Obwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej dnia 13 maja 2010 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej - Regulamin Senatu

Nr 39 — 2061 — Poz. 542 542 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 13 maja 2010 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej — Regulamin Senatu 1. Na podstawie art. 3 uchwały Senatu Rzeczy- 15) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia pospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. w sprawie 12 marca 2010 r. w sprawie zmiany Regulaminu zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 25, poz. 225) Senatu (M. P. Nr 16, poz. 166); ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst uchwały Senatu Rzeczypospolitej Pol- 16) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia skiej z dnia 23 listopada 1990 r. — Regulamin Senatu 9 kwietnia 2010 r. w sprawie zmiany Regulaminu (M. P. z 2002 r. Nr 54, poz. 741), z uwzględnieniem Senatu (M. P. Nr 25, poz. 225). zmian wprowadzonych: 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszcze- 1) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia nia tekst jednolity nie obejmuje: 19 marca 2004 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 15, poz. 232); 1) a rt. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 marca 2004 r. w sprawie zmiany Regula- 2) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia minu Senatu (M. P. Nr 15, poz. 232), które stano- 22 kwietnia 2004 r. w sprawie zmiany Regulaminu wią: Senatu (M. P. Nr 18, poz. 302); „Art. 2. Do postępowań wszczętych i niezakończo- 3) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia nych przed dniem wejścia w życie niniej- 27 października 2005 r. w sprawie zmiany Regulaszej uchwały stosuje się przepisy uchwały, minu Senatu (M. P. Nr 65, poz. 894); o której mowa w art. 1, w brzmieniu nada- 4) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia nym niniejszą uchwałą, z wyjątkiem postę- 9 listopada 2005 r. w sprawie zmiany Regulaminu powań w sprawach, o których mowa Senatu (M. P. Nr 71, poz. 975); w art. 22 ust. 2a, w brzmieniu nadanym niniejszą uchwałą, do których stosuje się 5) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia przepisy dotychczasowe. 22 grudnia 2005 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 84, poz. 1201); Art. 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”; 6) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie zmiany Regulaminu 2) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Senatu (M. P. Nr 21, poz. 232); z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 18, poz. 302), które stano- 7) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia wią: 24 maja 2006 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 36, poz. 392); „Art. 2. Do dnia powołania Komisji Spraw Unii Europejskiej jej zadania wykonuje Komisja 8) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia Spraw Zagranicznych. 22 listopada 2006 r. w sprawie zmiany Regulami- Art. 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie nu Senatu (M. P. Nr 85, poz. 859); 14 dni od dnia ogłoszenia.”; 9) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3) a rt. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 22 lutego 2007 r. w sprawie zmiany Regulaminu z dnia 27 października 2005 r. w sprawie zmiany Senatu (M. P. Nr 15, poz. 156); Regulaminu Senatu (M. P. Nr 65, poz. 894), który 10) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia stanowi: 26 lipca 2007 r. w sprawie zmiany Regulaminu „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- Senatu (M. P. Nr 48, poz. 565); cia.”; 11) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 9 listopada 2007 r. w sprawie zmiany Regulaminu z dnia 9 listopada 2005 r. w sprawie zmiany Regu- Senatu (M. P. Nr 86, poz. 925); laminu Senatu (M. P. Nr 71, poz. 975), który stanowi: 12) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lutego 2008 r. w sprawie zmiany Regulaminu „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- Senatu (M. P. Nr 14, poz. 146); cia.”; 13) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 20 listopada 2008 r. w sprawie zmiany Regulami- z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie zmiany Regunu Senatu (M. P. Nr 90, poz. 781); laminu Senatu (M. P. Nr 84, poz. 1201), który stanowi: 14) uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 września 2009 r. w sprawie zmiany Regulaminu „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- Senatu (M. P. Nr 62, poz. 818); cia.”;

Nr 39 — 2062 — Poz. 542 6) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 11) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie zmiany Regula- z dnia 9 listopada 2007 r. w sprawie zmiany Reguminu Senatu (M. P. Nr 21, poz. 232), które stano- laminu Senatu (M. P. Nr 86, poz. 925), który stanowią: wi: „Art. 2. Do postępowań w sprawie ustaw lub pro- „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęjektów ustaw, wszczętych i niezakończo- cia.”; nych przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały, stosuje się przepisy uchwa- 12) a rt. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej ły, o której mowa w art. 1, w brzmieniu z dnia 7 lutego 2008 r. w sprawie zmiany Regulanadanym niniejszą uchwałą. minu Senatu (M. P. Nr 14, poz. 146), który stanowi: Art. 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”; „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”; 7) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie zmiany Regula- 13) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej minu Senatu (M. P. Nr 36, poz. 392), które stano- z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie zmiany Rewią: gulaminu Senatu (M. P. Nr 90, poz. 781), które stanowią: „Art. 2. Do postępowań w sprawie uchwał Senatu wszczętych i niezakończonych przed dniem „Art. 2. 1. Powołane uchwałą Senatu z dnia 9 listowejścia w życie niniejszej uchwały stosuje pada 2007 r. komisje: Praw Człowieka się przepisy dotychczasowe. i Praworządności oraz Rolnictwa Art. 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie i Ochrony Środowiska stają się odpo- 14 dni od dnia ogłoszenia.”; wiednio komisjami: Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Rolnictwa 8) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i Rozwoju Wsi. z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie zmiany Re- 2. Dotychczasowi przewodniczący i zastępgulaminu Senatu (M. P. Nr 85, poz. 859), który stacy przewodniczących komisji: Praw nowi: Człowieka i Praworządności oraz Rolnic- „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- twa i Ochrony Środowiska stają się odcia.”; powiednio przewodniczącymi i zastępcami przewodniczących komisji: Praw 9) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Człowieka, Praworządności i Petycji oraz z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie zmiany Regula- Rolnictwa i Rozwoju Wsi. minu Senatu (M. P. Nr 15, poz. 156), które stanowią: 3. Sprawy wniesione do komisji, nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie ni- „Art. 2. Niezwłocznie po ogłoszeniu ustawy z dnia niejszej uchwały, podlegają rozpatrze- 14 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o ujaw- niu przez komisje właściwe zgodnie nianiu informacji o dokumentach organów z ich zakresem działania. bezpieczeństwa państwa z lat 1944—1990 oraz treści tych dokumentów i ustawy o In- Art. 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 styczstytucie Pamięci Narodowej — Komisji nia 2009 r.”; Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 25, poz. 162) Marszałek 14) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Senatu ustali i poda do wiadomości sena- z dnia 23 września 2009 r. w sprawie zmiany Regutorów początek i koniec terminu na składa- laminu Senatu (M. P. Nr 62, poz. 818), który stanonie wniosków w sprawie wyboru poszcze- wi: gólnych osób w skład Kolegium Instytutu „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłosze- Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania nia.”; Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tak aby okres składania wniosków był nie 15) art. 2 i 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej krótszy niż 14 dni. z dnia 12 marca 2010 r. w sprawie zmiany Regula- Art. 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- minu Senatu (M. P. Nr 16, poz. 166), które stanocia, z tym że przepisy art. 92 ust. 1 oraz wią: art. 96 ust. 1 i 2 uchwały, o której mowa „Art. 2. 1. Marszałek Senatu ustali i poda do wiaw art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą domości senatorów początek i koniec uchwałą, stosuje się od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 2.”; terminu na składanie wniosków w sprawie wyboru senatorów Senatu VII ka- 10) art. 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej dencji do składu Krajowej Rady Prokuz dnia 26 lipca 2007 r. w sprawie zmiany Regula- ratury, tak aby okres składania wniosminu Senatu (M. P. Nr 48, poz. 565), który stano- ków był nie krótszy niż 14 dni. wi: 2. Senator może udzielić poparcia co naj- „Art. 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podję- wyżej dwóm kandydatom do Krajowej cia.”; Rady Prokuratury.

Nr 39 — 2063 — Poz. 542 3. Przepisy art. 93 ust. 1 i 3 oraz art. 94 Art. 3. Marszałek Senatu ogłosi w Dzienniku ust. 1, 3 i 4 uchwały zmienianej w art. 1 Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się odpowiednio. „Monitor Polski” tekst jednolity uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia Art. 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem 31 mar- 23 listopada 1990 r. — Regulamin Senatu, ca 2010 r., z wyjątkiem art. 2, który wchoz uwzględnieniem zmian wynikających dzi w życie z dniem podjęcia.”; z przepisów ogłoszonych przed dniem wy- 16) art. 2—4 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej dania tekstu jednolitego. z dnia 9 kwietnia 2010 r. w sprawie zmiany Regula- Art. 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłominu Senatu (M. P. Nr 25, poz. 225), które stanoszenia.”. wią: „Art. 2. Do postępowań w sprawie uchwał Senatu wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały stosuje się przepisy dotychczasowe. Marszałek Senatu: B. Borusewicz Załącznik do obwieszczenia Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 maja 2010 r. (poz. 542) UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 listopada 1990 r. Regulamin Senatu DZIAŁ I Art. 5.1) Prezydium Senatu tworzą Marszałek i wicemarszałkowie. Przepisy ogólne Art. 6. 1. Senat wybiera Marszałka spośród kandy- Art. 1. 1. Obowiązki i prawa senatorów oraz wa- datów zgłoszonych przez co najmniej 10 senatorów, runki wykonywania mandatu wynikają z Konstytucji w głosowaniu tajnym, podejmując uchwałę bez- Rzeczypospolitej Polskiej oraz z przepisów ustawy względną większością głosów. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. 2. Jeżeli w głosowaniu żaden z kandydatów nie 2. Regulamin Senatu określa szczegółowe obouzyska wymaganej większości głosów, przeprowadza wiązki i prawa senatorów związane z organizacją wesię kolejne tury głosowania z kolejnym wyłączaniem wnętrzną i porządkiem prac Senatu i jego organów, kandydata, który uzyskał najmniejszą liczbę głosów. sposób wykonywania konstytucyjnych i ustawowych Przy równej liczbie głosów o wyłączeniu decyduje loobowiązków organów państwowych wobec Senatu sowanie. Jeżeli w ostatniej turze głosowania żaden oraz tryb udzielania obywatelom informacji. z kandydatów nie uzyska wymaganej większości, procedurę wyboru powtarza się. Art. 2. Senatorowie w swojej działalności kierują się dobrem Narodu i własnym sumieniem. 3. Odwołanie Marszałka odbywa się na wniosek co najmniej 34 senatorów, w głosowaniu tajnym, bez- Art. 3. 1. Senat podejmuje uchwały zwykłą więkwzględną większością głosów ustawowej liczby senaszością głosów w obecności co najmniej połowy ustatorów. wowej liczby senatorów, o ile przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustaw lub Regulaminu Se- Art. 7. 1.2) Senat wybiera nie więcej niż czterech natu nie stanowią inaczej. wicemarszałków spośród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 10 senatorów, w głosowaniu taj- 2. Przepis ust. 1 stosuje się przy głosowaniu nad nym, podejmując uchwałę bezwzględną większością wnioskami formalnymi. głosów. Do wyboru wicemarszałków stosuje się przepis art. 6 ust. 2. DZIAŁ II Organy Senatu 2. Do odwołania wicemarszałka stosuje się odpowiednio art. 6 ust. 3. Art. 4. Organami Senatu są: 1) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu 1) Marszałek Senatu, Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 października 2005 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 65, 2) Prezydium Senatu,

), która weszła w życie z dniem 27 października 3) Konwent Seniorów, 2005 r. 2) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 4) komisje Senatu. uchwały wymienionej w odnośniku 1.

Nr 39 — 2064 — Poz. 542 Art. 8. 1. Marszałek Senatu: 17) ustala projekt budżetu Kancelarii Senatu po zasięgnięciu opinii Prezydium Senatu, Komisji Regu- 1) stoi na straży praw i godności Senatu, laminowej, Etyki i Spraw Senatorskich, a w zakre- 2) reprezentuje Senat, sie opieki nad Polonią oraz Polakami za granicą także Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Pola- 3)3) prowadzi sprawy z zakresu stosunków z Sejmem, kami za Granicą6) oraz nadzoruje wykonanie z parlamentami innych krajów, a także z instytucja- budżetu, mi oraz innymi organami Unii Europejskiej, 18) n adaje, w drodze zarządzenia, statut Kancelarii Se- 4) ustala plan pracy Senatu, po zasięgnięciu opinii natu po zasięgnięciu opinii Prezydium Senatu oraz Konwentu Seniorów, Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senator- 5) zwołuje posiedzenia Senatu, skich, 6) ustala projekt porządku obrad po zasięgnięciu opi- 19) p owołuje i odwołuje Szefa Kancelarii Senatu po nii Konwentu Seniorów, zasięgnięciu opinii Prezydium Senatu oraz Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich, 7) przewodniczy obradom Senatu i czuwa nad ich przebiegiem, 19a)7) (uchylony), 8)4) zarządza drukowanie ustaw uchwalonych przez 20) podejmuje inne czynności wynikające z Regulami- Sejm, projektów ustaw, projektów uchwał, opinii nu Senatu. komisji o dokumentach przedkładanych w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospoli- 2. Marszałek Senatu wykonuje także inne zadania tej Polskiej w Unii Europejskiej i innych druków przewidziane w Konstytucji i ustawach. senackich, a także doręczenie ich senatorom, 8a)5) nadaje bieg dokumentom przedkładanym 3. Marszałek Senatu podpisuje w imieniu Senatu pisma do adresatów zewnętrznych. w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii, 4. Marszałek Senatu może upoważnić senatora lub 9) sprawuje nadzór nad terminowością prac Senatu grupę senatorów do wykonywania określonych czyni jego organów, ności. 10) sprawuje nadzór nad pracami komisji senackich Art. 9. Prezydium Senatu: i zleca im rozpatrzenie określonych spraw, 1)8) z zastrzeżeniem uprawnień Marszałka i wicemar- 11) zwołuje posiedzenia Prezydium Senatu, przewodszałków Senatu wynikających z art. 42 ust. 2, dokoniczy obradom i kieruje jego pracami, nuje wykładni Regulaminu Senatu, po zasięgnię- 12) zwołuje Konwent Seniorów i przewodniczy jego ciu opinii Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw obradom, Senatorskich, 13) czuwa nad wykonywaniem wobec Senatu, orga- 2) z leca komisjom rozpatrzenie spraw w określonym nów Senatu i senatorów konstytucyjnych i usta- zakresie, wowych obowiązków przez organy państwowe i samorządu terytorialnego, podporządkowane im 3) u stala zasady organizowania doradztwa naukowejednostki oraz inne obowiązane podmioty, go na rzecz Senatu i jego organów, powoływania doradców oraz korzystania z opinii i ekspertyz, 14) dokonuje ocen wykonywania przez organy państwowe i samorządu terytorialnego obowiązków 4) c zuwa nad wykonywaniem przez senatorów ich wobec Senatu, organów Senatu i senatorów oraz obowiązków, przedstawia te oceny senatorom, 5) o piniuje sprawy wniesione przez Marszałka Sena- 15) udziela senatorom pomocy w wykonywaniu mantu, datu i podejmuje, na ich wniosek, odpowiednie środki zmierzające do załatwienia przedłożonych 6) p odejmuje inne czynności wynikające z Regulamispraw, nu Senatu. 16) sprawuje pieczę nad spokojem i porządkiem na 6) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu całym obszarze należącym do Senatu, Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2005 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 71, poz. 975), 3) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a uchwały która weszła w życie z dniem 9 listopada 2005 r. Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 kwietnia 2004 r. 7) Dodany przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 18, Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie zmiany Regulapoz. 302), która weszła w życie z dniem 14 maja 2004 r. minu Senatu (M. P. Nr 36, poz. 392), która weszła w życie 4) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. b uchwały z dniem 14 czerwca 2006 r., a następnie uchylony przez wymienionej w odnośniku 3, a następnie w brzmieniu art. 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 luustalonym przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospo- tego 2008 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. litej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. w sprawie zmiany Nr 14, poz. 146), która weszła w życie z dniem 29 lutego Regulaminu Senatu (M. P. Nr 25, poz. 225), która weszła 2008 r. w życie z dniem 21 kwietnia 2010 r. 8) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały Senatu 5) Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. c uchwały wymienionej w od- Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionośniku 3. nej w odnośniku 7.

