Uchwała Rady Polityki Pieniężnej z dnia 30 września 2009 r. w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2010

Ustala się założenia polityki pieniężnej na rok v nia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. 2010, stanowiące załącznik do uchwały. z 2005 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.1)) uchwala się, co

Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia następuje: 2010 r. Przewoodniczący Rady Polityki Pieniężnej: S.S. Skrzypek 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej: J. Czekaj, D. Filar, Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 25, poz. 162 i Nr 61, poz. 410, S. Nieckarz, M. Noga, S. Owsiak, A. Sławiński, z 2008 r. Nr 209, poz. 1315 i 1317 oraz z 2009 r. Nr 69, gA. Wojtyna i Nr 143, poz. 1164.. l c r. w w w

l Załącznik do uchwały Rady Polityki Pieniężnej z dnia 30 września 2009 r. (poz. 868) p ZAŁOŻENIA POLITYKI PIENIĘŻNEJ NA ROK 2010 1. Strategia polityki pieniężnej • Po drugie, przyjęte rozwiązanie oznacza, że polityka pieniężna jest jednoznacznie ukierunkowana na Zgodnie z art. 227 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospo- utrzymanie inflacji j.ak najbliżej celu 2,5 %, a nie jedylitej Polskiej „Narodowy Bank Polski odpowiada za nie wewnątrz przedziału wahań. Rozwiązanie takie wartość polskiego pieniądza”. Ustawa z dnia 29 sierp- pozwala na zakotwiczenie oczekiwań inflacyjnych, v nia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim w art. 3 co sprzyja prowadzeniu polityki pieniężnej, która ust. 1 określa, że „podstawowym celem działalności w reakcji na wstrząsy wymaga mniejszych i rzad- NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy szych zmian stóp procentowych. Trwałe zakotwiczejednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rzą- nie oczekiwań inflacyjnych sprzyja także mniejszej du, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”. zmioenności długoterminowych stóp procentowych w przypadku występowania wstrząsów mających Współcześnie banki centralne przez stabilność cen wpływ na bieżący poziom inflacji. rozumieją inflację na tyle niską, aby nie wywierała ona negatywnego wpływu na inwestycje, oszczędności • Po trzecie, występowanie wstrząsów w gospodarce i inne ważne decyzje podejmowane przez uczestników jest nieuniknione. W zależności od siły wstrząsu życia gospodarczego. Zapewnienie tak rozumianejg i stopnia inercyjności oczekiwań inflacyjnych różne stabilności cen jest podstawowym sposobem, w jaki są skala i okres odchylenia inflacji od przyjętego cebank centralny przyczynia się swoimi decyzjami do lu. Bank centralny zazwyczaj nie reaguje na takie odosiągania wysokiego i trwałego wzrostu gospodarcze- chylenia inflacji, które uznaje za przejściowe i które go. Banki centralne traktują stabilność cen symetrycz- mieszczą się w przedziale wahań wokół celu. W kranie, co oznacza, że reagują zarówno na zagrożeni.a in- jach o trwale niskiej inflacji bank nie musi reagować flacyjne, jak i deflacyjne. nawet wówczas, gdy przejściowo inflacja odchyli się poza granice tego przedziału. W przypadku wstrzą- Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej „RPlP” albo sów, które oceniane są jako powodujące trwałe od- „Radą”, opiera politykę pieniężną na strategii bezpochylenie inflacji od celu, bank centralny odpowiedśredniego celu inflacyjnego. Po sprowcadzeniu inflacji nio modyfikuje parametry polityki pieniężnej. do niskiego poziomu, począwszy od 2004 r. RPP przyjęła ciągły cel inflacyjny na poziomie 2,5 % z syme- • Po czwarte, reakcja polityki pieniężnej na wstrząsy trycznym przedziałem odchyleń o szerokości ± 1 punkt zależy także od ich przyczyn i charakteru. Reakcja na procentowy. RPP realizuje strategię w warunkach płyn- wstrząsy popytowe stanowi problem relatywnie łar nego kursu walutowego. System płynnego kursu nie twiejszy, ponieważ w tym przypadku inflacja i prowyklucza prowadzenia interwencji na rynku waluto- dukcja zmieniają się w tym samym kierunku. Podwym, gdyby okazało się to niezbędne do zapewnienia wyżka stóp procentowych osłabia aktywność gospostabilności makroekonomiczn.ej i finansowej kraju, co darczą i w dalszej kolejności presję inflacyjną. sprzyja średniookresowej realizacji celu inflacyjnego. Wstrząsy podażowe stanowią trudniejszy problem dla polityki pieniężnej, w tym przypadku bowiem w Doświadczenia Narodowego Banku Polskiego, produkcja i inflacja zmieniają się w przeciwnych kiezwanego dalej „NBP”, oraz