Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013"

l 739 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA IROZWOJU WSI1) zdnia 7 lipca 2009r. wsprawie Programu Operacyjnego „Zrównowa˝ony rozwój sektora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013”

g . l c r . w w w

l Za∏àcznik do obwieszczenia Ministra Rolnictwa iRozwoju Wsi zdnia 7 lipca 2009r. (poz.739) p . RZECZPOSPOLITA POLSvKA o MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI g Program Operacyjny „Zrównowa˝ony roz.wój sektora rybo∏ówstwa i nadbrze˝nych obszarów rybackich l 2007—2013” c r . w w w Warszawa, paêdziernik 2008

l SPIS TREÂCI p I. OFICJALNY TYTU¸ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2796 II. KWALIFIKOWALNOÂå GEOGRAFICZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2796 III. ANALIZA SEKTORA RYBACKIEGO WPOLSCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2796 . 1. Ogólny opis sektora rybo∏ówstwa iakwakultury wPolsce oraz analiza uwarunkowaƒ krajowych ilokalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2796 1.1. Rybo∏ówstwo morskie . . . . . . . . . . . . v. . . . . . . . . . . 2796 1.1.1. Stan zasobów ryb wMorzu Ba∏tyckim iprognoza na okres do 2013r. . . . . . . . 2796 1.1.2. Stan floty ipo∏owów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2798 1.1.3. Porty morskie, przystanie imiejsca wy∏adunku . . . . . . . . . . . . . . 2803 1.1.4. Szkolnictwo wy˝sze iinstytucje badawcze . . . . . . . . . . . . . . . 2805 1.1.5. Zatrudnienie wrybo∏ówstwie morskim . . .o . . . . . . . . . . . . . 2805 1.1.6. Kryzys paliwowy ijego wp∏yw na gospodarczà kondycj´ polskiego rybo∏ówstwa . . . . 2805 1.2. Chów ihodowla ryb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2806 1.3. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2807 1.4. Przetwórstwo produktów rybactwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2808 1.5. Obrót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2809 g 1.6. Organizacja sektora rybackiego wPolsce . . . . . . . . . . . . . . . . . 2810 1.7. Organizacja administracji rybackiej wPolsce . . . . . . . . . . . . . . . . 2811 2. G∏ówne wnioski pochodzàce z realizacji dzia∏aƒ w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Rybo∏ówstwo iprzetwórstwo ryb 2004—2006” . . . . . . . . . . . . . . . . 2813 3. Kluczowe wskaêniki kontekstowe dla opisu sektora rybackiego . . . . . . . . . . . . 2814 4. Analiza SWOT . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . 2815 5. Opis sytuacji Êrodowiskowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2815 5.1. Stan Êrodowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2815 5.2. Informacje oprocedurze przeprowadlzenia ikonsultacji Strategicznej Oceny Ârodowiskowej . . 2817 5.3. Analiza iocena skutków Êrodowiskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 2817 5.4. Wnioski irekomendacje . c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2818 5.5. Zalecenia realizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2819 5.6. Sposób wykorzystania rekomendacji zawartych wPrognozie oraz sugestii Ministra Ârodowiska oraz G∏ównego Inspektora Sanitarnego wProgramie Operacyjnym . . . . . . . . . . . 2819 5.7. Monitoring aspektów Êrodowiskowych zwiàzanych zwdra˝aniem Programu Operacyjnego . . 2820 6. Równouprawnienie p∏ci . r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2821 IV. STRATEGIA NA POZIOMIE PROGRAMU OPERACYJNEGO WED¸UG SKUTKÓW IWSKAèNIKÓW REALIZACJI. KALENDARZ ICELE POÂRE.DNIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2821 1. Ogólne cele Programu Operacyjnego: strategiczna wizja sektora rybackiego wPolsce . . . . . 2822 2. Szczegó∏owwe cele do osiàgni´cia których zmierzajà priorytety Programu Operacyjnego . . . . . 2822 2.1. Cel ogólny 1. Poprawa konkurencyjnoÊci izrównowa˝enia podstawowego sektora rybackiego . . 2824 2.1.1. Dostosowanie polskiej floty ba∏tyckiej do dost´pnych zasobów wraz ztowarzyszàcymi dzia∏aniami spo∏eczno-ekonomicznymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2824 2.1.2. Zapewnienie zrównowa˝onego rozwoju wchowie ihodowli ryb oraz rybo∏ówstwie Êródlàdowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2824 2.1.3. Poprawa infrastruktury wportach, przystaniach imiejscach wy∏adunku . . . . . . 2824 2.2. Cel ogólny 2. Zwi´kszenie irozwój potencja∏u rynkowego sektora rybackiego . . . . . . 2824 w 2.2.1. Wsparcie ulepszenia imodernizacji przemys∏u przetwórczego . . . . . . . . . 2824 2.2.2. Zapewnienie poda˝y iobrót produktami rybnymi . . . . . . . . . . . . . 2825 2.2.3. Wzrost spo˝ycia produktów rybnych wPolsce . . . . . . . . . . . . . . 2825 2.3. Cel ogólny 3. Propagowanie zrównowa˝onego rozwoju oraz poprawa jakoÊci ˝ycia istanu Êrodowiska na obszarach rybackich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2825 2.3.1. Poprawa ochrony irozwój fauny iflory wodnej . . . . . . . . . . . . . . 2825 2.3.2. Wsparcie ustanawiania Lokalnych Grup Rybackich oraz tworzenie iwdra˝anie Lokalnych Straw tegii Rozwoju Obszarów Rybackich . . . . . . . . . . . . . . . . . 2825 2.3.3. Wdra˝anie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich . . . . . . . . . 2825 2.3.4. Podejmowanie projektów wspó∏pracy . . . . . . . . . . . . . . . . 2826 2.3.5. Wsparcie budowania sieci grup rybackich . . . . . . . . . . . . . . . 2826 2.4. Cel ogólny 4. Wdro˝enie skutecznego sposobu zarzàdzania ikontroli PO oraz poprawa ogólnego potencja∏u administracyjnego do wdra˝ania WPR . . . . . . . . . . . . . . . 2826 3. Kalendarz icele poÊrednie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2826 V. PODSUMOWANIE OCENY EX ANTE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2828 VI. OSIE PRIORYTETOWE PROGRAMU OPERACYJNEGO . . . . . . . . . . . . . . . 2828 SpójnoÊç iuzasadnienie wybranych osi priorytetowych . . . . . . . . . . . . . . . 2828 1. OÂ PRIORYTETOWA 1. ÂRODKI NA RZECZ DOSTOSOWANIA FLOTY RYBACKIEJ . . . . . . 2831 Ârodek 1.1. Pomoc publiczna ztytu∏u trwa∏ego zaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej . . . . . . 2832

l Ârodek 1.2. Pomoc publiczna ztytu∏u tymczasowego zaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej . . . . 2833 Ârodek 1.3. Inwestycje na statkach rybackich iselektywnoÊç . . . . . . . . . . . . . 2833 p Ârodek 1.4. Rybactwo przybrze˝ne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2834 Ârodek 1.5. Rekompensaty spo∏eczno-gospodarcze wcelu zarzàdzania krajowà flotà rybackà . . . 2834 2. O PRIORYTETOWA 2. AKWAKULTURA, RYBO¸ÓWSTWO ÂRÓDLÑDOWE, PRZETWÓRSTWO IOBRÓT PRODUKTAMI RYBO¸ÓWSTWA IAKWAKULTURY . . . . . . . . . . . . . . . . 2835 Ârodek 2.1. Inwestycje wchów ihodowl´ ryb . . . . . . . . . . . . . . . . . 2837 Ârodek 2.2. Dzia∏ania wodno-Êrodowiskowe . . . . . . . . .. . . . . . . . . 2838 Ârodek 2.3. Ârodki na rzecz zdrowia zwierzàt . . . . . . . . . . . . . . . . . 2839 Ârodek 2.4. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2839 Ârodek 2.5. Inwestycje wzakresie przetwórstwa iobrotu . . . v. . . . . . . . . . . 2839 3. O PRIORYTETOWA 3. ÂRODKI S¸U˚ÑCE WSPÓLNEMU INTERESOWI . . . . . . . . . 2840 Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2842 Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . 2842 Ârodek 3.3. Inwestycje wportach rybackich, miejscach wy∏adunku iprzystaniach . . . . . . . 2842 Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków ikampanie promocyjnoe . . . . . . . . . . . . . 2843 Ârodek 3.5. Projekty pilota˝owe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2843 Ârodek 3.6. Modyfikacja wcelu zmiany przeznaczenia statków rybackich . . . . . . . . . 2844 4. O PRIORYTETOWA 4. ZRÓWNOWA˚ONY ROZWÓJ OBSZARÓW ZALE˚NYCH OD RYBACTWA . . 2844 Ârodek 4.1. Rozwój obszarów zale˝nych od rybactwa . . . . . . . . . . . . . . . 2848 Ârodek 4.2. Wsparcie na rzecz wspó∏pracy mi´dzygregionalnej imi´dzynarodowej . . . . . . 2850 5. O PRIORYTETOWA 5. POMOC TECHNICZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . 2850 Ârodek 5.1. Pomoc techniczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2850 VII. Plan finansowy Programu Operacyjnego. Podzia∏ Êrodków finansowych . . . . . . . . . . 2851 VIII. SYSTEM REALIZACJI PROGRAMU OPERACYJN.EGO . . . . . . . . . . . . . . . . 2852 1. Zasady iprocedury zarzàdzania iwdra˝ania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2852 1.1. Funkcje Instytucji Zarzàdzajàcej . l. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2852 1.2. Instytucje PoÊredniczàce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2853 1.3. Instytucja Certyfikujàca . c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2853 1.4. Instytucja Audytowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2854 2. System wdra˝ania Programu Operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2855 3. Organ w∏aÊciwy do otrzymywania p∏atnoÊci pochodzàcych zKomisji oraz organy odpowiedzialne za dokonywanie p∏atnoÊci na rzecz beneficjentów . . . . . . . . . . . . . . . . . 2855 4. Opis procedur wzakresie ururchamiania iobiegu przep∏ywów finansowych wcelu zapewnienia ich przejrzystoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2856 5. Opis systemu monitorowania ioceny oraz sk∏ad Komitetu Monitorujàcego . . . . . . . . 2859 6. Zapewnienie koordynacji pomi´dzy programami operacyjnymi realizowanymi wramach NSRO apro- . gramami operacyjnymi wspó∏finansowanymi przez EFRROW iEFR . . . . . . . . . . . 2859 7. Wymiana danych w formie elektronicznej mi´dzy Komisjà a Polskà w celu spe∏nienia wymagaƒ oraz wcelu zarzàwdzania, monitorowania ioceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2860 8. Wyznaczenie partnerów o których mowa w art. 8 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 i wyniki ich wspó∏pracy. Lista partnerów zktórymi przeprowadzono konsultacje oraz streszczenie wyników konsultacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2860 9. Elementy majàce na celu zapewnienie informacji na temat Programu Operacyjnego i jego promocji zgodnie zart.28 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006 . . . . . . . . . . . . . . 2861 9.1. Dzia∏ania skierowane do ogó∏u spo∏eczeƒstwa . . . . . . . . . . . . . . . . 2861 w9.2. Dzia∏ania skierowane do potencjalnych beneficjentów . . . . . . . . . . . . . 2862 9.3. Finansowanie dzia∏aƒ zzakresu informacji ipromocji . . . . . . . . . . . . . . 2862 9.4. Instytucje odpowiedzialne za wdra˝anie zadaƒ zzakresu informacji ipromocji oraz ich monitoring 2862 Za∏àczniki do Programu Operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2863 SPIS TABEL IWYKRESÓW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2867 w

l SPIS SKRÓTÓW U˚YWANYCH WPROGRAMIE OPERACYJNYM p ARiMR — Agencja Restrukturyzacji iModernizacji Rolnictwa EFR — Europejski Fundusz Rybacki GUS — G∏ówny Urzàd Statystyczny . IA — Instytucja Audytowa v IC — Instytucja Certyfikujàca IK — Instytucja Koordynujàca (NSRO), w∏aÊciwa do spraw komunikacji ipromocji IP — Instytucja PoÊredniczàca o IRÂ — Instytut Rybactwa Âródlàdowego IZ — Instytucja Zarzàdzajàca MF — Ministerstwo Finansów g MIR — Morski Instytut Rybacki MRiRW — Ministerstwo Rolnictwa iRozwoju Wsi NSRO — Narodowe Strategiczne Ramy Odniesi.enia 2007—2013 PO — Program Operacyjny „Zrównowa˝ony rozwój sektora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013” l SPO — Sektorowy Program Operaccyjny „Rybo∏ówstwo iprzetwórstwo ryb 2004—2006” SRR — Strategia Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013 SW — Samorzàd województwa r . w w w

l I. OFICJALNY TYTU¸ nie wód (retencja) jest zadaniem strategicznym. Sytuacja ta stwarza mo˝liwoÊç rozwoju rybactwa Êródlàp Program Operacyjny „Zrównowa˝ony rozwój sekto- dowego. Polski sektor rybacki stanowi 0,07% PKB, ra rybo∏ówstwa i nadbrze˝nych obszarów rybackich jednak˝e ma ogromny wp∏yw na ˝ycie spo∏eczno- 2007—2013” -gospodarcze trzech nadmorskich województw. Udzia∏ produktów rybnych w eksporcie stanowi 10% ca∏ego II. KWALIFIKOWALNOÂå GEOGRAFICZNA eksportu ˝ywnoÊci. . Ca∏y obszar Rzeczypospolitej Polskiej obj´ty jest ce- W2003r. polski sektor rybacki zatrudnia∏ 19 923 osoby, lem „konwergencja”, stosownie do przepisów rozpo- w tym 10 220 (51 %) m´˝czyzn i 9703 (49 %) kobiet v rzàdzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca (êród∏o: Eurostat). 2006 r. ustanawiajàcego przepisy ogólne dotyczàce Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, 1.1. Rybo∏ówstwo morskie Europejskiego Funduszu Spo∏ecznego oraz Funduszu SpójnoÊci i uchylajàcego rozporzàdzenie (WE) W kwioetniu 2008 r. Polska przyj´∏a Krajowy Plan Renr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, strukturyzacji Floty Ba∏tyckiej, którego celem jest zpóên. zm.). zrównowa˝ona eksploatacja zasobów rybackich Morza Ba∏tyckiego przez flot´ ba∏tyckà. Z tego powodu, a tak˝e w celu maksymalnej absorpcji Êrodków finansowych, równie˝ Polska zdecydowa-g1.1.1. Stan zasobów ryb wMorzu Ba∏tyckim iprogno- ∏a si´ na zastosowanie 75 % wspó∏czynnika wspó∏fi- za na okres do 2013r. nansowania we wszystkich osiach priorytetowych Programu Operacyjnego. Studium naukowe przygotowane przez ICES okreÊli∏o stan g∏ównych zasobów ryb wkilku segmentach, któ- III. ANALIZA SEKTORA RYBACKIEGO WPOLSCE re przedstawione sà poni˝ej. . 1. Ogólny opis sektora rybo∏ówstwa i akwakultury A. Wschodnioba∏tyckie stado dorsza w Polsce oraz analiza uwarunkowaƒ kraljowych ilokalnych WielkoÊç tej ∏awicy osiàgn´∏a szczyt w póênych lactach 70. iwczesnych 80. Od tamtej pory ∏awica syste- Powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej wynosi matycznie zmniejsza∏a si´ iod koƒca lat 80. pozostaje 312,7tys. km2, aliczba mieszkaƒców 38 174tys. (GUS na niskim poziomie. Mi´dzy 2002 i 2006 r. biomasa Rocznik Statystyczny z2006r., dane za 2005 r.). stad rozrodczych spad∏a do 70-—80tys. ton istanowi- ∏a tylko 1/8 masy zwczesnych lat 80. Obfite pokolenie Administracyjnie Polska podzielorna jest na 16 woje- 2003 r. zwi´kszy∏o t´ biomas´ do oko∏o 100 tys. ton wództw (NUTS II). Strefa przybrze˝na Morza Ba∏tyckie- w2007r. ipowinna ona pozostawaç na tym poziomie go obejmuje 36 gmin (NUTS V) na terenie 18 powiatów wlatach 2008—2009, oile nie zwi´kszy si´ obecna in- (NUTS IV) w trzech wojewód.ztwach: pomorskim, za- tensywnoÊç po∏owów. ÂmiertelnoÊç po∏owowa na chodniopomorskim, atak˝e cz´Êciowo warmiƒsko-ma- przestrzeni ostatnich 7 lat zwykle przekracza∏a lub byzurskim (cz´Êç Zalewu WiÊlanego). D∏ugoÊç polskiego ∏a bliska 1. w wybrze˝a wynosi 528km. Konkludujàc, zasoby dorsza majà „ograniczonà zdol- Na polskim wybrze˝u znajdujà si´ 74 porty i przysta- noÊç odbudowy” i sà „eksploatowane w sposób nienie rybackie. Powierzchnia morza terytorialnego wy- zrównowa˝ony”. nosi 8682 km2. Morze Ba∏tyckie jest akwenem ma∏o zasolonym, wktórym Êrednie zasolenie zmniejsza si´ B. Stado Êledzia wiosennego wmiar´ oddalania od cieÊnin duƒskich. w Polskie rybo∏ówstwo eksploatuje t´ ∏awic´ wregionie Wi´kszoÊç polskich rzek nale˝y do zlewni Morza Ba∏tyc- wschodniego Ba∏tyku (podobszary 22—24). kiego. Wg∏ównej mierze nale˝à one do dorzecza Wis∏y i Odry (89,9 %). Pozosta∏e to dorzecza uchodzàcych Ocena wielkoÊci ∏awicy Êledzia utrudniona jest przez bezpoÊrednio do Morza Ba∏tyckiego rzek przep∏ywajà- migracje tych ryb iwynikajàcà znich interakcj´ ∏awicy cych przez pojezierza: Pomorskie iMazurskie (9,8 %). ba∏tyckiej zMorzem Pó∏nocnym. Gdy Êledzie wiosenne w z zachodniego Ba∏tyku osiàgajà wiek ponad roku mi- System wodny w Polsce charakteryzuje si´ niewielkà grujà na ˝erowiska Kattegatu iSkagerraku; gdy osiàgaliczbà zbiorników zaporowych. ¸àczna pojemnoÊç jà 2 lata wracajà na tarliska wMorzu Pó∏nocnym. 140 wi´kszych zbiorników wynosi oko∏o 2,8 km3, stanowiàc zaledwie 5 % obj´toÊci wody rocznie odp∏y- Biomasa stad rozrodczych Êledzia wiosennego spadwajàcej z obszaru kraju. Wi´kszoÊç zbiorników zapo- ∏a z poziomu 300 tys. ton w latach 1991—1992 do rowych znajduje si´ wpo∏udniowej Polsce. Polska jest 110—130 tys. ton w latach 1998—2000. W ostatnich krajem ostosunkowo du˝ej liczbie jezior. Jezior wi´k- latach wykaza∏a pewnà odbudow´ i w 2006 r. oceniaszych ni˝ 1 ha jest 7081, a ich ∏àczna powierzchnia na by∏a na 185tys. ton. ÂmiertelnoÊç po∏owowa oscywynosi oko∏o 281 tys. ha, stanowiàc w przybli˝eniu lowa∏a wgranicach 0,4—0,8, zwy˝szymi wartoÊciami 1% obszaru kraju. wpo∏owie lat 90., podczas gdy wostatnich dwóch latach wynosi∏a oko∏o 0,5. Polska znajduje si´ dopiero na 20 miejscu w Europie pod wzgl´dem iloÊci wody przypadajàcej na 1 miesz- JeÊli w latach 2007—2008 Êrednia ÊmiertelnoÊç po∏okaƒca, dlatego dla Rzeczypospolitej Polskiej zatrzyma- wowa pozostanie na poziomie z 2006 r., po∏owy Êle-

l 1.1.2. Stan floty ipo∏owów stwo ryb 2004—2006, flota polska zosta∏a zredukowana. p Polska flota dzieli si´ na dwa podstawowe segmenty: flot´ ba∏tyckà (która stanowi przewa˝ajàcà cz´Êç Wczerwcu 2008r. polska flota rybacka posiada∏a wsufloty) oraz flot´ dalekomorskà. W ostatnich latach, mie 861 jednostek o ∏àcznym tona˝u 29 833,29 GT w zwiàzku z realizacjà SPO Rybo∏ówstwo i przetwór- imocy 96 239,7 kW. . v o g . l c r . w w w

l p . v o g . èród∏o powy˝szych trzech tabel: Rejestr Statków Rybackich Wspólnoty l Na koniec 2007r. podzia∏ wed∏ug segmentów by∏ nast´pujàcy: c Tabela 1. Struktura polskiej floty rybackiej na koniec 2007 r. w podziale na d∏ugoÊç jednostek i rodzaj stosowanych narz´dzi po∏owowych r . w 1)Ww2004r. ∏àcznie ze statkami 24—40 prowadzàcymi po∏owy netami (20 jednostek). 2)¸àcznie ze statkami nieaktywnymi. Klasyfikacja stosowana do celów statystycznych zgodnie z metodologià zawartà w rozporzàdzeniu Komisji (WE) nr1639/2001 zdnia 25 lipca 2001r. ustanawiajàcym minimalne irozszerzone programy wspólnotowe wzakresie zbierania danych wsektorze rybo∏ówstwa oraz ustanawiajàcym szczegó∏owe zasady stosowania rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1543/2000 (Dz. Urz. WE L 222 z 17.08.2001, str. 53, z póên. zm.; wDz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 4, t. 5, str.161, zpóên. zm.) èród∏o: MIR

l A. Ba∏tycka flota rybacka mach którego na znacznà skal´ przeprowadzone zosta∏o z∏omowanie jednostek rybackich. W latach a) Stan floty p 2005—2007 z u˝yciem pomocy publicznej wycofano Od momentu wstàpienia Polski do Unii Europejskiej 404 statki rybackie o tona˝u 15,8 tys. GT oraz mocy polska ba∏tycka flota rybacka zosta∏a znacznie zmniej- 53,4tys. kW prowadzàce po∏owy na Morzu Ba∏tyckim. szona, zarówno pod wzgl´dem iloÊci, jak itona˝u jed- Stosunkowo najwi´ksza skala redukcji dotyczy∏a trawnostek rybackich. Pod koniec grudnia 2007r. ba∏tycka lerów dennych o d∏ugoÊci 24—40 m (VL2440 DTS)3). . flota rybacka liczy∏a 866 jednostek o ∏àcznym tona˝u Segment ten zmniejszy∏ si´ o58 %, wycofano 43 jed- 21 234 GT imocy 86 617 kW. Âredni wiek floty wynonostki o∏àcznym tona˝u 4408 GT. Segment trawlerów si∏ 26,7 lat. dennych o d∏uvgoÊci 12—24 m (VL1224DTS) zosta∏ Zmniejszenie floty wynika∏o g∏ównie z realizacji SPO zmniejszony o 35 %, wycofano 49 jednostek o ∏àcz- Rybo∏ówstwo i przetwórstwo ryb 2004—2006, w ra- nym tona˝u 2080 GT. Tabela 2. Stan rybackiej floty ba∏tyckiej wlatach 2004 i2007 o g . l 1)W2004r. ∏àcznie ze statkami 24—40 prowadzàcymi po∏owy netami (20 jednostek); c 2)¸àcznie ze statkami nieaktywnymi. èród∏o: MIR r Wykres 1. Zmiana iloÊci itona˝u jednostek wposzczególnych segmentach mi´dzy 2004 i2007r. . w w b) Po∏owy floty ba∏tyckiej Êledê, szprot i troç. W 2007 r. po∏owy tych gatunków w stanowi∏y ponad 90 % ca∏oÊci polskich po∏owów Podstawowymi gatunkami ryb po∏awianymi przez wMorzu Ba∏tyckim. Rybami najbardziej wartoÊciowypolskich rybaków wMorzu Ba∏tyckim sà: dorsz, ∏osoÊ, mi gospodarczo sà dorsz i∏osoÊ. ——————— 3)Zmiany wliczbie statków wposzczególnych segmentach sà tak˝e rezultatem przenoszenia statków pomi´dzy segmentami. Statek by∏ przypisany do konkretnego segmentu w oparciu o liczb´ dni po∏owowych dla odpowiedniego narz´dzia po∏owowego wdanym roku. Zgodnie zmetodologià zawartà wrozporzàdzeniu Komisji (WE) nr1639/2001.