Nr 39 — 2065 — Poz. 542 Art. 10. 1. Porządek dzienny obrad i termin posie- 2.9) Projekty uchwał w sprawie powołania i odwodzenia Prezydium Senatu ustala Marszałek Senatu. łania przewodniczącego komisji Komisja Regulaminowa, Etyki i Spraw Senatorskich przygotowuje i przed- 2. W posiedzeniach Prezydium Senatu biorą udział stawia Senatowi na wniosek odpowiedniej komisji, z głosem doradczym Szef Kancelarii Senatu oraz oso- a projekt uchwały w sprawie odwołania przewodniby zaproszone przez Marszałka Senatu. czącego komisji — także w przypadku złożenia przez przewodniczącego Marszałkowi Senatu pisemnej re- 3. Z posiedzeń Prezydium Senatu sporządza się zygnacji z pełnionej funkcji, po zasięgnięciu opinii protokół, który podpisuje Marszałek Senatu. Protokół Konwentu Seniorów, z zastrzeżeniem ust. 4. stanowi jedyne urzędowe stwierdzenie przebiegu posiedzenia Prezydium i jest dostępny dla wszystkich se- 3. Do projektów uchwał, o których mowa w ust. 1 natorów. i 2, nie stosuje się przepisów działu IX. 4. Prezydium Senatu podejmuje uchwały lub inne 4. Z wnioskiem o odwołanie przewodniczącego decyzje większością głosów. W przypadku równej licz- komisji może wystąpić także Marszałek Senatu z własby głosów decyduje głos Marszałka Senatu. nej inicjatywy lub na wniosek Prezydium Senatu. Art. 11. 1. Wicemarszałkowie Senatu: 5. (uchylony). 1) przewodniczą w zastępstwie Marszałka obradom Art. 15. 1.10) Ustanawia się następujące komisje Senatu, stałe: 2) sprawują w zastępstwie Marszałka powierzone 1) Budżetu i Finansów Publicznych, przez niego funkcje. 2) Gospodarki Narodowej, 2. Podczas zastępowania Marszałka, na wicemarszałkach ciążą obowiązki oraz przysługują im prawa 3) Kultury i Środków Przekazu, Marszałka wynikające z Regulaminu Senatu. 4) Nauki, Edukacji i Sportu, Art. 12. 1. Komisje Senatu są organami powołany- 5) Obrony Narodowej, mi do rozpatrywania i opracowywania spraw z własnej inicjatywy oraz przekazanych im przez Senat, Mar- 6) Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, szałka Senatu lub Prezydium Senatu. 7) Regulaminową, Etyki i Spraw Senatorskich, 2. Komisje w ramach swoich kompetencji rozpa- 8) Rodziny i Polityki Społecznej, trują i przedstawiają Senatowi sprawozdania dotyczące ustaw uchwalonych przez Sejm. 9) Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 10) S amorządu Terytorialnego i Administracji Pań- 3. Komisje zajmują również stanowiska co do prastwowej, widłowości wprowadzania w życie i sposobu wykonywania ustaw. 11) S praw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, 4. Komisje w porozumieniu z Komisją Regulaminową, Etyki i Spraw Senatorskich mogą opracowywać 12) Spraw Unii Europejskiej, regulaminy swojego działania. 13) Spraw Zagranicznych, Art. 13. 1. Senat powołuje komisje stałe do okreś- 14) Środowiska, lonego rodzaju spraw oraz może powoływać i rozwią- 15) Ustawodawczą, zywać komisje nadzwyczajne do realizacji określonych zadań. 16) Zdrowia. 2. Przewodniczących i członków komisji wybiera 9) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu i odwołuje Senat. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 września 2009 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 62, 3. Marszałek Senatu z inicjatywy własnej lub Prepoz. 818), która weszła w życie z dniem 30 września zydium Senatu, a także na wniosek co najmniej czte- 2009 r. rech przewodniczących komisji zwołuje posiedzenie 10) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 2 uchwały wyprzewodniczących komisji Senatu. mienionej w odnośniku 3, następnie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały wymienionej w odnoś- 4. Posiedzenia przewodniczących komisji Senatu niku 6, zmienionym przez: art. 1 pkt 1 uchwały Senatu służą koordynacji współpracy między komisjami, Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 lipca 2007 r. w sprawie wskazywaniu potrzebnych inicjatyw ustawodawczych zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 48, poz. 565), która oraz rozpatrywaniu innych spraw przedstawionych weszła w życie z dniem 26 lipca 2007 r., oraz art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listoprzez Marszałka, Prezydium Senatu lub przewodnicząpada 2007 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. cych komisji. Nr 86, poz. 925), która weszła w życie z dniem 9 listopada 2007 r., a następnie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 Art. 14. 1. Projekty uchwał w sprawie powołania pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia i rozwiązania komisji, a także ustalenia ich składów 20 listopada 2008 r. w sprawie zmiany Regulaminu Senaprzygotowuje i przedstawia Senatowi Komisja Regu- tu (M. P. Nr 90, poz. 781), która weszła w życie z dniem laminowa, Etyki i Spraw Senatorskich. 1 stycznia 2009 r.

Nr 39 — 2066 — Poz. 542 2. Przedmiotowy zakres działania komisji stałych 4. Po złożeniu ślubowania senatorowi wydaje się określa załącznik do Regulaminu Senatu. legitymację senatorską. Art. 16. 1. Konwent Seniorów jest organem za- Art. 19. 1. Senatora obowiązuje obecność i czynny pewniającym współdziałanie klubów senackich i kół udział w posiedzeniach Senatu oraz organów Senatu, senackich w sprawach związanych z działalnością i to- do których został wybrany. kiem prac Senatu. 2. Senatorowie mogą zwracać się do Marszałka 2. Konwent Seniorów tworzą: Marszałek, wicemar- Senatu lub Prezydium Senatu o rozpatrzenie określoszałkowie oraz senatorowie — przedstawiciele klubów nych spraw przez Senat lub komisje senackie. senackich oraz przedstawiciele porozumień, o których 3. Senatorowi uczestniczącemu w posiedzeniu nie mowa w art. 21 ust. 5, a także klubów parlamentarwolno uchylić się od udziału w głosowaniu. Głosować nych, jeżeli skupiają co najmniej 7 senatorów. wolno tylko osobiście. 3. Konwent Seniorów wykonuje swoje zadania po- 4. Senator nie może bez ważnych powodów uchyprzez: lić się od przyjęcia funkcji w organach Senatu. 1) opiniowanie projektów porządku obrad Senatu, 5. Senator ma prawo do stałej pomocy ze strony 2) opiniowanie planu pracy oraz wypowiadanie się Kancelarii Senatu. w sprawie terminów posiedzeń Senatu, 6. Senator sprawozdawca wniosków połączonych 3) wskazywanie potrzebnych inicjatyw ustawodawkomisji obowiązany jest do reprezentowania Senatu czych, w toku rozpatrywania uchwał Senatu przez komisje 4) rozpatrywanie oraz przedstawianie wniosków sejmowe. W sytuacji gdy przyjęcie uchwały Senatu w sprawie sposobu prowadzenia dyskusji lub ob- nie jest poprzedzone posiedzeniem połączonych korad Senatu, misji, obowiązek reprezentowania Senatu ciąży na jednym ze sprawozdawców komisji wskazanym przez 5) rozpatrywanie innych spraw przedstawionych ich przewodniczących. przez Marszałka Senatu, Prezydium Senatu lub przedstawicieli klubów i porozumień, o których 7. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożlimowa w art. 21 ust. 5. wiającej senatorowi sprawozdawcy udział w posiedzeniu komisji sejmowych, przewodniczący komisji 4. Konwent Seniorów zwołuje Marszałek Senatu senackich, o których mowa w ust. 6, wyznaczają innez inicjatywy własnej, Prezydium Senatu lub na wnio- go senatora, który będzie pełnił obowiązki sprawosek klubu albo jednego z porozumień, o których mo- zdawcy. wa w art. 21 ust. 5. Art. 20. 1.11) Senator ma obowiązek zgłosić swoją 5. Do posiedzeń Konwentu Seniorów stosuje się kandydaturę do jednej komisji stałej. odpowiednio przepisy art. 10 ust. 1—3. 1a.12) Przepisu ust. 1 nie stosuje się do członków Art. 17. 1. Senat wybiera ze swego grona od sześ- Prezydium Senatu. ciu do ośmiu sekretarzy Senatu. Wybór odbywa się łącznie, chyba że Senat postanowi inaczej. 2. Senator może być członkiem nie więcej niż dwóch komisji stałych, a także może brać udział w pra- 2. Sekretarze Senatu prowadzą listę mówców cach innych komisji, lecz bez prawa głosowania. i protokoły posiedzeń Senatu, dokonują obliczenia wyników głosowania i pełnią inne czynności zlecone 3. (uchylony).13) przez Marszałka Senatu. 4. Senator pełniący funkcję ministra albo sekretarza stanu nie może być członkiem komisji senackiej, DZIAŁ III jeśli jej przedmiotowy zakres działania pokrywa się Obowiązki i prawa senatorów z zakresem działu administracji rządowej, w którym senator zajmuje jedno z wymienionych stanowisk. Art. 18. 1. Senatorowie przed rozpoczęciem spra- Art. 21. 1. Senatorowie mogą tworzyć w Senacie wowania mandatu składają na pierwszym posiedzekluby senackie lub koła senackie zorganizowane na niu Senatu ślubowanie według roty obowiązującej zasadzie politycznej. senatorów. 2. Klub tworzy co najmniej 7 senatorów. 2. Senator nieobecny na pierwszym posiedzeniu Senatu składa ślubowanie na najbliższym posiedze- 3. Koło tworzy co najmniej 3 senatorów. niu, w którym bierze udział. 3. Prezydium Senatu rozpatruje sprawy senato- 11) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 lit. a uchwały wymienionej w odnośniku 3. rów, którzy nie złożyli ślubowania w terminie 3 mie- 12) Dodany przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolisięcy od pierwszego posiedzenia Senatu. Po zasięgtej Polskiej z dnia 19 marca 2004 r. w sprawie zmiany Renięciu opinii Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw gulaminu Senatu (M. P. Nr 15, poz. 232), która weszła Senatorskich Prezydium Senatu stwierdza, czy przy- w życie z dniem 14 kwietnia 2004 r. czyny niezłożenia ślubowania wskazują na uchylanie 13) Przez art. 1 pkt 3 lit. b uchwały wymienionej w odnośnisię od jego złożenia. ku 3.

Nr 39 — 2067 — Poz. 542 4. Senator może należeć tylko do jednego klubu 4. W przypadku nieobecności senatora na posiesenackiego lub koła senackiego. dzeniu bez usprawiedliwienia, na liście obecności umieszcza się odpowiednią adnotację. 5. Kluby senackie lub koła senackie mogą na zasadzie wzajemnych porozumień ustanawiać wspólną re- 5. Marszałek Senatu zarządza obniżenie uposażeprezentację w Konwencie Seniorów. nia i diety parlamentarnej, albo jednego z tych świadczeń, jeżeli tylko ono senatorowi przysługuje: 6. Senatorowie mogą tworzyć w Senacie zespoły zorganizowane na innych zasadach niż określone 1) o 1/30 za każdy dzień nieusprawiedliwionej niew ust. 1. obecności senatora na posiedzeniu Senatu lub za nieusprawiedliwione niewzięcie w danym dniu 7. Władze klubów, kół, zespołów oraz porozumień udziału w więcej niż 1/5 głosowań, jeżeli głosowań podają do wiadomości Prezydium Senatu ich składy było więcej niż 10, z wyłączeniem głosowań dotyosobowe oraz regulaminy (statuty) wewnętrzne. czących wniosków formalnych oraz głosowań tajnych, Art. 22. 1. Senator potwierdza swoją obecność na posiedzeniu Senatu, Zgromadzenia Narodowego oraz 2) o 1/30 za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieich organów podpisem na liście. Obecność senatora obecności senatora na posiedzeniu komisji, na posiedzeniu Senatu potwierdzana jest także wy- 3) o 1/30 za każdy dzień nieusprawiedliwionej niedrukami udziału w głosowaniu. obecności senatora na posiedzeniu Zgromadzenia Narodowego lub jego organu. 2.14) W razie przeszkody uniemożliwiającej senato- W stosunku do senatorów, którzy nie pobierają uporowi udział w posiedzeniu Senatu, Zgromadzenia Nasażenia i diety parlamentarnej, stosuje się odpowiedrodowego lub jego organu powinien on pisemnie nio art. 24. usprawiedliwić swoją nieobecność w terminie 14 dni od dnia nieobecności na posiedzeniu, przesyłając pis- 6. W razie zbiegu w tym samym dniu nieuspramo do Marszałka Senatu, a w przypadku posiedzenia wiedliwionej nieobecności na posiedzeniach orgakomisji — do przewodniczącego komisji. nów, o których mowa w ust. 3, stosuje się tylko jedno 2a.15) Usprawiedliwionymi przeszkodami unie- obniżenie, o którym mowa w ust. 5. możliwiającymi senatorowi udział w posiedzeniu Se- 7. Senatorowi, którego dotyczy zarządzenie Marnatu, komisji, Zgromadzenia Narodowego lub jego szałka, o którym mowa w ust. 5, przysługuje odwołaorganu, a także w głosowaniu na posiedzeniu Senatu nie do Prezydium Senatu w terminie 14 dni od dnia są: jego doręczenia. Decyzja Prezydium Senatu, wydana po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej, Etyki 1) choroba, i Spraw Senatorskich, jest ostateczna. 2) konieczność opieki nad chorym, 8.18) Prezydium Senatu określi tryb składania i rozpatrywania usprawiedliwień z tytułu nieobecności se- 3) wyjazd zagraniczny lub krajowy związany ze spranatora na posiedzeniu Senatu, komisji, Zgromadzenia wowaniem mandatu, akceptowany przez Marszał- Narodowego lub jego organu i niewzięcia udziału ka Senatu, w głosowaniu na posiedzeniu Senatu oraz tryb postępowania w przypadku braku usprawiedliwienia w tym 4) zbieg posiedzeń komisji, których senator jest zakresie. członkiem, jeżeli brał udział w jednym z tych posiedzeń, Art. 23.19) Marszałek Senatu, na wniosek senatora, może udzielić mu z ważnych przyczyn urlopu od wy- 5)16) urlop udzielony senatorowi na podstawie konywania obowiązków senatora. Na czas trwania urart. 23, lopu wypłacanie uposażenia senatorskiego i diety parlamentarnej może ulec zawieszeniu. 6) inne ważne przeszkody. Art. 24. 1. Sprawy senatorów, którym zarzuca się 3.17) Nieobecność senatora bez usprawiedliwienia naruszenie lub niedopełnienie obowiązków określona: nych w art. 33—35a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, rozpatruje Prezydium Senatu po za- 1) dwóch posiedzeniach Senatu w ciągu roku, sięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej, Etyki 2) trzech posiedzeniach komisji w ciągu roku, i Spraw Senatorskich. 3) posiedzeniu Zgromadzenia Narodowego lub jego 2. Prezydium Senatu po rozpatrzeniu sprawy, organu o której mowa w ust. 1, może w drodze uchwały: podlega rozpatrzeniu w trybie art. 25. 1) z wrócić senatorowi uwagę i zobowiązać go do właściwego postępowania, 14) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. a uchwały 2) udzielić senatorowi upomnienia, wymienionej w odnośniku 12. 3) udzielić senatorowi nagany. 15) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b uchwały wymienionej w odnośniku 12. 16) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały Senatu 18) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. d uchwały wymienionej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymie- w odnośniku 12. nionej w odnośniku 4. 19) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 17) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. c uchwały uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listowymienionej w odnośniku 12. pada 2008 r. wymienionej w odnośniku 10.