innych banków central- runkach. Niewłaściwa reakcja polityki pieniężnej na nych wskazują, że strategia bezpośredniego celu infla- taki wstrząs może mieć daleko idące niekorzystne cyjnego jest skutecznym sposobem zapewnienia sta- skutki dla gospodarki. Próba całkowitego zneutralibilności cen. Występujący od 2008 r. globalny kryzys zowania przez politykę pieniężną wpływu wstrząsu finansowy i recesja w gospodarce światowej spowo- podażowego na inflację może prowadzić niepotrzebdowały, w że w polityce pieniężnej większą niż dotych- nie do znacznego spadku produkcji, ponieważ już czas rolę odgrywają czynniki związane ze stabilnością sam wstrząs podażowy wpływa niekorzystnie na systemu finansowego, która jest niezbędna dla za- konsumpcję i inwestycje. Z kolei próba pełnego zapewnienia stabilności cen w dłuższym okresie. Strate- mortyzowania — poprzez ekspansywną politykę piegia bezpośredniego celu inflacyjnego umożliwia niężną — realnych skutków wstrząsu podażowego, uwzględnianie w polityce pieniężnej kwestii związa- wywołującego wzrost cen i spadek produkcji, powonych ze stabilnością systemu finansowego. W związ- duje z reguły utrwalenie się wyższej inflacji i wymawku z tym Rada podtrzymuje zasadniczą część dotych- ga prowadzenia w następnych okresach znacznie czasowego sposobu rozumienia celu inflacyjnego i je- bardziej restrykcyjnej polityki pieniężnej, powodujągo realizacji, jednocześnie w części go uzupełniając: cej silniejsze spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego. Reakcja banku centralnego powinna zale- • P o pierwsze, określenie cel ciągły oznacza, że odnosi żeć od oceny trwałości skutków wstrząsu. się on do inflacji mierzonej roczną zmianą cen towarów i usług konsumpcyjnych w każdym miesiącu • Po piąte, znaczna część wstrząsów podażowych ma w stosunku do analogicznego miesiąca poprzednie- przejściowy charakter i niewielką skalę, w związku go roku. Dla lepszego zrozumienia procesów infla- z czym nie ma potrzeby natychmiastowego reagocyjnych uzasadnione jest również posługiwanie się wania na nie. Przy większych wstrząsach nawet kwartalnymi i rocznymi wskaźnikami inflacji, takimi przejściowe przyspieszenie wzrostu cen może wyjak stosowane w projekcji inflacji NBP, w budżecie wołać względnie trwały wzrost oczekiwań inflacyjpaństwa oraz w statystyce Unii Europejskiej, zwanej nych, a w konsekwencji wzrost inflacji ze względu na dalej „UE”. Przy ocenie presji inflacyjnej ważną rolę pojawienie się żądań płacowych. Zadaniem polityki odgrywają także miary inflacji bazowej. pieniężnej jest więc w takiej sytuacji zapobieganie

l wtórnym skutkom wstrząsu podażowego (tzw. efek- spekulacyjnych. Wraz z szybkim wzrostem cen aktytów drugiej rundy). Ryzyko powstania tego rodzaju wów rośnie prawdopodobieństwo ich odchylenia p efektów jest znaczne w krajach o krótkiej historii ni- od poziomów uzasadnionych czynnikami fundaskiej inflacji. Przy analizie wstrząsów podażowych mentalnymi, co powoduje wzrost ryzyka gwałtowprzydatne stają się miary inflacji bazowej, które po- nego i znacznego ich spadku w przyszłości. Rodzi to zwalają przynajmniej częściowo odróżnić skutki zagrożenie dla stabilności systemu finansowego, przejściowe od trwałych zmian presji inflacyjnej. a przez to dla zrównoważonego wzrostu gospodar-. czego oraz stabilności cen w dłuższym okresie. Poli- • Po szóste, ze względu na opóźnienia reakcji produk- tyka pieniężna wspierająca stabilność systemu cji i inflacji na prowadzoną politykę pieniężną, wpły- finansowegov jest więc długookresowo spójna z reawa ona w niewielkim stopniu na poziom bieżącej lizacją podstawowego celu działalności banku ceninflacji. Bieżące decyzje władz monetarnych oddzia- tralnego, tj. zapewnieniem stabilności cen, choć niełują na dynamikę ogólnego poziomu cen w przyszło- kiedy może stwarzać ryzyko przejściowego odchylaści, podobnie jak bieżąca inflacja pozostaje pod nia się inflacji od celu. Zachowanie spójności powpływem zmian stóp procentowych dokonanych mięodzy dążeniem do utrzymania inflacji na poziomie kilka kwartałów wcześniej. Długość tych opóźnień celu i wspieraniem stabilności systemu finansowenie jest jednak stała i zależy w dużej mierze od za- go może — w pewnych warunkach — wymagać wychodzących w gospodarce zmian strukturalnych i in- dłużenia horyzontu realizacji celu inflacyjnego. Przy stytucjonalnych. Zmiany w mechanizmie transmisji ocenie ryzyka wystąpienia zaburzeń w systemie impulsów