l Tabela 3. Po∏owy ba∏tyckie wed∏ug g∏ównych gatunków ryb (wtonach) p . v o g èród∏o: Wyliczenia w∏asne woparciu odane MIR iMRiRW oraz KE c) Po∏owy wed∏ug typu jednostek floty ba∏tyckiej . Tabela 4. Po∏owy wybranych gatunków ryb wed∏ug segmentów jednostek (wtonach), 2007 l c r . èród∏o: MIR w Segment trawlerów dennych o d∏ugoÊci 24—40 m w 2004 r. mia∏y dorsze (40 %) oraz stornie (28 %). (VL2440 DTS) prowadzi po∏owy wielogatunkowe, W 2007 r. udzia∏ po∏owów dorszy nieco zmala∏ i wyz dominujàcym udzia∏em ryb pelagicznych (Êledzi niós∏ 35 %, na rzecz wi´kszego udzia∏u ryb p∏askich iszprotów — 47 % w2007 r.), ale równie˝ znaczàcym (38 %). udzia∏ewm ryb dennych — dorszy (27 %) oraz flàder (25 %). Wi´kszoÊç nak∏adu po∏owowego tych stat- Znacznie bardziej uzale˝nione od po∏owów dorszy sà ków, liczonego w dniach, ukierunkowana jest jednak kolejne dwa segmenty statków, tj. statki o d∏ugoÊci na po∏owy dorszy (ponad 70 % w2004r. ioko∏o 60 % 12—24 metrów prowadzàce po∏owy sieciami stawnyw2007 r.). mi (VL1224 DFN), gdzie dorsze stanowià 65 % wielko- Êci po∏owów (2007) oraz statki 12—24-metrowe prowa- W strukturze po∏owów segmentu trawlerów dennych dzàce po∏owy przy u˝yciu haków (VL1224 HOK), gdzie w 12—24-metrowych (VL1224 DTS) dominujàcy udzia∏ dorsze stanowià oko∏o 90 % z∏owionych ryb (2007). Majàc na uwadze powy˝sze, redukcja potencja∏u floty rybackiej powinna byç ukierunkowana na trzy segmenty statków, które majà najwy˝szy udzia∏ dorszy w po∏owach, to jest na segment trawlerów dennych 12—24-metrowych (VL1224 DTS), segment statków od∏ugoÊci 12—24 metrów prowadzàcych po∏owy sieciami stawnymi (VL1224 DFN) oraz segment statków 12—24-metrowych prowadzàcych po∏owy przy u˝yciu haków (VL1224 HOK). Jednym z najwa˝niejszych dzia∏aƒ majàcych na ce- i szprot. Jednym z g∏ównych celów modernizacji polu dostosowanie polskiej floty do obecnych warun- winno byç w szczególnoÊci przestawienie si´ z traków, obok z∏omowania jednostek koncentrujàcych dycyjnego systemu sch∏adzania w skrzynkach z losi´ na po∏owach dorsza, jest modernizacja statków dem na rzecz systemów sch∏adzania ozi´bionà wodà po∏awiajàcych gatunki pelagiczne, takie jak Êledê morskà.

l d) WartoÊç wy∏adunków manych przez te jednostki w2006r. oraz wzrostem cen ryb pelagicznych, szczególnie szprota przeznaczonego p WartoÊç wy∏adunków po∏owów ba∏tyckich w 2006 r. na màczk´ rybnà. Inne segmenty, przede wszystkim wynios∏a 164mlnz∏ (42mln euro), 5 % wi´cej ni˝ war- segmenty wi´kszych jednostek, równie˝ poprawi∏y toÊç po∏owów w2005r. WartoÊç dodana brutto (GVA) swoje wyniki ekonomiczne, jednak wartoÊç dodana na rybo∏ówstwa ba∏tyckiego w2006r. wynios∏a 74mlnz∏ pracownika w wi´kszoÊci segmentów pozosta∏a na (19 mln euro), 38 % wi´cej ni˝ w 2005 r. Ta zwi´kszo- bardzo niskim poziomie (6—8 tys. euro). Wyjàtkiem . na wydajnoÊç by∏a szczególnie zauwa˝alna wsegmen- by∏y trawlery pelagiczne, z trzykrotnie wy˝szà wartoÊcie trawlerów pelagicznych (VL2440PTS), gdzie war- cià GVA na osob´. Poprawi∏y si´ równie˝ przep∏ywy toÊç dodana wzros∏a w2006r. ponad dwukrotnie. By- gotówkowe brvutto, które zwi´kszy∏y potencja∏ sektora ∏o to wynikiem wy˝szych limitów po∏owowych otrzy- do wype∏niania zobowiàzaƒ finansowych. Tabela 5. WartoÊç dodana brutto (GVA) i przep∏ywy gotówkowe brutto (GCF) floty ba∏tyckiej (w EUR), 2005—2006 o g . l c èród∏o: MIR r Wykres 2. WartoÊç dodana na osob´ zatrudnionà wrybo∏ówstwie ba∏tyckim, 2004—2006 . w w w èród∏o: MIR B. Flota dalekomorska Statki dalekomorskie rozwin´∏y technologi´ po∏owu kryla, który cieszy si´ du˝ym uznaniem na rynkach za- Obecnie polska flota dalekomorska sk∏ada si´ z czte- granicznych. Ponadto Polska wpe∏ni opanowa∏a techrech jednostek. Tona˝ i moc tych jednostek wynosi nologi´ przetwórstwa i posiada patenty na produkcj´ odpowiednio 21 276 GT i18 415 kW. mi´sa z kryla, co pozwala na osiàgni´cie wysokiej

l jakoÊci produkcji idobrej wartoÊci dodanej. W2004r. lekomorskiej zawiera∏y z partnerami z innych krajów po∏owy floty dalekomorskiej (19 722 ton) koncentro- Unii Europejskiej. W zwiàzku z post´pujàcà redukcjà p wa∏y si´ g∏ównie na Atlantyku, zczego 45 % stanowi∏ dost´pnych kwot po∏owowych wtych obszarach, polkryl ∏owiony w Antarktyce. Jednak˝e udzia∏ po∏owów ska flota dalekomorska stan´∏a przed koniecznoÊcià kryla zmala∏ do oko∏o 31 % z 25 591 ton z∏owionych restrukturyzacji swej dzia∏alnoÊci po∏owowej na w2007r. Atlantyku Pó∏nocnym i przeniesienia ci´˝aru dzia∏alnoÊci na nowe ∏owiska Afryki Zachodniej i Pacyfiku Ryby bia∏e i pelagiczne po∏awiane sà w obszarach Po∏udniowego, w opa.rciu o polskie prawa historycz- NAFO, NEAFC i Svalbard. Wzrastajàce w latach ne. Wcelu spe∏nienia tych potrzeb izapewnienia eko- 2004—2006 po∏owy by∏y przede wszystkim wynikiem nomicznej efektywnoÊci dzia∏aƒ niezb´dna jest rev korzystnych wymian, jakie przedsi´biorstwa floty da- strukturyzacja floty. Tabela 6. Po∏owy floty dalekomorskiej wed∏ug gatunków (wtonach) o g . l c èród∏o: MIR, adla roku 2007 wyrliczenia w∏asne oparte odane MIR iMRiRW . 1.1.3. Porty morskie, przystanie imiejsca wy∏adunku Flota dalekomorska obs∏ugiwana jest w portach zaw granicznych. Polskie przedsi´biorstwa po∏owów da- Polska posiada 74 wyznaczone porty, przystanie lekomorskich majà swoje siedziby wGdyni iWarszaimiejsca wy∏adunku. Blisko po∏owa znich to miejsca wie. wy∏adunku po∏o˝one na pla˝ach. Zwykle sà one s∏abo wyposa˝one i wymagajà znaczàcych usprawnieƒ 89 % ogólnej iloÊci wy∏adunków dokonywane jest na imodernizacji. Êrodkowym iwschodnim wybrze˝u, 74 % ogólnej ilo- Êci wy∏adunków dokonuje si´ wpi´ciu g∏ównych porw SpoÊród polskich portów 7 zosta∏o wyznaczonych do tach wymienionych wy˝ej. wy∏adunku dorsza: W∏adys∏awowo, Jastarnia, Hel, Ustka, Dar∏owo, Ko∏obrzeg, Dziwnów (zob. mapka). G∏´bokoÊci przy nabrze˝ach polskich portów wynoszà Korzystajà z nich statki na których pok∏adzie znajdujà od 1,5 do 5m. Dotyczy to zw∏aszcza portów zlokalizosi´ dorsze wiloÊci wi´kszej ni˝ 750kg ˝ywej wagi. wanych na obu zalewach: Szczeciƒskim i WiÊlanym. Porty rybackie posiadajà wystarczajàcà d∏ugoÊç naw10 portów rybackich ma szczególne znaczenie dla brze˝y, zapewniajàcà cumowanie i postój floty. Wiele statków rybackich. Sà nimi: z g∏ównych portów wymaga jednak powa˝nej poprawy jakoÊci infrastruktury i wyposa˝enia (dêwigi, ch∏odnie/mroênie imagazyny itd.). 1) Wybrze˝e Zachodnie: ÂwinoujÊcie, Dziwnów; Porty rybackie sà coraz cz´Êciej wykorzystywane 2) Wybrze˝e Ârodkowe: Ko∏obrzeg, Dar∏owo, Ustka, w celach turystyczno-rekreacyjnych. Dostarczajà ró˝- ¸eba; nego rodzaju us∏ug sezonowych, takich jak transport 3) Wybrze˝e Wschodnie: W∏adys∏awowo, Jastarnia, pasa˝erski, sporty wodne, wycieczki, po∏owy rekre- Hel, Gdynia. acyjne itd. Ma∏e porty iprzystanie pla˝owe sà cz´Êcià obrazu kulturowego wybrze˝a Ba∏tyku, stanowiàc Pi´cioma najwa˝niejszymi portami, jeÊli chodzi oiloÊç atrakcj´ turystycznà. wy∏adowywanej ryby, iloÊç obs∏ugiwanych kutrów rybackich i posiadajàcymi odpowiednie wyposa˝enie Tabela ukazujàca wy∏adunki wed∏ug gatunków i porsà: Ko∏obrzeg, Dar∏owo, Ustka, W∏adys∏awowo iHel. tów — za∏àcznik nr1 i2 str.2863 i2864.

.u˝ezrbyw mikslop an hcikcabyr wótrop hcyzsjein˝awjan ajcazilakoL l p . v o g . l c r . w w w

l 1.1.4. Szkolnictwo wy˝sze iinstytucje badawcze • zmodernizowaç infrastruktur´ portów wykorzystywanych przez rybaków do wy∏adunków, jak rówp WPolsce istniejà cztery g∏ówne instytucje edukacyjno- nie˝ wesprzeç t´ infrastruktur´ odpowiednim wy- -naukowe prowadzàce dzia∏alnoÊç zwiàzanà ze szkole- posa˝eniem iobiektami; niem przysz∏ych pracowników sektora rybackiego. • unowoczeÊniç sprz´t po∏owowy wcelu wi´kszej se- Sà to m.in. Akademia Morska i Akademia Rolnicza lektywnoÊci i wprowadziç metody po∏owowe barwSzczecinie, Uniwersytet Warmiƒsko-Mazurski wOl- dziej przyjazne Êrod.owisku. sztynie i Uniwersytet Wroc∏awski. Dla sektora rybackiego instytucje te stanowià wa˝ne zaplecze szkole- 1.1.6. Kryzys paliwowy ijego wp∏yw na gospodarczà v niowe inaukowe. kondycj´ polskiego rybo∏ówstwa Istniejà równie˝ dwa g∏ówne instytuty badawcze: Polski sektor rybo∏ówstwa stoi przed pog∏´biajàcym Morski Instytut Rybacki mieszczàcy si´ w Gdyni i Insi´ kryzysem gospodarczym ispo∏ecznym. stytut Rybactwa Âródlàdowego wOlsztynie. o Mi´dzynarodowe ceny ropy naftowej wzros∏y ponad 1.1.5. Zatrudnienie wrybo∏ówstwie morskim pi´ciokrotnie, z20 USD za bary∏k´ w2002r. do ponad 130 USD za bary∏k´ w po∏owie maja 2008 r. W dal- Wed∏ug danych zebranych wzleconym przez Komisj´ szym okresie nic nie wskazuje na zmian´ tego trendu. Europejskà studium „Zatrudnienie w sektorze rybackim: bie˝àca sytuacja (FISH/2004/4)” w 2005 r. ∏àczneg Wydaje si´ byç to problemem strukturalnym, gdy˝ zatrudnienie wrybo∏ówstwie dalekomorskim wynosima∏o prawdopodobne jest, aby wprzysz∏oÊci wysokie ∏o 3500 rybaków. Tendencja zaobserwowana w ryboceny paliw na trwa∏e znaczàco spad∏y. ∏ówstwie morskim wykazuje ostry spadek w porównaniu z1995r. (9400 zatrudnionych) i2003r. (4500 za- Szacuje si´, ˝e w 2004 r. floty wspólnotowe wyda∏y trudnionych). Spadek ten cz´Êciowo wyjaÊnia zna.czàna paliwo oko∏o 12—15 % wartoÊci wy∏adunków, ca redukcja polskiej floty dalekomorskiej. przy cenach wahajàcych si´ od 0,25 do 0,38 euro za llitr. Obecnie ceny paliw sà znaczàco wy˝sze. Przy Podsumowujàc, Polska powinna staraç si´, aby: obecnym poziomie cen koszty paliwa wynoszà oko∏o • przyjàç i zatwierdziç Plan Dostosocwania Nak∏adu 30 % wspólnotowych wy∏adunków. Po∏owowego w celu restrukturyzacji floty ba∏tyc- Polska nie uniknie kryzysu zwiàzanego z cenami pakiej, w∏àczajàc w to wdro˝enie towarzyszàcych liw. Dla znaczàcej cz´Êci polskiej floty koszt paliwa ma dzia∏aƒ spo∏eczno-gospodarczych; wp∏yw na przychody i stanowi Êrednio ponad 35 % • zmodernizowaç polskà flot´ trak, by zwi´kszyç jej kosztów. Sytuacja ta nie jest nowoÊcià, ale niedawny konkurencyjnoÊç ipoprawiç warunki pracy, bezpie- gwa∏towny wzrost cen ma ogromny wp∏yw na ryboczeƒstwa oraz higieny; ∏ówstwo. . Tabela 7. Ewolucja kosztów paliwa wPolsce wed∏ug segmentów floty w w w èród∏o: KE DG MARE

Szacunek kosztów paliwa wyra˝onych jako cz´Êç Zszacowanej powierzchni stawów wielkoÊci 70tys. ha przychodu wykazuje, ˝e segmenty najbardziej do- eksploatowanych jest tylko 50tys. (70 %). Wed∏ug datkni´te kryzysem to te, które u˝ywajà sprz´tu ciàgnio- nych z powszechnego spisu rolnego z 2002 r. ponad nego (np. trawlery), wyposa˝one zwykle w silniki 10000 gospodarstw deklarowa∏o chów ihodowl´ ryb . o du˝ej mocy. Nie jest to zaskakujàce, gdy˝ istnieje jako jeden zrodzajów dzia∏alnoÊci rolniczej, przy czym wiele empirycznych dowodów na to, ˝e w tej cz´Êci nie by∏a to ich g∏ówna dziedzina dzia∏alnoÊci. Gospofloty wyst´puje wysoki stopieƒ negatywnegol powià- darstwa hodowlane zlokalizowane sà wró˝nych regiozania pomi´dzy rentownoÊcià awyst´pujàcymi cena- nach ca∏ego kraju. Wwi´kszoÊci przypadków ryby homi paliw. W niektórych przypadkachc koszty paliwa dowane sà w stawach, których jakoÊç i iloÊç istotnie stanowià ponad 50 % wartoÊci wy∏adunków. Wobec- ogranicza rodzaj iwielkoÊç produkcji ryb. nych warunkach przedsi´biorstwa te nie majà mo˝liwoÊci pozostania ekonomicznie wydajnymi. Wi´ksza Oko∏o 600 gospodarstw prowadzi chów ihodowl´ ryb wydajnoÊç energetyczna mo˝e z∏agodziç problem w celu wprowadzenia ich na rynek, z czego 400 specz´Êciowo, ale wwi´kszoÊci przypradków nie b´dzie to cjalizuje si´ w produkcji karpia. Pozosta∏e gospodarwystarczajàce. Wziàwszy pod uwag´ charakter dzia- stwa prowadzà hodowl´ pstràga t´czowego. Wiele ∏alnoÊci po∏owowej, skutki dla jednostek u˝ywajàcych gospodarstw, dà˝àc do dywersyfikacji dzia∏alnoÊci, sprz´tu biernego (np. pu∏apki., sieci skrzelowe, liny ha- prowadzi chów ihodowl´ wi´cej ni˝ jednego gatunku czykowe) sà znacznie mniejsze. ryb (np. lina, to∏pygi bia∏ej i pstrej, amura, jesiotra, pstràga potokowego, pstràga êródlanego, troci jezio- Wzrost cen paliw w wymusza na sektorze po∏owowym rowej iw´drownej, ∏ososia atlantyckiego). ogromnà presj´, tym wi´kszà, ˝e flota rybacka ma Co roku na rynek krajowy dostarczane jest od 32,8 do mniej mo˝liwoÊci po∏owowych w porównaniu z cza- 35tys. ton hodowlanych ryb s∏odkowodnych (tab. 8). sami, kiedy dost´pne by∏y wi´ksze kwoty po∏owo- WielkoÊç rocznej produkcji uzale˝niona jest od wielu we.Mo˝liwe, ˝e obecny Êwiatowy trend wysokich cen elementów, takich jak temperatura wody, wielkoÊç ropy naftowej i zjawisko zapaÊci rynków kredytoi miesi´czny rozk∏ad opadów, ekspozycja s∏oneczna wych b´dà nadal zmniejsza∏y zyski i p∏ynnoÊç finanw stawu, koszt zakupu pasz, cena sprzeda˝y ryb, chorosowà operatorów. Obecnie majà miejsce pewne dziaby ryb i wielkoÊç strat powodowanych przez zwierz´- ∏ania dostosowawcze, w tym dobrowolne z∏omota ˝ywiàce si´ rybami. Sytuacja epizootyczna powinwanie jednostek oraz tendencja do stosowania mena ulec poprawie dzi´ki wdro˝eniu programów przytod po∏owowych, które wymagajà mniejszych iloÊci gotowywanych przez jednostki Inspekcji Weterynaryjpaliwa. nej dla ca∏ych obszarów na których hodowane sà ryby, majàcych na celu kontrol´ chorób ryb. Jednak wW kontekÊcie wy˝ej opisanej sytuacji gospodarczej skutecznoÊç dzia∏aƒ przyj´tych wramach programów konieczne b´dzie równie˝ wprowadzenie dodatkozale˝y od wyników wspó∏pracy pomi´dzy hodowcami wych dzia∏aƒ pomocowych, tj. inwestycji pozwalajàas∏u˝bami weterynaryjnymi. cych na zmniejszenie zu˝ycia paliwa przez statki rybackie, atak˝e prace modernizacyjne na statkach. Dane dotyczàce zatrudnienia w gospodarstwach sà trudne do zgromadzenia, poniewa˝ wiele farm to 1.2. Chów ihodowla ryb przedsi´biorstwa rodzinne, a produkcja ma charakter sezonowy. Bioràc pod uwag´ strukturalny charakter W Polsce chów i hodowla ryb obejmuje przede bezrobocia na obszarach wiejskich, miejsca pracy wszystkim gatunki ryb s∏odkowodnych. Chów i ho- w gospodarstwach sà bardzo wa˝ne dla lokalnych dowla ryb morskich dotychczas nie by∏a przedmiotem spo∏ecznoÊci ipowinny byç wspierane. dzia∏alnoÊci komercyjnej prowadzonej na du˝à skal´. Istniejà dwa g∏ówne typy dzia∏alnoÊci: produkcja s∏od- Od 2002r. produkcja wsektorze chowu ihodowli ryb kowodnych ryb ciep∏olubnych (karp) oraz s∏odkowod- jest raczej stabilna, aczkolwiek wyraêne jest przestanych ryb zimnolubnych (g∏ównie pstràg t´czowy). wienie produkcji zkarpia na pstràga.