Nr 39 — 2068 — Poz. 542 3. Uchwałę, o której mowa w ust. 2, Prezydium Se- Art. 26.20) 1. Wniosek o wyrażenie przez Senat zgonatu podaje do wiadomości Senatu. dy na pociągnięcie senatora do odpowiedzialności karnej Marszałek Senatu przekazuje Komisji Regula- 4. Od uchwały Prezydium Senatu senatorowi przy- minowej, Etyki i Spraw Senatorskich, która po rozpasługuje odwołanie do Senatu w terminie 14 dni od trzeniu wniosku uchwala sprawozdanie wraz z propodnia jej doręczenia. Senat rozpatruje odwołanie, wy- zycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku. słuchując przedstawiciela Prezydium Senatu i zainteresowanego senatora, na jego wniosek; nad odwoła- 2. Senat rozpatruje sprawozdanie Komisji Regulaniem nie przeprowadza się dyskusji. minowej, Etyki i Spraw Senatorskich bez przeprowadzania dyskusji. Senator, którego dotyczy wniosek, 5. Senat po rozpatrzeniu odwołania może w dro- może złożyć wyjaśnienia, a senatorom przysługuje dze uchwały uchylić uchwałę Prezydium Senatu lub prawo zadawania pytań w tej sprawie. utrzymać ją w mocy. 3. Jeżeli po nadaniu biegu wnioskowi, a przed Art. 25. 1. Sprawy senatorów, którzy nie wykonują podjęciem przez Senat uchwały w tej sprawie, upłynie obowiązków senatorskich, jak również senatorów, kadencja Senatu, postępowanie w tej sprawie toczy którzy zachowują się w sposób nieodpowiadający się nadal w Senacie następnej kadencji, o ile senator, godności senatora, podlegają, na wniosek Prezydium którego dotyczy ten wniosek, został wybrany na tę ka- Senatu, rozpatrzeniu przez Komisję Regulaminową, dencję, przy czym: Etyki i Spraw Senatorskich. 1) wszystkie dotychczasowe czynności pozostają 2. Komisja Regulaminowa, Etyki i Spraw Senator- w mocy, z zastrzeżeniem pkt 2, skich w wyniku rozpatrzenia sprawy, o której mowa 2) termin na dokonanie czynności w związku z rozpaw ust. 1, może w drodze uchwały: trywaniem wniosku, przerwany wskutek upływu 1) zwrócić senatorowi uwagę, kadencji Senatu, biegnie na nowo od dnia złożenia ślubowania przez senatora, którego dotyczy ten 2) udzielić senatorowi upomnienia, wniosek, 3) udzielić senatorowi nagany. 3) jeżeli Komisja Regulaminowa, Etyki i Spraw Senatorskich Senatu ubiegłej kadencji uchwaliła 3. Od uchwały komisji senatorowi przysługuje od- sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, Przewodwołanie do Prezydium Senatu w terminie 14 dni od niczący Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Sednia jej doręczenia. Odwołanie wnosi się na ręce Mar- natorskich Senatu następnej kadencji przedstawia szałka Senatu, który przedstawia je na posiedzeniu to sprawozdanie w terminie 30 dni od dnia złoże- Prezydium Senatu. Decyzja Prezydium Senatu jest nia ślubowania przez senatora, którego dotyczy ostateczna. wniosek. Art. 27.20) 1. Do postępowania w sprawie wniosku Art. 25a. 1. Sprawy senatorów, którzy uniemożlio wyrażenie przez Senat zgody na pociągnięcie senawiają, poprzez rażące naruszanie przepisów odpotora do odpowiedzialności za wykroczenia, w sprawie wiednich regulaminów, pracę Senatu, Zgromadzenia wniosku o wyrażenie przez Senat zgody na pociągnię- Narodowego, a także ich organów, podlegają rozpacie senatora do cywilnej odpowiedzialności sądowej trzeniu przez Marszałka Senatu. za działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, która narusza prawa osób trzecich, a także 2. Marszałek, w wyniku rozpatrzenia sprawy, o któw sprawie wniosku o wyrażenie przez Senat zgody na rej mowa w ust. 1, może: zatrzymanie lub aresztowanie senatora przepisy art. 26 1) zarządzić obniżenie uposażenia senatora o kwotę stosuje się odpowiednio. nieprzekraczającą połowy miesięcznego uposaże- 2. Do postępowania w sprawie wniosku o zażądania — na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, nie przez Senat zawieszenia postępowania karnego wszczętego przed dniem wyboru na senatora przepisy 2) zarządzić obniżenie diety parlamentarnej senatora art. 26 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio. o kwotę nieprzekraczającą połowy miesięcznej diety — na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, Art. 27a. 1. Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej senatora przed 3) zarządzić utratę prawa senatora do diety parla- Trybunałem Stanu Marszałek Senatu kieruje do Komimentarnej. sji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich. W postępowaniu przed komisją stosuje się przepisy Kodek- 3. W zarządzeniu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, su postępowania karnego. Marszałek określa okres, w którym obowiązuje obniżenie uposażenia albo diety parlamentarnej senatora, 2. Przewodniczący Komisji Regulaminowej, Etyki oraz kwotę tego obniżenia. i Spraw Senatorskich przesyła niezwłocznie senatorowi objętemu wnioskiem odpis wstępnego wniosku 4. Od zarządzenia Marszałka, o którym mowa wraz z załącznikami, informując go o prawie do złożew ust. 2, senatorowi przysługuje odwołanie do Prezy- nia pisemnych wyjaśnień i wniosków dowodowych dium Senatu w terminie 14 dni od dnia jego doręcze- w wyznaczonym terminie. nia. Odwołanie wnosi się na ręce Marszałka, który przedstawia je na posiedzeniu Prezydium Senatu. De- 20) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 uchwały wymiecyzja Prezydium Senatu jest ostateczna. nionej w odnośniku 12.

Nr 39 — 2069 — Poz. 542 3. Komisja, po wstępnym zapoznaniu się ze zgło- 5. Senatorowie składają ślubowanie w ten sposób, szonymi zarzutami oraz wyjaśnieniami i wnioskami że po odczytaniu roty ślubowania, wywołani przez sesenatora objętego zarzutami, określa zakres i sposób kretarza pierwszego posiedzenia, powstawszy wypoprzeprowadzenia postępowania dowodowego. wiadają słowo „ślubuję”. Ślubowanie może być złożone z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”. 4. Senator objęty wstępnym wnioskiem oraz jego obrońca mogą brać udział w posiedzeniach komisji, 6. Senator wybrany na Marszałka składa oświadna których przeprowadza się postępowanie dowodo- czenie o przyjęciu funkcji Marszałka Senatu, po czym we, oraz w czynnościach podejmowanych z upoważ- przejmuje od Marszałka Seniora przewodnictwo obnienia komisji. rad. Art. 31. Marszałek Senatu przeprowadza przy po- Art. 27b. 1. Komisja Regulaminowa, Etyki i Spraw mocy sekretarzy pierwszego posiedzenia wybór wice- Senatorskich przedstawia Senatowi sprawozdanie marszałków Senatu oraz sekretarzy Senatu. z przeprowadzonego postępowania wraz z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej DZIAŁ V senatora lub o umorzenie postępowania w sprawie. Wraz ze sprawozdaniem komisja przedstawia Senato- Funkcjonowanie Senatu wi kandydatów na oskarżycieli spośród senatorów. Rozdział 1 2. Sprawozdanie i wniosek, o których mowa w ust. 1, doręcza się wszystkim senatorom wraz z in- Posiedzenia Senatu formacją o udostępnieniu do wglądu akt sprawy, której dotyczy. Akta te powinny być udostępnione przez Art. 32. 1. Senat obraduje na posiedzeniach. okres nie krótszy niż 21 dni przed posiedzeniem Senatu, na którym sprawa ma być rozpatrywana. 2. Marszałek Senatu nie później niż na 7 dni przed planowanym posiedzeniem zawiadamia o terminie 3. Senat może zwrócić sprawozdanie Komisji Reposiedzenia i projekcie porządku obrad senatorów, gulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich w celu uzu- Prezydenta, Marszałka Sejmu, Prezesa Rady Minipełnienia postępowania, określając jednocześnie kiestrów, a o obradach na temat ustawy budżetowej — runek i zakres dalszego postępowania komisji. także Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Art. 27c. Senat podejmuje uchwałę w sprawie po- 3. W szczególnie uzasadnionych wypadkach Marciągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej sena- szałek Senatu może zadecydować o skróceniu termitora bezwzględną większością głosów, w obecności nu, o którym mowa w ust. 2. co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Art. 33. 1. Prawo udziału w posiedzeniach Senatu Art. 28. (uchylony). mają osoby wymienione w art. 32 ust. 2 oraz członkowie Prezydium Sejmu, członkowie Rady Ministrów, DZIAŁ IV Prezes Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznik Praw Obywatelskich i Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Pierwsze posiedzenie Senatu 2. Prawo udziału w posiedzeniach Senatu mają Art. 29. 1. Pierwsze w kadencji posiedzenie Senatu również zaproszeni przez Marszałka Senatu goście. zwołuje Prezydent w terminie określonym w Konstytucji. 3. Prawo wstępu na salę obrad mają upoważnieni pracownicy Kancelarii Senatu. 2. Kancelaria Senatu zawiadamia senatorów o zarządzeniu Prezydenta w tej sprawie. Art. 34. 1. Posiedzenia Senatu odbywają się w terminach ustalonych uchwałą Senatu lub przez Marszał- Art. 30. 1. Pierwsze posiedzenie Senatu otwiera ka Senatu. Prezydent i powołuje na przewodniczącego najstarszego wiekiem senatora (Marszałek Senior). W razie 2. Projekt porządku obrad Senatu ustala Marszałek niemożności dokonania tej czynności przez Prezyden- Senatu, przy czym do porządku obrad mogą być wnieta pierwsze posiedzenie Senatu otwiera Marszałek sione jedynie sprawy znane senatorom z druków roz- Senior. danych nie później niż na 3 dni przed posiedzeniem. W wyjątkowych przypadkach może nastąpić, za zgodą 2. W razie przeszkody funkcję przewodniczącego Senatu, skrócenie tego terminu. obrad obejmuje kolejny wiekiem senator. 2a.21) Na wniosek Komisji Spraw Unii Europejskiej 3. Marszałek Senior składa ślubowanie oraz powo- Marszałek Senatu włącza do projektu porządku obrad łuje spośród najmłodszych wiekiem senatorów trzech informację Rady Ministrów o sprawie związanej sekretarzy pierwszego posiedzenia. z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej. 4. Marszałek Senior przy pomocy sekretarzy pierwszego posiedzenia odbiera ślubowanie senatorskie 21) Dodany przez art. 1 pkt 4 uchwały wymienionej w odnośoraz przeprowadza wybór Marszałka Senatu. niku 3.