monetarnych powodują, że banki central- gfinansowym oraz perspektyw inflacji na dłuższą mene tylko w przybliżeniu mogą określić opóźnienie, tę przydatne jest uwzględnianie kształtowania się jakie występuje od podjęcia decyzji do zaobserwo- agregatów monetarnych i kredytowych, a także kurwania najsilniejszego jej wpływu na wielkości realne su walutowego. (produkcję, zatrudnienie), a następnie na inflację. Dodatkowym czynnikiem zakłócającym działanie • Po dziesiąte, przy ocenie stopnia restrykcyjności pomechanizmu transmisji monetarnej mogą być z. abu- lityki pieniężnej należy brać pod uwagę nie tylko wyrzenia w systemie finansowym. sokość realnych stóp procentowych, ale także poziom realnego kursu walutowego. Tak rozumiana l • Po siódme, polityka pieniężna oddziałuje na gospo- restrykcyjność polityki pieniężnej wpływa wraz z redarkę nie tylko poprzez zmiany stóp procentowych, alizowaną polityką fiskalną na łączną restrykcyjność c ale również poprzez utrzymanie ich przez pewien polityki makroekonomicznej. Nadmiernie ekspanczas na określonym poziomie. Utrzymanie stóp pro- sywna polityka fiskalna jest najczęstszym powodem centowych przez kilka okresów (miesięcy lub kwar- konieczności utrzymania stóp procentowych na tałów) na niezmienionym poziomie jest również de- wyższym poziomie. cyzją o istotnych konsekwencjrach dla gospodarki, gdyż prowadzi do stopniowego zamykania albo ot- • Po jedenaste, istotną przesłanką podejmowania dewierania się luki popytowej. cyzji w polityce pieniężnej jest bilans czynników wpływających na prawdopodobieństwa ukształto-. • Po ósme, polityka pieniężna jest prowadzona w wa- wania się przyszłej inflacji powyżej lub poniżej celu. runkach niepewności. Wysoka niepewność wynika Bilans ten jest tworzony na podstawie projekcji inmiędzy innymi zw faktu, że modele wykorzystywane flacji, oceny rzeczywistego przebiegu procesów przez banki centralne do prognozowania inflacji mo- gospodarczych, które mogą odbiegać od przebiegu gą zacząć gorzej odwzorowywać zachowanie gospo- przedstawionego w projekcji, a także kształtowania darki ze względu na zachodzące w niej zmiany struk- się zmiennych oraz informacji nieuwzględnionych turalne. Oznacza to, że: bezpośrednio w projekcji. Oceniając czynniki wpływające na kształtowanie się przyszłej inflacji, banki a) przy podejmowaniu decyzji konieczne jest centralne biorą pod uwagę kształtowanie się inflacji uwzględnianie całokształtu dostępnych informacji, wa nie tylko wyników projekcji inflacji, w przeszłości, ponieważ ma to wpływ na stopień zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych na poziomie ceb) nie jest możliwe posługiwanie się prostą regułą lu inflacyjnego. W tym kontekście istotna jest dłupolityki, która ex ante mogłaby być znana uczestgość okresu, w którym inflacja utrzymywała się na nikom rynku, oraz poziomie zgodnym z celem, oraz okresu, w którym c) ukierunkowana na przyszłość polityka pieniężna się od niego odchylała. musi być przedstawiana otoczeniu jako dążenie wdo zrealizowania celu inflacyjnego w warunkach W przypadku podjęcia wiążącej decyzji dotyczącej niepewności, a nie jako sprawowanie ścisłej kon- daty planowanego przystąpienia Polski do strefy euro troli nad przebiegiem procesów gospodarczych. oraz związanego z tym wejścia do ERM II Rada dokona niezbędnych dostosowań strategii polityki pienięż- • Po dziewiąte, w polityce pieniężnej należy uwzględ- nej oraz — w porozumieniu z Radą Ministrów — syniać potrzebę zachowania stabilności finansowej, stemu kursowego do warunków wynikających z koktóra jest niezbędna do zapewnienia stabilności cen nieczności spełnienia kryteriów konwergencji niew dłuższym okresie oraz umożliwia efektywne funk- zbędnych do przyjęcia euro. Zdaniem Rady przystącjonowanie mechanizmu transmisji polityki pienięż- pienie Polski do ERM II i strefy euro powinno nastąpić nej. W tym kontekście istotne jest kształtowanie się w najbliższym możliwym terminie, tj. po uzyskaniu cen aktywów. Nadmierne i długotrwałe obniżenie koniecznego poparcia politycznego dla zmian w Konstóp procentowych w warunkach niskiej inflacji stytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz określeniu i jednocześnie szybkiego wzrostu gospodarczego ścieżki obniżenia deficytu sektora finansów publiczmoże prowadzić do szybkiego wzrostu cen aktywów, nych do poziomu odpowiadającego kryterium fiskala przez to zwiększać ryzyko utworzenia się tzw. bąbli nemu z Maastricht.