l Tabela 8. Produkcja ryb s∏odkowodnych wtys. ton (bez materia∏u zarybieniowego) p . v o a)na podstawie danych IRÂ. P — Prognoza. g èród∏o: Dane IR A. Karp C. Inne gatunki . W Unii Europejskiej Polska jest najwi´kszym produ- Coraz wi´ksza grupa gospodarstw rybackich stara si´ centem karpia, zprodukcjà rz´du 15 575 ton wl2006r. zdywersyfikowaç dzia∏alnoÊç, rozszerzajàc produkcj´ Praktycznie ca∏oÊç produkcji przeznaczona jest na ry- hodowlanà o nowe, poszukiwane na rynku, gatunki nek krajowy. Karp hodowany jest wcziemnych sta- ryb i raków (np. amura, jesiotra, ∏ososia atlantyckiewach rybnych przy wykorzystaniu naturalnych mo˝li- go, raka szlachetnego, suma europejskiego, sumika woÊci produkcyjnych wód w stawach. Produkcja kar- afrykaƒskiego, troç w´drownà, szczupaka) albo oferupia w Polsce jest g∏ównie ekstensywna, co ma pozy- jàc us∏ugi dodatkowe (np. turystyka, ∏owiska w´dkartywny wp∏yw na Êrodowisko. Ziemne stawy karpiowe skie, przetwórstwo ryb, gastronomia). r stanowià wa˝ny i cenny element tradycyjnego krajobrazu wiejskiego i odgrywajà wa˝nà rol´ w zachowa- Podsumowujàc, powinno dà˝yç si´ w szczególnoÊniu ró˝norodnoÊci biologicznej. Pe∏nià one ró˝norod- cido: . ne funkcje, m.in. przyczyniajà si´ do poprawy jako- • zapewnienia zrównowa˝onego i dalszego rozwoju Êci wód powierzchniowych, retencjonujà wody poakwakultury s∏odkowodnej, w szczególnoÊci powierzchniowe, twowrzà liczne siedliska dla roÊlin izwieprzez modernizacj´ istniejàcych obiektów; rzàt z gatunków prawnie chronionych. W niektórych regionach kraju obszary sieci Natura 2000 wyznaczo- • zwi´kszenia produkcji ipropagowania dywersyfikane zosta∏y w∏aÊnie dzi´ki zlokalizowaniu w ich granicji wkierunku innych gatunków, bioràc pod uwag´ cach du˝ych kompleksów ziemnych stawów karpiotendencje rynkowe; wych na których licznie wyst´pujà rzadkie icenne gatunki roÊlin izwierzàt. • poprawienia rentownoÊci przedsi´biorstw dzia∏ajàw cych wsektorze akwakultury poprzez intensyfikacj´ B. Pstràg istniejàcej produkcji i wprowadzanie nowoczesnych technologii. Drugim pod wzgl´dem znaczenia typem dzia∏alnoÊci hodowlanej jest produkcja s∏odkowodnych ryb zim- 1.3. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe nolubnych, g∏ównie pstràga t´czowego. Zdecydowaw na wi´kszoÊç gospodarstw pstràgowych zlokalizowa- Powierzchnia wód Êródlàdowych w Polsce (naturalna jest w Polsce pó∏nocnej i po∏udniowej, tj. na tere- nych isztucznych, ale zwy∏àczeniem stawów) wynosi nach zasobnych w czyste i ch∏odne wody rzek i poto- oko∏o 550 tys. ha, w tym oko∏o 300 tys. ha jezior, ków. Wchowie ihodowli ryb ∏ososiowatych stosowa- 139tys. ha rzek ipotoków, 55tys. ha zbiorników zapone sà intensywne metody wykorzystujàce nowoczes- rowych (o pow. powy˝ej 20 ha), 40 tys. ha zalewisk ne pasze granulowane i Êrodki techniczne, popra- istarorzeczy. Wi´kszoÊç tej powierzchni stanowi w∏aswiajàce warunki przetrzymywania ryb w betonowych noÊç publicznà. stawach. W 2005 r. w celu wprowadzenia na rynek od∏owiono Produkcja pstràga t´czowego ciàgle roÊnie. Ocenia w wodach powierzchniowych oko∏o 3,5 tys. ton ryb, si´, ˝e w2006r. wynios∏a oko∏o 17tys. ton isà powo- aw2006r. 2,87tys. ton ryb. Wlatach 2007 i2008 spody przypuszczaç, ˝e istnieje potencja∏ dalszego rozwo- dziewane jest dalsze obni˝enie tej iloÊci. ju produkcji irynku. StabilnoÊç tego rozwoju wdu˝ym stopniu zale˝y od mo˝liwoÊci wprowadzenia nowych W wodach Êródlàdowych dokonuje si´ po∏owu wielu rozwiàzaƒ technologicznych inowych produktów. cennych gatunków (certy, ∏ososia, troci w´drownej,

l sielawy, siei, w´gorza). Zwi´kszony popyt na materia∏ Podsumowujàc, powinno dà˝yç si´ w szczególnoÊzarybieniowy przyczynia si´ do zró˝nicowania asorty- cido: p mentu iwzrostu produkcji ryb wgospodarstwach ho- • rozwijania rybo∏ówstwa Êródlàdowego w sposób dowlanych. zrównowa˝ony; Zgodnie z przepisami polskiego prawa, po∏owu ryb • zró˝nicowania struktury spo∏eczno-ekonomicznej w wodach powierzchniowych w celach zarobkowych na tych obszarach; . lub rekreacyjnych dokonywaç mogà, wed∏ug Êcis∏ych ram prawnych, jedynie osoby i podmioty do tego • poprawienia ma∏ej infrastruktury rybackiej. uprawnione. Wraz z rosnàcà eutrofizacjà wód Êród- v 1.4. Przetwórstwo produktów rybactwa làdowych oraz w Êwietle wyników badaƒ naukowych zmienia si´ charakter Êródlàdowej dzia∏alnoÊci Pod koniec czerwca 2008r. dzia∏a∏y 293 zak∏ady, zktópo∏owowej. Produkcja ˝ywnoÊci staje si´ mniej istotrych oko∏o 80 % posiada∏o zatwierdzenie sprzeda˝y na ni˝ zarzàdzanie zasobami ryb dla celów rekreaproduktów rybnych na rynku europejskim, 53 zak∏ady cyjnych. o mia∏y zatwierdzenie sprzeda˝y produktów wy∏àcznie na rynkach lokalnych. W latach 2003—2007 o 27 % Znaczenie rybo∏ówstwa rekreacyjnego w powierzchwzros∏a liczba przedsi´biorstw przetwórczych, ao39% niowych wodach Êródlàdowych ciàgle roÊnie. Szaculiczba stworzonych miejsc pracy. je si´, ˝e w2005r. wpo∏owach w´dkarskich od∏owiono ∏àcznie prawie 10 tys. ton ryb, a w 2006 r. prawiegSkala obrotu zale˝na od wielkoÊci przedsi´biorstwa 15tys. ton ryb. IloÊç w´dkarzy wPolsce ocenia si´ na wskazuje, ˝e du˝e firmy, zatrudniajàce ponad 1,5 mln osób. Rozwój us∏ug zwiàzanych z w´dkar- 250 osób, generujà po∏ow´ ogólnego obrotu. Zaletastwem rekreacyjnym przyczynia si´ do wzrostu do- mi polskiego przemys∏u przetwórstwa ryb sà m.in. chodów, a poprzez dywersyfikacj´ dzia∏alnoÊci spo- stosunkowo tania si∏a robocza i wykszta∏cony perso- ∏eczno-gospodarczej do tworzenia lub utrzym.ania nel technologiczny. Ma∏e przedsi´biorstwa koncentrumiejsc pracy, szczególnie wsektorze turystycznym. jà si´ na produkcji produktów w´dzonych i solonych, podczas gdy wi´ksze firmy produkujà bardziej za- Sektor rybo∏ówstwa Êródlàdowego zatrudnial oko∏o awansowane iwyrafinowane produkty. 1650 osób. Zwiàzki w´dkarskie majà du˝y potencja∏ techniczny isà g∏ównym pracodawcà cwsektorze. A. Produkcja Tabela 9. Liczba zak∏adów przetwórczych uprawnionych do sprzeda˝y na rynku europejskim (czerwiec 2008) r . w èród∏o: Opracowanie w∏asne na podstawie danych MIR Szacunkowà finalnà produkcj´ przetwórstwa rybnego gularny wzrost od 2002 r. zarówno wielkoÊci, jak w na làdzie obrazuje poni˝sza tabela. Dane pokazujà re- iwartoÊci produkcji. Tabela 10. Szacunek produkcji finalnej przetwórstwa rybnego na làdzie w S — Szacunek, P — Prognoza. èród∏o: Szacunek w∏asny MIR Mimo ˝e wPolsce 24 % inwestycji zFinansowego Instrumentu Finansowania Rybo∏ówstwa przeznaczonych by- ∏o na rozwój i modernizacj´ sektora przetwórstwa, nadal istniejà du˝e potrzeby dalszej modernizacji tej cz´Êci sektora rybackiego.

l B. Zatrudnienie p Wed∏ug danych Eurostatu w2005r. ∏àczne zatrudnienie wsektorze przetwórstwa wynosi∏o 15 114 osób. Istnieje tendencja wzrostu iloÊci miejsc pracy wsektorze, co ilustruje poni˝sza tabela. Tabela 11. IloÊç pracowników wprzedsi´biorstwach zatrudniajàcych wi´cej ni˝ 9 osób . v èród∏o: MIR o Podsumowujàc, powinno dà˝yç si´ w szczególnoÊ- 1.5. Obrót cido: WPolsce spo˝ycie ryb jest niewielkie. Wed∏ug danych • zwi´kszenia izmodernizowania potencja∏u produk-gEurostatu w 2003 r. Êrednie spo˝ycie wynosi 8,6 kg cyjnego poprzez wprowadzenie nowych technolo- ryb na osob´, podczas gdy Êrednia w Unii Europejgii iinnowacyjnych metod produkcji; skiej to 21,4 kg ryb na osob´. Wzrasta ono jednak regularnie iw2006r. osiàgn´∏o 11,8kg na osob´. Wi´k- • poprawienia jakoÊci i asortymentu produktów szoÊç spo˝ywanych ryb to ryby morskie (85 %), reszw celu dostosowania ich do tendencji rynkow.ych ta to ryby s∏odkowodne (11 %) iniewielka iloÊç owoi dost´pnoÊci surowca (dorsz), jak równie˝ zwi´k- ców morza. szenia poziomu eksportu; l A. Ceny • utrzymania poziomu zatrudnienia wsektorze, który nara˝ony jest na silnà konkurencj´ icwymaga znacz- Poni˝szy wykres pokazuje stosunkowà stabilnoÊç cen nej restrukturyzacji. na przestrzeni ostatnich 4 lat. Wykres 3. Ceny pierwszej sprzeda˝y ryb (PLN/kg) r . w w w èród∏o: Opracowanie Instytutu Ekonomiki Rolnictwa iGospodarki ˚ywnoÊciowej — Paƒstwowego Instytutu Badawczego

l B. Bilans handlowy p Wykres 4. Obroty handlu zagranicznego: ryby iprodukty rybne (tys. ton) Eksport Import . v o g èród∏o: Opracowanie Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i.Gospodarki ˚ywnoÊciowej — Paƒstwowego Instytutu Badawczego na podstawie danych CIHZ, CAAC, MF iMRiRW l W2006r. wzrós∏ eksport iimport ryb oraz produktów 1.6. Organizacja sektora rybackiego wPolsce c rybnych. Szacuje si´, ˝e w 2006 r. import wyniós∏ 348,7 tys. ton, a wielkoÊç eksportu to 204,9 tys. ton. Szczególne znaczenie majà organizacje producentów WartoÊç sprzeda˝y eksportu ryb iproduktów rybnych ryb wpisane do rejestru uznanych organizacji prowawynios∏a oko∏o 627,6mln euro, jednak koszt importo- dzonego przez Ministerstwo Rolnictwa iRozwoju Wsi. wanych ryb i produktów rybnych r wyniós∏ 706,3 mln Sà one wa˝ne dla organizacji rynku poniewa˝ pozwaeuro, co pozostawi∏o ujemny bilans handlowy w wy- lajà na wi´kszà koncentracj´ poda˝y izapewniajà lepsokoÊci 81 mln euro (w porównaniu z 61 mln euro szà jakoÊç produktów, wzmacniajà pozycj´ producenw2006 r.). tów na rynku iprzyczyniajà si´ do jego stabilizacji. Do . tej pory do rejestru wpisano szeÊç uznanych organiza- Polska importuje g∏ównie surowiec rybny dla prze- cji producentów ryb: twórstwa, a ekspwortuje przede wszystkim produkty przetworzone: konserwy rybne, ryby w´dzone, filety • Pó∏nocnoatlantycka Organizacja Producentów rybne imi´so ryb, które stanowià 92 % ∏àcznej warto- Sp. z o.o. w Warszawie — uznana w 2003 r., która Êci wszystkich produktów rybnych sprzedawanych za zrzesza w∏aÊcicieli statków do po∏owów dalekogranicà. G∏ównymi importerami ryb iproduktów ryb- morskich; nych zPolski sà kraje Unii Europejskiej. • Krajowa Izba Producentów Ryb w Ustce — uznana G∏ównwe surowce wykorzystywane wprzetwórstwie to w2004r., która zrzesza rybaków Morza Ba∏tyckiego; Êledê, makrela, ∏osoÊ, ryby bia∏e (dorsz). Jednak pol- • Zrzeszenie Rybaków Morskich — Organizacja Proskie rybo∏ówstwo nie jest w stanie sprostaç potrze- ducentów w Gdyni — uznana w 2005 r., stowarzybom sektora przetwórstwa ryb, który uzale˝niony jest szajàca rybaków Morza Ba∏tyckiego; od importowanego surowca rybnego. Surowiec ten importowany jest g∏ówne zkrajów EFTA, awnast´p- • Organizacja Producentów Rybnych W∏adys∏awowo nej kolejnoÊci zpaƒstw Unii Europejskiej ikrajów roz- Sp. z o.o. we W∏adys∏awowie — uznana w 2005 r., w wijajàcych si´. zrzeszajàca rybaków Morza Ba∏tyckiego; • Ko∏obrzeska Grupa Producentów Ryb Spó∏ka zo.o. Podsumowujàc, powinno dà˝yç si´ w szczególnoÊwKo∏obrzegu — uznana w2005r., która zrzesza rycido: baków Morza Ba∏tyckiego; • zwi´kszenia obecnego poziomu spo˝ycia produk- • Organizacja Pracodawców — Producentów Ryb tów rybactwa, który wynosi zaledwie oko∏o 60 % Âródlàdowych wToruniu — uznana w2005r., zrze- Êredniej UE, g∏ównie poprzez strategie marketingoszajàca hodowców ryb s∏odkowodnych. we ikampanie promocyjne; • lepszego monitorowania tendencji rynku; Uznana organizacja producentów zobowiàzana jest do stworzenia na ka˝dy rok programu operacyjnego, • polepszenia przejrzystoÊci rynku i poprawienia or- zatwierdzanego nast´pnie przez Ministra Rolnictwa ganizacji sieci dystrybucyjnej wraz z niezb´dnà in- i Rozwoju Wsi. Program operacyjny powinien zawiefrastrukturà. raç strategie wprowadzania do obrotu, plan po∏owów

l lub produkcji (zale˝nie od tego czy jest to organizacja Kluczowymi aktami prawnymi normujàcymi funkcjoproducentów produktów rybo∏ówstwa czy hodowli nowanie tej administracji sà przede wszystkim: p ryb), specjalne dzia∏ania prewencyjne podczas roku po∏owowego w celu dostosowania poda˝y gatunków ustawa z dnia 22 stycznia 2004 r. o organizacji rynku stwarzajàcych problemy wzakresie marketingu, atak- rybnego i pomocy finansowej w gospodarce rybnej ˝e zakres kar nak∏adanych na cz∏onków organizacji, (Dz. U. z 2004 r. Nr 34, poz. 291 i Nr 96, poz. 959, którzy wcelu realizacji tych planów nie podporzàdku- z2006r. Nr12, poz.64 oraz z2007r. Nr21, poz.125); jà si´ podj´tym decyzjom. . rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie wzoru dokumentu Uznana organizacja producentów jest uprawniona do sprzeda˝y iwzvoru deklaracji przej´cia produktów rybotrzymania wsparcia finansowego za przygotowanie nych (Dz.U. z2004r. Nr130, poz.1392); programu operacyjnego na dany rok, zatwierdzanego nast´pnie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i mo˝e korzystaç z finansowania dzia∏aƒ podejmowazdnia 3 sierpnia 2004r. wsprawie sposobu prowadzenych na rynku produktów rybactwa. o nia ewidencji utrwalonych i przechowywanych produktów rybnych (Dz.U. z2004r. Nr183, poz.1889); W Polsce istniejà równie˝ organizacje przetwórców ryb, wÊród których najwi´kszà jest Polskie Stowarzy- rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi szenie Przetwórców Ryb, którego misjà jest reprezen- z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie wzoru wniosku towanie interesów i problemów sektora. Celem Sto-goprzyznanie pomocy finansowej oraz rodzajów dokuwarzyszenia jest równie˝ propagowanie spo˝ycia ryb mentów potwierdzajàcych poniesione wydatki z tytui podejmowanie projektów zwiàzanych z technologià ∏u przygotowania programu operacyjnego (Dz. U. przetwórstwa ryb, wymaganiami sanitarnymi oraz z2005r. Nr13, poz.101); normami jakoÊci. rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi . 1.7. Organizacja administracji rybackiej wPolsce zdnia 4 paêdziernika 2005r. wsprawie wzorów wniosków o przyznanie pomocy finansowej w gospodarce Administracja rybacka w Polsce zatrudnia 15l6 osób, rybnej sk∏adanych przez organizacje producentów rybz czego 106 pracowników zatrudnionych jest w orga- nych oraz dokumentów, które do∏àcza si´ do wniosku nach administracji regionalnej. c(Dz.U. z2005r. Nr205, poz.1702). r . w w w

awtswó∏obyR utnematrapeD ajcazinagrO l p . v o g . l c r . w w w

l 2. G∏ówne wnioski pochodzàce z realizacji dzia∏aƒ udzielana by∏a tylko na projekty zwiàzane z poprawà w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz poprawà jakoÊci p „Rybo∏ówstwo iprzetwórstwo ryb 2004—2006” produktów rybnych, natomiast uniemo˝liwia∏a uzyskanie pomocy na zakup, wymian´, napraw´ silnika Polska dopiero od daty akcesji, tj. od 1 maja 2004 r., statku rybackiego oraz narz´dzi po∏owowych, przez co skorzysta∏a z pomocy finansowej dla sektora rybac- nie korespondowa∏a z oczekiwaniami beneficjentów. twa w ramach Finansowego Instrumentu Wspierania Ponadto potencjalnych wnioskodawców zniech´ca∏y Rybo∏ówstwa. Wspó∏finansowanie projektów ustalo- warunki finansowe, za.k∏adajàce refinansowanie (a co no na najwy˝szym mo˝liwym poziomie dopuszczo- za tym idzie koniecznoÊç kredytowania inwestycji nym przez rozporzàdzenie Rady (WE) nr 2792/99 i ponoszenia kosztów obs∏ugi kredytu) jedynie v z dnia 17 grudnia 1999 r. ustanawiajàce szczegó∏owe 40 % kosztów realizowanych inwestycji. W rezultacie zasady iuzgodnienia dotyczàce pomocy strukturalnej wi´kszoÊç realizowanych projektów by∏y to projekty Wspólnoty w sektorze rybo∏ówstwa (Dz. Urz. WE L o niewielkiej wartoÊci, zak∏adajàce g∏ównie wymian´ 337 z 30.12.1999, str. 10, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Pol- wyposa˝enia statków rybackich. Za∏o˝enia tego dziaskie wydanie specjalne, rozdz. 4, t. 4, str. 179, z póên. ∏ania onie by∏y dostosowane do faktycznych potrzeb zm). W praktyce okaza∏o si´ jednak, ˝e wskaênik ab- sektora rybackiego. sorpcji Êrodków unijnych by∏ niski. Przyczyn tego nale˝y upatrywaç przede wszystkim w niew∏aÊciwie Priorytet 3. Ochrona i rozwój zasobów wodnych, skonstruowanych krajowych przepisach prawnych, chów i hodowla ryb, rybackie urzàdzenia portowe, które wprowadza∏y skomplikowane id∏ugotrwa∏e pro-g przetwórstwo i rynek rybny, rybo∏ówstwo Êródlàdocedury ubiegania si´ o pomoc, zniech´cajàc poten- we cjalnych beneficjentów do sk∏adania wniosków o dofinansowanie wramach poszczególnych dzia∏aƒ SPO, Realizacja pi´ciu dzia∏aƒ priorytetu 3 spotka∏a si´ ograniczajàc tym samym dost´pnoÊç tej pomocy. Po- zdu˝ym zainteresowaniem potencjalnych beneficjennadto nie by∏y doprecyzowane kryteria podmiotowe tów, przy czym najwi´kszym zainteresowaniem cie- . i przedmiotowe udzielania pomocy, co budzi∏o wiele szy∏o si´ Przetwórstwo i rynek rybny. Jedynie OchrowàtpliwoÊci interpretacyjnych istawa∏o na drodze be- na irozwójzasobów wodnych napotka∏o wpoczàtkoneficjentom do pozyskania pomocy, iwreszciel nale˝y wej fazie realizacji na problem wpostaci braku mo˝lizaznaczyç, ˝e niska i niekorzystnie okreÊlona procen- woÊci prefinansowania inwestycji oraz skomplikowatowo wysokoÊç dofinansowania w niecktórych dzia∏a- nych procedur ubiegania si´ odofinansowanie pomoniach równie˝ zniech´ca∏a wnioskodawców do reali- cy. Póêniejsze wprowadzenie systemu prefinansowazacji projektów wramach Programu. nia oraz uproszczeƒ u∏atwiajàcych dost´p do Êrodków finansowych przyczyni∏o si´ jednak do wzrostu zainte- Sytuacja w rozbiciu na osie priorytetowe wyglàda∏a resowania potencjalnych beneficjentów realizacjà tenast´pujàco: rgo typu inwestycji. Ze wzgl´du na wàski zakres przedmiotowy pomocy równie˝ Dzia∏anie 3.5 Rybo∏ówstwo Priorytet 1. Dostosowanie nak∏adu po∏owowego do Êródlàdowe spotka∏o si´ z niedu˝ym zainteresowazasobów . niem beneficjentów. Znalaz∏o to swoje odzwierciedlenie w niewielkiej alokacji Êrodków finansowych prze- Priorytetowym dzia∏aniem SPO by∏o dostosowanie znaczonych na realizacj´ inwestycji w zakresie tego w nak∏adu po∏owowego do zasobów Morza Ba∏tyckiego. dzia∏ania, co w konsekwencji mia∏o ma∏e znaczenie Realizowane dzia∏ania osiàgn´∏y planowane cele wrealizacji priorytetów iza∏o˝eƒ SPO. i przyczyni∏y si´ do 40 % redukcji floty ba∏tyckiej. W ramach tego priorytetu procedury udzielania po- Priorytet 4. Inne dzia∏ania mocy i kryteria jej przyznawania by∏y okreÊlone w miar´ jasno, co wp∏yn´∏o na pomyÊlnà realizacj´ W ramach tego priorytetu za∏o˝ona by∏a realizacja projektów. ¸àcznie na ten cel przeznaczono oko∏o szeÊciu dzia∏aƒ, zktórych najmniejszym zainteresowaw 96mlnEUR iwszystkie Êrodki zosta∏y wykorzystane. niem cieszy∏o si´ Dzia∏anie 4.1. Wynika∏o to ztego, ˝e poczàtkowo niedostosowano zasad udzielania pomo- Priorytet 2. Odnowa imodernizacja floty cy finansowej do przepisów unijnych oraz zaw´˝ony zosta∏ kràg odbiorców kwalifikujàcych si´ do otrzyma- W ramach tego priorytetu wyodr´bnione by∏y dwa nia pomocy, czyli rodziny rybackie igrupa armatorów dzia∏ania, z których Dzia∏anie 2.1. Budowa nowych statków rybackich do 12 m d∏ugoÊci kad∏uba. Po dowstatków nie by∏o w ogóle realizowane z powodu zbyt stosowaniu zasad wdra˝ania dzia∏ania do zaleceƒ Kokrótkiego okresu jaki pozosta∏ na jego wdro˝enie, misji Europejskiej oraz przeprowadzonej promocji, tj. niespe∏na szeÊç miesi´cy, liczàc od dnia akcesji Pol- odnotowano wzrost zainteresowania beneficjentów, ski do Unii Europejskiej. Dzia∏anie to wygas∏o po jednak iloÊç zrealizowanych projektów by∏a niewielka. 31 grudnia 2004r., wzwiàzku zczym nie jest mo˝liwa Z doÊwiadczeƒ wynika, ˝e gdyby nie problemy, które ocena realizacji tego dzia∏ania. pojawi∏y si´ wpoczàtkowej fazie wdra˝ania, to zainteresowanie potencjalnych beneficjentów by∏oby znacz- Drugim z dzia∏aƒ by∏a Modernizacja istniejàcych stat- nie wi´ksze. ków rybackich, która spotka∏a si´ z ograniczonym zainteresowaniem beneficjentów. Wynika∏o to g∏ównie Na problemy napotkali równie˝ beneficjenci realizujàz tego, ˝e potencjalni beneficjenci skupili si´ na Dzia- cy projekty wramach Dzia∏ania 4.3. Zbyt wàsko okreÊ- ∏aniu 1.1. Z∏omowanie statków rybackich, a dodatko- lono wachlarz kategorii kosztów uznawanych za kwaliwo wiàza∏o si´ z tym, ˝e cz´Êç kutrów by∏a moderni- fikowane oraz zbyt nisko, zdaniem beneficjentów, zowana w latach 90. Konstrukcja Dzia∏ania 2.2. zak∏a- oznaczono stopieƒ refundacji poniesionych kosztów da∏a, ˝e pomoc finansowa na modernizacj´ statku (40 %).

