg doziałań w tym zakresie, w tym m.in.: wytypowano pojazdy, które mogą być zasilane biopaliwami; dostawca paliw stosowanych w pojazdach wykorzystywanych przez resort gospodarki rozszerzył możliwość zakupu o dostępne gatunki biopaliwa; do warunków pgrzygotowania specyfikacji istotnych warunków zamówienia obejmującej zakup nowych samochodów wprowadzono zapis o potrzebie przystosowania silnika kupowanego samochodu do spalania biopaliw ciekłych. . Ponadto w Ministerstwie Gospodarki opracowano szczegółowe Wytyczne w zakresie sposobu oznakowania pojazdów wykolrzystywanych przez administrację rządową zasilanych biopaliwami ciekłymi, którec zostały rozesłane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do poszczególnych ministerstw, urzędów wojewódzkich i innych urzędów centralnych. Zgodnie z zapisami zawartymi w powyższych wytycznych pojazdy r wykorzystywane obecnie przez administrację rządową zasilane biopaliwami ciekłymi powinny zostać oznakowane w określony sposób. . Na zakończenie podkreślenia wymaga fakt, że Rada Ministrów w dniu 26 stycznia w przyjęła Kompleksową informację na temat realizacji Wieloletniego programu promocji biopaliw lub innych paliw odnawialnych na lata 2008−2014. Informacja zawierająca ocenę programu uwzględnia jego wpływ na realizację zakładanych oraz pożądanych celów wgospodarczych i społecznych, w tym tworzenie nowych miejsc pracy i zagospodarowywanie dostępnych surowców rolnych. Zgodnie ze szczegółowymi zapisami przedmiotowej informacji przeprowadzona zostanie analiza obowiązujących mechanizmów wsparcia dla rynku biokomponentów w i biopaliw ciekłych oraz wprowadzone zostaną ewentualne zmiany do Wieloletniego programu i obowiązujących przepisów prawnych, których celem będzie poprawa warunków funkcjonowania rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych. 10

l

p I. 3. Wspieranie finansowe badań związanych z tematyką biopaliw W 2010 r. ze środków budżetowych przyznano na badania naukowe i prace rozwojowe związane z tematyką biopaliw ok. 34,5 mln zł, którą w.ydatkowano w ramach trzech następujących strumieni finansowania: v 1. 18 projektów badawczych własnych realizowanych przez jednostki naukowe, głównie szkoły wyższe – ogólna wartość projektów wyniosła 6,5 mln zł; o 2. 2 projekty w ramach funduszy strukturalnych realizowanych przez 2 przedsiębiorstwa – ogólna wartość projektów wyniosła 20,3 mln zł; 3. 7 projektów rozwojowych realizowangych przez jednostki naukowe (całkowicie dofinansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju) – ogólna wartość projektów wyniosła 7,7 mln zł. . l c r . w w w 11

l

p II. Środki krajowe przeznaczone na produkcję biomasy do wykorzystania energetycznego innego niż transport Priorytet dla spraw związanych z energetyką odnawialną zna.lazł wyraz w przyjętej w dniu 10 listopada 2009 r. „Polityce energetycznej Polski do 2030 roku”, gdzie rozwój v wykorzystania OZE określono jako jeden z sześciu podstawowych kierunków polskiej polityki energetycznej. o Główne cele w tym obszarze obejmują: wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii do poziomu 15% w 2020 roku oraz osiągnięcie w 2020 roku 10%: udziału biopaliw w rynku paliw transportowych, zwiększenie wykorzystania biopaliw g II generacji, ochronę lasów przed nadmiernym eksploatowaniem oraz zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na cele OZE tak, aby nie doprowadzić do konkurencji pomiędzy energetyką odnawialną i rolnictwem. . Podstawowym aktem prawnym, regulującym działania przedsiębiorstw l energetycznych zmierzające do wzrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii, jest c ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. − Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.). Ustawa określa główny mechanizm wsparcia, jakim jest system tzw. „kolorowych certyfikatów”. Rozwiązanie to jest mechanizmem rynkowym sprzyjającym r rozwojowi energetyki odnawialnej. Jego istotą jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne, które .zajmują się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym, obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii bądź uiszczenia opłaty zastępczej. Rozdzielenie świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii od fizycznej energii wumożliwiło obrót na giełdzie towarowej prawami majątkowymi wynikającymi z tych świadectw. Uzupełnieniem tego mechanizmu jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w w źródłach odnawialnych, przyłączonych do sieci znajdujących się w obszarze działania danego sprzedawcy z urzędu, po średniej cenie rynkowej. W rezultacie wytwórca energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych uzyskuje dwa źródła dochodów: ze sprzedaży praw majątkowych, które wynikają ze świadectw pochodzenia, oraz ze sprzedaży fizycznej energii elektrycznej.