l Rada wyraża przekonanie, że w nadchodzących la- W I połowie 2009 r. — mimo obniżenia się presji tach polityka gospodarcza w Polsce powinna być rea- popytowej w gospodarce p — inflacja kształtowała się lizowana tak, aby poprzez przeprowadzenie reform w pobliżu górnej granicy odchyleń od celu inflacyjnestrukturalnych, w tym reformy finansów publicznych, go NBP, określonej na poziomie 3,5 %. Przyczynił się umożliwić trwałe spełnienie kryteriów z Maastricht do tego przede wszystkim znaczny wzrost cen adminii w ten sposób osiągnięcie jak największych korzyści strowanych, w tym cen energii, a także podwyżki stazwiązanych z członkostwem w strefie euro. wek podatku akcyzowego, oraz wzrost cen żywności1. i niektórych towarów nieżywnościowych, których ceny zależą w dużym stopniu od kursu złotego. Proinfla- 2. Polityka pieniężna w 2010 r. cyjne oddziałyvwanie tych czynników nie zostało w pełni zrekompensowane zmniejszeniem presji popytowej W 2009 r. sytuacja gospodarcza w Polsce jest związanym ze spowolnieniem gospodarczym. w znacznym stopniu determinowana procesami zachodzącymi w gospodarce światowej. Trwający od Na przełomie 2008 i 2009 r. nastąpiło silne pogor- IV kw. 2008 r. kryzys na międzynarodowych rynkach szenieo koniunktury gospodarczej, co mimo podwyżfinansowych i globalna recesja doprowadziły do szonego rocznego wskaźnika inflacji skłoniło Radę do znacznego spowolnienia wzrostu gospodarczego znaczącego złagodzenia polityki pieniężnej. Od paźw Polsce. Spadek popytu zagranicznego, związany dziernika 2008 r. stopy procentowe NBP zostały obniz recesją u głównych partnerów handlowych Polski, żone łącznie o 2,5 pkt proc. (stopa referencyjna NBP spowodował silne obniżenie polskiego eksportu. Jedgdo 3,5 %), a stopa rezerw obowiązkowych — o 0,5 pkt nocześnie na skutek istotnego pogorszenia koniunktuproc. (do 3 %). Łagodzenie polityki pieniężnej było ry w kraju, w I połowie 2009 r. nastąpił spadek popytu uzasadnione spowolnieniem wzrostu gospodarczego krajowego i importu. Złożyło się na to wyhamowanie znacznie poniżej tempa wzrostu produktu potencjaldynamiki konsumpcji oraz ograniczenie inwestycji, nego i związanym z tym prawdopodobieństwem obprzy jednoczesnym znacznym spadku zapasów. Obni-.niżenia się inflacji poniżej celu w średnim okresie. żeniu tempa wzrostu gospodarczego towarzyszyło zmniejszenie popytu na pracę, skutkujące spadkiem W 2009 r. NBP kontynuował także (podejmowane zatrudnienia i wzrostem bezrobocia. Przyczynilło się to od października 2008 r.) działania wspierające stabildo istotnego obniżenia dynamiki wynagrodzeń oraz ność sektora finansowego i jednocześnie przeciwdziajednostkowych kosztów pracy. Spowoclnienie gospo- łające nadmiernemu ograniczeniu akcji kredytowej, darcze doprowadziło także do zwiększenia nierówno- a przez to ograniczeniu popytu krajowego. Do działań wagi w sektorze finansów publicznych. tych w 2009 r. należały m.in. przedterminowy wykup obligacji NBP, dalsze rozszerzenie zakresu aktywów Jednym ze skutków kryzysu finansowego był mogących stanowić zabezpieczenie operacji refinanwzrost awersji do ryzyka na międrzynarodowych ryn- sujących NBP oraz wydłużenie terminu przeprowakach finansowych i gwałtowne pogorszenie nastrojów dzanych operacji repo do 6 miesięcy. inwestorów wobec krajów Europy Środkowo-Wschodniej, co wywołało trwającą do. lutego 2009 r. deprecja- W 2010 r. podstawowym celem polityki pieniężnej cję walut krajów regionu, w tym złotego. Osłabienie będzie dążenie do utrzymania inflacji w średnim okrekursu złotego — poprzez poprawę cenowej konkuren- sie na poziomie 2,5 %. Jednocześnie polityka pieniężw cyjności polskich produktów — zamortyzowało częś- na będzie nadal prowadzona w taki sposób, aby sprzyciowo negatywny wpływ obniżenia popytu zagranicz- jać utrzymaniu zrównoważonego wzrostu gospodarnego na dynamikę PKB w Polsce oraz korzystnie wpły- czego. Podobnie jak w poprzednich latach, parametry nęło na wyniki ze sprzedaży eksporterów. Spadek polityki pieniężnej, w tym poziom stóp procentowych eksportu był mniejszy niż importu, co przyczyniło się NBP, będą dostosowywane do zmieniającej się sytuado poprawy salda handlowego i zmniejszenia deficy- cji w gospodarce i wynikającej stąd oceny prawdopotu na rawchunku obrotów bieżących. Osłabienie kursu dobieństwa kształtowania się inflacji w średnim okrezłotego wpłynęło jednocześnie negatywnie na wyra- sie powyżej lub poniżej celu inflacyjnego 2,5 %. żony w złotych poziom zadłużenia zagranicznego kra- W swoich decyzjach Rada będzie uwzględniała rówju i złotową wartość zobowiązań denominowanych nież sytuację sektora finansowego, którego stabilność w walutach obcych. Deprecjacja oddziaływała także jest warunkiem koniecznym utrzymania stabilności w kierunku wyższej inflacji. Od lutego 2009 r. kurs zło- cen w dłuższym okresie. tego umocnił się istotnie, choć skala aprecjacji była w W 2010 r. jednym z głównych czynników wpływamniejsza od wcześniejszego spadku wartości polskiej jących na sytuację gospodarczą Polski będzie nadal waluty. rozwój sytuacji w otoczeniu zewnętrznym, w szczególności skala i trwałość możliwego ożywienia Kryzys na światowych rynkach finansowych znaw gospodarce światowej. Aktualne prognozy wskazulazł także odzwierciedlenie w sytuacji polskiego sektoją, że po okresie spadku globalnego PKB w 2009 r., ra bankowego. Spadek zaufania na rynku międzybanw 2010 r. oczekiwany jest jego wzrost, związany ze kowym doprowadził do ograniczenia transakcji zawiestopniowym wychodzeniem większości gospodarek ranych na tym rynku i przełożył się na wzrost premii z recesji, jednak dynamika PKB za granicą będzie za ryzyko zawartej w rynkowych stopach procentoprawdopodobnie niska. Istnieje ryzyko, że ze względu wych. Ponadto, ze względu na wzrost ryzyka związany z pogorszeniem jakości portfela kredytowego, banki 1 Wzrost cen żywności wynikał głównie z ograniczonej krajozaostrzyły warunki kredytowania, co było dodatkowej podaży niektórych towarów rolno-spożywczych oraz wym czynnikiem oddziałującym w kierunku ogranidrożejącego, na skutek wcześniejszej deprecjacji złotego, czenia tempa wzrostu gospodarczego w Polsce. importu artykułów żywnościowych.