l 4. Analiza SWOT Zagro˝enia • stan g∏ównych zasobówp, na których skupia si´ pol- Mocne strony ska flota; • doÊwiadczeni iwykwalifikowani rybacy; • nieefektywna kontrola rybo∏ówstwa; • stosunkowo niski koszt si∏y roboczej; • wysoki poziom k∏usownictwa; • d∏uga tradycja polskiego sektora rybo∏ówstwa, ba- • zanieczyszczenie Êro.dowiska naturalnego; za historyczna; • rosnàcy import tanich, z∏ej jakoÊci produktów ryb- • silna sektorowa baza badawcza; nych zkrajóvw trzecich; • istotny potencja∏ wodny dla rozwoju chowu i ho- • rosnàca konkurencja na rynku UE, szczególnie dowli ryb oraz rybo∏ówstwa Êródlàdowego; wchowie ihodowli ryb; • istniejàcy potencja∏ rynkowy dla ryb i produktów • choroby wchowie ihodowli ryb; o rybnych; • problemy ze znalezieniem w∏asnego wk∏adu na • liczne porty iprzystanie rybackie; wspó∏finansowanie lub prefinansowanie projektów realizowanych w ramach programów funduszy • ró˝norodnoÊç zasobów naturalnych oraz bioró˝nostrukturalnych; rodnoÊç; g • brak wspó∏pracy pomi´dzy partnerami lokalnymi. • flota rybacka przystosowana do prowadzenia zró˝- nicowanej dzia∏alnoÊci po∏owowej. 5. Opis sytuacji Êrodowiskowej S∏abe strony 5.1. Stan Êrodowiska . • przestarza∏a iniewydajna flota rybacka; Âródlàdowe wody powierzchniowe • przestarza∏a infrastruktura wportach iprzystaniach l rybackich lub jej brak; W Polsce powierzchnia wód Êródlàdowych (naturalnych i sztucznych) wynosi oko∏o 550 tys. ha. Stan za- • trudnoÊci w mobilizowaniu zasobócw finansowych sobów wodnych jest okreÊlany przez Êredni odp∏yw niezb´dnych dla inwestycji; roczny, który wynosi dla Polski 62 mld m3 (Êrednia • brak zorganizowanego systemu promocji ryb ipro- z 50-lecia), ale waha si´ w granicach od 48 mld m3 duktów rybnych; (2003 r.) do 80 mld m3(1999 r.). Polska znajduje si´ na r20 miejscu w Europie, a pod wzgl´dem wody odp∏y- • ma∏a atrakcyjnoÊç zawodu rybaka; wajàcej do morza wprzeliczeniu na 1 km2powierzchni na 22 miejscu. Odp∏yw wody z terenu kraju nast´- • ma∏e zró˝nicowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej na terenach rybackich; . puje zasadniczo poprzez dwie g∏ówne zlewnie rzek Wis∏y iOdry do Morza Ba∏tyckiego. • brak dost´pnoÊci ryb dla przetwórstwa wciàgu ca- ∏ego roku; w W odniesieniu do wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej jakoÊç wód wrzekach jest nadal niezadowala- • przestarza∏e wyposa˝enie niektórych zak∏adów jàca, ale ztendencjà do poprawy. Do najwy˝szej, Iklaprzetwórczych, niespe∏niajàce norm UE; sy czystoÊci, zaklasyfikowanych zosta∏o jedynie 7 % • s∏aba sieç dystrybucyjna produktów rybnych; badanych wód. 40 % wód ma IIIklas´ czystoÊci, oko∏o 34 % wód nale˝y do IIklasy czystoÊci. Z∏ych jakoÊcio- • s∏aba organizacja sektora ijego przedstawicieli; wo wód jest oko∏o 20 %, jednak ich iloÊç zmniejsza w si´. JakoÊç wód wjeziorach jest zró˝nicowana. Prawie • niski poziom zró˝nicowania gatunków wchowie ryb. 50 % polskich jezior zosta∏o zaklasyfikowanych do II klasy czystoÊci, jedynie 3,3 % wód badanych jezior Szanse nale˝y do najwy˝szej, I klasy czystoÊci. Jednak a˝ • flota rybacka wymagajàca restrukturyzacji imoder- 16,4 % jezior ma wody pozaklasowe. Wi´kszoÊç wód nizacji; jeziorowych, w tym zw∏aszcza jeziora bezodp∏ywowe, w• niski poziom spo˝ycia ryb iproduktów rybnych; mo˝na uznaç za zagro˝one przyÊpieszonà eutrofizacjà powodowanà czynnikami antropogenicznymi. • mo˝liwoÊç rozwoju rybo∏ówstwa zwiàzanego zrosnàcym zapotrzebowaniem na wypoczynek irekrea- Wody morskie cj´; • potencja∏ rynkowy dla nowych gatunków iinnowa- Ba∏tyk jest akwenem bardzo p∏ytkim, oÊredniej g∏´bocyjnych produktów rybnych; koÊci 52 m i powierzchni 377,4 tys. km2, zlewisko ma powierzchni´ czterokrotnie wi´kszà, tj. 1,72 mln km2. • modernizacja portów rybackich, przystani i miejsc Powierzchnia polskich obszarów morskich wynosi wy∏adunku jako potencja∏ dla rozwoju turystyki; 32,4tys. km2. Ba∏tyk to morze Êródlàdowe, ∏àczàce si´ z sàsiednim Morzem Pó∏nocnym wàskimi i p∏ytkimi • potencja∏ rozwojowy produkcji ryb s∏odkowodnych cieÊninami, które utrudniajà dop∏yw s∏onych wód izró˝nicowania wkierunku nowych gatunków; oceanicznych do Ba∏tyku oraz odp∏yw wód Ba∏tyku na • poprawa kana∏ów dystrybucji i systemów logi- obszar Morza Pó∏nocnego. Ze wzgl´du na niskie zasostycznych. lenie jest ono wyjàtkowo ubogie biologicznie. Naj-

l wa˝niejsze znaczenie gospodarcze odgrywajà 4 ga- W Polsce wyznaczono dotychczas 107 (72 w 2004 r., tunki: dorsz, Êledê, szprot i∏osoÊ. Brak wlewów zMo- 35 oczekuje na zatwierdzenie) obszarów specjalnej p rza Pó∏nocnego izmniejszajàce si´ zasolenie powodu- ochrony ptaków OSOP (w tym 2 obszary morskie), jà spadek wielkoÊci zasobów tych ryb. Przyczynia si´ obejmujàcych obszar oko∏o 11,8 % powierzchni kraju do tego równie˝ nieracjonalna eksploatacja zasobów. (3686tys. ha) oraz 286 specjalnych obszarów ochrony siedlisk SOOS (2 obszary morskie), obejmujàcych ob- Rozwój transportu morskiego spowodowa∏ pojawie- szar oko∏o 5,1 % powierzchni kraju (1586 tys. ha). nie si´ w Ba∏tyku oko∏o 60 gatunków roÊlin i zwierzàt ¸àcznie utworzono 39.3 obszary Natura 20005), z któ- (szczególnie ryb i ma∏˝y). Powodujà one zagro˝enie rych 9 obszarów, specjalnej ochrony ptaków i obszarównowagi biologicznej i majà wp∏yw na gatunki en- rów specjalnej ochrony siedlisk, ma pokrywajàce si´ v dogeniczne. granice. Obszary chronione W ramach sieci Natura 2000 wyznaczono dotychczas tak˝e 3 obszary morskie wramach specjalnej ochrony Istotnym elementem ochrony Êrodowiska jest ochro- ptakówo (przybrze˝ne wody Ba∏tyku, ¸awica S∏upska na fauny i flory wodnej. Celowi temu s∏u˝yç b´dzie oraz Zatoka Pomorska) oraz 2 obszary ochrony siedustanowienie europejskiej sieci Natura 2000. Inicjaty- lisk. wa ta pomo˝e w zachowaniu bioró˝norodnoÊci ptactwa, roÊlinnoÊci i zwierzàt oraz wyeliminowaniu za- Rozmieszczenie obszarów Natura 2000 na terenie Polgro˝eƒ wynikajàcych zintensywnej hodowli ryb. gski obrazuje poni˝sza mapa (stan na lipiec 2007 r.). . l c r . w èród∏o: Ministerstwo Ârodowiska

l 5.2. Informacje o procedurze przeprowadzenia i kon- 5.3. Analiza iocena skutków Êrodowiskowych sultacji Strategicznej Oceny Ârodowiskowej p Wprognozie stwierdzono, ˝e wPolsce realizacja Stra- Obowiàzek przeprowadzenia prognozy oddzia∏ywania tegii Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013 b´dzie mieç na Êrodowisko Programu Operacyjnego i Strategii generalnie pozytywne skutki dla Êrodowiska. Warun- Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013 wynika z dyrekty- kiem osiàgni´cia dodatniego bilansu korzyÊci i koszwy 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady tów Êrodowiskowych b´dzie zapewnienie przez Instyz dnia 27 czerwca 2001 r. (Dz. Urz. WE L 197 tucj´ Wdra˝ajàcà oraz. przysz∏ych beneficjentów, ˝e z21.07.2001, str.30; Dz.Urz. UE Polskie wydanie spe- wyra˝one w analizowanych dokumentach postulaty cjalne, rozdz. 15, t. 6, str.157) wsprawie oceny wp∏y- zrównowa˝onego rozwoju sektora oraz proekologiczv wu niektórych planów i programów na Êrodowisko ne kryteria wyboru projektów b´dà stosowane konse- (tzw. dyrektywa SEA — Strategic Environmental As- kwentnie ibez wyjàtków. sessment). Inwestycje, w tym zw∏aszcza inwestycje budowlane, W krajowym prawodawstwie taki obowiàzek na∏o˝o- które otraktowane sà w polskim prawie jako przedsi´- ny jest przez ustaw´ z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo wzi´cia mogàce znaczàco oddzia∏ywaç na Êrodowiochrony Êrodowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, sko, stanowià tylko cz´Êç dzia∏aƒ przewidywanych do z póên. zm.) — art. 40 nak∏adajàcy obowiàzek Post´- realizacji w ramach Programu Operacyjnego. Pozospowania wsprawie oceny oddzia∏ywania na Êrodowi- ta∏e majà charakter przedsi´wzi´ç technicznych, syssko skutków realizacji planów iprogramów. gtemowo-instytucjonalnych czy ekonomiczno-spo∏ecznych. Wwi´kszoÊci przypadków mo˝liwe jest poszuki- Celem przeprowadzenia prognozy oddzia∏ywania na wanie i wybór lokalizacji, która gwarantuje najmniej- Êrodowisko SRR oraz Programu Operacyjnego by∏a sze straty Êrodowiskowe. Z przeprowadzonej analizy ocena i analiza stanu Êrodowiska na obszarach obj´- wynika, ˝e oddzia∏ywanie na Êrodowisko wi´kszoÊci tych przewidywanym znaczàcym oddzia∏ywaniem po- zamierzeƒ mo˝liwych do realizacji w ramach Progra- . stanowieƒ projektowanych dokumentów. Kolejnym mu Operacyjnego nie b´dzie powodowaç znaczàcych zamierzeniem by∏a równie˝ szczegó∏owa analiza po- skutków Êrodowiskowych. tencjalnych wp∏ywów na Êrodowisko wywol∏anych wdra˝aniem zadaƒ zaplanowanych w tych dokumen- Bioràc pod uwag´ skal´ irodzaje planowanych zamietach, jak równie˝ zmian istniejàcego stacnu Êrodowiska rzeƒ mo˝na stwierdziç, ˝e dzia∏ania te nie powinny w przypadku braku realizacji SRR i Programu Opera- wywo∏ywaç dajàcych si´ zmierzyç skutków transgracyjnego. Celem by∏a tak˝e analiza i ocena zgodnoÊci nicznych, które zgodnie z obowiàzujàcym prawem zapisów sformu∏owanych w SRR i Programie Opera- mi´dzynarodowym wymaga∏yby konsultacji zkrajami cyjnym z wymogami i celami innych dokumentów nara˝onymi. strategicznych, wtym wià˝àcych rPolsk´ konwencjach itraktatach mi´dzynarodowych. Rybo∏ówstwo by∏o, jest inadal mo˝e byç bardzo istotnym czynnikiem nadmiernej eksploatacji Êrodowiska, Sporzàdzony projekt prognoz.y oddzia∏ywania na Êro- g∏ównie ze wzgl´du na wyst´pujàce wprzesz∏oÊci zjadowisko, wraz z nietechnicznym streszczeniem, pod- wisko prze∏owienia zasobów gatunków przemys∏odany zosta∏ w dniach 30 lipca — 21 sierpnia 2007 ro- wych. Po∏owy (nie b´dàc gatunkowo selektywnymi) w ku konsultacjom spo∏ecznym. Projekt prognozy, wraz oddzia∏ujà jako czynnik wysoce destrukcyjny tak˝e na ze szczegó∏owà informacjà o rozpocz´ciu konsultacji gatunki rzadkie, zagro˝one iÊciÊle chronione. spo∏ecznych oraz warunkach zg∏aszania uwag, zamieszczono na stronie internetowej Ministerstwa Rybo∏ówstwo Êródlàdowe wià˝e si´ z ryzykiem nad- Gospodarki Morskiej. Ponadto informacja okonsulta- miernej eksploatacji zasobów ryb iskorupiaków s∏odcjach zosta∏a rozes∏ana do przedstawicieli Êrodowiska kowodnych. Szereg dodatkowych oddzia∏ywaƒ na rybackwiego. Papierowà wersj´ projektu udost´pniono Êrodowisko ma miejsce w przypadku wykorzystywazainteresowanym do wglàdu w budynku minister- nia do intensywnej hodowli naturalnych i sztuczstwa, aoprócz tego przes∏ana zosta∏a do zaopiniowa- nych akwenów wodnych. Mowa tu o zanieczyszczania przez odpowiednie organy paƒstwowe do spraw niu atmosfery oraz zanieczyszczaniu wód mi´dzy in- Êrodowiska. nymi substancjami eutrofizujàcymi, odpadach, przekszta∏ceniu powierzchni ziemi, ha∏asie, zaburzeniu G∏ówny Inspektor Sanitarny nie zg∏osi∏ uwag do pro- stosunków wodnych, zmianie warunków mikroklimawjektu prognozy, natomiast Minister Ârodowiska prze- tycznych, przerwaniu po∏àczeƒ przyrodniczych, frags∏a∏ swojà opini´, w której zawar∏ szereg uwag do mentacji przestrzeni, zmianie lokalnej struktury gatunwspomnianego projektu. kowej.

l Wykres 5. Wp∏yw sumaryczny oddzia∏ywania na Êrodowisko Programu Operacyjnego „Zrównowa˝ony rozwój sektora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013” p . v o g . l c WZ— wzmacniajàce, KR — korzystne, PK — potencjalnie korzystne, NE — neutralne, PN — potencjalnie negatywne, r NH — niekorzystne/hamujàce, KF — konflikt. . 5.4. Wnioski irekomendacje kryteria, w szczególnoÊci nie powodowaç zagro˝enia w gatunków lub siedlisk b´dàcych na danym obszarze Wprognozie stwierdzono, ˝e realizacja celów ipriory- przedmiotem ochrony. Poniewa˝ rybo∏ówstwo korzystetów Programu Operacyjnego, wzakresie iprzy uwa- ta z zasobów przyrody o˝ywionej i aktywnie wp∏ywa runkowaniach okreÊlonych w tych dokumentach, po- na jej kszta∏t, potencjalne oddzia∏ywania wtym zakrewinna prowadziç do ograniczenia szeroko poj´tych sie nale˝y uznaç za szczególnie istotne. skutków Êrodowiskowych. Za szczególnie istotny nale- ˝y uznaç deklarowany w obu dokumentach zamiar JednoczeÊnie wskazano, ˝e jakkolwiek wystàpienie ukierunwkowania sektora rybo∏ówstwa, zarówno na obró˝norodnych skutków Êrodowiskowych wydaje si´ szarze morskim, jak ina wodach Êródlàdowych, na rew zwiàzku z realizacjà SRR i Programu Operacyjnego alizacj´ wpraktyce codziennej zasady zrównowa˝onenieuchronne, to jednak ich zasi´g obszarowy b´dzie go gospodarowania zasobami. Jest to zdecydowanie stosunkowo niewielki. Przede wszystkim dotyczy to pozytywny i wart szerokiego wsparcia wymiar stratezmian jakoÊci wody, form i intensywnoÊci u˝ytkowagii rozwoju rybo∏ówstwa wPolsce na najbli˝sze lata. nia stawów oraz wód Êródlàdowych wykorzystywanych do hodowli ryb iod∏owów gospodarczych, atakwW skali lokalnej, a do pewnego stopnia tak˝e global- ˝e przekszta∏ceƒ krajobrazu w ich bezpoÊrednim sànej, uwidocznià si´ pewne negatywne skutki Êrodowisiedztwie. Poprzez zmniejszenie presji, skutki dla Êroskowe. Wi´kszoÊç znich wydaje si´ mo˝liwa do zaakdowiska morskiego powinny mieç generalnie pozyceptowania jako nieuniknione koszty Êrodowiskowe tywny wymiar. ludzkiej aktywnoÊci gospodarczej. Wniektórych przypadkach konieczne b´dzie jednak, przed ostatecznym Podsumowujàc, mo˝na oczekiwaç nast´pujàcych zatwierdzeniem wniosku do realizacji, okreÊlenie adezmian wÊrodowisku: kwatnych i kompleksowych dzia∏aƒ ograniczajàcych oddzia∏ywania, a tam gdzie to konieczne równie˝ kompensujàcych spowodowane szkody. Dotyczy to Wp∏yw negatywny wszczególnoÊci zamierzeƒ, które proponowane b´dà • nowe êród∏a zanieczyszczeƒ, przede wszystkim do realizacji na obszarach obj´tych Europejskà Siecià Êcieków iodpadów organicznych; Ekologicznà Natura 2000. Prowadzenie i podejmowanie nowej dzia∏alnoÊci gospodarczej na tych terenach • przyÊpieszona eutrofizacja wód intensywnie wykonie jest zabronione, ale musi ona spe∏niaç okreÊlone rzystywanych do celów chowu ihodowli;