Nr 39 — 2070 — Poz. 542 3. Komisje i senatorowie mogą zgłaszać do Mar- Art. 38.24) Informacje o planowanym posiedzeniu szałka Senatu, nie później niż na 10 dni przed posie- Senatu oraz przewidywanym porządku obrad przekadzeniem, wnioski w sprawie porządku obrad, a ich zywane są agencjom informacyjnym. nieuwzględnienie wymaga wyjaśnienia przy przedstawianiu Senatowi projektu porządku obrad. Art. 39. 1. Z przebiegu posiedzenia Senatu sporządza się protokół oraz sprawozdanie stenograficzne, Art. 35. (uchylony). które stanowią jedyne urzędowe stwierdzenie przebiegu obrad. Art. 36. 1. Posiedzenia Senatu są jawne. 2. Protokół posiedzenia Senatu obejmuje krótki za- 2. Senat na wniosek Marszałka Senatu lub co najpis o przebiegu obrad, a także — w załącznikach — mniej 10 senatorów może uchwalić tajność obrad, jepełne teksty uchwalonych ustaw, podjętych uchwał, żeli wymaga tego dobro państwa. Uchwałę w tej spraprzedłożonych sprawozdań i wniosków oraz innych wie Senat podejmuje bezwzględną większością głomateriałów rozpatrywanych przez Senat. sów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. 3. Protokół oraz sprawozdanie stenograficzne, wraz z załącznikami, udostępniane są senatorom 3. Senat rozstrzyga o tajności obrad na posiedzew terminie 30 dni po posiedzeniu Senatu. Robocza niu niejawnym. wersja sprawozdania stenograficznego jest udostęp- Art. 37.22) 1. Uzyskiwanie informacji o działalności niana senatorom następnego dnia po dniu obrad. Senatu i jego organów odbywa się zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej i jest 4. Senator oraz każdy uczestnik posiedzenia biorąrealizowane poprzez: cy udział w debacie mogą, nie później niż do dnia rozpoczęcia obrad następnego po udostępnieniu proto- 1) wcześniejsze informowanie opinii publicznej o po- kołu posiedzenia Senatu, zgłosić zastrzeżenia lub posiedzeniach Senatu, prawkę do sporządzonego protokołu. O uwzględnieniu poprawki decyduje Marszałek Senatu. 2) wstęp na posiedzenia Senatu i komisji senackich, 3) udostępnianie druków senackich, protokołów 5. Protokół, do którego nie wniesiono zastrzeżeń i sprawozdań stenograficznych z posiedzeń Sena- lub poprawek, uważa się za przyjęty. Przyjęcie prototu, protokołów i zapisów stenograficznych z posie- kołu potwierdza podpisem Marszałek Senatu lub przedzeń komisji senackich, a także innych dokumen- wodniczący obradom wicemarszałek oraz prowadzący tów i informacji związanych z działalnością Senatu protokół sekretarz posiedzenia. Protokół, opatrzony i jego organów. pieczęcią Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przechowuje się w archiwum Senatu. 2. Udostępnianie dokumentów i innych informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 3, odbywa się poprzez 6. Imienne wyniki głosowania przeprowadzonego zamieszczenie ich w sieci teleinformatycznej. Informa- przy użyciu aparatury elektronicznej oraz wyniki głocje niezamieszczone w sieci teleinformatycznej udo- sowania imiennego przeprowadzonego przy użyciu stępniane są na wniosek. kart do głosowania są publikowane w sprawozdaniu stenograficznym. 3. Dokumenty i inne informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mogą być również udostępniane po- 7. Drukowanie sprawozdań stenograficznych zaprzez wyłożenie, wywieszenie lub zainstalowanie rządza Marszałek Senatu. urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z nimi w miejscach ogólnie dostępnych. Art. 40. (uchylony).25) 4. Decyzje w sprawie odmowy udostępnienia in- Art. 41. (uchylony).26) formacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej wydaje Szef Rozdział 2 Kancelarii Senatu. Obrady 5. Marszałek Senatu określa, w drodze zarządzenia, sposób uzyskiwania informacji publicznej w try- Art. 42.27) 1. Obradami Senatu kieruje Marszałek bie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, w szczególności Senatu przy pomocy dwóch wyznaczonych przez Marmiejsce i czas jej uzyskiwania. szałka sekretarzy Senatu. Art. 37a.23) Zawodowa działalność lobbingowa 24) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 uchwały wymiemoże być wykonywana na terenie Senatu. nionej w odnośniku 12. 25) Przez art. 1 pkt 5 uchwały wymienionej w odnośniku 3. 22) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 uchwały wymie- 26) Przez art. 1 pkt 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polnionej w odnośniku 12. skiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w odnośni- 23) Dodany przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospoli- ku 10. tej Polskiej z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie zmiany 27) Ust. 2 i oznaczenie ust. 1 dodane przez art. 1 pkt 3 uchwa- Regulaminu Senatu (M. P. Nr 21, poz. 232), która weszła ły Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. w życie z dniem 22 marca 2006 r. wymienionej w odnośniku 7.

Nr 39 — 2071 — Poz. 542 2. Przewodniczący obradom Marszałek Senatu do- Art. 45. Przedmiotem obrad Senatu są w szczególkonuje wykładni Regulaminu Senatu i decyduje o spo- ności: sobie stosowania przepisów Regulaminu Senatu w to- 1) ustawy uchwalone przez Sejm, ku obrad. 2) inicjatywy ustawodawcze Senatu i inne uchwały, Art. 43. 1. Marszałek Senatu przedstawia Senatowi do zatwierdzenia projekt porządku obrad. 2a)29) informacje Rady Ministrów o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej, 2. Jeżeli przedstawiony przez Marszałka projekt 3)30) sprawozdania oraz informacje przedstawiane porządku obrad nie uwzględnia wniosków, o których Senatowi przez Trybunał Konstytucyjny, Pierwszemowa w art. 34 ust. 3, a są one podtrzymywane przez go Prezesa Sądu Najwyższego, Rzecznika Praw wnioskodawców, o uwzględnieniu wniosków rozstrzy- Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajową ga Senat. Radę Radiofonii i Telewizji oraz Prezesa Instytutu Art. 44. 1. Marszałek Senatu udziela głosu w spra- Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni wach objętych porządkiem obrad. przeciwko Narodowi Polskiemu. 2. Senatorowie, którzy zamierzają wziąć udział Art. 45a.31) Senat rozpatruje, po wcześniejszym w dyskusji nad określonym punktem porządku obrad, doręczeniu senatorom, informację Rady Ministrów zapisują się do głosu u prowadzącego listę mówców o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii sekretarza Senatu. Europejskiej. 2a. Każdy senator może złożyć na piśmie niewy- Art. 46. 1. Przemówienie sprawozdawcy komisji głoszone przemówienie do protokołu. Tekst takiego nie może trwać dłużej niż 20 minut, a przemówienie przemówienia zamieszcza się w sprawozdaniu steno- senatora w dyskusji — dłużej niż 10 minut, chyba że graficznym. Marszałek Senatu ze względu na wagę przedmiotu obrad dopuści dłuższy czas przemówień. 2b. Marszałek Senatu odmawia przyjęcia przemówienia, o którym mowa w ust. 2a, jeżeli: 2. W dyskusji nad daną sprawą senator może zabierać głos tylko dwa razy. Powtórne przemówienie 1) nie jest możliwe ustalenie jego treści, senatora w tej samej sprawie nie może trwać dłużej 2) oczywiste jest, że niemożliwe byłoby wygłoszenie niż 5 minut. go w czasie, który przysługuje senatorowi w dyskusji. 3. O przedłużeniu czasu przemówienia lub o dodatkowym udzieleniu mówcy głosu decyduje Marsza- 3. Podpisane wnioski o charakterze legislacyjnym łek. senatorowie składają do zamknięcia dyskusji nad danym punktem porządku obrad. 4. Marszałek może podjąć decyzję o skreśleniu z protokołu wypowiedzi senatora, któremu nie udzielił 4. Marszałek Senatu udziela głosu senatorom we- głosu lub który kontynuował przemówienie po odedług kolejności zapisu. Pierwszym przemawiającym braniu mu głosu. jest sprawozdawca, a jeżeli w komisji istniała rozbieżność, kolejnymi przemawiającymi są sprawozdawcy Art. 47. 1. Marszałek Senatu czuwa nad przestrzemniejszości komisji. ganiem w toku obrad Regulaminu Senatu oraz powagi i porządku na sali posiedzeń. 5. Przed przystąpieniem do dyskusji senatorowie mogą zgłaszać z miejsca trwające nie dłużej niż 2. Marszałek przywołuje „do porządku” senatora, 1 minutę zapytania do sprawozdawcy w związku z re- który zakłóca porządek obrad. ferowanym projektem ustawy, uchwały lub problemem. Na zapytania sprawozdawca udziela odpowie- 3. Marszałek przywołuje „do porządku z zapisadzi. niem do protokołu” senatora, który dopuścił się ciężkiego naruszenia porządku obrad. 6.28) Senatorowie mogą także zgłaszać z miejsca trwające nie dłużej niż 1 minutę zapytania, związane 4. Marszałek może podjąć decyzję o wykluczeniu z omawianym punktem porządku obrad, do obecnych senatora z posiedzenia, jeżeli senator zakłóca porząna posiedzeniu osób wymienionych w art. 33 ust. 1 dek obrad, pomimo że na tym samym posiedzeniu zoi 2, w sprawach kierowanych przez nie urzędów lub stał już przywołany „do porządku z zapisaniem do instytucji. protokołu”. 7. Marszałek Senatu może zwrócić uwagę senato- 5. W przypadku określonym w ust. 4 Marszałek rowi, który w swoim wystąpieniu odbiega od przedmoże zarządzić przerwę w obradach. miotu obrad, przywołaniem senatora „proszę do rzeczy”. Po dwukrotnym przywołaniu senatora „proszę 29) Dodany przez art. 1 pkt 6 uchwały wymienionej w odnośdo rzeczy” Marszałek może odebrać przemawiająceniku 3. mu głos. 30) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wy- 28) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 uchwały Senatu mienionej w odnośniku 10. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wy- 31) Dodany przez art. 1 pkt 7 uchwały wymienionej w odnośmienionej w odnośniku 10. niku 3.

Nr 39 — 2072 — Poz. 542 6. Od decyzji Marszałka, o której mowa w ust. 3 i 4, 3. Nad oświadczeniem senatorskim nie przeprosenator może odwołać się do Komisji Regulaminowej, wadza się dyskusji. Etyki i Spraw Senatorskich. Komisja odwołanie oddala bądź zwraca się do Marszałka o uchylenie decyzji. 4. Oświadczenia senatorów, jeżeli zawierają wnios- Marszałek uwzględnia wniosek Komisji albo sprawę ki i uwagi kierowane do członków Rady Ministrów, przedstawia Senatowi do rozstrzygnięcia. przedstawicieli organów i instytucji państwowych lub samorządowych, są niezwłocznie przekazywane przez 7. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy senator nie Marszałka Senatu do wskazanych adresatów w celu bierze udziału w posiedzeniu, na którym zapadła decy- zajęcia stanowiska. zja o wykluczeniu. 5. Odpowiedzi udzielane są senatorom w formie Art. 48. 1. Poza porządkiem obrad lub w związku pisemnej, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia z debatą Marszałek Senatu udziela głosu jedynie w ceprzekazania oświadczenia. lu zgłoszenia wniosku formalnego, repliki lub sprostowania błędnie zrozumianej lub nieściśle przytoczonej 6. W przypadku przekroczenia terminu, o którym wypowiedzi. Wystąpienie takie nie może trwać dłużej mowa w ust. 5, albo udzielenia odpowiedzi oczywiście niż 3 minuty. niewystarczającej, przepis art. 8 ust. 1 pkt 13 i 14 stosuje się odpowiednio. 2. Do wniosków formalnych zalicza się wnioski o: 1) ogłoszenie przerwy lub odroczenie posiedzenia, Art. 50. 1. Poza kolejnością mówców Marszałek udziela głosu Prezesowi Rady Ministrów i członkom 2) uchwalenie tajności posiedzenia, Rady Ministrów, ilekroć tego zażądają. 3) zamknięcie listy zgłoszonych mówców, 2. Poza kolejnością mówców Marszałek udziela 4) odroczenie lub zamknięcie dyskusji, głosu również osobom wymienionym w art. 32 ust. 2 5) przejście do porządku obrad, i art. 33 ust. 1 oraz może udzielić głosu zaproszonym gościom. 6) odesłanie do komisji, 7) głosowanie bez dyskusji, Art. 51. Poza kolejnością mówców Marszałek może udzielić głosu sprawozdawcy i przewodniczącemu 8) uzupełnienie lub zmianę projektu porządku obrad komisji, która opracowywała sprawozdanie. albo porządku obrad, 9) zmianę sposobu prowadzenia obrad, dyskusji Art. 52. 1. Sprawozdawca, przedstawiając Senatoi przeprowadzenia głosowania, wi projekt uchwały, omawia zgłoszone wnioski, wyjaśniając skutki wiążące się z ich uchwaleniem oraz 10) ograniczenie czasu przemówień, istniejące między nimi powiązania lub sprzeczności. 11) stwierdzenie quorum, 2.32) Po wyczerpaniu listy mówców Marszałek Se- 12) policzenie głosów. natu zamyka dyskusję. Jeżeli w projektach uchwał komisje przedstawiły odmienne wnioski lub podczas ob- 3. Wniosek formalny powinien zawierać żądanie rad Senatu zostały zgłoszone wnioski, o których moi zwięzłe uzasadnienie. wa w art. 44 ust. 3, Marszałek Senatu zarządza przerwę 4. O przyjęciu lub odrzuceniu wniosku formalnego w celu ustosunkowania się przez właściwe komisje do Senat rozstrzyga po wysłuchaniu wnioskodawcy tych wniosków. i ewentualnie jednego przeciwnika wniosku. 3. Komisje obradują wspólnie. W sprawozdaniu Art. 49. 1. Marszałek Senatu na końcu posiedzenia, połączonych komisji zamieszcza się zestawienie wniospo wyczerpaniu porządku obrad udziela głosu senato- ków zgłoszonych przez komisje, wniosków mniejszorom w celu wygłoszenia oświadczeń senatorskich. ści oraz wniosków senatorów zgłoszonych w toku Przedmiotem oświadczenia mogą być sprawy związa- dyskusji. ne z wykonywaniem mandatu, przy czym nie może ono dotyczyć spraw będących przedmiotem porządku 4. Wnioskodawca może dokonać zmian treści swoobrad bieżącego posiedzenia Senatu. jego wniosku, jeżeli komisje uznają, że zmiany nie stanowią istotnej modyfikacji treści wniosku. 2. Oświadczenia senatorskie nie mogą trwać dłużej niż 5 minut. Każdy senator może złożyć na piśmie niewygłoszone oświadczenie do protokołu. Tekst ta- 5. Komisje mogą nadać wnioskowi brzmienie kiego oświadczenia zamieszcza się w sprawozdaniu ograniczające jego treść wyłącznie do proponowanej stenograficznym. zmiany w przepisie. Jeżeli wnioskodawca jest obecny na posiedzeniu komisji, komisje zapoznają się z jego 2a. Marszałek Senatu odmawia przyjęcia niewy- stanowiskiem. głoszonego oświadczenia, o którym mowa w ust. 2, jeżeli: 6. Po przerwie mogą zabrać głos jedynie sprawozdawcy i wnioskodawcy. 1) nie jest możliwe ustalenie jego treści, 2) oczywiste jest, że niemożliwe byłoby wygłoszenie 32) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 uchwały wymiego w czasie, który przysługuje senatorowi. nionej w odnośniku 3.