l na związane z kryzysem finansowym obniżenie dyna- publicznych oraz limitu określonego w Konstytucji Rzemiki produktu potencjalnego, wzrost gospodarczy czypospolitej Polskiej. W tym kontekście ważne jest p w krajach najsilniej dotkniętych kryzysem może być podjęcie działań zmierzających do ograniczenia deficytakże w kolejnych latach znacząco niższy od notowa- tu sektora finansów publicznych w kolejnych latach. nego przed jego wybuchem. Istotnym uwarunkowaniem procesów inflacyjnych Istotnym elementem uwarunkowań zewnętrznych w Polsce w 2010 r. będą także zmiany zachodzące na w 2010 r. może być również kształtowanie się inflacji rynku pracy, które w. dużej mierze będą zależeć od za granicą oraz zmiany cen surowców na rynkach tempa wzrostu gospodarczego oraz jego przełożenia światowych. W I połowie 2009 r. w większości gospo- na sytuację nav rynku pracy. Przewiduje się, że mimo darek odnotowano bardzo niską inflację lub deflację, oczekiwanego niewielkiego ożywienia aktywności co związane było z wcześniejszym spadkiem cen su- gospodarczej w 2010 r. popyt na pracę pozostanie nirowców i globalną recesją. Jednocześnie inflacja ba- ski, m.in. ze względu na opóźnienia w reakcji rynku zowa pozostała dodatnia, choć także uległa pewnemu pracy na zmiany produkcji. Czynnikiem ograniczająobniżeniu. Ponowny wzrost cen surowców od począt- cym ospadek zatrudnienia mogą być wprowadzone ku 2009 r. będzie oddziaływał w kierunku wzrostuin- w III kw. 2009 r. regulacje, które do końca 2011 r. poflacji w kolejnych kwartałach w większości gospoda- winny umożliwić bardziej elastyczną organizację i rozrek. Również oczekiwana poprawa koniunktury liczanie czasu pracy, jak również zagwarantować w gospodarce światowej wywoła prawdopodobnie wsparcie finansowe dla przedsiębiorstw najbardziej wzrost inflacji w średnim okresie, choć w 2010 r. może gdotkniętych skutkami kryzysu. W 2010 r., mimo niskiebyć ona nadal niska, w dużej mierze ze względu na go popytu na pracę, utrzyma się prawdopodobnie niekorzystną sytuację na rynku pracy w głównych goswzrost liczby osób aktywnych zawodowo. Będzie to podarkach rozwiniętych. wynikać głównie z nadal rosnącej liczby ludności w wieku produkcyjnym oraz ograniczenia skali emi- Do najważniejszych krajowych uwarunkowań polityki pieniężnej będą w 2010 r. należały: stan krajo.wej gracji zarobkowej Polaków2. Dodatkowo, wprowadzone w 2009 r. ograniczenie liczby zawodów uprawniokoniunktury, sytuacja sektora finansów publicznych, nych do wcześniejszych emerytur oraz ułatwienia sytuacja na rynku pracy oraz funkcjonowanie systemu lw łączeniu pracy zawodowej z jednoczesnym pobierafinansowego, w tym w szczególności systemu bankowego. Czynniki te mogą mieć znaczący wpływ na niem świadczeń emerytalnych będzie prawdopodobprzebieg procesów inflacyjnych zarów c no w 2010 r., nie przekładać się na dalszy wzrost aktywności zawojak i w kolejnych latach. dowej osób starszych. Niski popyt na pracę, przy jednoczesnym wzroście aktywności zawodowej, powi- W 2010 r. można oczekiwać nieznacznego przy- nien oddziaływać w kierunku ograniczenia dynamiki spieszenia dynamiki PKB w Polsce, do czego powinna wynagrodzeń, a tym samym presji inflacyjnej. r przyczynić się oczekiwana poprawa globalnej koniunktury. Sprzyjać temu będzie także dokonane Jednym z istotnych uwarunkowań polityki pieniężw IV kw. 2008 r. i I połowie 2009 r. złagodzenie polityki nej w 2010 r. będzie również sytuacja w sektorze monetarnej. Pomimo stopni.owej poprawy perspek- finansowym, w tym kształtowanie się rynkowych stóp tyw wzrostu gospodarczego w kraju i za granicą, ak- procentowych oraz oprocentowania kredytów i depotywność inwestycyjna przedsiębiorstw będzie praw- zytów w relacji do stóp procentowych NBP, a także w dopodobnie nadal niska, a najważniejszym czynni- restrykcyjność kryteriów przyznawania kredytów kiem oddziałującym w kierunku wzrostu PKB powinno przez banki, która – wraz z wysokością stóp procentopozostać spożycie indywidualne (mimo że jego