l • zmiana stosunków wodnych (podtopienia w przy- ciç na zminimalizowanie negatywnych oddzia∏ywaƒ zipadku budowy irozbudowy stawów hodowlanych); dentyfikowanych podczas dotychczasowej eksploatap cji. Wodniesieniu do rozbudowy, modernizacji lub re- • zmiany struktury zagospodarowania przestrzeni stytucji obiektów hodowli ryb Êródlàdowych koniecz- (ka˝dy przypadek budowy obiektów kubaturowych); ne b´dzie tak˝e analizowanie ukszta∏towanych dotych- • fragmentacja przestrzeni i tworzenie barier prze- czas warunków siedliskowych, w szczególnoÊci ich strzennych, w tym barier dla migracji zwierzàt znaczenia dla funkcjonowania sieci Natura 2000. Wa˝- (w przypadku obiektów hydrotechnicznych i wiel- nym instrumentem oc.hrony siedlisk i gatunków dla ko-powierzchniowych stawów hodowlanych); których utworzono system obszarów Natura 2000 b´- dà plany ich zabezpieczania. Dzia∏ania w obr´bie por- • zmiana struktury gatunkowej, zaburzenia ∏aƒcucha v tów morskich z wyprzedzeniem wymagajà przeanalitroficznego. zowania wymagaƒ ochrony obszarów sieci Natura2000, wszczególnoÊci ich spójnoÊci. Najwi´ksze za- Wp∏yw pozytywny gro˝enie dla tych obszarów mogà bowiem powodo- • zmniejszenie iloÊci Êcieków odprowadzanych bez- waç porojekty realizowane w obr´bie morskich wód poÊrednio do morza; przybrze˝nych oraz na styku zakwenami portowymi. • poprawa efektywnoÊci wykorzystania energii i za- Projekty wspó∏finansowane przez Program Operacyjsobów; ny b´dà w pe∏ni respektowa∏y postanowienia dyrektyw o ocenie wp∏ywu na Êrodowisko, siedliskowej • lepsza selektywnoÊç po∏owów, ograniczenie strat; g iptasiej. B´dà stosowane odpowiednie kryteria oceny • zwi´kszona retencja wody; na etapie wyboru projektów tak, aby zapewniç, ˝e sà one zgodne zwy˝ej wymienionymi dyrektywami. Nie • odtworzenie i poprawa stanu zdewastowanych b´dzie dozwolone wspó∏finansowanie projektów obiektów; wp∏ywajàcych na potencjalne obszary Natura 2000 • dywersyfikacja êróde∏ ˝ywnoÊci, zmniejszenie .pre- (tj. obszary, które w opinii Komisji powinny byç wysji na intensyfikacj´ produkcji w innych sektorach znaczone w dniu 1 maja 2004 r., ale nie zosta∏y przez rolnictwa iprzemys∏u ˝ywnoÊciowego. Polsk´ wyznaczone). l Autorzy prognozy jednoznacznie wskazujà, ˝e zagro- Majàc na uwadze du˝y zasi´g oraz wwi´kszoÊci przyc ˝enie negatywnym oddzia∏ywaniem na Êrodowisko padków nieodwracalny charakter przekszta∏ceƒ Êromo˝e objàç jedynie stosunkowo niewielki obszar kra- dowiska podczas realizacji analizowanych inwestycji, ju, jednak rezygnacja z realizacji Programu Operacyj- zaleca si´ zastosowanie przyjaznych dla Êrodowiska nego spowodowa∏aby przede wszystkim niewykona- rozwiàzaƒ technicznych. Wa˝ne jest równie˝ zabezpienie zobowiàzaƒ akcesyjnych w zarkresie ochrony Êro- czenie techniczne sprz´tu iplacu budowy. Wprzypaddowiska igospodarki rybackiej. Skutkiem tego by∏aby ku, gdy ca∏kowite unikni´cie danego oddzia∏ywania daleko idàca degradacja ekonomiczna ispo∏eczna ob- jest niemo˝liwe, nale˝y dokonaç kompensacji przyszarów zwiàzanych z rybo∏ówstwem morskim, niosà- rodniczej. . ca za sobà tak˝e negatywne skutki Êrodowiskowe. Autorzy prognozy wierzà, ˝e konsekwentna realizacja JednoczeÊnie spowolnieniu uleg∏by nieuchronny rozoraz wdra˝anie podczas wyboru i realizacji projektów wój sektora rybacwtwa Êródlàdowego, które odpowiedmogà w krótkim czasie doprowadziç do g∏´bokiego nio prowadzone mo˝e byç trwa∏ym czynnikiem rówprzeobra˝enia sektora iuczynienia zniego jednej znajnowa˝enia skutków Êrodowiskowych i zapewnienia bardziej „przyjaznych Êrodowisku” ga∏´zi polskiej gosbezpieczeƒstwa ˝ywnoÊciowego kraju. podarki, zapewniajàcej jednoczeÊnie pokrycie nawet bardzo wyrafinowanych potrzeb konsumpcyjnych. 5.5. Zalecenia realizacyjne Ponadto cele SRR oraz Programu Operacyjnego sà Realizawcja ka˝dego z celów Programu Operacyjnego tak˝e spójne zpodstawowymi zasadami Wspólnej Pomo˝e powodowaç oddzia∏ywania na Êrodowisko. lityki Rybackiej Unii Europejskiej, krajowymi doku- O ile wi´kszoÊç proponowanych dzia∏aƒ b´dzie mieç mentami programowymi oraz zwiàzanymi z nimi akpozytywne konsekwencje Êrodowiskowe, to cz´Êç tami prawnymi. znich mo˝e mieç skutki negatywne, dlatego ka˝dorazowo wtego typu przypadkach konieczne b´dzie ana- Oddzia∏ywanie na Êrodowisko podzielono ogólnie na lizowanie sposobów i mo˝liwoÊci ograniczenia tych wp∏ywy bezpoÊrednie ipoÊrednie oraz korzystne iniew niekorzystnych oddzia∏ywaƒ, a tak˝e szukanie sposo- korzystne. bów rekompensowania poniesionych strat. Negatywny wp∏yw dzia∏aƒ realizowanych w ramach Podstawowym sposobem minimalizacji negatywnego Programu Operacyjnego dotyczy w szczególnoÊci taoddzia∏ywania na Êrodowisko jest dokonywanie wy- kich inwestycji jak budowa i rozbudowa infrastruktuboru najmniej konfliktowych lokalizacji inwestycji, ry portowej, obiektów przetwórstwa ryb i odpadów gdy˝ skala wywo∏ywanych przez nie przekszta∏ceƒ Êro- rybnych. dowiska zale˝eç b´dzie w znacznym stopniu od lokalnych uwarunkowaƒ. Konieczne jest uwzgl´dnianie za- 5.6. Sposób wykorzystania rekomendacji zawartych pisów dokumentów powstajàcych wramach systemu w Prognozie oraz sugestii Ministra Ârodowiska planowania i programowania rozwoju na wszystkich oraz G∏ównego Inspektora Sanitarnego w Proszczeblach: wojewódzkim, powiatowym igminnym. gramie Operacyjnym W przypadku inwestycji polegajàcej na przebudowie • Wramach konsultacji spo∏ecznych nie wp∏yn´∏y uwaistniejàcych obiektów, szczególnà uwag´ nale˝y zwró- gi ze strony podmiotów spo∏eczno-gospodarczych.

l wÊródlàdowym obwodzie rybackim. Za∏o˝enia planu • egzekwowanie przepisów dotyczàcych rybo∏ówzrównowa˝onego korzystania ze Êródlàdowych zaso- stwa morskiego iorganizacji rynku; p bów ryb uwa˝a si´ za wià˝àce, je˝eli zosta∏y zatwierdzone przez jednostk´ naukowà upowa˝nionà przez • wydawanie licencji po∏owowych i specjalnych zeministra w∏aÊciwego do spraw rybo∏ówstwa. zwoleƒ po∏owowych; • nadzorowanie okr´gowych inspektoratów rybo∏ów- Dane statystyczne dotyczàce ochrony Êrodowiska oraz rybactwa, zawierane w rocznikach statystycz- stwa morskiego; . nych, wykorzystywane b´dà do okresowego monito- • zarzàdzanie rejestrem statków rybackich; rowania stanu Êrodowiska zwiàzanego zsektorem ryv backim. • nadzorowanie Centrum Monitorowania Rybo∏ówstwa. 6. Równouprawnienie p∏ci Cz´Êcià Departamentu Rybo∏ówstwa jest Centrum Mo- Poprzez EFR paƒstwa cz∏onkowskie zapewnià równonitoroowania Rybo∏ówstwa (CMR) z siedzibà w Gdyni, uprawnienie m´˝czyzn ikobiet oraz przestrzeganie zaktóre podlega bezpoÊrednio Departamentowi Rybosady równych szans. ∏ówstwa. G∏ówne zadania CMR to: Wspólnotowa strategia równoÊci szans m´˝czyzn iko- • zarzàdzanie satelitarnym systemem monitoringu biet ma pi´ç celów: gjednostek rybackich (VMS); • równoÊç ekonomiczna; • zbieranie informacji o po∏owach i pierwszej sprze- • równy udzia∏ wprocesach decyzyjnych; da˝y dla Systemu Informacji Rybo∏ówstwa Morskiego (SIRM); • równoÊç spo∏eczna; . • przygotowywanie sprawozdaƒ dla instytucji euro- • równoÊç obywatelska; pejskich imi´dzynarodowych organizacji rybackich. • zmiana tradycyjnych ról iobalenie stereotyplów do- Okr´gowe inspektoraty rybo∏ówstwa morskiego tyczàcych p∏ci. (OIRM) odpowiedzialne sà za egzekwowanie w∏aÊcic G∏ównymi instrumentami osiàgni´cia tych celów sà: wych przepisów dotyczàcych rybo∏ówstwa. Podlegajà one ministrowi w∏aÊciwemu do spraw rybo∏ówstwa. • wdra˝anie planów równouprawnienia p∏ci; Okr´gowe inspektoraty rybo∏ówstwa morskiego zlokalizowane sà wGdyni, S∏upsku iSzczecinie. • w∏àczanie równoÊci szans we wszystkie programy r wspólnotowe. CzynnoÊci kontrolne wykonywane sà przy u˝yciu 5 statków kontrolnych i 8 ∏odzi patrolowych. Okr´go- Zarówno polska Konstytucja (art. 33), jak i inne akty . we inspektoraty rybo∏ówstwa morskiego zatrudniajà krajowe, potwierdzajà równoÊç szans wszystkich obyobecnie 108 inspektorów, w∏àczajàc wto 46 inspektowateli. W2003r. sektor rybacki zatrudnia∏ 19 923 osorów terenowych, którzy majà swoje siedziby w14 porby, wtym oko∏o 4w9 % kobiet (êród∏o: Eurostat). Rybotach na Wybrze˝u. Istnieje wyraêna potrzeba moderni- ∏ówstwo wydaje si´ byç wznacznym stopniu zaj´ciem zacji i zwi´kszenia Êrodków kontrolnych, rozwoju zatradycyjnie m´skim. Kobiety obecne sà g∏ównie sobów ludzkich, a tak˝e poprawy kwalifikacji i stanu w przemyÊle przetwórczym i marketingu. Przewa˝ajà wiedzy personelu przez szkolenia. winstytucjach badawczych inaukowych. IV. STRATEGIA NA POZIOMIE PROGRAMU OPERA- Program Operacyjny rybactwa oraz chowu i hodowli ryb stawra∏ si´ b´dzie promowaç równoÊç szans m´˝- CYJNEGO WED¸UG SKUTKÓW I WSKAèNIKÓW REALIZACJI. KALENDARZ ICELE POÂREDNIE czyzn ikobiet. Strategia zaproponowana dla polskiego Programu Zw∏aszcza Lokalne Grupy Rybackie, ustanawiane Operacyjnego zosta∏a przygotowana na podstawie w ramach osi 4, b´dà stara∏y si´ osiàgnàç równowa- 4kluczowych elementów: g´ p∏ci wÊród swych cz∏onków oraz zapewniç reprew zentacj´ m∏odzie˝y. • celów Strategii Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013, przyj´tej przez Polsk´ w2007r. inast´pnie dostoso- 7. Organizacja kontroli dzia∏alnoÊci po∏owowej wanej wpaêdzierniku 2008r.; Departament Rybo∏ówstwa, zarzàdzajàc ˝ywymi zaso- • celów okreÊlonych w art. 4 rozporzàdzenia Rady bami morza, prowadzi nadzór nad kontrolowaniem (WE) nr1198/2006; przestrzegania przepisów dotyczàcych rybo∏ówstwa morskiego, wspó∏pracuje ze s∏u˝bami kontrolnymi KE • zawartoÊci Planu Restrukturyzacji Floty Ba∏tyckiej i wspó∏uczestniczy w przygotowywaniu aktów praw- i projektu Planu Dostosowania Nak∏adu Po∏owonych zwiàzanych z dzia∏alnoÊcià kontrolnà w dziedzi- wego; nie rybo∏ówstwa. • analizy SWOT dokonanej przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà. Wzakresie obowiàzków kontrolnych Departament odpowiada wszczególnoÊci za: Ocena ex ante, przedstawiona w rozdziale 5, oceni∏a • ochron´ ˝ywych zasobów morskich; spójnoÊç celów ustanowionych na poziomie Progra-

l mu Operacyjnego z SRR i rozporzàdzeniem Rady Za pomocà poni˝szych wskaêników oddzia∏ywania (WE) nr1198/2006. mo˝na zmierzyç stopieƒ realizacji wizji strategicznej: p • wzrost konkurencyjnoÊci sektora (zwi´kszona war- 1. Ogólne cele Programu Operacyjnego: strategiczna toÊç dodana lub zwi´kszona wydajnoÊç); wizja sektora rybackiego wPolsce • iloÊç miejsc pracy utworzonych lub utrzymanych Zgodnie ze Strategià Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013 w sektorze podstawowym (flota rybacka, chów strategiczna wizjasektora opiera si´ na zasadzie zrów- . i hodowla ryb oraz rybo∏ówstwo Êródlàdowe), jak nowa˝onego rozwoju polskiego sektora rybackiego, równie˝ wprzemyÊle przetwórczym ina obszarach dlatego te˝ ogólnym celem Programu Operacyjnego zale˝nych odv rybactwa; jest stworzenie, poprzez zrównowa˝onà eksploatacj´ zasobów, konkurencyjnego, nowoczesnego i dyna- • dostosowanie potencja∏u po∏owowego dorsza jako micznego sektora rybackiego. wk∏ad wzrównowa˝enie sektora.

w w

.tamehcs yzs˝inop ejuzarbo imywo∏ógezczs imalec uinanokyw ogej imycà˝u∏s ez ogenlógo ulec kezàiwZ l p . v o g . l c r . w w w

l 2.1. Cel ogólny 1. Poprawa konkurencyjnoÊci i zrów- • rozwój nowych dzia∏alnoÊci (hodowla ocharakterze nowa˝enia podstawowego sektora rybackiego proekologicznym itd.); p • modernizacja sektora, nowe technologie; Przez „podstawowy sektor rybacki” rozumie si´ produkcj´ ryb jako produktu podstawowego, w∏àczajàc • rekultywacja stawów rybnych. w to w niektórych przypadkach pierwszy etap przetworzenia po z∏owieniu ryb. Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: . Przetwórstwo uj´te jest w ramach wsparcia obrotu, Ârodek 2.1. Inwestycje wchów ihodowl´ ryb; przedstawionego w obr´bie celu ogólnego 2, ponie- Ârodek 2.2. Dzia∏ania wodno-Êrodowiskowe; wa˝ jest on ukierunkowany g∏ównie na ulepszenie v produktów wcelu spe∏nienia oczekiwaƒ rynku. Ârodek 2.3. Wsparcie na rzecz zdrowia publicznego; Ârodek 2.4. Wsparcie na rzecz zdrowia zwierzàt; Poni˝sze trzy cele szczegó∏owe wspierajà osiàgni´cie celu ogólnego 1. Ârodek 2.5. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe; o Ârodek 2.6. Inwestycje wprzetwórstwo iobrót; 2.1.1. Dostosowanie polskiej floty ba∏tyckiej do dost´pnych zasobów wraz z towarzyszàcymi Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; dzia∏aniami spo∏eczno-ekonomicznymi Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej; Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: gÂrodek 3.4. Rozwój nowych rynków i kampanie pro- • dostosowanie wielkoÊci imodernizacja floty rybac- mocyjne; kiej; Ârodek 3.5. Projekty pilota˝owe. • poprawa warunków pracy, bezpieczeƒstwa ihigieny; 2.1.3. Poprawa infrastruktury w portach, przysta- . • poprawa kwalifikacji zawodowych w sektorze ry- niach imiejscach wy∏adunku backim idywersyfikacja dzia∏alnoÊci; Intencjà tego celu szczegó∏owego jest modernizacja l • lepsza jakoÊç produktów pochodzàcych zpo∏owów portów, przystani i miejsc wy∏adunku w celu zapewfloty morskiej. nienia dostaw produktów lepszej jakoÊci oraz poprac wa warunków pracy, bezpieczeƒstwa i higieny pra- Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: cowników zatrudnionych wsektorze rybackim. Ârodek 1.1. Pomoc publiczna z tytu∏u trwa∏ego za- Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: przestania dzia∏alnoÊci po∏owowej; r • wzrost wydajnoÊci polskiej floty i przedsi´biorstw Ârodek 1.2. Pomoc publiczna z tytu∏u tymczasowego rybackich; zaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej; . • ulepszony obrót produktami rybnymi; Ârodek 1.3. Inwestycje na statkach rybackich i selektywnoÊç; • poprawa warunków pracy, bezpieczeƒstwa ihigieny; Ârodek 1.4. Rybo∏ w ówstwo przybrze˝ne; • poprawa poziomu kontroli iwarunków wy∏adunku. Ârodek 1.5. Rekompensaty spo∏eczno-gospodarcze Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: wcelu zarzàdzania flotà rybackà; Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; Ârodek 3.3. Porty rybackie, miejsca wy∏adunku iprzy- Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej; stanie. w Ârodek 3.3. Porty rybackie, miejsca wy∏adunku iprzy- 2.2. Cel ogólny 2. Zwi´kszenie i rozwój potencja∏u stanie; rynkowego sektora rybackiego Ârodek 3.5. Projekty pilota˝owe; Rozwój rynku produktów rybo∏ówstwa wspierany b´- Ârodek 3.6. Modyfikacja wcelu zmiany przeznaczenia dzie przez Êrodki koncentrujàce si´ na przetwórstwie w statków rybackich. produktów i ich wprowadzaniu do obrotu. W celu zwi´kszenia udzia∏u rynkowego produktów rybnych 2.1.2. Zapewnienie zrównowa˝onego rozwoju wcho- nale˝y poprawiç jakoÊç produktów rybnych (dystrywie ihodowli ryb oraz rybo∏ówstwie Êródlàdo- bucja produktów podstawowych) iuruchomiç kampawym nie promocyjne. Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: Poni˝sze cele szczegó∏owe wspierajà realizacj´ celu • poprawa jakoÊci produktów rybo∏ówstwa Êródlà- ogólnego 2: dowego ihodowli ryb; 2.2.1. Wsparcie ulepszenia i modernizacji przemys∏u • dostarczanie na rynek gatunków o dobrych per- przetwórczego spektywach rynkowych; Wsparcie przemys∏u przetwórczego powinno prowa- • dostosowanie sektora do oczekiwaƒ rynku: gatundziç do nast´pujàcych wyników: ki, ceny, kontrola jakoÊci, mo˝liwoÊç przeÊledzenia pochodzenia itd.; • rozwój nowych produktów;

l • wzrost udzia∏u rynkowego produktów przetworzo- poprawy stanu Êrodowiska, propagowania dywersyfinych; kacji dzia∏alnoÊci oraz poprawy warunków ijakoÊci ˝yp cia lokalnych spo∏ecznoÊci. • poprawa jakoÊci produktów — Êwie˝ych, mro˝onych iprzetworzonych; Cele szczegó∏owe wspierajàce realizacj´ celu ogólne- • modernizacja i ulepszenie obiektów zwiàzanych go 3: zprzetwórstwem ryb; 2.3.1. Poprawa ochrony irozwój fauny iflory wodnej . • restrukturyzacja i tworzenie organizacji producentów, które lepiej b´dà reprezentowa∏y interesy za- Istnieje potrzeba ochrony i wzbogacania bogatego anga˝owanych stron. dziedzictwa Êrovdowiskowego Polski, istniejàcej ró˝norodnoÊci biologicznej polskiego Êrodowiska wodnego Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: ilicznych obszarów Natura 2000. Ârodek 2.6. Inwestycje wprzetwórstwo iobrót; Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne. o • poprawa stanu Êrodowiska wodnego; 2.2.2. Zapewnienie poda˝y i obrót produktami rybnymi • budowa sta∏ych lub ruchomych urzàdzeƒ, umo˝liwiajàcych w´drówk´ ryb Êrodowiskowych; Istnieje koniecznoÊç lepszego dostosowania produktów rybo∏ówstwa do potrzeb i wymagaƒ konsumen- g• rekultywacja wód Êródlàdowych; tów, atak˝e umo˝liwienie Êledzenia ich pochodzenia. • lepsze zarzàdzanie niektórymi gatunkami (w´gorz, troç, ∏osoÊ itd.). Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: • lepsza przejrzystoÊç rynku istruktury cen; Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: . • korzystniejsze ceny, zarówno dla rybaków, jak Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej. ikonsumentów; l • zapewnienie mo˝liwoÊci Êledzenia pochodzenia 2.3.2. Wsparcie ustanawiania Lokalnych Grup Rybacproduktów ipoprawa ich jakoÊci. kich oraz tworzenie i wdra˝anie Lokalnych c Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia tego celu: Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: Ârodek 2.6. Inwestycje wprzetwórstwo iobrót; • na obszarach zale˝nych od rybactwa ustanowione Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; rzostanà Lokalne Grupy Rybackie przy wykorzysta- Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków i kampanie pro- niu na tyle, na ile to mo˝liwe istniejàcych struktur mocyjne; ipodejÊcia Leader; . Ârodek 5.1. Pomoc techniczna. • lokalne Grupy Rybackie przygotujà Lokalne Strategie Rozwoju Obszarów Rybackich; 2.2.3. Wzrost spo˝wycia produktów rybnych wPolsce • ustanowione zostanà partnerstwa prywatno-pu- Zwi´kszeniu poziomu spo˝ycia produktów rybnych bliczne w celu przygotowania i wdro˝enia Lokals∏u˝yç b´dzie wytwarzanie nowych produktów lepiej nych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich. dostosowanych do potrzeb rynku, jak równie˝ prowadzenie szeroko zakrojonych kampanii promocyjnych. Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: Spodziwewane sà nast´pujàce wyniki: Ârodek 5.1. Pomoc techniczna. • wzrost Êredniego spo˝ycia ryb i produktów ryb- 2.3.3. Wdra˝anie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszanych; rów Rybackich • wzrost udzia∏u gatunków wartoÊciowych izorientowanych na rynek; W zwiàzku z wdra˝aniem Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich spodziewane sà nast´pujàce • wprowadzenie nowych gatunków i poprawa wizew wyniki: runku innych produktów. • poprawa jakoÊci ˝ycia; Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: • rozwój spo∏eczno-gospodarczy obszarów rybackich Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; ipodniesienie wartoÊci dodanej tworzonej lokalnie; Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków i kampanie pro- • zró˝nicowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej na teremocyjne. nach rybackich; • lepsze wykorzystanie iochrona zasobów lokalnych; 2.3. Cel ogólny 3. Propagowanie zrównowa˝onego rozwoju oraz poprawa jakoÊci ˝ycia i stanu Êro- • podniesienie atrakcyjnoÊci lokalnych terenów dowiska na obszarach rybackich (szczególnie dla turystów); Obszary rybackie w Polsce stajà przed szczególnymi • w celu zrównowa˝onego lokalnego rozwoju spoproblemami spo∏eczno-gospodarczymi, zwiàzanymi ∏eczno-gospodarczego (podejÊcie oddolne) zostami´dzy innymi z wdra˝aniem WPR. Istnieje potrzeba nie zastosowana nowa metoda zarzàdzania.

l Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: 2.4. Cel ogólny 4. Wdro˝enie skutecznego sposobu zarzàdzania ikontroli PO oraz poprawa ogólnego Ârodek 4.1. Rozwój obszarów zale˝nych od rybactwa. p potencja∏u administracyjnego do wdra˝ania WPR 2.3.4. Podejmowanie projektów wspó∏pracy Wcelu wdro˝enia Programu Operacyjnego potrzebne b´dzie wsparcie techniczne. B´dzie ono mia∏o na celu Pomi´dzy Lokalnymi Grupami Rybackimi, mi´dzy in- wzmocnienie potencja∏u administracyjnego organów nymi w celu wymiany doÊwiadczeƒ, istnieje mo˝li- publicznych zaanga˝ow.anych we wdra˝anie WPR. woÊç podejmowania wspó∏pracy oraz po∏àczenia si∏. Spodziewane sà nast´pujàce wyniki: Wsparcie takie prowadziç b´dzie do osiàgni´cia rezul- v • podniesienie potencja∏u administracyjnego imotytatu wpostaci: wacja zasobów ludzkich; • ustanowienia wspó∏pracy na poziomie krajowym • lepsze zarzàdzanie Programem Operacyjnym; imi´dzynarodowym (poprzez wspólne projekty). • pe∏noa i w∏aÊciwa dokumentacja wdra˝ania Progra- Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: mu Operacyjnego; • lepiej wyszkolone zasoby ludzkie; Ârodek 4.2. Wsparcie na rzecz wspó∏pracy mi´dzyregionalnej imi´dzynarodowej; • zwi´kszenie ÊwiadomoÊci funkcjonowania i zawartoÊci Programu Operacyjnego, poprawiona absorp- Ârodek 5.1. Pomoc techniczna. g cja Êrodków; 2.3.5. Wsparcie budowania sieci grup rybackich • w∏aÊciwa ocena wdra˝ania Programu Operacyjnego ijego Êrodków; Budowanie sieci lokalnych grup rybackich jest wa˝- • wsparcie ustanawiania Lokalnych Grup Rybackich nym elementem rozwoju lokalnego. Wsparcie .tego i∏àczenia tych grup wsieci. procesu, udzielane Lokalnym Grupom Rybackim, prowadziç b´dzie do nast´pujàcych rezultatów: Ârodki zmierzajàce do osiàgni´cia celów: l • propagowanie i wymiana innowacyjnych dzia∏aƒ Ârodek 5.1. Pomoc techniczna. pomi´dzy grupami; c 3. Kalendarz icele poÊrednie • wymiana doÊwiadczeƒ idobrych praktyk pomi´dzy grupami. Poni˝sze tabele przedstawiajà cele dla ka˝dej z osi priorytetowych, z uszczegó∏owieniem dla 2010 Ârodki zmierzajàce do osiàgni´ciar celów: i 2013 r. WartoÊci bazowe przedstawiono dla 2007 r. Ârodek 5.1. Pomoc techniczna. lub dla najnowszych osiàgalnych danych. . OÊ priorytetowa 1 w w w èród∏o: MIR ——————— 9)Wskaêniki zostanà zweryfikowane w trakcie Êrednioterminowej oceny Programu Operacyjnego.