l

p Powyższe mechanizmy wzmocnione są systemem kar nakładanych na przedsiębiorstwa energetyczne za niewypełnienie ww. obowiązków, przy czym środki uzyskane z opłat zastępczych, o których mowa w ustawie − Prawo energetyczne, i kar . pieniężnych wymierzonych na podstawie tej ustawy stanowią przychody Narodowego v Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wyznaczające minimalną wysokość zobowiązania wieloletniego, o którym mowa w art. 401c ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska, w ramach którego wsparcie uzyskują inwestycje w odnawialne źródła energii o i obiekty wysokosprawnej kogeneracji. W ślad za rekomendacją Rządu Rzeczypospolitej Polskiej z 2009 r., przedstawioną g w Planie Stabilności i Rozwoju, NFOŚiGW opracował Program wsparcia przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji. Program został podzielony na trzy części, z czego dwie są m.in. związane . z dofinansowaniem źródeł typu OZE, w tym wytwarzających energię z biomasy: l • Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów c wysokosprawnej Kogeneracji − Cz. 1 realizowany bezpośrednio przez NFOŚiGW. Budżet programu wynosi 1,5 mld zł. Program wdrażany będzie do 2015 roku. Program skierowany jrest do wszystkich inwestorów podejmujących się budowy odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji o koszcie całkowitym . powyżej 10 mln zł. w W ramach programu przewidziano m.in. wsparcie następujących przedsięwzięć: − wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 3 MWe); w − wytwarzanie energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych. w • Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji − Cz. 2 − wdrażany przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Budżet programu wynosi 330 mln zł, a okres wdrażania do końca 2014 r. Konkursy ogłaszane są przez WFOŚiGW z uwzględnieniem własnych zasad i kryteriów. Dofinansowanie jest możliwe w zakresie wartości inwestycji od 0,5 do 10 mln zł. 13

l

p W ramach programu przewidziano m.in. wsparcie następujących przedsięwzięć: − wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 3 MWe); . − wytwarzanie energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego v w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych. o Równolegle z powyższym programem realizowane są programy z zakresu zarządzania energią i wykorzystaniem OZE w ramach Krajowego Systemu Zielonych Inwestycji, z których następujące są związane ze wsparciem źródeł typu OZE wytwarzających energię g z biomasy: 1) System Zielonych Inwestycji − Część 2 – biogazownie rolnicze. . Program został skierowany do podmiotów (osoby fizyczne, prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające oslobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną) podejmujących realizację przedsięwzięć w zakresie wytwarzania energii c elektrycznej lub cieplnej z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych oraz wytwarzania biogazu rolniczego celem r wprowadzenia go do sieci dystrybucyjnej gazowej. 2) System Zielony . ch Inwestycji − Część 3 – elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę. Program został skierowany do podmiotów (osoby fizyczne, prawne lub jednostki w organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną) podejmujących realizację przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów kogeneracji z wyłącznym zastosowaniem biomasy (źródła wrozproszone o nominalnej mocy cieplnej poniżej 20 MWt). Ponadto istnieje także bezpośrednie wsparcie finansowe dla realizacji inwestycji związanych z energetyką odnawialną, w tym związaną z energetycznym wykorzystaniem biomasy, m.in. ze środków unijnych. Wsparcie realizowane jest przede wszystkim w ramach w Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko”, w tym w szczególności w ramach Priorytetu IX „Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna”. Zgodnie z ww. Programem nastąpić ma zmniejszenie oddziaływania sektora energetyki na środowisko, a także podwyższenie sprawności wytwarzania, przesyłania i dystrybucji energii, poprawy efektywności energetycznej w procesie użytkowania energii 14