Nr 39 — 2073 — Poz. 542 7. Do czasu przystąpienia przez Senat do głosowa- Art. 54. 1. Porządek głosowania jest następujący: nia wnioskodawca może wycofać swój wniosek. Każ- 1) głosowanie nad wnioskiem o odrzucenie ustawy, dy senator może podtrzymać wycofany wniosek, przejmując uprawnienia dotychczasowego wniosko- 2) g łosowanie nad wnioskiem o przyjęcie ustawy bez dawcy. poprawek, Rozdział 3 3) g łosowanie nad poprawkami do poszczególnych artykułów lub ustępów, według kolejności przepi- Głosowanie sów ustawy: a) w pierwszej kolejności poddaje się pod głoso- Art. 53. 1. Po zamknięciu dyskusji lub wystąpieniu wanie poprawki, których przyjęcie lub odrzucesprawozdawcy komisji Marszałek Senatu oznajmia, że nie rozstrzyga o innych poprawkach; w przy- Senat przystępuje do głosowania. Od tej chwili można padku przyjęcia poprawki wykluczającej inne zabierać głos tylko w celu zgłoszenia lub uzasadnienia poprawki, poprawek tych nie poddaje się pod wniosku formalnego o sposobie lub porządku głoso- głosowanie, wania albo zadania sprawozdawcy pytań o wyjaśnieb) w przypadku zgłoszenia do tego samego przepinie treści głosowanej poprawki. su kilku poprawek jako pierwszą poddaje się pod głosowanie poprawkę najdalej idącą; o ko- 2. Głosowanie odbywa się przy użyciu aparatury lejności głosowania rozstrzyga Marszałek po zaelektronicznej rejestrującej indywidualne stanowiska sięgnięciu opinii sprawozdawcy, głosujących senatorów i polega na naciśnięciu przycisku aparatury i podniesieniu ręki (głosowanie jawne). c) poprawki pociągające za sobą zmiany w innych przepisach poddaje się pod głosowanie łącznie, 3. Na wniosek Marszałka Senatu lub na wniosek 4) Marszałek może zarządzić łączne głosowanie nad co najmniej 20 senatorów oraz w przypadku awarii pewną grupą poprawek, jeżeli nie zgłoszono w tym aparatury elektronicznej głosowanie odbywa się bez zakresie wniosku przeciwnego, użycia tej aparatury i polega na: 5)34) głosowanie za przyjęciem uchwały w całości ze 1) podniesieniu ręki przy jednoczesnym zarządzeniu zmianami wynikającymi z przyjętych poprawek, przez Marszałka Senatu obliczenia głosów przez a w przypadku odrzucenia wszystkich poprawek — sekretarzy Senatu (głosowanie jawne) albo głosowanie nad wnioskiem o przyjęcie ustawy bez poprawek, jeżeli wniosek taki zostanie zgłoszony. 2) użyciu kart do głosowania podpisanych imieniem i nazwiskiem senatora (głosowanie imienne). 2. Marszałek może odroczyć głosowanie nad całością uchwały na czas potrzebny do stwierdzenia, czy 4. Głosowanie imienne przeprowadza się na wnio- wskutek przyjętych poprawek nie zachodzą sprzecznosek Marszałka Senatu lub na wniosek co najmniej ści pomiędzy poszczególnymi przepisami. 20 senatorów. 3. Senat może poddać pod głosowanie uchwałę 5. Głosowanie imienne odbywa się przy wykorzy- w całości, łącznie z poprawkami, jeżeli nie zgłoszono staniu przygotowanej w tym celu urny. Senatorowie w tym zakresie sprzeciwu. kolejno, w porządku alfabetycznym, wezwani przez sekretarza Senatu wrzucają swoje karty do urny. Ot- 4.35) Marszałek Senatu nie poddaje pod głosowawarcia urny oraz obliczenia głosów dokonuje trzech nie: wyznaczonych przez Marszałka Senatu sekretarzy Senatu. 1) w niosków do uchwały Sejmu, o której mowa w art. 72 ust. 1, wykraczających poza zakres okreś- 6.33) Głosowanie w sprawach personalnych jest lony w art. 72 ust. 3, tajne, z wyłączeniem głosowań w sprawie składów ko- 2) w niosków do projektu, o którym mowa w art. 85a misji senackich oraz odwołania przewodniczącego ko- ust. 3 pkt 1, wykraczających poza zakres określony misji w przypadku złożenia przez niego Marszałkowi w art. 85c. Senatu pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji. 4a.36) Marszałek Senatu, przed poddaniem pod 7. Głosowanie tajne odbywa się przy użyciu opie- głosowanie poprawki do ustawy wykonującej prawo czętowanych kart do głosowania. Przepis ust. 5 stosu- Unii Europejskiej, jeśli istnieje wątpliwość co do zaje się odpowiednio. kresu poprawki, może zwrócić się do Komisji Spraw Unii Europejskiej o wyrażenie opinii. 8. Wyniki głosowania ogłasza Marszałek Senatu. Wyniki głosowania imiennego oraz głosowania tajne- 34) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 uchwały Senatu go Marszałek ogłasza na podstawie protokołu przed- Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 listopada 2006 r. w sprastawionego przez sekretarzy Senatu dokonujących wie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 85, poz. 859), któobliczenia głosów. Wyniki głosowania są ostateczne ra weszła w życie z dniem 22 listopada 2006 r. 35) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały Senatu i nie mogą być przedmiotem dyskusji. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2007 r. wymienionej w odnośniku 10. 33) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały wymie- 36) Dodany przez art. 1 pkt 9 uchwały wymienionej w odnośnionej w odnośniku 9. niku 3.

Nr 39 — 2074 — Poz. 542 5. W razie niepodjęcia uchwały, Senat może prze- 4. Komisja, na wniosek Marszałka Senatu, przekazać ponownie jej projekt do rozpatrzenia przez właś- wodniczącego komisji lub co najmniej 3 członków kociwe komisje. misji, może zadecydować o utajnieniu obrad lub odbyciu posiedzenia zamkniętego. Komisja, postanawia- Art. 55. (uchylony).37) jąc o tajności obrad lub odbyciu posiedzenia zamkniętego, określa osoby, których udział w posiedzeniu jest Art. 56. Reasumpcja uchwały jest dopuszczalna niezbędny. Przepisy art. 36 ust. 2 i 3 stosuje się odpotylko w trakcie tego samego posiedzenia Senatu i wy- wiednio. łącznie w przypadku ujawnienia oczywistego błędu w uprzednio podjętej uchwale. Art. 60. 1. W posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć senatorowie niebędący jej członkami. Mogą oni Art. 57. Podjętą przez Senat uchwałę dotyczącą zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa rozpatrywanej ustawy Marszałek Senatu przekazuje udziału w głosowaniu. Marszałkowi Sejmu. 2.40) W posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć DZIAŁ VI38) posłowie, przedstawiciele Rady Ministrów i organów administracji rządowej, a także wybrani w Rzeczy- Komisje i ich członkowie pospolitej Polskiej posłowie do Parlamentu Europejskiego. Art. 58. 1. Pierwsze posiedzenie komisji zwołuje i prowadzi Marszałek Senatu. Na posiedzeniu tym ko- 2a.41) W posiedzeniach komisji, na których rozpamisja wybiera ze swego składu kandydata na przetrywane są ustawy lub projekty ustaw, mogą uczestniwodniczącego. czyć podmioty wykonujące zawodową działalność lobbingową. Podmioty te mają prawo, na zasadach 2. Przewodniczący organizuje pracę komisji i jest określonych przez przewodniczącego komisji, przedodpowiedzialny za jej działalność. stawiać oczekiwany przez nie sposób rozstrzygnięcia. 3.39) Komisja wybiera ze swego składu i odwołuje 3. Na żądanie komisji albo przewodniczącego kozastępcę przewodniczącego. Za zgodą Prezydium Se- misji, w sprawach będących przedmiotem jej zakresu natu komisja może wybrać ze swego składu więcej niż działania, przedstawiciele Rady Ministrów, państwojednego zastępcę przewodniczącego. Zastępca prze- wych i samorządowych organów, instytucji, zakładów wodniczącego pełni obowiązki przewodniczącego i przedsiębiorstw, spółek prawa handlowego z udziaw razie jego nieobecności oraz obowiązki powierzone łem państwowych lub komunalnych osób prawnych mu przez przewodniczącego. oraz organizacji społecznych korzystających z dotacji z budżetu państwa są obowiązani do współpracy z ko- 4. Sekretarz prowadzi protokół i jest odpowiedzial- misją, w szczególności do: ny za dokumentację komisji. 1) przedstawienia informacji, wyjaśnień, opinii w for- 5. W imieniu komisji dokumenty podpisuje prze- mie pisemnej lub przy wykorzystaniu odpowiedwodniczący. niego nośnika, 2) przekazania materiałów, Art. 59. 1. Posiedzenia komisji odbywają się w terminach określonych przez samą komisję lub jej prze- 3) czynnego udziału w posiedzeniach komisji. wodniczącego. Na wniosek Marszałka Senatu, Prezydium Senatu lub pisemny wniosek 1/4 ogólnej liczby 4. Radę Ministrów w pracach komisji reprezentuje członków komisji przewodniczący jest obowiązany upoważniony członek Rady Ministrów, sekretarz stazwołać posiedzenie w celu rozpatrzenia określonej nu, podsekretarz stanu, pełnomocnik rządu lub kiesprawy. rownik urzędu centralnego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także inna osoba czynna w da- 2. Senatorowie mogą zwracać się do komisji o roznym dziale administracji rządowej dysponująca patrzenie określonych spraw. pisemnym upoważnieniem Prezesa Rady Ministrów. Pozostałe podmioty reprezentuje osoba upoważniona 3. Posiedzenia komisji są jawne. w trybie właściwym dla danego podmiotu do jego reprezentowania na zewnątrz albo — za zgodą przewod- 37) Przez art. 1 pkt 4 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polniczącego komisji — inna osoba. skiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w odnośniku 7. 38) W dziale tym dotychczasową treść oznaczono jako rozdział 1 i dodano rozdział 2 przez art. 1 pkt 11 uchwały wy- 5. Przy realizowaniu obowiązku współpracy podmienionej w odnośniku 3, następnie rozdział 2 zmieniony mioty wymienione w ust. 3 obowiązane są kierować przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Pol- się terminem wyznaczonym przez przewodniczącego skiej z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie zmiany Regulakomisji. Przepis art. 49 ust. 6 stosuje się odpowiedminu Senatu (M. P. Nr 84, poz. 1201), która weszła w życie nio. z dniem 22 grudnia 2005 r., a następnie nazwę rozdziału 1 i rozdział 2 uchylono przez art. 1 pkt 3 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymie- 40) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 uchwały wynionej w odnośniku 4. mienionej w odnośniku 3. 39) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 41) Dodany przez art. 1 pkt 2 uchwały wymienionej w odnośuchwały wymienionej w odnośniku 9. niku 23.

Nr 39 — 2075 — Poz. 542 6. Przewodniczący komisji mogą zlecać sporządze- ku gdy sprawozdanie komisji dotyczy ustawy lub pronie opinii oraz mogą zapraszać do udziału w posiedze- jektu ustawy, sprawozdawca informuje o działaniach niach ekspertów, przedstawicieli środowisk i organi- podejmowanych w trakcie prac komisji przez podmiozacji zainteresowanych przedmiotem pracy komisji ty wykonujące zawodową działalność lobbingową, oraz inne osoby. wraz ze wskazaniem oczekiwanego przez nie sposobu rozstrzygnięcia oraz stanowiska komisji w tej spra- Art. 61. 1. Druki senackie oraz inne materiały doty- wie. czące spraw rozpatrywanych na posiedzeniu komisji powinny być doręczone jej członkom nie później niż Art. 64. Komisje mogą ze swojego składu powoływ dniu poprzedzającym posiedzenie. wać podkomisje, określając ich skład oraz zakres działania. Powołanie podkomisji stałej wymaga zgody 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się: Marszałka Senatu podjętej po zasięgnięciu opinii Prezydium Senatu. 1) jeżeli posiedzenie komisji zostało zwołane w trakcie obrad Senatu i w związku z tymi obradami, Art. 65. Senatorowi, który w swoim wystąpieniu odbiega od przedmiotu obrad komisji, przewodniczą- 2) w szczególnych wypadkach, za zgodą komisji. cy komisji może zwrócić uwagę przywołaniem senatora „proszę do rzeczy”. Po dwukrotnym przywołaniu Art. 62. 1. Uchwały komisji zapadają większością senatora „proszę do rzeczy” przewodniczący komisji głosów w obecności co najmniej 1/3 jej członków. może odebrać senatorowi głos. W głosowaniu innym niż nad wnioskami o odrzucenie, przyjęcie bez poprawek oraz wprowadzenie po- Art. 66. 1. Z przebiegu posiedzenia komisji sporząprawek do ustawy, projektu ustawy albo projektu dza się protokół i zapis stenograficzny. uchwały, w przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego prowadzącego obrady. 2. Członek komisji może zgłosić zastrzeżenia do protokołu na najbliższym posiedzeniu komisji po udo- 2. Komisje mogą odbywać posiedzenia wspólne, stępnieniu tego protokołu; o przyjęciu lub odrzuceniu którym przewodniczy jeden z przewodniczących tych zastrzeżeń decyduje komisja. Protokół, do którego nie komisji. Do posiedzeń wspólnych komisji stosuje się wniesiono zastrzeżeń, uważa się za przyjęty. Protokół odpowiednio przepisy dotyczące posiedzeń komisji, podpisuje przewodniczący komisji prowadzący obraz zastrzeżeniem ust. 3. dy. 3. W przypadku wspólnych obrad komisji podej- Art. 67. Na zakończenie kadencji komisja sporząmowanie uchwał wymaga obecności co najmniej dza sprawozdanie ze swojej działalności. 1/3 członków każdej z obradujących komisji. DZIAŁ VII 4.42) Wnioskiem mniejszości komisji jest wniosek, który: Postępowanie w sprawie ustaw uchwalonych przez Sejm 1) był poddany pod głosowanie i uzyskał co najmniej 2 głosy poparcia, albo Art. 68. 1. Marszałek Senatu kieruje ustawę uchwa- 2) został wykluczony przez przyjęcie innego wniosku, loną przez Sejm i przekazaną do Senatu do właściale uzyskał poparcie co najmniej 2 senatorów. wych komisji senackich. 5.43) W trakcie obrad komisji przepisy art. 53 1a.45) Rozpatrując ustawę wykonującą prawo Unii Europejskiej właściwa komisja może zwrócić się do ust. 2—8 i art. 54—56 stosuje się odpowiednio. W spra- Komisji Spraw Unii Europejskiej o wyrażenie opinii wie odwołania zastępcy przewodniczącego komisji, o ustawie lub jej części. w przypadku złożenia przez niego przewodniczącemu komisji pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji, prze- 2.46) Komisje po rozpatrzeniu ustawy przygotowuprowadza się głosowanie jawne. ją w terminie nie dłuższym niż 18 dni, a w przypadku ustawy wniesionej jako projekt pilny oraz ustawy wy- Art. 63. 1. W sprawach przekazanych komisji do konującej prawo Unii Europejskiej — w terminie wyrozpatrzenia przez Senat, Prezydium Senatu lub Marznaczonym przez Marszałka Senatu, projekt uchwały szałka Senatu komisja przedstawia sprawozdanie. Senatu w sprawie ustawy uchwalonej przez Sejm, w którym proponują: 2. Wnioski nieprzyjęte przez komisję na żądanie wnioskodawców zamieszcza się w sprawozdaniu jako — przyjęcie ustawy bez poprawek albo wnioski mniejszości. — wprowadzenie do jej tekstu poprawek, albo 3.44) Komisja wybiera ze swojego składu sprawo- — odrzucenie ustawy. zdawcę, który przedstawia w sposób obiektywny wnioski zawarte w sprawozdaniu komisji. W przypad- 3. Przewodniczący komisji może wystąpić do Marszałka Senatu o przedłużenie terminu określonego 42) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 uchwały Senatu w ust. 2. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. 43) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 4 uchwały wymie- 45) Dodany przez art. 1 pkt 12 lit. a uchwały wymienionej nionej w odnośniku 9. w odnośniku 3. 44) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 3 uchwały wymie- 46) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 lit. b uchwały nionej w odnośniku 23. wymienionej w odnośniku 3.