l Dà˝àc do szybszego osiàgni´cia g∏ównych celów kich Wspólnoty Europejskiej dotkni´tych kryzysem zwiàzanych zrestrukturyzacjà floty izapewnienia d∏u- gospodarczym(Dz.Urz. UE L 202 z31.07.2008, str.1), p goterminowej ekonomicznej rentownoÊci sektora ry- w szczególnoÊci opracowanie planu dostosowania bo∏ówstwa, Polska przewiduje implementacj´ du˝ej floty dla polskiej floty dorszowej. W rezultacie, po liczby Êrodków i derogacji ustanowionych rozporzà- przyj´ciu wspomnianego planu, z∏o˝ony zostanie dzeniem Rady (WE) nr744/2008 zdnia 24 lipca 2008r. wniosek o zmian´ niniejszego Programu Operacyjneustanawiajàcym tymczasowe szczególne dzia∏anie go, zgodnie z art. 18 rozporzàdzenia Rady (WE) majàce na celu wspieranie restrukturyzacji flot rybac- nr1198/2006. . OÊ priorytetowa 2 v o g . l c èród∏o: MIR, MRiRW OÊ priorytetowa 3

o èród∏o: MRiRW, GUS g V. PODSUMOWANIE OCENY EX ANTE • lepszego okreÊlenia priorytetów, w ramach osi 2, dla rybo∏ówstwa Êródlàdowego, chowu i hodowli Zgodnie z przepisami rozporzàdzenia Rady (WE) oraz przetwórstwa ryb; nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Euro- • zmniejszenia Êrodków na finansowanie sta∏ego pejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 .i czasowego zaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej, z15.08.2006, str.1, zpóên. zm.) dotyczàcymi oceny ex portów rybackich iprzetwórstwa; ante, ocena ex ante zosta∏a sporzàdzona przez niezale˝nà firm´ Agrotec Polska Sp.zo.o. l• zwi´kszenia Êrodków na chów i hodowl´ ryb oraz rybo∏ówstwo Êródlàdowe; G∏ówne wnioski z przeprowadzonej occeny sà nast´- pujàce: • weryfikacji spójnoÊci danych zdanymi SRR; • program Operacyjny jest spójny zSRR iWPR; • okreÊlenia odpowiednich wskaêników osiàgni´cia celów Programu Operacyjnego; • program Operacyjny po wprowadzeniu niewielkich r poprawek okreÊla w∏aÊciwà strategi´ dla rozwoju • tam, gdzie ma to zastosowanie, okreÊlenia wartoÊci polskiego sektora rybackiego; docelowych na 2010r. (wskaêniki rezultatów). • strategia jest wyraênie okr.eÊlona, jej cele sà jasne. Wi´kszoÊç z tych rekomendacji zosta∏a wzi´ta pod Pomo˝e zwi´kszyç iloÊç pozyskiwanych ryb i pro- uwag´ wostatecznej wersji Programu Operacyjnego. dukcj´ przetwórstwa, chroniç Êrodowisko naturalw ne, zwi´kszyç iloÊç miejsc pracy iekonomicznà wy- VI. OSIE PRIORYTETOWE PROGRAMU OPERACYJdajnoÊç sektora. Wdro˝enie Programu Operacyjne- NEGO go b´dzie mia∏o d∏ugotrwa∏e pozytywne skutki dla sektora rybackiego; SpójnoÊç i uzasadnienie wybranych osi priorytetowych • system wdra˝ania zosta∏ jasno okreÊlony; • progwram Operacyjny jest korzystny dla regionów 1.1. W stosunku do odpowiednich cz´Êci Krajowego i beneficjentów, choç na obecnym etapie trudno Planu Strategicznego oceniç wyniki wuj´ciu iloÊciowym; Wdro˝enie za∏o˝eƒ Strategii Rozwoju Rybo∏ówstwa • alokacja Êrodków jest w∏aÊciwa dla wdra˝ania po- 2007—2013, prezentowanej wRozdziale 4 niniejszego szczególnych osi priorytetowych; Programu Operacyjnego, mo˝liwe jest w ramach • wskaêniki (po wprowadzeniu sugerowanych popra- dzia∏aƒ oferowanych przez Europejski Fundusz Ryw wek) sà odpowiednie dla monitorowania i oceny backi. Programu Operacyjnego. 1.1.1. OÊ priorytetowa 1. Dzia∏ania na rzecz adaptacji Dokumenty zgodne sà ze strategià lizboƒskà i strate- floty rybackiej già z Goeteborga. Ocena ex ante wskazuje, ˝e Pro- Przy pomocy Êrodków wramach niniejszej osi priorygram Operacyjny jest w pe∏ni zgodny z zasadami tetowej b´dzie dokonana restrukturyzacja polskiej floogólnymi okreÊlonymi wart.19 rozporzàdzenia Rady ty ba∏tyckiej, przewidziana w uzgodnionym mi´dzy (WE) nr 1198/2006. Majàcy zostaç ustanowiony sysw∏adzami polskimi a Komisjà Europejskà Planie Retem zarzàdzania i kontroli jest odpowiednio zaprojekstrukturyzacji Floty Ba∏tyckiej (kwiecieƒ 2008 r.). Jego towany, afunkcje jasno okreÊlone. za∏o˝enia znajdà odzwierciedlenie w Planie Dostosowania Nak∏adu Po∏owowego, o którym mowa Podstawowe rekomendacje wynikajàce z oceny ex w art. 21 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006. ante dotyczà: W zwiàzku z Planem Dostosowania Nak∏adu Po∏owo- • zmiany nazwy Programu Operacyjnego; wego Polska planuje aktualnie przygotowanie planu

l na rzecz dostosowania floty, wrozumieniu art.12 roz- tam spo∏ecznoÊci. Celem tych dzia∏aƒ by∏oby ∏agodzeporzàdzenia Rady (WE) nr 744/2008, majàcego na ce- nie zagro˝eƒ, a tak˝e wykorzystanie nowych szans p lu restrukturyzacj´ segmentu floty dorszowej i byç rozwoju oferowanych dzi´ki tym przemianom. Lokalmo˝e równie˝ innych segmentów. ne spo∏ecznoÊci najlepiej potrafià okreÊliç swe miejscowe potrzeby i w∏àczyç je do lokalnych strategii, 1.1.2. OÊ priorytetowa 2. Akwakultura, rybo∏ówstwo które b´dà wspierane przez EFR. Powinny one zmie- Êródlàdowe, przetwórstwo irynek rybny rzaç do poprawy jakoÊci ˝ycia i atrakcyjnoÊci obszarów zale˝nych od ryba.ctwa. W zakresie rybactwa Êródlàdowego, w tym akwakultury, widoczna jest potrzeba dalszych inwestycji roz- 1.1.5. OÊ priorytetowa 5. Pomoc techniczna v pocz´tych w okresie programowania 2004—2006, g∏ównie w zakresie modernizacji istniejàcych gospo- Dla zapewnienia efektywnego wdra˝ania Programu darstw chowu ihodowli, wcelu podniesienia ich kon- Operacyjnego, jak równie˝ dzia∏aƒ z zakresu jego kurencyjnoÊci na rynku oraz dostosowania ich mo˝li- przygotowania (monitorowania pomocy administrawoÊci do wymagaƒ ioczekiwaƒ konsumentów. cyjnejo i technicznej, oceny i audytu), konieczne jest wykorzystanie pomocy technicznej. Pomoc technicz- Sektor rybactwa Êródlàdowego wymaga inwestycji na b´dzie równie˝ wspieraç dzia∏ania zmierzajàce do w infrastruktur´, w tym w popraw´ warunków pracy zwi´kszenia potencja∏u iskutecznego dzia∏ania jednosoraz higieny ijakoÊci produktów. tek stojàcych na stra˝y przestrzegania zasad Wspólnej gPolityki Rybackiej. Dodatkowo wspierane b´dzie po- Istnieje równie˝ potrzeba nak∏adów na rzecz polskiego wstanie krajowej sieci Lokalnych Grup Rybackich. przetwórstwa i obrotu produktami rybo∏ówstwa. Bioràc pod uwag´ ograniczonà dost´pnoÊç surowca zMo- 1.2. Wstosunku do wytycznych Programu Operacyjnerza Ba∏tyckiego, istniejàce obiekty produkcyjne muszà go (art.19 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006) zostaç zmodernizowane tak, by mog∏y przetwarzaç in- . ne ni˝ dotychczas gatunki ryb. Ponadto konieczne sà Program Operacyjny zosta∏ wypracowany w zgodzie inwestycje w przetwórstwo zwiàzane z jego modernizjednà zpodstawowych zasad Wspólnoty, zasadà partzacjà (nowe technologie, sprz´t, innowacyjne lmetody nerstwa, oraz wÊcis∏ej wspó∏pracy ze wszystkimi inteprodukcji), a tak˝e inwestycje z zakresu higieny i bezresariuszami i odpowiednimi w∏adzami na poziomie pieczeƒstwa pracy oraz dostosowaniac do wymogów regionalnym ilokalnym, atak˝e centrami badawczymi. ochrony Êrodowiska, jak równie˝ utrzymania zatrudnienia wtym sektorze, ina koniec przeszkolenie kadr. Zgodnie z art. 19 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 przy wyborze osi priorytetowych wzi´to Konieczne jest tak˝e podj´cie dzia∏aƒ wcelu ulepszenia pod uwag´ nast´pujàce zasady: obrotu produktami rybnymi. Naler˝y propagowaç wewn´trzne spo˝ycie produktów rybactwa poprzez dzia∏a- (a) spójnoÊç z zasadami Wspólnej Polityki Rybackiej nia majàce na celu zachowanie ciàg∏oÊci ∏aƒcucha i Krajowym Planem Strategicznym w celu osiàgch∏odniczego, wzrostu jakoÊci. ibezpieczeƒstwa produk- ni´cia wszczególnoÊci sta∏ej itrwa∏ej równowagi tów rybnych oraz popraw´ systemu ich identyfikowal- pomi´dzy potencja∏em po∏owowym a mo˝liwonoÊci. Umo˝liwi to popraw´ konkurencyjnoÊci w sto- Êciami po∏owowymi; w sunku do produktów importowanych, atak˝e zwi´kszy atrakcyjnoÊç produktów na rynkach zagranicznych. • Zawarte jest to w pierwszym celu strategii zaproponowanej w Programie Operacyjnym. 1.1.3. OÊ priorytetowa 3. Ârodki s∏u˝àce wspólnemu Wszystkie Êrodki osi priorytetowej 1 i niektóre interesowi Êrodki wramach osi priorytetowej 3 b´d´ wdra- ˝ane tak, by zachowaç spójnoÊç ztà wiodàcà za- Wcelu zwi´kszenia konkurencyjnoÊci polskiego rybo- sadà. w ∏ówstwa przewidzieç nale˝y modernizacj´ istniejàcych portów rybackich, a tak˝e budow´ miejsc wy∏a- (b)poprawa harmonijnego, zrównowa˝onego itrwadunku iprzystani. ∏ego rozwoju dzia∏alnoÊci gospodarczej, zatrudnienia zasobów ludzkich, jak równie˝ ochrony Potrzebna jest lepsza organizacja sektora rybackiego, ipoprawy stanu Êrodowiska; np. poprzez ustanawianie nowych organizacji produ- • Pokrywa si´ to dok∏adnie ze strategicznà wizjà, wcenckich. Wspierane powinny byç dzia∏ania innowaktórà chce osiàgnàç Program Operacyjny; cyjne, projekty pilota˝owe i wymiana doÊwiadczeƒ. wszystkie osie priorytetowe wniosà wk∏ad do tej Wcelu zwi´kszenia Êredniego spo˝ycia ryb przypadazasady. jàcego na jednego mieszkaƒca konieczne jest równie˝ uruchomienie szeroko zakrojonych kampanii informa- (c) odpowiednia alokacja dost´pnych Êrodków financyjnych dotyczàcych spo˝ycia ryb oraz kampanii insowych pomi´dzy osie priorytetowe, awszczególformacyjnych na temat sektora rybactwa. noÊci tam, gdzie ma to zastosowanie, odpowiedni poziom finansowania dzia∏aƒ w ramach rozdzia∏u 1.1.4. OÊ priorytetowa 4. Zrównowa˝ony rozwój ob- Itytu∏u IV(oÊ priorytetowa 1. dzia∏ania na rzecz doszarów zale˝nych od rybactwa stosowania wspólnotowej floty rybackiej); Bioràc pod uwag´ zmniejszajàce si´ znaczenie rybo- • Podzia∏ Êrodków finansowych dokonany zosta∏ ∏ówstwa ba∏tyckiego oraz potencjalne szanse rozwoju wziàwszy pod uwag´ t´ wiodàcà zasad´, lecz dla produkcji ryb Êródlàdowych, istotne jest podejmo- równie˝ z zamiarem przyznania Êrodków zgodwanie dzia∏aƒ na poziomie lokalnym przez obecne nie z wymogami ka˝dego z celów strategii. Po-

l dzia∏ Êrodków finansowych na osie prioryteto- (e) promocja dzia∏aƒ majàcych wk∏ad w strategi´ we jest nast´pujàcy: z Goeteborga, w szczególnoÊci tych poprawiajàp cych Êrodowiskowy wymiar sektora rybackiego; °OÊ 1: 23 % ca∏ej pomocy w ramach EFR przywspierane b´dà dzia∏ania zmierzajàce do zmniejznane jest g∏ównie na restrukturyzacj´ polskiej szenia wp∏ywu na Êrodowisko dzia∏alnoÊci sektoba∏tyckiej floty rybackiej zgodnie z krajowym ra rybackiego i promujàce ekologiczne metody planem restrukturyzacji floty ba∏tyckiej, który produkcji; b´dzie wdra˝any jako Plan Dostosowania Na- . k∏adu Po∏owowego (art. 24 ust. 1 lit. v rozpo- • Podejmowane dzia∏ania b´dà mia∏y na celu rzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006; zmniejszenie wp∏ywu na Êrodowisko dzia∏alnov °OÊ 2: 20 % ca∏ej pomocy EFR przeznaczone Êci sektora rybackiego oraz promowaç b´dà jest na t´ oÊ dla wsparcia dzia∏aƒ majàcych na proekologiczne technologie w sektorze (rybocelu zrównowa˝ony rozwój chowu i hodowli ∏ówstwo, chów i hodowla ryb, przetwórstwo, ryb, rybo∏ówstwa Êródlàdowego, przetwór- rozwój lokalny). Zachowanie bioró˝norodnoÊci stwa i wprowadzania do obrotu produktów o (fauny i flory) w polskim Êrodowisku wodnym rybnych w celu poprawy konkurencyjnoÊci równie˝ przyczyni si´ do osiàgni´cia za∏o˝eƒ sektora oraz tworzenia i utrzymania miejsc strategii zGoeteborga. pracy; (f) poprawa sytuacji zasobów ludzkich w sektorze °OÊ 3 stanowi 20 % ca∏ej pomocy EFR. Dzia∏arybackim poprzez dzia∏ania majàce na celu ponia te pomogà zrealizowaç wspólne cele poli-g praw´ i dywersyfikacj´ umiej´tnoÊci zawodotyki w sektorze rybactwa. OÊ ta zawiera wych, rozwój kszta∏cenia ustawicznego, popraw´ w szczególnoÊci dzia∏ania dotyczàce budowy warunków ibezpieczeƒstwa pracy; lub modernizacji portów, przystani rybackich i miejsc wy∏adunku, jak równie˝ dzia∏ania • W ró˝nych osiach Programu Operacyjnego zmierzajàce do promocji produktów rybn.ych przewidzianych jest kilka dzia∏aƒ szkolenioilepszej organizacji rynku; wych. Ich celem jest wsparcie zasobów ludzkich sektora wdostosowaniu si´ do nowych warun- °OÊ 4: 32 % przeznaczone jest na t´ oÊ l , ponieków stworzonych w wyniku restrukturyzacji wa˝ obszary zale˝ne od rybactwa w Polsce imodernizacji sektora, jak równie˝ podniesienie stanowià wa˝ny potencja∏ dla wdra˝ania cjego konkurencyjnoÊci. Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich; (g) wspieranie dzia∏alnoÊci o wysokiej wartoÊci do- ° OÊ 5: 5 % b´dzie potrzebne na osiàgni´cie ce- danej poprzez rozwój potencja∏u innowacyjnego, lów poprawy potencja∏u administracyjnego, który pozwala osiàgnàç wysokie standardy jakow tym w kontekÊcie asprektów WPR zwiàza- Êci i zaspokaja zapotrzebowanie konsumentów nych zwdra˝aniem EFR. na produkty rybo∏ówstwa ihodowli ryb; wspierane b´dà dzia∏ania promujàce przejrzystoÊç ekolo- (d) promocja dzia∏aƒ majà.cych wk∏ad w strategi´ gicznych metod produkcji konsumenckiej; lizboƒskà; powinny byç wspierane dzia∏ania majàce na celu promocj´ zrównowa˝onego poziomu • Wiele dzia∏aƒ Programu Operacyjnego zgodw zatrudnienia w sektorze rybackim, w szczególno- nych jest ztà wiodàcà zasadà. Êci poprzez popraw´ jakoÊci miejsc pracy, u∏atwienie m∏odzie˝y dost´pu do zawodu oraz wspie- (h) wk∏ad wzwi´kszenie poda˝y oraz zrównowa˝ony ranie innowacji wca∏ym sektorze; rozwój wspólnotowego rynku produktów rybo- ∏ówstwa, chowu ihodowli ryb; • Podstawowym spodziewanym skutkiem wdro- ˝enia strategii jest tworzenie lub utrzymanie • Dostosowanie produkcji do oczekiwaƒ rynku mwiejsc pracy; przewidziane jest w kilku Êrodkach, szczególnie wramach osi 3. • jakoÊç miejsc pracy poprawiana b´dzie poprzez kilka dzia∏aƒ zmierzajàcych do polepszenia wa- (i) promowanie, na ró˝nych etapach wdra˝ania Prorunków i bezpieczeƒstwa pracy w sektorze rygramu Operacyjnego, równowagi p∏ci wsektorze backim, w tym równie˝ w przemyÊle przetwórrybackim poprzez dzia∏ania majàce na celu czym; wszczególnoÊci ograniczenie podzia∏u rynku praw• modernizacja sektora mog∏aby uczyniç go cy ze wzgl´du na p∏eç; atrakcyjniejszym dla m∏odzie˝y; • Kobiety obecne sà g∏ównie w przemyÊle prze- • poprawa jakoÊci ˝ycia i atrakcyjnoÊci obszarów twórczym, jako ˝e rybo∏ówstwo podejmowane zale˝nych od rybactwa powinna zach´caç m∏ojest g∏ównie przez m´˝czyzn. Na polskim wydzie˝ do pozostawania wsektorze rybackim lub brze˝u tradycyjnie dzia∏alnoÊç rybacka podejna dotychczasowym obszarze, gdzie b´dà mogmowana jest przez wszystkich cz∏onków rodzili znaleêç zatrudnienie; ny, w szczególnoÊci w rybo∏ówstwie na ma∏à • jednym z g∏ównych staraƒ Programu Operacyj- skal´. Poprawa higieny, warunków i bezpienego jest innowacja, w szczególnoÊci w bran˝y czeƒstwa pracy we wszystkich segmentach przetwórstwa, jak równie˝ rozwój nowych tech- bran˝y powinna uczyniç jà atrakcyjniejszà dla nologii po∏owowych. Jest to równie˝ kluczowy kobiet. Dzia∏ania przewidziane w celu moderniczynnik przy reagowaniu na miejscowe potrze- zacji przemys∏u przetwórczego przyniosà bezby poprzez Lokalne Grupy Rybackie, wspierane poÊrednià korzyÊç kobietom, jako ˝e stanowià wramach osi 4. one wi´kszoÊç si∏y roboczej. Szczególna uwaga

l zostanie zwrócona na równowag´ p∏ci wLokal- celów Planu Dostosowania Nak∏adu Po∏owowego na nych Grupach Rybackich wspieranych w ra- 2015r. wÊwietle zmian ostanie surowca, dost´pnoÊci p mach osi priorytetowej 4. zasobów rybackich, poziomu restrukturyzacji floty idost´pnoÊci finansowania. (j) promocja zintegrowanego zrównowa˝onego rozwoju obszarów rybackich poprzez piel´gnowanie W ramach tej osi pierwszeƒstwo w przydziale fundutkwiàcego wnich potencja∏u ipoprawa jakoÊci ˝y- szy zostanie przyznane wdra˝aniu Planu Dostosowacia; nia Nak∏adu Po∏owow . ego dla floty ba∏tyckiej. W tym kontekÊcie planowane jest przygotowanie Programu • Jest to dok∏adnie celem zak∏adania Lokalnych Grup Rybackich w ramach osi priorytetowej 4 na rzecz dostovsowania floty, zgodnie z rozporzàdzeniem Rady (WE) nr744/ 2008. iwdra˝ania Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich. TreÊç Planu Dostosowania Nak∏adu Po∏owowego (k) tam gdzie ma to zastosowanie, poprawa potencja∏u instytucjonalnego iadministracyjnego wce- Plan Doostosowania Nak∏adu Po∏owowego przyj´ty lu dobrego zarzàdzania Wspólnà Politykà Rybac- przez w∏adze polskie b´dzie zawiera∏: kà i skutecznego wdra˝ania Programu Operacyjnego; • opis kontekstu (stan zasobów, floty itd.); • Jest to cel przewidziany dla dzia∏aƒ w ramach • spodziewane rezultaty wzakresie poziomu nak∏adu g pomocy technicznej (oÊ priorytetowa 5). po∏owowego, poprawy stanu zasobów irentowno- Êci floty; 1.3. Wyniki oceny ex ante, o której mowa w art. 48 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006 • Êrodki, które planuje si´ wdro˝yç, w rozró˝nieniu na te finansowane zEFR . Podsumowano je wrozdziale V. ifinansowane zinnych êróde∏; 1. O PRIORYTETOWA 1. ÂRODKI NA RZECZ DlOSTO- • krajowe projekty wycofywania, modernizacji floty SOWANIA FLOTY RYBACKIEJ idzia∏ania spo∏eczno-gospodarcze s∏u˝àce realizacji c przedmiotowego Planu; 1.1. G∏ówne cele wramach osi priorytetowej 1 • szczególne dzia∏ania na rzecz rybo∏ówstwa przy- Art. 21 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006 okreÊbrze˝nego; la zakres wsparcia wdra˝ania Krajowego Planu Restrukturyzacji Floty Ba∏tyckiej w rramach EFR i dosto- • dzia∏ania z zakresu kontroli ustanowione w celu sowania pozosta∏ej cz´Êci polskiej floty. monitorowania wdra˝ania niniejszego Planu; Plan Dostosowania Nak∏adu. Po∏owowego, który za- • odpowiednie wskaêniki do pomiaru wdra˝ania k∏ada 30 % redukcj´ potencja∏u po∏owowego ukierun- Planu; kowanego na dorsza, stanowi g∏ówny instrument redukcji nak∏adu po w ∏owowego, a celem w∏adz polskich • sprawozdawczoÊç w obszarze wdra˝ania Planu ze jest przekszta∏cenie treÊci Planu Restrukturyzacji Floty wskazaniem, ˝e roczny raport sk∏adany KE zgodnie Ba∏tyckiej w Plan Dostosowania Nak∏adu Po∏owowe- zart.67 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006 pogo najpóêniej w trzy miesiàce po zatwierdzeniu Pro- winien zawieraç osobny rozdzia∏ poÊwi´cony tej gramu Operacyjnego. Minister w∏aÊciwy do spraw ry- kwestii. bo∏ówstwa zatwierdzi Plan Dostosowania Nak∏adu Po∏owowego. Przewiduje si´, ˝e Plan Dostosowania Nak∏adu Po∏ow wowego przygotowany zostanie przez Morski Instytut JeÊli chodzi o czas trwania Planu Dostosowania Na- Rybacki wGdyni pod nadzorem Instytucji Zarzàdzajàk∏adu Po∏owowego, proponuje si´, by pokrywa∏ okres cej. programowania. Niemniej jednak wi´kszoÊç redukcji floty odb´dzie si´ wciàgu trzech pierwszych lat wdra- Dla floty dalekomorskiej przewidywane dzia∏ania b´- ˝ania Programu Operacyjnego, dlatego te˝, po ocenie dà dotyczyç g∏ównie finansowania wyposa˝enia imowÊródterminowej, zaistnieje potrzeba dostosowania dernizacji tego segmentu.