l

p oraz wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. W ramach powyższego priorytetu działaniem o największym znaczeniu dla rozwoju odnawialnych źródeł energii jest działanie 9.4 „Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych” oraz działanie 9.6 „Sieci ułatwiające . odbiór energii ze źródeł odnawialnych”. v Dodatkowo istnieje możliwość udzielenia wsparcia na rozwój przemysłu produkującego urządzenia dla energetyki odnawialnej, w oparciu o Priorytet X „Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersoyfikacja źródeł energii”, w tym, w szczególności w ramach działania 10.3 „Rozwój przemysłu dla odnawialnych źródeł energii”. Wsparcie jest kierowane na budowę nowoczesnych linii technologicznych wytwarzających urządzenia wykorzystywange do produkcji energii elektrycznej i ciepła ze źródeł odnawialnych. Należy również zaznaczyć, iż środki związane z rozwojem odnawialnych źródeł . energii dostępne są zarówno w ramach Programu Operacyjnego „Innowacyjna Gospodarka” l (PO IG), w tym przede wszystkim w ramach następujących osi priorytetowych: c 1 − Badanie i rozwój nowoczesnych technologii, osi priorytetowej, 2 − Infrastruktura sfery B+R, osi priorytetowej, r 3 – Kapitał dla innowacji, osi priorytetowej, 4 − Inwestycje. w innowacyjne przedsięwzięcia oraz osi priorytetowej, 5 – Dyfuzja Innowacji. w Ponadto współfinansowanie inwestycji dot. odnawialnych źródeł energii możliwe jest w ramach środków finansowych dostępnych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007−2013, w szczególności w ramach następujących działań: w 121. Modernizacja gospodarstw rolnych, 123. Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej, 311. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej, w 312. Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw, 321. Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej. Wsparcie finansowe ze środków unijnych można także otrzymać w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), za które odpowiedzialne są zarządy poszczególnych województw. Dofinansowanie mogą uzyskać projekty związane z budową 15

l

p jednostek wykorzystujących wszystkie znane rodzaje energii odnawialnej. Regiony stosują konkursową procedurę wyłaniania dofinansowania wspomnianych projektów. . III. Ilość i rodzaje: paliw ciekłych i biopaliw ciekłych wprowadzonych do obrotu oraz v biopaliw ciekłych wytworzonych przez rolników na własny użytek1 III. 1. Ilość paliw ciekłych i biokomponentów wprowadzonych na rynek w latach 2000−2010 Z analizy danych Głównego Urzędu Statystycznego, Ministerstwa Finansów, Urzędu Regulacji Energetyki oraz Agencji Rynku Energii dotyczących zużycia benzyn silnikowych i olejów napędowych wynika, że wskaźniki udziału biokomponentów w paliwach zużytych w transporcie w latach 2000−2010 kształtowały się w następujących wielkościach:

w 1 Przedstawione w niniejszym rozdziale dane dotyczące ilości biokomponentów, paliw i biopaliw ciekłych przeliczono w oparciu o średnie wartości gęstości zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wartości opałowej poszczególnych biokomponentów i paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 3, poz. 12). Dane za rok 2010 pochodzą z Kwartalnych Raportów Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. 16

g III. 2. Liczba zarejestrowanych przedsiębiorców wytwarzających, magazynujących lub wprowadzających do obrotu biokomponenty Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o b.iokomponentach i biopaliwach ciekłych działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania, magazynowania lub wprowadzania do obrotu l biokomponentów jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów o swobodzie c działalności gospodarczej i wymaga wpisu do rejestru wytwórców prowadzonego przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego (ARR). Z danych ARR wrynika, że na dzień 31 grudnia 2010 r. w rejestrze wytwórców było wpisanych: . 1. 13 wytwórców bioetanolu – deklarujących roczne łączne zdolności produkcyjne w w wysokości około 745 mln litrów bioetanolu. 2. 19 wytwórców estrów metylowych – deklarujących roczne łączne zdolności produkcyjne w wysokości około 941 mln litrów. w III. 3. Liczba zarejestrowanych rolników wytwarzających biopaliwa ciekłe na własny użytek oraz rodzaje i ilość wytworzonych przez nich biopaliw ciekłych wZgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych rolnicy mogą wytwarzać biopaliwa ciekłe na własny użytek po uzyskaniu wpisu do rejestru rolników wytwarzających biopaliwa ciekłe na własny użytek prowadzonego przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego. Z danych ARR wynika, że na dzień 31 grudnia 2010 r. w rejestrze rolników wytwarzających biopaliwa ciekłe na własny użytek było wpisanych 4 rolników 17

l

p wytwarzających estry metylowe na użytek własny, którzy w 2010 r. wytworzyli ok. 16,9 tys. litrów estrów metylowych. III. 4. Produkcja bioetanolu . Z danych przekazanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wynika, że w 2010 r. wytwórcy biokomponentów wytworzyli ok. 204,4 mln litrów bioetanolu (161,7 tys. ton). Na rynek paliwowy trafiło około 301 mln litrów bioetanolu (238 tys. ton). Wykorzystanie bioetanolu w benzynach silnikowych w latach 1994−2010 przedstawiono poniżej.