Nr 39 — 2076 — Poz. 542 4. Uchwałę w sprawie ustawy uchwalonej przez 3. Wnioski zgłaszane przez komisje oraz senatorów Sejm Senat podejmuje w ciągu 30 dni od dnia jej prze- do uchwały Sejmu w sprawie usunięcia niezgodności kazania. w ustawie mogą obejmować wyłącznie zmiany zmierzające do usunięcia niezgodności ustawy z Konstytu- Art. 69. 1. Jeżeli w toku prac nad ustawą uchwalo- cją oraz ich niezbędne konsekwencje. ną przez Sejm komisja dostrzeże potrzebę wprowadzenia zmian legislacyjnych wykraczających poza ma- DZIAŁ VIII terię rozpatrywanej ustawy, to wraz z projektem uchwały, o którym mowa w art. 68 ust. 2, komisja mo- Postępowanie w sprawie ustawy że przedstawić wniosek o podjęcie inicjatywy ustawo- budżetowej dawczej wraz z projektem odpowiedniej ustawy. Art. 73. 1. Ustawę budżetową Marszałek Senatu 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, przedstawia- kieruje do komisji senackich. ny jest przez sprawozdawcę komisji wraz z projektem uchwały, o którym mowa w art. 68 ust. 2. 2. Komisje senackie, po rozpatrzeniu właściwych części budżetowych, przekazują swoje opinie Komisji 3.47) Po wysłuchaniu wniosku Senat rozstrzyga Budżetu i Finansów Publicznych49), która na ich podo przystąpieniu do drugiego czytania projektu ustawy, stawie przygotowuje projekt uchwały Senatu, w któz wyłączeniem stosowania art. 79 oraz art. 80 ust. 1, rym proponuje: 1a, 2 i 4. Drugie czytanie projektu ustawy przeprowadza się na tym samym posiedzeniu, jako odrębny — przyjęcie ustawy bez poprawek albo punkt porządku obrad. — wprowadzenie poprawek. 4. Niepodjęcie uchwały w sprawie przystąpienia do drugiego czytania oznacza skierowanie projektu 3. Nieuwzględnienie przez Komisję Budżetu ustawy do rozpatrzenia w trybie określonym w dzia- i Finansów Publicznych50) opinii, o których mowa le IX. w ust. 2, wymaga uzasadnienia. Art. 70. 1. Uchwałę w sprawie ustawy o zmianie Art. 74. Uchwałę w sprawie ustawy budżetowej Konstytucji Senat podejmuje w ciągu 60 dni od dnia Senat podejmuje w ciągu 20 dni od dnia jej przekazajej przekazania. Podjęcie przez Senat uchwały wyma- nia. ga bezwzględnej większości głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Art. 75. W trakcie postępowania nad ustawą budżetową komisje mogą przesłuchiwać upoważnio- 2. Do postępowania w sprawie ustawy o zmianie nych przedstawicieli właściwych resortów. Konstytucji nie mają zastosowania art. 32 ust. 3 i art. 34 ust. 2 zdanie drugie. DZIAŁ VIIIa51) Art. 71. 1. Uchwałę w sprawie ustawy wniesionej Postępowanie w sprawach związanych jako projekt pilny Senat podejmuje w ciągu 14 dni od z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej dnia jej przekazania. w Unii Europejskiej 2. Do postępowania w sprawie ustawy wniesionej Rozdział 1 jako projekt pilny nie mają zastosowania art. 16 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz terminy określone w art. 32 ust. 2 i art. 34 Opiniowanie dokumentów przedkładanych ust. 2. Marszałkowi Senatu Art. 72. 1. Marszałek Senatu kieruje uchwałę Sej- Art. 75a. 1. Marszałek Senatu kieruje do Komisji mu w sprawie usunięcia niezgodności w ustawie, Spraw Unii Europejskiej dokumenty przedkładane w rozumieniu art. 122 ust. 4 Konstytucji, do właści- w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypowych komisji, w tym do Komisji Ustawodawczej48). spolitej Polskiej w Unii Europejskiej. Komisje obradują wspólnie. 2. Na wniosek przewodniczącego Komisji Spraw 2. Komisje w terminie określonym przez Marszałka Unii Europejskiej, Marszałek Senatu może skierować Senatu, nie dłuższym jednak niż 14 dni, przygotowują dokumenty, o których mowa w ust. 1, do właściwych projekt uchwały Senatu w sprawie usunięcia niezgod- komisji senackich. ności w ustawie, w którym proponują: 49) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 4 lit. a uchwały — przyjęcie uchwały Sejmu bez poprawek, wymienionej w odnośniku 6 oraz art. 1 pkt 7 lit. a uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada — wprowadzenie do tekstu uchwały Sejmu popra- 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. wek. 50) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 4 lit. b uchwały wymienionej w odnośniku 6 oraz art. 1 pkt 7 lit. b uchwały 47) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 uchwały Senatu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymie- 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. nionej w odnośniku 7. 51) Dodany przez art. 1 pkt 4 uchwały Senatu Rzeczypospoli- 48) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 3 uchwały wy- tej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymienionej w odmienionej w odnośniku 6. nośniku 4.

Nr 39 — 2077 — Poz. 542 Art. 75b. 1. Komisja Spraw Unii Europejskiej może 2. Komisje po rozpatrzeniu sprawy, w terminie wyuchwalić opinię: znaczonym przez Marszałka Senatu, przedstawiają Senatowi wspólne sprawozdanie, w którym wyrażają 1) o projekcie aktu prawodawczego lub innego aktu swoją opinię. prawnego Unii Europejskiej, Art. 75g. Senat podejmuje uchwałę w sprawie wy- 2) o stanowisku Rzeczypospolitej Polskiej zajmowarażenia sprzeciwu, o którym mowa w art. 48 ust. 7 nym w trakcie przebiegu procedur stanowienia Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 81 ust. 3 Traktatu prawa Unii Europejskiej, o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy 3) o stanowisku Rzeczypospolitej Polskiej, jakie Rada ustawowej liczby senatorów. Ministrów ma zamiar zająć podczas rozpatrywania projektu aktu prawodawczego lub innego aktu DZIAŁ IX prawnego w Radzie Unii Europejskiej, 4) o innym przedłożonym dokumencie. Postępowanie w sprawie inicjatyw ustawodawczych Senatu i innych uchwał 2. W przypadku, o którym mowa w art. 75a ust. 2, Komisja Spraw Unii Europejskiej uchwala opinię na Art. 76. 1. Senat podejmuje postępowanie w sprapodstawie opinii komisji, do której skierowano doku- wie inicjatywy ustawodawczej na wniosek komisji lub menty. Nieuwzględnienie opinii komisji wymaga uza- co najmniej 10 senatorów. sadnienia. 2. O podjęciu postępowania w sprawie inicjatywy ustawodawczej Marszałek Senatu zawiadamia Mar- Art. 75c. 1. Jeżeli organem właściwym do wydania szałka Sejmu i Prezesa Rady Ministrów. opinii jest Senat, komisja po rozpatrzeniu sprawy składa do Marszałka Senatu, w terminie przez niego wy- Art. 77. 1. Wniosek o podjęcie inicjatywy ustawoznaczonym, wniosek o podjęcie inicjatywy uchwałodawczej wraz z projektem ustawy składa się w formie dawczej wraz z projektem opinii Senatu. pisemnej do Marszałka Senatu; wnosząc projekt wnioskodawca wskazuje swego przedstawiciela upoważnio- 2. Marszałek Senatu kieruje projekt opinii Senatu nego do reprezentowania go w pracach nad tym prodo właściwych komisji, w tym do Komisji Spraw Unii jektem. Europejskiej. 2. Do projektu ustawy dołącza się uzasadnienie, Rozdział 2 które powinno zawierać: Przestrzeganie zasady pomocniczości 1) wyjaśnienie celu ustawy, Art. 75d. 1. Jeżeli komisja uchwali opinię, w której 2) przedstawienie rzeczywistego stanu w dziedzinie, uzna, iż rozpatrywany projekt aktu prawodawczego która ma zostać uregulowana, Unii Europejskiej nie jest zgodny z zasadą pomocni- 3) wykazanie różnic pomiędzy dotychczasowym czości, składa do Marszałka Senatu wniosek o podjęa przewidywanym stanem prawnym, cie inicjatywy uchwałodawczej wraz z projektem opinii Senatu o niezgodności projektu z zasadą pomocni- 4) przedstawienie oczekiwanych skutków społeczczości. nych, gospodarczych, finansowych i prawnych, 5) przedstawienie założeń podstawowych aktów wy- 2. Marszałek Senatu kieruje projekt opinii Senatu konawczych do ustawy, do właściwych komisji, w tym do Komisji Spraw Unii Europejskiej. 6)52) oświadczenie o zgodności projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej albo oświadczenie, że Art. 75e. 1. Projekt uchwały Senatu w sprawie przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty wniesienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Euro- prawem Unii Europejskiej. pejskiej skargi w sprawie naruszenia przez akt prawodawczy Unii Europejskiej zasady pomocniczości, wraz 3. Marszałek Senatu może zwrócić się do senatora ze skargą, może wnieść komisja. będącego reprezentantem wnioskodawcy projektu o uzupełnienie treści uzasadnienia, jeżeli nie spełnia 2. Marszałek Senatu kieruje projekt uchwały, o któ- ono wymagań określonych w ust. 2. rej mowa w ust. 1, do właściwych komisji, w tym do Komisji Spraw Unii Europejskiej. Art. 78. 1. Rozpatrywanie projektów ustaw odbywa się w trzech czytaniach. Rozdział 3 2. Wnioskodawca, do czasu zakończenia drugiego Wyrażanie sprzeciwu czytania, może wycofać wniesiony przez siebie projekt. Wniosek o podjęcie inicjatywy ustawodawczej Art. 75f. 1. Marszałek Senatu kieruje do właści- złożony przez co najmniej 10 senatorów uważa się za wych komisji, w tym do Komisji Spraw Unii Europej- wycofany również wówczas, gdy liczba senatorów poskiej, do rozpatrzenia sprawy, w których Senat może pierających wniosek jest mniejsza niż 10. wyrazić sprzeciw na podstawie art. 48 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 81 ust. 3 Traktatu o funk- 52) Dodany przez art. 1 pkt 13 uchwały wymienionej w odcjonowaniu Unii Europejskiej. nośniku 3.

Nr 39 — 2078 — Poz. 542 Art. 79. 1. Marszałek Senatu kieruje projekt ustawy Art. 81. 1. Drugie czytanie projektu ustawy obejdo właściwych komisji, w tym do Komisji Ustawodaw- muje: czej53). 1) przedstawienie Senatowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy, 2. Komisje, do których skierowany został do rozpa- 2) przeprowadzenie dyskusji oraz zgłaszanie wniostrzenia w pierwszym czytaniu projekt ustawy, obradu- ków. ją nad nim wspólnie. Komisje te mogą zwrócić się do innych komisji o wyrażenie opinii o projekcie lub jego 2. Przed przystąpieniem do dyskusji senatorowie części. mogą zgłaszać trwające nie dłużej niż 1 minutę zapytania do sprawozdawcy w związku z przedstawionym sprawozdaniem oraz do upoważnionego przedstawi- 3. W posiedzeniach komisji obowiązany jest ciela wnioskodawcy, o którym mowa w art. 77 ust. 1. uczestniczyć przedstawiciel wnioskodawcy. 3. Drugie czytanie kończy się skierowaniem pro- Art. 80. 1. Pierwsze czytanie przeprowadza się nie jektu ustawy do komisji w celu ustosunkowania się do wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszonych w toku dyskusji wniosków, z zastrzeżesenatorom projektu ustawy. Zawiadomienie o pierw- niem ust. 5. szym posiedzeniu komisji w tej sprawie doręcza się wszystkim senatorom nie później niż na 7 dni przed 4. Senat, kierując projekt ustawy do komisji, może posiedzeniem. wyznaczyć im również termin przedstawienia dodatkowego sprawozdania. 1a.54) Pierwsze czytanie projektu ustawy obejmu- 5. Jeżeli w trakcie dyskusji nikt nie złoży wniosku je: przeciwnego do wniosku przedstawionego przez komisje w sprawozdaniu, Senat przystępuje niezwłocz- 1) przedstawienie projektu ustawy przez przedstawi- nie do trzeciego czytania. ciela wnioskodawcy, Art. 82. 1. Trzecie czytanie projektu ustawy obej- 2) przeprowadzenie dyskusji oraz zgłaszanie wniosmuje: ków. 1) przedstawienie Senatowi dodatkowego sprawozdania komisji, jeżeli projekt był skierowany do ko- 2.55) Komisje po rozpatrzeniu projektu ustawy misji po drugim czytaniu, przygotowują, w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące 2) głosowanie. od dnia skierowania projektu przez Marszałka Senatu, wspólne sprawozdanie, w którym przedstawiają wnio- 2. W dodatkowym sprawozdaniu komisji zamieszsek o: cza się zestawienie wszystkich wniosków zgłoszonych w toku dyskusji. Przepisy art. 52 ust. 4—6 i art. 80 1) przyjęcie projektu bez poprawek, ust. 3 stosuje się odpowiednio. 2) przyjęcie projektu z poprawkami w formie tekstu 3. Przed przystąpieniem do głosowania senatorojednolitego projektu, wie mogą zgłaszać trwające nie dłużej niż 1 minutę 3) odrzucenie projektu. zapytania do sprawozdawców i wnioskodawców w związku z przedstawionym dodatkowym sprawozdaniem. 3.56) Sprawozdanie komisji obejmuje informację o zgodności projektu ustawy z prawem Unii Europej- 4. Wnioskodawca może wycofać swój wniosek skiej albo o pozostawaniu poza obszarem regulacji te- zgłoszony w trakcie drugiego czytania; przepis art. 52 go prawa. ust. 7 stosuje się odpowiednio. 5. Do głosowania nad uchwałą Senatu w sprawie 4. Przewodniczący komisji mogą wystąpić do Marwniesienia inicjatywy ustawodawczej przepisy dziaszałka Senatu o przedłużenie terminu określonego łu V rozdziału 3 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżew ust. 2. niem ust. 6. 5. Na posiedzeniu Senatu sprawozdanie komisji 6. Porządek głosowania jest następujący: przedstawia wybrany z ich składu senator sprawo- 1) g łosowanie nad wnioskiem o odrzucenie projekzdawca. tu, 53) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 3 uchwały wy- 2) g łosowanie nad poprawkami do poszczególnych mienionej w odnośniku 6. artykułów lub ustępów, według kolejności przepi- 54) Dodany przez art. 1 pkt 6 uchwały Senatu Rzeczypospoli- sów projektu, tej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w odnoś- 3)57) głosowanie za przyjęciem projektu w całości ze niku 7. 55) Zdanie wstępne w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 zmianami wynikającymi z przyjętych poprawek. uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. 57) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 uchwały Senatu 56) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 uchwały wy- Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w odnośniku 3. mienionej w odnośniku 10.