l 1.2. Podstawa iskwantyfikowane cele p . v èród∏o: MIR

l 2. Beneficjenci Êrodka 3. Wk∏ad finansowy p B´dà nimi w∏aÊciciele jednostek rybackich zarejestro- Wsparcie finansowe pochodziç b´dzie w 100 % ze wanych wrejestrze floty rybackiej. Êrodków publicznych, wtym 75 % zEFR. 3. Wk∏ad finansowy 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki . Wsparcie finansowe pochodziç b´dzie w 100 % ze Nie dotyczy. Êrodków publicznych, wtym 75 % zEFR. 5. Szczegó∏owve informacje oÊrodku 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki Kryteria u˝ywane do ustalenia poziomu premii Patrz tabela str.2832. Komitet Monitorujàcy ustanowi poziom wsparcia pub- 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku licznegoo, bioràc pod uwag´ najlepszà relacj´ kosztów do efektywnoÊci na podstawie obiektywnych kryte- • Poziom publicznego wsparcia zostanie ustanowio- riów, takich jak: ny przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà przy wzi´ciu pod • sta∏e koszty ponoszone przez w∏aÊcicieli jednostek uwag´ najlepszej relacji kosztów do skutecznoÊci, podczas ich postoju w porcie (op∏aty portowe, w oparciu o obiektywne kryteria, takie jak: wartoÊçg ubezpieczenie, utrzymanie iamortyzacja); jednostki rybackiej i jej pozwolenie na po∏ów, wiek itona˝ jednostki rybackiej wyra˝ony wGT, jak rów- • w odpowiednich przypadkach koszty finansowania nie˝ umocnienie si´PLN. zwiàzane z po˝yczkami z instytucji finansowych za okres tymczasowego zaprzestania; Wcelu wzi´cia pod uwag´ wy˝ej wymienionych czyn- .• cz´Êç utraconych zysków rybaków na pok∏adzie ników jako podstawa u˝yta zostanie skala pomocy zai w∏aÊcicieli jednostek, w tym koszt op∏aconych ∏àczona do rozporzàdzenia Rady (WE) nr2792/99 ustask∏adek na ubezpieczenie spo∏eczne; nawiajàcego szczegó∏owe zasady i uzgodnienlia dotyczàce pomocy strukturalnej Wspólnoty w sektorze ry- • cz´Êç podstawowego wynagrodzenia aktualnie bo∏ówstwa (Dz. Urz. WE L 337 z 30.1c2.1999, str. 10, otrzymywanego przez rybaków. z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 4, t. 4, str. 179, z póên. zm.) ze wzrostem pu∏a- Dla Komitetu Monitorujàcego wodniesieniu do rybapów maksymalnie o 10 %. Ponadto, aby zach´ciç do ków kryterium przy ustanawianiu premii b´dzie odsewycofywania starszych jednostek, Instytucja Zarzàdza- tek aktualnie przez nich otrzymywanego podstawojàca ustanowi odpowiedni degrresywny mechanizm wego wynagrodzenia netto. finansowania; Ârodek 1.3. Inwestycje na statkach rybackich i selek- • kwota premii za przekwa.lifikowanie jednostki rytywnoÊç backiej do dochodowej dzia∏alnoÊci poza rybo∏ówstwem b´dzie stanowi∏a do 70 % stawki za z∏omo- 1. Opis Êrodka w wanie jednostki; Âredni wiek polskiej floty przekracza 27 lat i wymaga • kwota premii za przekwalifikowanie jednostki ryona znacznych nak∏adów na modernizacj´, które dotybackiej do niedochodowej dzia∏alnoÊci poza ryboczyç b´dà wymiany silników w celu ograniczenia zu- ∏ówstwem b´dzie stanowi∏a 90 % stawki za z∏omo- ˝ycia paliwa i zmniejszenia wp∏ywu na Êrodowisko, wanie jednostki. lecz równie˝: w Ârodek 1.2. Pomoc publiczna ztytu∏u tymczasowego • inwestycji majàcych na celu popraw´ jakoÊci prozaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej duktów rybnych, warunków pracy, bezpieczeƒstwa ihigieny; 1. Opis Êrodka • wyposa˝enia dla obiektów przetwórczych, mroêni, ch∏odni imagazynów; Rekompensata za tymczasowe zaprzestanie dzia∏alnowÊci po∏owowej mo˝e byç przyznana zgodnie z przepi- • inwestycji w bardziej selektywne techniki i sprz´t sami art. 24 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006, po∏owowy; wszczególnoÊci wramach wdra˝ania Planu Dostoso- • inwestycji chroniàcych po∏owy i sprz´t przed drawania Nak∏adu Po∏owowego, jak równie˝ zapisami pie˝nikami. art.6 rozporzàdzenia Rady (WE) nr744/2008. Inwestycje te nie mogà podnosiç zdolnoÊci jednostek Sezonowe zawieszenie dzia∏alnoÊci po∏owowej o po- do po∏owu ryb. wtarzalnym charakterze nie jest brane pod uwag´ przy przyznawaniu Êwiadczeƒ lub rekompensat. W ramach rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 mo˝liwa jest jednorazowa wymiana silnika jednostki 2. Beneficjenci Êrodka rybackiej pod nast´pujàcymi warunkami: B´dà nimi w∏aÊciciele iarmatorzy (osoby fizyczne lub • w przypadku statków przeznaczonych do rybo∏ówprawne) jednostek rybackich zarejestrowanych w re- stwa przybrze˝nego nowy silnik b´dzie mia∏ moc t´ jestrze statków rybackich, atak˝e rybacy. samà lub mniejszà ni˝ stary;

l • w przypadku statków o d∏ugoÊci ca∏kowitej poni˝ej Ârodek 1.4. Rybactwo przybrze˝ne 24 m, innych ni˝ statki o których mowa powy˝ej, p nowy silnik b´dzie mia∏ moc przynajmniej o 20 % 1. Opis Êrodka mniejszà ni˝ stary; Rybactwo przybrze˝ne wPolsce, ospecyfice tradycyj- • w przypadku trawlerów o d∏ugoÊci ca∏kowitej nej, opartej na rodzinie, odgrywa wa˝nà rol´ wsektoponad 24 m nowy silnik b´dzie mia∏ moc przynaj- rze rybackim. Wzd∏u˝ wybrze˝a segment ten jest klu- . mniej o 20 % mniejszà ni˝ stary; statek podlega czowy dla gospodarki lokalnych spo∏ecznoÊci, szczeplanowi ratowania i restrukturyzacji, o którym gólnie w po∏àczeniu z rozwojem dzia∏alnoÊci turymowa w art. 21 lit. f rozporzàdzenia Rady (WE) stycznej irekrevacyjnej na tych obszarach. nr 1198/2006 i zostanie przystosowany do metody po∏owów przy której zu˝ywa mniej paliwa. Modernizacja i konwersja tego sektora, jak równie˝ poprawa umiej´tnoÊci zawodowych i szkolenie rybaków w zakresie bezpieczeƒstwa, majà ogromne zna- Zmniejszenie mocy silnika o 20 %, o którym mowa czenieo. wy˝ej, mo˝e zostaç osiàgni´te przez grup´ statków w obr´bie opisanych w tych punktach kategorii stat- 2. Beneficjenci Êrodka ków, zgodnie z warunkami wymienionym w art. 25 ust. 4 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006. Wy- B´dà nimi rybacy, w∏aÊciciele jednostek rybackich zamagania dla wspomnianej grupy jednostek wymiegrejestrowanych w rejestrze floty rybackiej, stowarzynione sà w art. 6 ust. 3 rozporzàdzenia Komisji (WE) szenia rybaków iw∏aÊcicieli jednostek. nr498/2007 zdnia 26 marca 2007r. ustanawiajàcego szczegó∏owe zasady wykonania rozporzàdzenia Rady 3. Wk∏ad finansowy (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 120 z 10.05.2.007, IntensywnoÊç publicznej pomocy finansowej b´dzie str. 1). wahaç si´ od 40 % do 100 % ca∏kowitej wartoÊci operacji. l Polska zamierza wykorzystaç ten mechanizm do sfinansowania wymiany silników swojej floty ba∏tyc- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki c kiej. Liczba statków, których dotyczy Êrodek. 2. Beneficjenci Êrodka 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku B´dà nimi w∏aÊciciele jednostek rrybackich zarejestro- • Pomoc b´dzie udzielana wformie refundacji wwywanych wrejestrze statków rybackich. sokoÊci do 40 % kwalifikowalnych kosztów operacji; wodniesieniu do rybactwa przybrze˝nego kwo- 3. Wk∏ad finansowy . ta ta mo˝e osiàgnàç 60 %. Finansowe wsparcie publiczne mo˝e wahaç si´ w zaw • Wprzypadku wymiany silnika pomoc b´dzie udziekresie 20—60 % ca∏kowitego kosztu inwestycji. lana w formie refundacji w wysokoÊci do 20 % kwalifikowalnych kosztów operacji; w odniesieniu W przypadku wdro˝enia rozporzàdzenia nr 744/2008 do rybactwa przybrze˝nego kwota ta mo˝e osiàgma zastosowanie art.7 tego rozporzàdzenia. nàç 40 %. 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki • Wyp∏ata Êrodków finansowych odbywaç si´ b´dzie w jednorazowo (w przypadku operacji jednoetapo- Patrz tabela str.2832. wych) lub po zakoƒczeniu ka˝dego etapu (operacje wieloetapowe). 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku Ârodek 1.5. Rekompensaty spo∏eczno-gospodarcze wcelu zarzàdzania krajowà flotà rybackà Kryteria u˝ywane do ustanowienia maksymalnej wkwoty przyznawanej na jednostk´ rybackà wramach 1. Opis Êrodka tego artyku∏u Restrukturyzacja polskiej floty, planowana na okres W zakresie Inwestycje na statkach rybackich i selekprogramowania 2007—2013, wiàza∏a si´ b´dzie zdaltywnoÊçwokresie programowania 2007—2013, zgodszym ograniczeniem potencja∏u po∏owowego tak, by nie z art. 6 rozporzàdzenia Komisji (WE) nr 498/2007, najlepiej dostosowaç go do dost´pnych zasobów, ustanawia si´ maksymalnà kwot´ dofinansowania dla i b´dzie mia∏a niekorzystny wp∏yw na zatrudnienie ka˝dego statku rybackiego. Maksymalna wartoÊç i sytuacj´ spo∏eczno-ekonomicznà na obszarach wszelkich kwalifikowanych inwestycji dla jednego rybackich. W zwiàzku z tym konieczne jest podj´cie statku wokresie mi´dzy 2007 i2013r. ustalana jest dla towarzyszàcych dzia∏aƒ spo∏eczno-ekonomicznych ka˝dej jednostki przy wzi´ciu pod uwag´ jej wieku w celu zrównowa˝enia niekorzystnych efektów Planu i tona˝u. Ograniczona ona b´dzie do 50 % stawki Dostosowania Nak∏adu Po∏owowego, udzielanie ustanowionej za trwa∏e zaprzestanie dzia∏alnoÊci po- wsparcia, ró˝nicowania dzia∏alnoÊci na obszarach do- ∏owowej. tkni´tych problemem.

l G∏ówny typ wsparcia dotyczy∏ b´dzie: 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku • dywersyfikacji dzia∏alnoÊci w celu propagowania p Kryteria imechanizm przyznawania rekompensat oraz zró˝nicowanego zatrudnienia dla rybaków dotkni´- premii oparte b´dà o kwoty ustanowione w okresie tych restrukturyzacjà floty; programowania 2004—2006. Poziom publicznego • podnoszenia kwalifikacji zawodowych, zw∏aszcza wsparcia ustanowiony zostanie przez Instytucj´ ZawÊród m∏odych rybaków; rzàdzajàcà przy wzi´ciu pod uwag´ takich czynników . • szkoleƒ majàcych na celu przekwalifikowanie za- jak: 35 % umocnieniez∏ mi´dzy 2005 i2008r., atak˝e wodowe dla osób odchodzàcych zrybactwa; 10 % stopa inflacji mi´dzy 2004 i2008r., które spowo- • rekompensat za wczeÊniejsze odejÊcie zzawodu rydowa∏y, ˝e o 1v/3 spad∏a realna wartoÊç rekompensat i premii. W tym samym okresie Êrednie wynagrodzebaka, w tym wczeÊniejszych emerytur, jako kontynie wzros∏o o30 % (êród∏o: GUS). WczeÊniejsze emenuacji mechanizmów i projektów Finansowego Inrytury b´dà rewaloryzowane o wskaênik inflacji na strumentu Wspierania Rybo∏ówstwa; poczàtku ka˝dego roku. • nieodnawialnych rekompensat dla rybaków, którzy o przepracowali jako rybacy co najmniej 12 miesi´cy, Dla rybaków, którzy po raz pierwszy uzyskujà cz´Êciopod warunkiem, ˝e statek rybacki na którym byli za- we lub ca∏kowite prawo w∏asnoÊci jednostki rybackiej trudnieni zosta∏ obj´ty trwa∏ym zaprzestaniem dzia- o d∏ugoÊci nieprzekraczajàcej 24 m, premia nie prze- ∏alnoÊci po∏owowej; kroczy 15 % kosztów nabycia prawa w∏asnoÊci, ani • wyp∏at indywidualnych premii dla rybaków poni˝ejgkwoty 50 000 euro. 40. roku ˝ycia, którzy wyka˝à, ˝e przepracowali jako Komitet Monitorujàcy ustali poziom innych rekomrybacy co najmniej 5 lat lub majà odpowiednie pensat spo∏eczno-ekonomicznych zgodnie z art. 27 przeszkolenie zawodowe, i którzy po raz pierwszy ust.1 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. nabywajà cz´Êciowe lub ca∏kowite prawo w∏asno- Êci statku rybackiego, z wyposa˝eniem do p.o∏o- 2. O PRIORYTETOWA 2. AKWAKULTURA, RYBO¸ÓWwów morskich, od∏ugoÊci ca∏kowitej poni˝ej 24m, STWO ÂRÓDLÑDOWE, PRZETWÓRSTWO I OBRÓT którego wiek wynosi mi´dzy 5 a30 lat. PRODUKTAMI RYBO¸ÓWSTWA IAKWAKULTURY l 2. Beneficjenci Êrodka 2.1. G∏ówne cele wramach osi priorytetowej 2 c Beneficjentami tego Êrodka sà rybacy. Zgodnie z rozporzàdzeniem Rady (WE) nr 1198/2006 istrategià przedstawionàpowy˝ej wrozdziale 4, g∏ów- Wcelu uzyskania Êwiadczenia wpostaci wczeÊniejszej nymi celami osi priorytetowej 2 b´dzie wsparcie wzaemerytury beneficjent musi mieç przed sobà 10 lub rkresie: mniej lat do osiàgni´cia wieku emerytalnego. • rozwoju i modernizacji sektora akwakultury oraz 3. Wk∏ad finansowy . dostosowania go do perspektyw ioczekiwaƒ rynku wsposób zrównowa˝ony; Wsparcie finansowe pochodziç b´dzie w 100 % ze Êrodków publicznwych, wtym 75 % zEFR. • utrzymania zrównowa˝onego poziomu dzia∏alnoÊci wrybo∏ówstwie Êródlàdowym; 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki • usprawnienia przetwórstwa iwprowadzania do ob- Liczba beneficjentów. rotu produktów rybactwa. w w

l 2.2. Punkt wyjÊcia iskwantyfikowane cele p . v o g . èród∏o: MIR, MRiRW

l W celu wspierania zrównowa˝onego rozwoju akwa- 2.5. Linia demarkacyjna pomi´dzy podobnymi Êrodkultury wPolsce do 2011r. stworzony zostanie d∏ugo- kami w ramach finansowania wspólnotowego p terminowy plan strategiczny. i dzia∏ania podejmowane w celu zapewnienia komplementarnoÊci Mechanizm, który powinien byç stworzony zgodnie zart.28 ust.5 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006 Chów ihodowla ryb zostanie ustalony przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà do . koƒca 2008r. Wszelkie inwestycje w obiekty produkcyjne akwakultury finansowane b´dà wy∏àcznie zEFR. Dzia∏ania wodno-Êrodowiskowe v Dzia∏ania wodno-Êrodowiskowe Ârodek ten ma na celu zrekompensowanie producentom wykorzystywanie tradycyjnych metod produkcji, Bez wzgl´du na typ beneficjenta EFR wspieraç b´dzie wspomagajàcych popraw´ stanu Êrodowiska iochro- wszelkà dzia∏alnoÊç zwiàzanà z wdra˝aniem dzia∏aƒ n´ przyrody. Celem jest tak˝e promocja ekologicznych o Êrodowiskowych w akwakulturze prowadzonej w cepraktyk produkcyjnych wpolskim sektorze akwakultulach zarobkowych. Otaczajàce tereny rolnicze b´dà ry. Ârodek zak∏ada wyp∏at´ rekompensat hodowcom, korzystaç ze wsparcia Europejskiego Funduszu Rolktórzy zobowiàzujà si´ prowadziç akwakultur´ w fornictwa iRozwoju Obszarów Wiejskich. Dzia∏ania wodmach opisanych w art. 30 rozporzàdzenia Rady (WE) no-Êrodowiskowe nie b´dà finansowane ze Êrodków nr1198/2006. g Europejskiego Funduszu Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. Ârodki na rzecz zdrowia zwierzàt Instytucja Zarzàdzajàca przygotuje bardziej precyzyj- Ârodek zwiàzany z ochronà zdrowia zwierzàt mo˝e ne wytyczne dotyczàce linii demarkacyjnej dla dzia∏aƒ byç wdra˝any w celu zapobiegania i kontroli cho.rób odnoszàcych si´ do Natura 2000. wakwakulturze. lRybo∏ówstwo Êródlàdowe Rybo∏ówstwo Êródlàdowe cInwestycje wrybo∏ówstwo Êródlàdowe b´dà wspiera- W Polsce, wziàwszy pod uwag´ du˝à powierzchni´ ne wy∏àcznie przez EFR. wód, iloÊç miejsc pracy, ró˝norodnoÊç zasobów i tradycje rybo∏ówstwa Êródlàdowego, jak równie˝ ko- Przetwórstwo iobrót rzystny wp∏yw zrównowa˝onego rozwoju rybo∏ówstwa Êródlàdowego na Êrodowisrko wodne, prioryte- Inwestycje w przetwórstwo i obrót produktów rybtem jest modernizacja i rozwój rybo∏ówstwa Êródlàdowego. nych b´dà wspierane przez EFR. . W zwiàzku z tym podejmowane b´dà drobne prace EFR wspiera∏ b´dzie przedsi´biorstwa zatrudniajàce zwiàzane zinfrastrukturà, majàce na celu popraw´ ja- mniej ni˝ 750 pracowników lub o obrocie mniejszym koÊci produktów r w ybnych ipopraw´ Êrodowiska. ni˝ 200 milionów EUR rocznie. Wi´ksze przedsi´biorstwa powinny szukaç wsparcia wEFRR. Przetwórstwo iobrót Szkolenia zawodowe Modernizacja sektora przetwórczego b´dzie odbywa- ∏a si´ poprzez realizacj´ nast´pujàcych celów: Inwestycje wszkolenia zawodowe inauczanie zwiàzaw ne zrybo∏ówstwem b´dà wspierane przez EFR. • Wzrost potencja∏u przemys∏u przetwórczego poprzez rozbudow´ istniejàcych lub budow´ nowych EFR b´dzie wspiera∏ nauczanie i szkolenia rybaków obiektów; oraz pracowników sektora rybackiego, o ile b´dà ograniczone do obszaru ich dzia∏alnoÊci. Szkolenia • Popraw´ konkurencyjnoÊci przetwarzanych iwprozmierzajàce do przekwalifikowania wspierane b´dà wadzanych do obrotu produktów rybnych poprzez przez EFS. winwestycje w nowe technologie, nowe wyposa˝enie iinnowacyjne metody produkcji; Instytucja Zarzàdzajàca b´dzie stosowaç si´ do zapi- • Ârodek ten b´dzie mia∏ równie˝ na celu popraw´ sów: „Linia demarkacyjna pomi´dzy Programami warunków pracy i dostosowanie obiektów prze- Operacyjnymi Polityki SpójnoÊci, Wspólnej Polityki twórczych i handlowych do ograniczeƒ Êrodowi- Rolnej i Wspólnej Polityki Rybackiej”, dokumentu skowych. przyj´tego przez Komitet Koordynujàcy NSRO. W celu dostarczania na rynek wewn´trzny wysokiej Ârodek 2.1. Inwestycje wchów ihodowl´ ryb jakoÊci ˝ywnoÊci wspomagany b´dzie obrót produktami rybnymi wraz z zapewnieniem bezpieczeƒstwa 1. Opis Êrodka produkcji i identyfikowalnoÊci produktów. Rozwój rynku wewn´trznego w Polsce u∏atwi polskiemu sek- Ârodek ten dotyczy wa˝nego strategicznego celu Protorowi rybackiemu konkurowanie zimportem, atak˝e gramu Operacyjnego. Na ten zestaw dzia∏aƒ przeznau∏atwi producentom sprzeda˝ ich produkcji. czone b´dà znaczàce Êrodki.