18

l

p W roku 2010 wytwórcy sprzedali producentom krajowym ok. 64,8 mln litrów (51,3 tys. ton) bioetanolu, czyli o 236,2 mln litrów (186,7 tys. ton) mniej niż trafiło na rynek paliwowy w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych. Różnica została pozyskana w ramach . importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego. Przedstawione dane wskazują na wyraźny v wzrost udziału bioetanolu pozyskiwanego z importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego. o III. 5. Produkcja estrów Z danych przekazanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wynika, że w 2010 r. wytwórcy biokomponentów wytworzyli ok. 421 mln litrów estrów (370,6 tys. ton). Na rynek paliwowy trafiło około 1015 mln litrów (893 tys. ton). Wykorzystanie estrów metylowych w olejach napędowych oraz jako samoistne paliwo w latach 2005−2010 przedstawiono poniżej.

w W roku 2010 wytwórcy sprzedali producentom krajowym ok. 410,6 mln litrów (361,3 tys. ton) estrów, czyli o 604,4 mln litrów (531,7 tys. ton) mniej niż trafiło na rynek paliwowy w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych. Różnica została pozyskana w ramach importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego. 19

l

p IV. Poziom i realizacja Narodowych Celów Wskaźnikowych. IV. 1. Poziom Narodowych Celów Wskaźnikowych . Do dnia wejścia w życie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych Narodowe Cele Wskaźnikowe (NCW) były ustanawiane (na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a dyrektywy v 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych) przez Ministra Gospodarki po przeprowadzeniu uzgodnień o z zainteresowanymi ministrami. Wysokość tak ustalonego NCW (wg wartości opałowej paliw zużywanych w transporcie) wyniosła: g − 2005 r. – 0,50%, − 2006 r. – 1,50%, . − 2007 r. – 2,30%. l Wejście w życie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych zmieniło tryb c określania NCW. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy Rada Ministrów, co trzy lata, do dnia 15 czerwca danego roku, określa, w drodze rozporządzenia, NCW na kolejne 6 lat, biorąc pod uwagę możliwości surowrcowe i wytwórcze, możliwości branży paliwowej oraz przepisy Unii Europejskiej w tym zakresie. . W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2007 r. w sprawie Narodowych Celów Wswkaźnikowych na lata 2008−2013 (Dz. U. Nr 110, poz. 757) ustalono następujące wysokości NCW: − 2008 r. – 3,45%, w− 2009 r. – 4,60%, − 2010 r. – 5,75%, − 2011 r. – 6,20%, w− 2012 r. – 6,65%, − 2013 r. – 7,10%. 20

l

p Przedstawione wielkości NCW są związane z zobowiązaniami wynikającymi z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. W latach 2008–2010 w sposób liniowy prowadzą od ustalonego na rok 2007 wskaźnika na poziomie 2,3% do określonego w dyrektywie . 2003/30/WE poziomu 5,75% w 2010 r. Następnie w latach 2011–2013 NCW nadal rosną v liniowo, jednak w niższym tempie. Przyjęto, że tempo wzrostu wysokości NCW w tym okresie (jak również do roku 2020) powinno umożliwić równomierne dochodzenie do poziomu 10% w 2020 r. Przedmiotowe założenie zgodne jest z dyrektywą Parlamentu o Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dzg. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 16). IV.2. Realizacja Narodowego Celu Wskaźnikowego . Wymaga podkreślenia fakt, że regulacje dotyczące funkcjonowania rynku l biokomponentów i biopaliw ciekłych, a w szczególności wprowadzenie wynikającego c z ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych obowiązku zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych, spowodowały znaczny wzrost wykorzystania biokomponentów w transporcie. Świadczy o tym choćby fakt, że udział r biokomponentów w rynku paliw wykorzystywanych w transporcie w 2010 r. był powyżej założonego poziomu .5,75% i wyniósł 5,94%. w w w 21