Nr 39 — 2079 — Poz. 542 Art. 83. 1. Uchwałę o wniesieniu inicjatywy usta- Art. 85.61) W trybie przewidzianym dla uchwał Sewodawczej Marszałek Senatu przekazuje Marszałkowi nat może podejmować rezolucje, oświadczenia, apele Sejmu. Do uchwały załącza się: i opinie. 1) uzasadnienie przedstawiające w szczególności DZIAŁ IXa62) skutki finansowe wykonania projektowanej ustawy, Wykonywanie orzeczeń 2)58) informację o zgodności projektu ustawy z pra- Trybunału Konstytucyjnego wem Unii Europejskiej albo o pozostawaniu poza obszarem regulacji tego prawa, Art. 85a. 1. Marszałek Senatu kieruje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego: 3) wskazanie przedstawiciela Senatu upoważnionego do reprezentowania go w pracach nad projek- 1) o niezgodności ustawy lub jej części, tem ustawy. 2) o zgodności ustawy lub jej części, z którego treści wynika potrzeba dokonania zmian w ustawie, 2. O wniesieniu do Sejmu inicjatywy ustawodawczej Marszałek Senatu zawiadamia Prezesa Rady Mini- 3) sygnalizujące uchybienia i luki w prawie, których strów. usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej Art. 84.59) 1. Projekt uchwały Senatu może być wniesiony przez komisję, senatorów lub senatora, do Komisji Ustawodawczej, zlecając jej zbadanie kochyba że Regulamin Senatu stanowi inaczej. nieczności podjęcia działań ustawodawczych w tym zakresie. 2. Marszałek Senatu może zażądać od wnioskodawcy uzasadnienia projektu uchwały. 2. Kierując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego do Komisji, Marszałek Senatu wyznacza jej termin na 3. Rozpatrywanie projektów uchwał odbywa się rozpatrzenie sprawy. Przewodniczący Komisji może w trzech czytaniach. wystąpić do Marszałka Senatu o przedłużenie tego terminu. 4. Do postępowania z projektami uchwał przepisy art. 77 ust. 1, art. 78 ust. 2, art. 79, art. 80 ust. 1, 1a, 2 3. Po rozpatrzeniu sprawy Komisja: i 5, art. 81 i art. 82 stosuje się odpowiednio. Marszałek Senatu może zadecydować o skróceniu terminów, 1) s kłada do Marszałka Senatu wniosek o podjęcie o których mowa w art. 80 ust. 1. Sprawozdanie, o któ- inicjatywy ustawodawczej wraz z projektem ustarym mowa w art. 80 ust. 2, przygotowywane jest nie- wy wykonującej orzeczenie Trybunału Konstytuzwłocznie. cyjnego albo 5. Komisje mogą postanowić o łącznym rozpatrze- 2) i nformuje Marszałka Senatu o przyczynach niezłoniu skierowanych do nich projektów uchwał. W takim żenia wniosku o podjęcie inicjatywy ustawodawprzypadku we wspólnym sprawozdaniu komisje czej. przedstawiają wniosek o przyjęcie projektów w formie jednego tekstu jednolitego albo wnioski o odrzucenie Art. 85b. Marszałek Senatu może zwrócić się do każdego projektu. właściwych organów państwa z wnioskiem o podjęcie współpracy w celu wykonania orzeczenia Trybunału 6. Projekt uchwały Senatu uzgodniony ze wszystki- Konstytucyjnego. mi klubami i kołami senackimi Marszałek Senatu może włączyć do projektu porządku obrad posiedzenia Art. 85c. Projekt, o którym mowa w art. 85a ust. 3 Senatu z pominięciem pierwszego czytania. Projekt pkt 1, oraz wnioski o wprowadzenie poprawek do tego przedstawia Senatowi upoważniony przedstawiciel projektu mogą obejmować wyłącznie zmiany zmierzawnioskodawcy wnosząc o jego przyjęcie bez popra- jące do wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjwek. nego oraz ich niezbędne konsekwencje. Art. 84a. (uchylony).60) Art. 85d. Sprawozdanie, o którym mowa w art. 80 ust. 2, przygotowywane jest w terminie nie dłuższym Art. 84b. (uchylony).60) niż 21 dni. Art. 84c. (uchylony).60) Art. 85e. O wniesieniu do Sejmu inicjatywy ustawodawczej wykonującej orzeczenie Trybunału Kon- 58) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 uchwały wystytucyjnego Marszałek Senatu zawiadamia także Premienionej w odnośniku 3. 59) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 uchwały Senatu zesa Trybunału Konstytucyjnego. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w odnośniku 7, a następnie w brzmieniu ustalo- 61) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 uchwały Senatu nym przez art. 1 pkt 5 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymie- Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymienionej w odnośni- nionej w odnośniku 7, a następnie w brzmieniu ustaloku 4. nym przez art. 1 pkt 7 uchwały Senatu Rzeczypospolitej 60) Dodany przez art. 1 pkt 8 uchwały Senatu Rzeczypospoli- Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymienionej w odnośtej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w odnoś- niku 4. niku 7, a następnie uchylony przez art. 1 pkt 6 uchwały 62) Dodany przez art. 1 pkt 3 uchwały Senatu Rzeczypospoli- Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. tej Polskiej z dnia 9 listopada 2007 r. wymienionej w odwymienionej w odnośniku 4. nośniku 10.

Nr 39 — 2080 — Poz. 542 Art. 85f. Do postępowania z projektami ustaw wy- 2) wyjaśnienie treści pytań i wariantów rozwiązań konujących orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sprawy poddanej pod referendum, stosuje się przepisy działu IX, chyba że przepisy ni- 3) przedstawienie oczekiwanych skutków społeczniejszego działu stanowią inaczej. nych, gospodarczych, finansowych i prawnych DZIAŁ IXb63) rozwiązań sprawy poddanej pod referendum. Art. 88.68) 1. Marszałek Senatu kieruje projekt po- Postępowanie w sprawie sprawozdania stanowienia, o którym mowa w art. 86, do właściwych Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji komisji senackich. Art. 85g.64) 1. Sprawozdanie Krajowej Rady Radio- 2. Komisje po rozpatrzeniu projektu postanowiefonii i Telewizji z jej działalności wraz z informacją nia Prezydenta przedstawiają Senatowi opinię w tej o podstawowych problemach radiofonii i telewizji sprawie. przesyła się do właściwej komisji, która po jego rozpatrzeniu przedstawia Senatowi projekt uchwały o: Art. 89. Senat podejmuje uchwałę, o której mowa 1) przyjęciu sprawozdania; uchwała o przyjęciu spra- w art. 86, bezwzględną większością głosów w obecnowozdania może zawierać uwagi i zastrzeżenia, ści co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. 2) odrzuceniu sprawozdania. Art. 90. 1.69) Senat może podjąć uchwałę w sprawie wniosku o przeprowadzenie referendum. 2. Do postępowania w sprawie uchwały, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy 2.69) Wniosek, o którym mowa w ust. 1, z wyjątart. 81 i art. 82 ust. 1—4. kiem wniosku o przeprowadzenie referendum zatwierdzającego zmianę Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- 3. Do głosowania nad uchwałą Senatu w sprawie skiej, powinien określać propozycje pytań lub wariansprawozdania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ty rozwiązań w sprawie poddanej pod referendum. przepisy działu V rozdziału 3 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 4. 3.70) Do postępowania w sprawie uchwały, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 84. 4.65) Porządek głosowania jest następujący: 4.71) Uchwałę Senatu w sprawie wniosku o prze- 1) głosowanie nad poprawkami do projektu uchwały, prowadzenie referendum Marszałek Senatu przekazuwedług kolejności przepisów projektu, je Marszałkowi Sejmu. 2) głosowanie za przyjęciem projektu uchwały w ca- 5.71) O uchwale Senatu w sprawie wniosku o przełości ze zmianami wynikającymi z przyjętych poprowadzenie referendum Marszałek Senatu zawiadaprawek. mia Prezydenta oraz Prezesa Rady Ministrów. DZIAŁ X DZIAŁ Xa72) Postępowanie w sprawie referendum Rozpatrywanie petycji Art. 86.66) Senat podejmuje uchwałę w sprawie Art. 90a. Marszałek Senatu kieruje petycję niewyrażenia zgody na zarządzenie referendum w ciągu zwłocznie po otrzymaniu do Komisji Praw Człowieka, 14 dni od dnia przekazania projektu postanowienia Praworządności i Petycji. Prezydenta o zarządzeniu referendum. Art. 90b. 1. Przewodniczący Komisji Praw Człowie- Art. 87.67) Marszałek Senatu może zwrócić się do ka, Praworządności i Petycji kieruje petycję do rozpa- Prezydenta o przedstawienie uzasadnienia do projektrzenia na posiedzeniu Komisji albo przekazuje właścitu postanowienia o zarządzeniu referendum, zawierawemu organowi władzy publicznej, jeżeli uzna, że jej jącego: przedmiot nie mieści się w zakresie kompetencji Se- 1) określenie potrzeby i celu zarządzenia referen- natu. O przekazaniu petycji Przewodniczący informuje dum, Marszałka Senatu i członków Komisji. 63) Dodany przez art. 1 pkt 10 uchwały Senatu Rzeczypospoli- 68) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 uchwały Senatej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w odnoś- tu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. niku 7, oznaczenie zmienione przez art. 1 pkt 4 uchwały wymienionej w odnośniku 10. Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2007 r. 69) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 lit. a uchwały wymienionej w odnośniku 10. Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 64) Oznaczenie zmienione przez art. 1 pkt 4 uchwały Senatu 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2007 r. wy- 70) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 uchwały Senamienionej w odnośniku 10. tu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymie- 65) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 uchwały Sena- nionej w odnośniku 7, a następnie w brzmieniu ustalotu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. nym przez art. 1 pkt 8 uchwały Senatu Rzeczypospolitej wymienionej w odnośniku 10. Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymienionej w odnośni- 66) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 uchwały Sena- ku 4. tu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. 71) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 lit. b uchwały wymienionej w odnośniku 10. Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 67) Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym 2008 r. wymienionej w odnośniku 10. przez art. 1 pkt 12 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Pol- 72) Dodany przez art. 1 pkt 15 uchwały Senatu Rzeczyposposkiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w odnoś- litej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej niku 10. w odnośniku 10.

Nr 39 — 2081 — Poz. 542 2. Na żądanie członka Komisji, petycja, którą Prze- 3)73) na powołanie i odwołanie Generalnego Inspekwodniczący przekazał właściwemu organowi władzy tora Ochrony Danych Osobowych, Prezesa Instypublicznej, jest rozpatrywana na posiedzeniu Komisji. tutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Pre- Art. 90c. Komisja Praw Człowieka, Praworządności zesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. i Petycji może zwrócić się do innej komisji o wyrażenie opinii o rozpatrywanej petycji. 2. Senat przed podjęciem uchwał, o których mowa w ust. 1, może wezwać kandydata na stanowisko albo Art. 90d. 1. Po rozpatrzeniu petycji Komisja Praw osobę zajmującą stanowisko do złożenia wyjaśnień Człowieka, Praworządności i Petycji: i udzielenia odpowiedzi na pytania senatorów. 1) składa do Marszałka Senatu wniosek o podjęcie 3. Uchwały Senatu w sprawach określonych inicjatywy ustawodawczej (uchwałodawczej) wraz w ust. 1 Marszałek Senatu przekazuje Marszałkowi z projektem ustawy (uchwały), lub Sejmu. 2) upoważnia jednego z członków Komisji do złoże- Art. 92. 1.74) Senat wybiera i odwołuje: nia określonego wniosku o charakterze legislacyjnym w czasie dyskusji nad danym punktem po- 1) dwóch senatorów do składu Krajowej Rady Sąrządku obrad Senatu, lub downictwa, 3) przedstawia Marszałkowi Senatu opinię w sprawie 2) dwóch członków Kolegium Instytutu Pamięci Nacelowości skorzystania przez Senat lub jego organ rodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko z uprawnień określonych w Konstytucji Rzeczypo- Narodowi Polskiemu, spolitej Polskiej, ustawie lub Regulaminie Senatu. 3)75) dwóch senatorów do składu Krajowej Rady Pro- 2. Po rozpatrzeniu petycji Komisja może także nie kuratury. podjąć działań, o których mowa w ust. 1, o czym informuje Marszałka Senatu wskazując przyczyny. 2. Senat powołuje i odwołuje: Art. 90e. Przewodniczący Komisji Praw Człowieka, 1)76) członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Praworządności i Petycji zawiadamia wnoszącego pe- 2) trzech członków Rady Polityki Pieniężnej. tycję o jej przekazaniu właściwemu organowi władzy publicznej, działaniach podjętych na podstawie 3. Uchwały w sprawach określonych w ust. 1 i 2 art. 90d ust. 1 lub przyczynach niepodjęcia takich dzia- Senat podejmuje bezwzględną większością głosów łań. w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Art. 90f. Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji składa corocznie Senatowi sprawozdanie Art. 93. 1. Wniosek w sprawie wyboru lub powołaz rozpatrzonych petycji. nia poszczególnych osób na stanowiska państwowe określone w art. 92 ust. 1 i 2 zgłosić może grupa co Art. 90g. 1. Petycje nierozpatrzone przed upływem najmniej 7 senatorów. kadencji Senatu podlegają rozpatrzeniu przez Komisję Praw Człowieka, Praworządności i Petycji Senatu na- 2.77) Senator może udzielić poparcia co najwyżej stępnej kadencji zgodnie z przepisami art. 90b—90e. dwóm kandydatom do każdego z organów, o których mowa w art. 92 ust. 1, jednemu kandydatowi do Kra- 2. Komisja decyduje także o ponownym złożeniu jowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz trzem kandydawniosku o podjęcie inicjatywy ustawodawczej (uchwatom do Rady Polityki Pieniężnej. łodawczej), o którym mowa w art. 90d ust. 1 pkt 1, jeżeli w ubiegłej kadencji Senatu postępowanie w sprawie tej inicjatywy ustawodawczej (uchwałodawczej) 73) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 uchwały wymienie zostało zakończone. nionej w odnośniku 9. 74) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2007 r. w spra- DZIAŁ XI wie zmiany Regulaminu Senatu (M. P. Nr 15, poz. 156) która weszła w życie z dniem 22 lutego 2007 r., w tym Wybór oraz wyrażenie zgody na powołanie brzmieniu, zgodnie z art. 3 tej uchwały, stosuje się od dnia i odwołanie organów państwowych 28 lutego 2007 r. 75) Dodany przez art. 1 pkt 1 uchwały Senatu Rzeczypospoli- Art. 91. 1. Senat podejmuje uchwałę w sprawie tej Polskiej z dnia 12 marca 2010 r. w sprawie zmiany wyrażenia zgody: Regulaminu Senatu (M. P. Nr 16, poz. 166), która weszła w życie z dniem 31 marca 2010 r. 1) na powołanie Rzecznika Praw Obywatelskich 76) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 uchwały Senatu Rzeczypospolitej z dnia 24 maja 2006 r. wymienionej w ciągu miesiąca od dnia przekazania Senatowi w odnośniku 7. odpowiedniej uchwały Sejmu, 77) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2006 r. wymie- 2) na powołanie i odwołanie Prezesa Najwyższej Izby nionej w odnośniku 7, następnie w brzmieniu ustalonym Kontroli oraz Rzecznika Praw Dziecka w ciągu mieprzez art. 1 pkt 2 uchwały wymienionej w odnośniku 74, siąca od dnia przekazania Senatowi odpowiedniej a następnie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 uchwały Sejmu, uchwały wymienionej w odnośniku 75.