dyna- wych – wpływa na dostępność i koszt tego źródła mika będzie prawdopodobnie niższa niż w 2009 r., finansowania dla podmiotów gospodarczych. Z tego głównie ze względu na brak poprawy sytuacji na ryn- względu istotna będzie sytuacja na rynku międzybanku pracy). Dodatni wkład do wzrostu PKB może mieć kowym, zmiany jakości portfela kredytowego związaeksportw netto, na co powinien złożyć się wzrost pol- ne z obecnym spowolnieniem gospodarczym oraz syskiego eksportu, związany z poprawiającą się sytuacją tuacja kapitałowa banków, a także kondycja sektora gospodarczą u głównych partnerów handlowych Pol- finansowego za granicą. ski, przy równoczesnym wolniejszym wzroście importu, spowodowanym ożywieniem aktywności krajowej. W 2010 r. oczekiwane jest obniżenie się inflacji, do W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że znaczna czego przyczyni się utrzymująca się niska presja poniepewność związana z perspektywami koniunktury pytowa, ograniczenie wzrostu płac oraz wygaśnięcie wza granicą przekłada się również na znaczną niepew- proinflacyjnych skutków wzrostu cen administrowaność dotyczącą wzrostu gospodarczego w Polsce. nych i deprecjacji złotego w II połowie 2008 r. i na początku 2009 r. Czynnikami ryzyka dla obniżania się in- Ważnym czynnikiem wpływającym na przebieg flacji pozostają opóźnione efekty wzrostu cen surowprocesów makroekonomicznych jest sytuacja sektora ców na rynkach światowych w 2009 r. i możliwe podfinansów publicznych. Zgodnie z przedstawionym wyżki części danin publicznych oraz cen administroprzez rząd projektem ustawy budżetowej deficyt wanych (zwłaszcza usług komunalnych regulowanych budżetu państwa ma wzrosnąć do 52,2 mld zł w 2010 r. przez samorządy), związane z niekorzystną sytuacją z 22,5 mld zł w 2009 r., czemu towarzyszyć będzie sektora finansów publicznych. wzrost deficytu całego sektora finansów publicznych oraz długu publicznego. Pomimo iż wzrost deficytu 2 Na ograniczenie skali emigracji zarobkowej złoży się praww dużej mierze będzie wynikać z działania automatyczdopodobnie powrót części Polaków z emigracji zarobkowej nych stabilizatorów koniunktury, to rodzi to ryzyko i dalsze ograniczenie wyjazdów w związku ze stosunkowo przekroczenia przez dług publiczny kolejnych progów korzystną sytuacją gospodarczą w Polsce w porównaniu ostrożnościowych zawartych w ustawie o finansach z innymi krajami UE.

l Skala, zasięg i długość obecnego kryzysu sprawia- W przypadku podjęcia wiążącej decyzji dotyczącej ją, że oczekiwania dotyczące przyszłych procesów daty planowanego przystąpienia Polski do strefy p gospodarczych obarczone są znaczną niepewnością, euro, Rada przedstawi dokument opisujący strategię większą niż w normalnych warunkach. polityki pieniężnej podporządkowaną konieczności trwałego spełnienia kryteriów konwergencji w okresie Wśród głównych czynników niepewności można poprzedzającym przyjęcie euro. Dokument ten będzie wymienić stan sektora finansowego w krajach najsilstanowił aktualizację Strategii polityki pieniężnej po niej dotkniętych kryzysem, który nadal stanowi istot-. 2003 roku. ne źródło ryzyka dla stabilności makroekonomicznej oraz oczekiwanego ożywienia aktywności w tych gospodarkach. Znaczna niepewność co do trwałości 3. Instrumevnty polityki pieniężnej ożywienia aktywności gospodarczej na świecie jest ponadto związana z wygasaniem pakietów stymula- Płynność sektora bankowego w 2010 r. cyjnych, które obecnie w istotny sposób przyczyniają się do osłabienia zjawisk recesyjnych w największych Przewiduje się, że do końca 2009 r., podobnie jak o gospodarkach. Istotne znaczenie ma w tym kontekście w 2010 r., utrzymywać się będzie nadpłynność w polsilny wzrost bezrobocia w Stanach Zjednoczonych skim sektorze bankowym. i strefie euro, ograniczający możliwości wzrostu konsumpcji, oraz niekorzystne perspektywy dla działalno- W 2010 r. krótkoterminowa płynność sektora banści inwestycyjnej przedsiębiorstw, związane m.in. ze kowego3 ukształtuje się średnio w