Nr 39 — 2082 — Poz. 542 3. Do wniosku dołącza się dane o kandydacie, jego 2.80) Odwołanie członków organów państwowych, zgodę na kandydowanie oraz uzasadnienie uwzględ- o których mowa w art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, następuniające w szczególności kryteria wynikające z odpo- je wyłącznie w przypadkach określonych w odpowiedwiednich ustaw. nich ustawach. Marszałek Senatu przedstawia Senatowi projekt uchwały w tej sprawie. Art. 94. 1. Wnioski, o których mowa w art. 93, składa się do Marszałka Senatu. 3. Do postępowania w sprawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, oraz w sprawie projektu uchwały, o którym mowa w ust. 2, przepisy art. 94 ust. 3 i 4 oraz 2.78) Marszałek Senatu ustala i podaje do wiadoart. 95 ust. 1 stosuje się odpowiednio. mości senatorów początek i koniec terminu na składanie wniosków tak, aby okres składania wniosków był DZIAŁ XII nie krótszy niż 14 dni i aby wnioski były składane nie później niż 30 dni: Kancelaria Senatu 1) przed upływem kadencji organów lub członków organów, o których mowa w art. 92 ust. 1 i 2, Art. 97. Kancelaria Senatu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne związane z działalnością Senatu 2) od dnia odwołania, wygaśnięcia mandatu lub i jego organów oraz udziela pomocy senatorom w wystwierdzenia wygaśnięcia mandatu, konywaniu mandatu senatorskiego. 3) od dnia rozpoczęcia pierwszego posiedzenia Senatu — w stosunku do kandydatów na członków Art. 98. Do zakresu działania Kancelarii Senatu na- Krajowej Rady Sądownictwa i Krajowej Rady Pro- leży w szczególności: kuratury. 1) przygotowywanie i przedstawianie Marszałkowi Senatu oraz Prezydium Senatu wniosków, opinii 3. Marszałek Senatu kieruje wnioski do właściwych i uwag w sprawach będących przedmiotem prac komisji w celu zaopiniowania. Senatu i jego organów, dbanie o zachowanie terminów i porządku obrad Senatu i komisji senac- 4. Komisje przedstawiają Senatowi listę prawidło- kich oraz o stosowanie Regulaminu Senatu, wo zgłoszonych kandydatur oraz opinie sformułowane w oparciu o przeprowadzone przesłuchania kandy- 2) g romadzenie i udostępnianie materiałów dla sedatów. natorów, przygotowywanie oraz przedstawianie właściwym organom Senatu opracowań i materiałów wspomagających działalność Senatu i jego Art. 95. 1. Senat, przed podjęciem uchwał w spraorganów, inicjowanie takich opracowań i materiawie wyboru lub powołania osób na stanowiska pańłów oraz koordynowanie prac ekspertów senacstwowe określone w art. 92 ust. 1 i 2, może wezwać kich, kandydatów na stanowiska do złożenia wyjaśnień i udzielenia odpowiedzi na pytania senatorów. 3) w ykonywanie czynności związanych z realizacją prawa obywateli do uzyskiwania informacji o dzia- 2. Jeżeli w głosowaniu żaden z kandydatów nie łalności Senatu i jego organów, uzyska wymaganej większości głosów, przeprowadza się kolejne tury głosowania, z wyłączeniem kandyda- 4) z apewnienie organizacyjnych oraz technicznych ta, który w danej turze uzyskał najmniejszą liczbę gło- warunków działania Senatu i jego organów, sów. Przy równej liczbie głosów o wyłączeniu decyduje losowanie. 5) z apewnienie techniczno-organizacyjnych i finansowych warunków działalności biur senatorskich lub innych jednostek organizacyjnych do obsługi 3. Jeżeli w głosowaniu nie dokonano wyboru lub terenowej senatorów, powołania wymaganej liczby członków organów państwowych, senatorom przysługuje prawo ponownego 6) p rzygotowanie projektu budżetu Kancelarii Senatu zgłaszania kandydatur w terminie 7 dni od daty głosoi sporządzanie sprawozdań z jego wykonania. wania. Art. 93 i 94 ust. 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Art. 99. 1. Kancelarią Senatu kieruje Szef Kancela- Art. 96. 1.79) Odwołanie członków organu państwo- rii Senatu. wego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 pkt 1 i 3, może nastąpić na złożony do Marszałka wniosek grupy co 2. Szef Kancelarii Senatu jest zwierzchnikiem służnajmniej 7 senatorów. Do wniosku dołącza się uza- bowym wszystkich pracowników Kancelarii Senatu. sadnienie. Art. 100. Organizację Kancelarii Senatu określa 78) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 uchwały wymiestatut Kancelarii Senatu, nadawany na wniosek Szefa nionej w odnośniku 75. 79) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 uchwały wymie- Kancelarii Senatu w trybie art. 8 ust. 1 pkt 18. nionej w odnośniku 74, w tym brzmieniu, zgodnie z art. 3 tej uchwały, stosuje się od dnia 28 lutego 2007 r., a na- 80) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 uchwały wymiestępnie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 uchwały nionej w odnośniku 74, w tym brzmieniu, zgodnie z art. 3 wymienionej w odnośniku 75. tej uchwały, stosuje się od dnia 28 lutego 2007 r.

Nr 39 — 2083 — Poz. 542 DZIAŁ XIII Art. 102. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Przepisy końcowe Polski”. Art. 101. Zmiana niniejszej uchwały może nastąpić Art. 103. Traci moc uchwała Senatu Polskiej na wniosek Marszałka Senatu, Prezydium Senatu, Ko- Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 4 lipca 1989 r. w spramisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich lub wie organów Senatu (M. P. Nr 22, poz. 161 i Nr 26, co najmniej 10 senatorów. poz. 206 oraz z 1990 r. Nr 27, poz. 216). Załącznik do uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. — Regulamin Senatu81) PRZEDMIOTOWY ZAKRES DZIAŁANIA KOMISJI SENACKICH Przedmiotem działania komisji są w szczególności 5) Komisji Obrony Narodowej — obronność i bezpiesprawy: czeństwo państwa, przemysł zbrojeniowy, działalność i funkcjonowanie sił zbrojnych; 1) Komisji Budżetu i Finansów Publicznych — system finansowy państwa (w tym polityka pieniężna, do- 6) Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji chody i wydatki budżetu państwa, fundusze celo- — prawa i wolności obywatelskie i ich instytucjowe, kontrola skarbowa), rachunkowość, prawo de- nalne gwarancje, sprawy związane z funkcjonowawizowe, funkcjonowanie rynku finansowego niem wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa (w tym bankowość, ubezpieczenia, fundusze inwe- publicznego, przestrzeganie prawa, przestrzeganie stycyjne, papiery wartościowe); praw człowieka, instytucje społeczeństwa obywatelskiego i organizacje pozarządowe, rozpatrywa- 2) Komisji Gospodarki Narodowej — bieżąca i pernie petycji kierowanych do Senatu i jego orgaspektywiczna polityka gospodarcza państwa, zasanów; dy kształtowania stosunków własnościowych i przekształcenia własnościowe, restrukturyzacja 7) Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorgospodarki, sprawy Skarbu Państwa, działalność skich — rozpatrywanie wniosków dotyczących imprzedsiębiorstw państwowych, działania antymunitetu parlamentarnego, czynności związane monopolistyczne, gospodarka przestrzenna z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności i mieszkaniowa, budownictwo, transport, łączkonstytucyjnej senatora przed Trybunałem Stanu, ność, informatyzacja i gospodarka morska, górnicwarunki wykonywania mandatu senatorskiego, two i energetyka, turystyka, stosunki gospodarcze wygaśnięcie mandatu, rozpatrywanie zarzutów z zagranicą; niewykonywania przez senatora obowiązków senatorskich oraz zachowania nieodpowiadającego 3) Komisji Kultury i Środków Przekazu — kultura godności senatora oraz innych spraw z zakresu i sztuka, rozwój twórczości, upowszechnianie kuletyki senatorskiej, analizowanie oświadczeń senatury, ochrona dziedzictwa kulturowego, współpratorów o stanie majątkowym i przedstawianie wyca kulturalna z zagranicą, organizacja instytucji ników analizy Prezydium Senatu, działalność biur kulturalnych, polityka informacyjna państwa, etysenatorskich, wyrażanie opinii w sprawach okreśka mediów; lonych w Regulaminie Senatu dotyczących 4) Komisji Nauki, Edukacji i Sportu — organizacja w szczególności wykładni i stosowania Regulamii rozwój badań naukowych, system kształcenia nu, dokonywanie analiz skarg i wniosków kieroi wychowania, system doskonalenia zawodowego wanych do Senatu i jego organów oraz rozpatrynauczycieli i kadry naukowej, sprawy dzieci i mło- wanie spraw wynikających z funkcjonowania Kandzieży, poradnictwo zawodowe dla młodzieży oraz celarii Senatu; przygotowanie absolwentów szkół średnich i wyższych do zatrudnienia, kultura fizyczna i sport, or- 8) Komisji Rodziny i Polityki Społecznej — prawna ganizacja instytucji naukowych i oświatowych, ochrona rodziny oraz problemy ekonomiczne, współpraca naukowa z zagranicą; mieszkaniowe i wychowawczo-kulturowe rodziny, polityka socjalna państwa, prawo pracy, polityka 81) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 5 uchwały wy- zatrudnienia i walka z bezrobociem, system ubezmienionej w odnośniku 12 oraz art. 1 pkt 16 uchwały wy- pieczeń społecznych, ochrona pracowników, mienionej w odnośniku 3, następnie w brzmieniu ustalo- w tym bezpieczeństwo i higiena pracy, problemy nym przez art. 1 pkt 5 uchwały wymienionej w odnośni- osób niepełnosprawnych; ku 6, zmienionym przez: art. 1 pkt 2 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2005 r. wy- 9) Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi — produkcja rolmienionej w odnośniku 38, art. 1 pkt 2 uchwały Senatu nicza, przetwórstwo artykułów rolnych, rynek rol- Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 lipca 2007 r. wymieny, restrukturyzacja oraz modernizacja rolnictwa nionej w odnośniku 10 oraz art. 1 pkt 5 uchwały Senatu i jego otoczenia, wielofunkcyjny rozwój wsi, infra- Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 listopada 2007 r. wystruktura terenów wiejskich, problemy finansowe mienionej w odnośniku 10, a następnie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 uchwały Senatu Rzeczypospoli- rolnictwa oraz przemysłu przetwórczego i przemytej Polskiej z dnia 20 listopada 2008 r. wymienionej w od- słu pracującego na rzecz rolnictwa, handel zagranośniku 10. niczny artykułami rolnymi i żywnościowymi,

Nr 39 — 2084 — Poz. 542 kształtowanie własności rolniczej, problemy so- skiej w Unii Europejskiej, zajmowanie stanowisk cjalne ludności rolniczej, organizacje i instytucje i wyrażanie opinii na temat projektów umów mięrolnicze, kreowanie rynku na nowe produkty i usłu- dzynarodowych, których stroną mają być Unia Eugi rolnictwa; ropejska, Europejska Wspólnota Energii Atomowej lub ich państwa członkowskie, oraz planów pracy 10) Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Rady Unii Europejskiej, rocznych planów legisla- Państwowej — organizacja i funkcjonowanie struk- cyjnych Komisji Europejskiej, rozpatrywanie infortur samorządu terytorialnego, rozwój regionalny, macji i innych dokumentów przedkładanych przez finanse samorządu terytorialnego, gospodarka Radę Ministrów oraz organy Unii Europejskiej; mieniem komunalnym, funkcjonowanie organów administracji państwowej, stosunki Państwa z koś- 13) K omisji Spraw Zagranicznych — polityka zagraciołami i związkami wyznaniowymi, zachowanie niczna państwa, kontakty międzyparlamentarne i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości naro- i międzynarodowe stosunki gospodarcze; dowych, etnicznych i językowych oraz ochrona ich praw; 14) K omisji Środowiska — ochrona i kształtowanie środowiska, ochrona zasobów naturalnych, 11) Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za gospodarka wodna, geologia, leśnictwo i gospo- Granicą — więzi z krajem, Polaków i osób polskie- darka leśna, łowiectwo, edukacja ekologiczna, go pochodzenia zamieszkałych za granicą i ich sy- gospodarka finansowa państwa w zakresie ochrotuacja prawna, inicjowanie i koordynacja współ- ny środowiska, atomistyka i ochrona radiologiczpracy środowisk polonijnych, ochrona dziedzictwa na, współpraca z zagranicą w zakresie ekologii; polskiej kultury i historii za granicą oraz opiniowa- 15)83) Komisji Ustawodawczej — ogólna problematynie dla Prezydium Senatu planu i wykonania zaka legislacyjna i spójności prawa, rozpatrywanie dań zleconych przez Prezydium Senatu w zakresie zmian Konstytucji, regulacji kodeksowych, inicjaopieki nad Polonią i Polakami za granicą; tyw ustawodawczych i uchwałodawczych Senatu, 12)82) Komisji Spraw Unii Europejskiej — funkcjono- analiza orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wanie Unii Europejskiej oraz członkostwo w niej i podejmowanie działań ustawodawczych mają- Rzeczypospolitej Polskiej, opiniowanie dokumen- cych na celu wykonanie wyroków Trybunału Kontów przedkładanych Marszałkowi Senatu w spra- stytucyjnego; wach związanych z członkostwem Rzeczypospoli- 16) K omisji Zdrowia — promocja zdrowia, profilaktytej Polskiej w Unii Europejskiej, rozpatrywanie inika, system organizacji ochrony zdrowia, bezpiecjatyw uchwałodawczych Senatu w sprawach czeństwo zdrowotne i współpraca z zagranicą związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polw zakresie zdrowia. 82) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wymie- 83) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 uchwały wymienionej w odnośniku 4. nionej w odnośniku 9.