roku na poziomie g spadkiem ich zyskowności i utrudnionym dostępem 33,4 mld zł, a wzrost w stosunku do roku poprzedniedo finansowania zewnętrznego. Ważnym uwarunko- go wyniesie 15,2 mld zł. waniem globalnego wzrostu gospodarczego będzie również kształtowanie się wzrostu PKB w najwięk- W kierunku wzrostu płynności będą oddziaływały szych gospodarkach wschodzących, w tym w Chi- głównie napływ do Polski środków finansowych z UE nach, a w szczególności skala obserwowanego o.bec- oraz ich przewalutowanie w NBP. Przewidywany nie ożywienia popytu wewnętrznego w tych krajach. wzrost poziomu pieniądza gotówkowego w obiegu będzie wpływał na ograniczenie płynności sektora Istotnym czynnikiem ryzyka dla inflacji za lgranicą bankowego. jest niepewność dotycząca długofalowych skutków programów stymulacji fiskalnej i moncetarnej podję- Istotne znaczenie z punktu widzenia płynności sektych w wielu krajach w reakcji na globalny kryzys. tora bankowego będzie miał sposób finansowania ob- W tym kontekście istotny będzie właściwy moment, sługi zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa. Potempo i sposób zacieśnienia polityki fiskalnej i piezyskiwanie przez Ministerstwo Finansów w NBP środniężnej w sytuacji oczekiwanego ożywienia gospodarrków walutowych na obsługę zadłużenia zagraniczneczego. go w formie zakupu walut obcych będzie powodowało W najbliższych latach ważnym uwarunkowaniem ograniczenie płynności sektora bankowego. polityki gospodarczej, w tym.polityki pieniężnej, będą perspektywy akcesji Polski do strefy euro i związana Stopa procentowa z tym konieczność spełnienia kryteriów konwergencji z Maastricht. W pwrzypadku podjęcia wiążącej decyzji Podstawowym instrumentem polityki pieniężnej dotyczącej daty planowanego przystąpienia Polski do jest krótkoterminowa stopa procentowa. Zmiany wystrefy euro, Rada dostosuje strategię polityki pienięż- sokości stopy referencyjnej NBP wynikają z kierunku nej do konieczności spełnienia kryteriów z Maastricht, prowadzonej polityki pieniężnej. Poziomy stóp depoa następnie będzie prowadziła politykę pieniężną zytowej oraz lombardowej NBP wyznaczają pasmo umożliwiającą spełnienie tych kryteriów, a tym sa- wahań stopy procentowej overnight na rynku międzymym umożliwiającą przyjęcie przez Polskę euro w wy- bankowym. w znaczonym terminie. Stopa referencyjna NBP określa rentowność pod- Czynnikiem, który sprzyjałby trwałemu spełnieniu stawowych operacji otwartego rynku, wpływając jedkryteriów z Maastricht, a zarazem zapewnieniu stabilnocześnie na poziom krótkoterminowych rynkowych ności makroekonomicznej w dłuższym okresie, są restóp procentowych. formy strukturalne, w tym reforma finansów publicznych. Reformy te przyczyniłyby się do przyspieszenia wdługofalowego wzrostu gospodarczego i jednocześ- Stopa lombardowa NBP wyznacza koszt pozyskania pieniądza w NBP. Określa górny pułap wzrostu nie ograniczałyby presję inflacyjną. W ocenie Rady rynkowej stopy overnight. reformy te są niezbędne dla pełnego wykorzystania szans związanych z przyjęciem euro. Stopa depozytowa NBP wyznacza oprocentowa- Ważnym elementem w procesie realizacji celu in- nie depozytu w NBP. Określa dolne ograniczenie dla flacyjnego jest komunikacja banku centralnego z oto- wahań rynkowej stopy overnight. czeniem. W jej ramach Rada przedstawia swoją ocenę aktualnego stanu gospodarki oraz przyszłego przebie- Stopa dyskonta weksli określa oprocentowanie gu procesów gospodarczych. Najważniejszymi instru- kredytu wekslowego oferowanego przez NBP. mentami w sferze komunikacji w 2010 r. będą nadal Informacje po posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej 3 Krótkoterminowa płynność sektora bankowego rozumiana oraz konferencje prasowe po posiedzeniach RPP, jako saldo przeprowadzanych przez NBP operacji otwartea także Opisy dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Ra- go rynku, transakcji typu swap walutowy oraz operacji dedy Polityki Pieniężnej i Raporty o inflacji. pozytowo-kredytowych.

l Operacje otwartego rynku Operacje depozytowo-kredytowe p Operacje otwartego rynku są podstawowym in- Operacje depozytowo-kredytowe mają na celu strumentem umożliwiającym utrzymywanie krótko- ograniczanie skali wahań stawki rynkowej overnight. terminowych rynkowych stóp procentowych na po- Banki uczestniczą w tych operacjach z własnej inicjatywy. ziomie spójnym z ustalonym przez RPP poziomem stopy referencyjnej NBP.. Depozyt na koniec dnia pozwala na lokowanie nadwyżek środków w banku centralnym na termin Za pomocą operacji otwartego rynku bank centralovernight. Jegvo oprocentowanie określa dolne ograny będzie oddziaływał na warunki płynnościowe niczenie dla stawki rynkowej kwotowanej na ten terw sektorze bankowym w taki sposób, aby możliwe bymin. ło kształtowanie się stawki POLONIA w pobliżu stopy referencyjnej NBP. Kredyt lombardowy umożliwia bankom komercyjnym ozaciąganie kredytu na termin overnight. Kredyt Operacje podstawowe będą standardowo prze- ten jest zabezpieczany papierami wartościowymi, akprowadzane w sposób regularny (raz w tygodniu), ceptowanymi przez bank centralny. Jego oprocentoz 7-dniowym z reguły terminem zapadalności. Na wanie wyraża krańcowy koszt pozyskania pieniądza przetargach będzie obowiązywać stała rentowność na w banku centralnym, co stanowi górne ograniczenie poziomie stopy referencyjnej NBP. Z uwagi na oczeki-gdla stawki rynkowej overnight. wane utrzymywanie się nadpłynności w sektorze bankowym w 2010 r. operacje te polegać będą na emisji Ważnym elementem systemu rozliczeniowego są oferowane przez NBP nieoprocentowane kredyty bonów pieniężnych NBP. W przypadku pojawienia się w złotych i w euro, stanowiące źródło pozyskania niedoboru płynności, NBP będzie zasilał sektor bankośrodków w ciągu dnia operacyjnego. Kredyty te są zawy w płynność za pomocą transakcji repo. Ich za.bezbezpieczane papierami wartościowymi akceptowanypieczenie będą stanowić papiery wartościowe akcepmi przez bank centralny. towane przez NBP. l Kredyt wekslowy przeznaczony jest na finanso- Operacje dostrajające mogą zostać c podjęte w celu wanie nowych kredytów udzielanych przez banki podograniczenia wpływu zmian w warunkach płynnościo- miotom gospodarczym. W ramach tego instrumentu wych w sektorze bankowym na wysokość krótkoter- NBP przyjmuje do dyskonta weksle własne wystawiominowych rynkowych stóp procentowych. Mogą one ne przez podmioty gospodarcze na banki. obejmować operacje absorbujące (emisję bonów pieniężnych NBP, transakcje reverse rrepo) oraz zasilające Swapy walutowe (przedterminowy wykup bonów pieniężnych NBP, transakcje repo). Zapadalność, rentowność oraz spo- W celu zarządzania płynnością sektora bankowesób przeprowadzania operacj.i są uzależnione od sytu- go NBP może przeprowadzać swapy walutowe. Swap acji występującej w sektorze bankowym. walutowy polega na tym, że NBP kupuje (lub sprzedaje) złote za walutę obcą na rynku kasowym i jednow cześnie odsprzedaje (lub odkupuje) je, w ramach Zasilanie sektora bankowego w płynność za potransakcji terminowej, w określonej dacie. mocą dostrajających operacji repo będzie kontynuowane do momentu trwałej poprawy funkcjonowania Swapy walutowe, zastosowane do zasilania sektokrajowego rynku niezabezpieczonych lokat międzyra bankowego w płynność walutową, będą wykorzybankowych. stywane do momentu trwałej poprawy sytuacji na rynkach finansowych, w tym m.in. na rynku swapów w Operacje strukturalne mogą zostać przeprowa- walutowych. Zasilanie banków we franki szwajcarskie dzone w celu długoterminowej zmiany struktury płyn- będzie uzależnione od przedłużenia stosownego poności w sektorze bankowym. Gdyby wystąpiła taka rozumienia z Narodowym Bankiem Szwajcarii. konieczność, bank centralny może przeprowadzić następujące operacje strukturalne: emisję obligacji, Interwencje walutowe przedterminowy wykup obligacji, zakup oraz sprzedaż wpapierów wartościowych na rynku wtórnym. Instrumentem polityki pieniężnej, który może zostać wykorzystany przez NBP, są interwencje na rynku Rezerwa obowiązkowa walutowym. Zmiany kursu walutowego wywierają istotny wpływ na stabilność makroekonomiczną i finansową gospodarki. Mogą więc zaistnieć okolicz- Podstawową funkcją rezerwy obowiązkowej jest ności, w których RPP zadecyduje, że dążenie do zastabilizowanie bieżących warunków płynnościowych pewnienia stabilności makroekonomicznej i finansow sektorze bankowym. Możliwość utrzymywania rewej kraju, sprzyjającej średniookresowej realizacji cezerwy obowiązkowej w systemie uśrednionym ogralu inflacyjnego, wymaga dokonania interwencji na nicza zmienność najkrótszych rynkowych stóp prorynku walutowym. centowych. W przypadku przystąpienia Polski do ERM II, inter- Ewentualne zmiany stóp rezerwy obowiązkowej wencje na rynku walutowym mogą być również wybędą uzależnione od kształtowania się warunków korzystywane do stabilizowania kursu złotego w celu płynnościowych w sektorze bankowym. spełnienia kryterium stabilności kursu walutowego.