l Operacje prowadzone w celu wdro˝enia tego Êrodka w polskim sektorze akwakultury. Ârodek ten zak∏ada dotyczy∏y b´dà wszczególnoÊci: wyp∏at´ premii hodowcom, którzy zobowiàzujà si´ p prowadziç akwakultur´ w formach opisanych • rozwoju imodernizacji obiektów akwakultury; wart.30 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. • produkcji ryb wysokiej jakoÊci iwartoÊci, zdobrymi perspektywami rynkowymi, poprzez dywersyfika- Cele tego Êrodka sà nast´pujàce: cj´ w kierunku nowych gatunków (jesiotr, w´gorz) oraz wprowadzanie nowych technologii; • wsparcie wykorzyst.ania tradycyjnych, przyjaznych Êrodowisku praktyk itechnik wakwakulturze; • rozwoju akwakultury utrzymujàcej w∏aÊciwà równowag´ pomi´dzy akwakulturà tradycyjnà i pro- • pomoc niektvórym producentom wuzyskaniu ekolodukcjà intensywnà lub pó∏intensywnà; gicznych certyfikatów, które pomogà im lepiej sprzedawaç ich produkty; • wspierana b´dzie rekultywacja stawów, ale pomoc ograniczona b´dzie do przypadków, wktórych rela- • zapoczàtkowanie produkcji organicznej w zakresie cja kosztów do korzyÊci b´dzie uzasadniona z eko- choowu ihodowli; nomicznego punktu widzenia, a dzia∏ania b´dà korzystne dla Êrodowiska iretencji wód. • wsparcie wdra˝ania Natura 2000 zgodnie z art. 30 ust.2 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. W celu wspierania zrównowa˝onego rozwoju akwakultury wPolsce do 2011r. stworzony zostanie d∏ugo- Ârodek polega na: g terminowy plan strategiczny. • rekompensatach, wyra˝onych w maksymalnej kwocie na hektar, dla hodowli ryb wktórych wype∏- Mechanizm, który powinien byç stworzony zgodnie niane sà obowiàzki wodno-Êrodowiskowe ponad te zart.28 ust.5 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006, wymagane ramami prawnymi; zostanie ustalony przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà do . koƒca 2008r. • wsparciu projektów wzakresie ekozarzàdzania iaudytu; Dzia∏alnoÊç finansowana wramach tego Êrodkla doty- • rekompensatach, przez maksymalnie 2 lata, dla hoczy∏a b´dzie budowy nowych farm i wyl´garni wraz dowli przestawiajàcych si´ na organicznà produkz niezb´dnym materia∏em i wyposa˝eniem, rozbudoc cj´ wakwakulturze; w´ istniejàcych gospodarstw oraz popraw´ warunków ibezpieczeƒstwa pracy. Wspierane b´dà równie˝ • rekompensatach, przez maksymalnie 2 lata od daty inwestycje wpopraw´ jakoÊci, atak˝e wwyposa˝enie decyzji, dotyczàcych obszarów chronionych Natura do ochrony przed drapie˝nikami. 2000, tylko dla obiektów akwakultury, które rozwir n´∏y swà dzia∏alnoÊç przed decyzjà. 2. Beneficjenci Êrodka • Prywatni lub publiczni operatorzy i przedsi´bior- Wcelu przygotowania odpowiednich kryteriów wdrastwa; . ˝ania tego Êrodka w Polsce (wyznaczenie obszarów, metody zarzàdzania, zawartoÊç dzia∏aƒ, poziom za- • Organizacje lub stowarzyszenia producentów. ch´t itd.) Instytucja Zarzàdzajàca zamówi∏a stosowne w badanie. 3. Wk∏ad finansowy 2. Beneficjenci Êrodka Wk∏ad publiczny ograniczony b´dzie do 60 % kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Prywatne i publiczne przedsi´biorstwa oraz operatorzy prywatni, dzia∏ajàcy wsektorze akwakultury, zobo- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki w wiàzujàcy si´ do form akwakultury opisanych wart.30 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. Patrz tabela str.2836. 3. Wk∏ad finansowy 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku Wsparcie finansowe pochodziç b´dzie w 100 % ze Wprocesie wyboru projektów priorytet przyznany b´- Êrodków publicznych, wtym 75 % zEFR. wdzie mikro ima∏ym przedsi´biorstwom. 75 % dost´pnych Êrodków przeznaczone b´dzie dla mikro- i ma- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki ∏ych przedsi´biorstw. Odsetek ten mo˝e zostaç zweryfikowany przez Komitet Monitorujàcy na podstawie Patrz tabela str.2836. doÊwiadczeƒ we wdra˝aniu Êrodka. 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku Ârodek 2.2. Dzia∏ania wodno-Êrodowiskowe Wyliczenie premii kosztów inwestycji, zastosowanie 1. Opis Êrodka standardowych rozwiàzaƒ, utrata zysku ipremii dokonywane b´dà zgodnie z kryteriami, które zostanà Celem tego Êrodka jest zrekompensowanie producenokreÊlone przez Komitet Monitorujàcy. Kryteria te tom stosowania tradycyjnych metod produkcji, wspooparte b´dà na nast´pujàcych elementach: magajàcych ochron´ i popraw´ stanu Êrodowiska oraz zachowanie bioró˝norodnoÊci. Celem jest rów- • promowane b´dà tradycyjne metody produkcji ryb nie˝ promocja ekologicznych praktyk produkcyjnych wstawach;

l • w odpowiednich przypadkach wspierany b´dzie • modernizacja obiektów zwiàzanych z rybo∏ówudzia∏ wEMAS, rekompensata wyliczana b´dzie in- stwem na obszarach Êródlàdowych, w tym inwep dywidualnie; stycje w miejsca wy∏adunku i przystanie. Modernizacja b´dzie dotyczyç inwestycji w zakresie popra- • w oparciu o uznane normy, w tym mi´dzynarodowy warunków pracy, obiektów magazynowych, hiwe, Polska okreÊli normy akwakultury organicznej; gieny ijakoÊci produktów; • wsparcie Natura 2000 b´dzie kwalifikowalne wy- • zmiana przeznaczen.ia jednostek do prowadzenia ∏àcznie w obr´bie obszarów wyznaczonych i w ich po∏owów ryb na inne dzia∏ania poza rybo∏ówbezpoÊrednim sàsiedztwie, tak jak okreÊlajà to plastwem; ny zarzàdzania dla tych obszarów. v • wsparcie tymczasowego zaprzestania dla w∏aÊci- Ârodek 2.3. Ârodki na rzecz zdrowia zwierzàt cieli i rybaków dzia∏ajàcych na wodach Êródlàdowych, zgodnie z kryteriami art. 33 ust. 4 rozporzà- 1. Opis Êrodka dzenia Rady (WE) nr1198/2006. o W przypadku chorób ryb wsparcie udzielane b´dzie 2. Beneficjenci Êrodka wzwiàzku zzapobieganiem, kontrolà irekompensata- • Prywatni i publiczni operatorzy rybo∏ówstwa Êródmi dla hodowców, zgodnie zodpowiednimi przepisalàdowego. mi dyrektywy Rady (WE) 2006/88/WE z dnia 24 paêdziernika 2006 r. w sprawie wymogów w zakresieg• Przedsi´biorstwa prywatne. zdrowia zwierzàt akwakultury iproduktów akwakultury oraz zapobiegania niektórym chorobom zwierzàt • Organizacje lub stowarzyszenia producentów. wodnych i zwalczania tych chorób (Dz. Urz. UE L 328 • Rybacy. z24.11.2006, str.14, zpóên. zm.). . 3. Wk∏ad finansowy 2. Beneficjenci Êrodka Prywatne i publiczne przedsi´biorstwa dzlia∏ajàce IntensywnoÊç pomocy waha si´ od 20 do 100 % kosztów kwalifikowanych operacji. wsektorze akwakultury. c 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki 3. Wk∏ad finansowy Nie dotyczy. W przypadku chorób zwierzàt rekompensaty finansowane b´dà w 100 % ze Êrodków publicznych, w tym r5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku w75 % zEFR. Wszystkie jednostki, które otrzymajà wsparcie zgod- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki . nie z art. 33 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006, powinny byç zarejestrowane w rejestrze statków dla Nie dotyczy. wód Êródlàdowych. Dalsza ich dzia∏alnoÊç prowadzow na b´dzie wy∏àcznie na wodach Êródlàdowych. 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku Ârodek 2.5. Inwestycje wzakresie przetwórstwa iob- Po konsultacjach zorganami Inspekcji Weterynaryjnej rotu Instytucja Zarzàdzajàca ustanowi kwot´ Êrodków przeznaczonych na finansowanie dzia∏aƒ przeciw cho- 1. Opis Êrodka robom egzotycznym i realizacj´ programów kontroli choróbw nieegzotycznych. Wcelu modernizacji sektora przetwórczego stawia si´ nast´pujàce cele: Ârodek ten b´dzie wdra˝any wy∏àcznie po decyzji Instytucji Zarzàdzajàcej podj´tej, gdy b´dzie tego wy- • wzrost potencja∏u przemys∏u przetwórczego pomaga∏a sytuacja sanitarna. przez rozbudow´ istniejàcych obiektów lub budow´ nowych, wykorzystujàcych produkty akwakultu- Ârodek 2.4. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe ry, po∏owy polskiej floty (wszczególnoÊci ryb pelaw gicznych) isurowiec importowany; 1. Opis Êrodka • poprawa jakoÊci i konkurencyjnoÊci przetwarza- Celem tego Êrodka jest utrzymanie imodernizacja flo- nych i wprowadzanych do obrotu produktów rybty oraz niezb´dnej infrastruktury na obszarach Êródlà- nych poprzez inwestycje w nowe technologie, nodowych (jeziorach i rzekach). Modernizacja powinna we wyposa˝enie i innowacyjne metody produkcji, byç prowadzona przy zapewnieniu zrównowa˝enia w tym zarzàdzanie jakoÊcià, bezpieczeƒstwo ˝ywzasobów na Êródlàdowych obszarach po∏owowych. noÊci icertyfikacja procesów; • wspieranie inwestycji majàcych na celu ogranicze- Kwalifikowalne operacje: nie negatywnego wp∏ywu produkcji na Êrodowi- • inwestycje we flot´ prowadzàcà po∏owy na jezio- sko, b´dzie mia∏ równie˝ na celu popraw´ warunrach i rzekach Polski, w celu poprawienia bezpie- ków pracy i higieny oraz dostosowanie obiektów czeƒstwa na statkach, warunków pracy, higieny ija- przetwórczych i handlowych do ograniczeƒ ÊrodokoÊci produktów; wiskowych (budowa oczyszczalni Êcieków);

l • utrzymanie lub wzrost poziomu zatrudnienia, przy mniej 50% dost´pnych Êrodków. Odsetek ten mo˝e wzi´ciu pod uwag´ potrzeby zapewnienia równego zostaç zweryfikowany przez Komitet Monitorujàcy na p dost´pu do rynku pracy dla kobiet im´˝czyzn; podstawie doÊwiadczeƒ we wdra˝aniu Êrodka. • podniesienie kwalifikacji si∏y roboczej przez odpo- 3. O PRIORYTETOWA 3. ÂRODKI S¸U˚ÑCE WSPÓLwiednie szkolenia. NEMU INTERESOWI Wspomagany b´dzie obrót produktami rybnymi wce- 3.1. G∏ówny cel wram.ach osi priorytetowej 3 lu dostarczania na rynek wewn´trzny ˝ywnoÊci wysokiej jakoÊci izapewnienia bezpieczeƒstwa produktów. Zgodnie z rozporzàdzeniem Rady (WE) nr 1198/2006 v Rozwój rynku wewn´trznego wPolsce u∏atwi polskie- istrategià przedstawionà wrozdziale 4, g∏ównymi cemu sektorowi rybackiemu konkurowanie z importem lami osi priorytetowej 3 b´dà: iu∏atwi producentom sprzeda˝ ich produkcji. • ulepszenie obiektów portowych, przystani rybac- W tym kontekÊcie pomoc mo˝e byç przyznawana na kicho i miejsc wy∏adunku oraz budowa infrastruktubudow´, modernizacj´ i inwestycje w wyposa˝enie ry wcelu zapewnienia d∏ugoterminowej rentownohurtowni, wprowadzajàcych do obrotu produkty ryb- Êci ikonkurencyjnoÊci sektora rybackiego; ne pochodzàce zmorza iakwakultury, wcelu: • zapewnienie w d∏ugiej perspektywie rentownego • zwi´kszenia potencja∏u przechowywania iwprowa- ikonkurencyjnego sektora rybackiego, przy wzi´ciu g dzania do obrotu produktów rybnych; pod uwag´ potrzeb restrukturyzacyjnych polskiej floty po∏owowej, która cz´Êciowo przestawia si´ • promowania systemów gwarantujàcych wysokà ja- zdorsza na ryby pelagiczne; koÊç ibezpieczeƒstwo produktów rybnych; • poprawienie organizacji sektora, szczególnie orga- • zmniejszenia negatywnego oddzia∏ywania na .Êro- nizacji rynku, lecz tak˝e kwalifikacji zawodowych dowisko; i innowacyjnoÊci w sektorze rybackim; powinny byç tak˝e wspierane partnerstwa znaukowcami; • poprawy warunków pracy; l • zapewnienie zrównowa˝enia zasobów naturalnych; • utrzymania „∏aƒcucha ch∏odniczego”; c • rozpowszechnianie nowo nabytej wiedzy dotyczà- • promowania systemów poprawiajàcych mo˝liwoÊç cej sektora rybackiego; identyfikowalnoÊci produktów rybnych; • promocja produktów rybactwa; • poprawy kwalifikacji poprzez odpowiedni system r szkoleƒ; • promowanie inicjatyw majàcych na celu ograniczenie zu˝ycia energii (w∏àczajàc operacje w ramach • odbudowy wysokiej pozycji rynku produktów ryb- . art.9 i10 rozporzàdzenia Rady (WE) nr744/2008). nych. Cele te osiàgni´te zostanà przez modernizacj´ istnie- 2. Beneficjenci Êrowdka jàcych portów, przystani rybackich i miejsc wy∏adunku oraz promocj´ ryb i produktów rybnych. Obecnie • Prywatni operatorzy iprzedsi´biorstwa. przestarza∏a infrastruktura portów rybackich iprzysta- • Cia∏a publiczne lub pó∏publiczne. ni oraz brak odpowiedniego wyposa˝enia stanowià przeszkod´ w dalszym rozwoju sektora. Konieczne • Organizacje lub stowarzyszenia producentów. jest zbudowanie nowych przystani rybackich i miejsc wy∏adunku, g∏ównie wzd∏u˝ wybrze˝a. w 3. Wk∏ad finansowy Wsparcie w ramach osi priorytetowej 3 obejmuje Wk∏ad publiczny ograniczony b´dzie do 60 % kosz- równie˝ „Dzia∏ania wspólne”. Instytucja Zarzàdzajàca, tów kwalifikowalnych inwestycji. bioràc pod uwag´ wspólny charakter dzia∏aƒ, zach´- caç b´dzie do wdra˝ania tych dzia∏aƒ stowarzyszenia 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki iorganizacje producentów. w Patrz tabela str. 2836. Wspólne obiekty utworzone wramach osi 3 mog∏yby byç równie˝ wykorzystywane w dzia∏alnoÊci turys- 5. Szczegó∏owe informacje oÊrodku tycznej, takiej jak ˝eglarstwo lub rybo∏ówstwo sportowe. Tam, gdzie powstanà Lokalne Grupy Rybackie, W procesie wyboru projektów priorytet przyzna- obiekty te mogà byç wykorzystywane w ramach Lonyb´dzie mikro i ma∏ym przedsi´biorstwom. Dla kalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich stwotychprzedsi´biorstw przeznaczone b´dzie co naj- rzonych wosi 4.

l 3.2. Punkt wyjÊcia iskwantyfikowane cele p . v o èród∏o: MIR g 3.3. Uzasadnienie Êredniej stopy wspó∏finansowania, 3.5. Linia demarkacyjna pomi´dzy podobnymi Êrod- . grupy docelowe/sektory/obszary ibeneficjenci kami w ramach finansowania wspólnotowego i dzia∏ania podejmowane w celu zapewnienia Polska wca∏oÊci znajduje si´ wzasi´gu celu „klonwer- komplementarnoÊci gencja” i posiada s∏aby potencja∏ absorpcji, dlatego • Ze strony EU budowa nowych portów b´dzie finanma zastosowanie maksymalna przecwidziana przez sowana przez Europejski Fundusz Rozwoju Regiorozporzàdzenie Rady (WE) nr1198/2006 intensywnoÊç nalnego (EFRR). EFR zajmie si´ wspó∏finansowawsparcia wspólnotowego. niem modernizacji i napraw istniejàcych obiektów portowych zwiàzanych zrybactwem. 3.4. Opis g∏ównych Êrodków prorponowanych w ramach osi priorytetowej 3 woparciu onakreÊlonà • Budowa imodernizacja przystani oraz miejsc wy∏astrategi´ dunku b´dzie kwalifikowa∏a si´ do finansowania . zEFR. Ogólny wymiar zamierzonych dzia∏aƒ w ramach osi • Po∏owy eksperymentalne b´dà przedmiotem inwepriorytetowej 3 stwanowi wsparcie wdra˝ania osi priostycji wy∏àcznie wramach EFR. rytetowych 1 i2 przez: • EFR b´dzie wspiera∏ odtworzenie miejsc tar∏a dla • restrukturyzacj´ sektora rybactwa; gatunków w´drownych. • modernizacj´ i rekonstrukcj´ wspólnych obiektów • Ârodki dla ochrony i rozwoju flory i fauny wodnej do dzia∏alnoÊci po∏owowej; mogà byç w niektórych przypadkach wspierane w w ramach instrumentu finansowego LIFE+, szcze- • wspieranie organizacji sektora poprzez rozwój ryn- gólnie na obszarach Natura 2000. W∏adze krajowe ku iinne dzia∏ania we wspólnym interesie. odpowiedzialne za wdro˝enie EFR iLIFE+ b´dà wymieniaç dane wcelu unikni´cia ryzyka podwójnego Ârodkami mo˝liwymi do podj´cia w ramach osi prio- finansowania. Wsparcie EFR na obszarach Natura rytetowej 3 sà: 2000 b´dzie ograniczone do dzia∏aƒ zwiàzanych w zdzia∏alnoÊcià po∏owowà. • Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne; • Projekty wspó∏finansowane przez Program Opera- •Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej; cyjny b´dà w pe∏ni respektowa∏y postanowienia Dyrektyw o ocenie wp∏ywu na Êrodowisko, siedli- • Ârodek 3.3. Inwestycje w portach rybackich, miejskowej i ptasiej. Stosowane b´dà odpowiednie scach wy∏adunku iprzystaniach; kryteria oceny na etapie wyboru projektów tak, aby zapewniç, ˝e sà one zgodne z wy˝ej wymie- • Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków i kampanie nionymi dyrektywami. Wspó∏finansowanie projekpromocyjne; tów wp∏ywajàcych na potencjalne obszary Natura • Ârodek 3.5. Projekty pilota˝owe; 2000 (tj. obszary, które w opinii Komisji powinny byç wyznaczone w dniu 1 maja 2004 r., ale nie zo- • Ârodek 3.6. Modyfikacja wcelu zmiany przeznacze- sta∏y przez Polsk´ wyznaczone) nie b´dzie dozwonia statków rybackich. lone.

l Instytucja Zarzàdzajàca b´dzie stosowaç si´ do zapi- Ârodek 3.2. Ochrona irozwój fauny iflory wodnej sów: „Linia demarkacyjna pomi´dzy Programami p Operacyjnymi Polityki SpójnoÊci, Wspólnej Polityki 1. Opis Êrodka Rolnej i Wspólnej Polityki Rybackiej”, dokumentu przyj´tego przez Komitet Koordynujàcy NSRO. Ârodek b´dzie wspieraç mi´dzy innymi: • budow´ lub instalacj´ sta∏ych lub ruchomych urzà- Ârodek 3.1. Dzia∏ania wspólne dzeƒ przeznaczonych do ochrony i rozwoju fauny . iflory wodnej; 1. Opis Êrodka • rekultywacj´v wód Êródlàdowych, w tym tarlisk EFR b´dzie wspiera∏ dzia∏ania s∏u˝àce wspólnemu in- i tras migracyjnych gatunków w´drownych (budoteresowi, skierowane g∏ównie na stworzenie lepszej wa iinstalacja obiektów ograniczona b´dzie do iststruktury sektora rybactwa. Polska administracja za- niejàcych przeszkód); mierza wdro˝yç wszystkie dzia∏ania s∏u˝àce wspólnemu interesowi przewidziane w rozporzàdzeniu Rady • ochoron´ i popraw´ Êrodowiska w ramach progra- (WE) nr1198/2006. mu Natura 2000, jeÊli wià˝e si´ to z dzia∏alnoÊcià po∏owowà; G∏ówne typy inwestycji mogà dotyczyç: • bezpoÊrednie zarybianie nie kwalifikuje si´ do uzys- • tworzenia nowych organizacji producentów i rekania pomocy, oile we wspólnotowym akcie prawstrukturyzacji istniejàcych, zgodnie z rozporzàdze-gnym nie zosta∏o przewidziane wyraênie jako Êrodek niem Rady (WE) nr 104/2000 z dnia 17 grudnia s∏u˝àcy ochronie. 1999r. wsprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybo∏ówstwa i akwakultury (Dz. Urz. WE Wsparcie wramach art.38 ust.2 lit. c rozporzàdzenia L17 z21.01.2000, str.22; Dz.Urz. UE Polskie wyda- Rady (WE) nr 1198/2006 (tj. dzia∏ania zwiàzane nie specjalne, rozdz. 4, t. 4, str.198); .zochronà ipoprawà stanu Êrodowiska wramach Na- • poprawy kwalifikacji zawodowych, tworzenia sieci, tura 2000 tam, gdzie jej obszary sà bezpoÊrednio wymiany doÊwiadczeƒ i najlepszych praktyk po- zwiàzane z dzia∏alnoÊcià po∏owowà) mo˝e równie˝ l mi´dzy organizacjami inaukowcami — organizacja pokrywaç koszty konsultacji z interesariuszami podszkoleƒ, seminariów, programów wymiany praktyk czas omawiania planów zarzàdzania, studiów monitoc i konferencji; dotyczyç one b´dà w szczególnoÊci rujàcych, spisów gatunków i siedlisk, ∏àcznie ze spoobszarów zwiàzanych z higienà, kontrolà jakoÊci, rzàdzaniem map i zarzàdzaniem ryzykiem (systemy mo˝liwoÊcià Êledzenia pochodzenia itd.; wczesnego ostrzegania itd.), a tak˝e przygotowania • propagowania wspó∏pracy pomi´dzy naukowcami materia∏ów informacyjnych. ipodmiotami wsektorze rybacrtwa; 2. Beneficjenci Êrodka • promocji selektywnych metod isprz´tu po∏owowego oraz ograniczenia przy∏owów, a tak˝e propago- Beneficjentami b´dà: . wania poprawy higieny, warunków i bezpieczeƒstwa pracy, jak równie˝ usuwania zagubionego • organizacje, grupy lub stowarzyszenia; sprz´tu po∏owowwego; • cia∏a publiczne lub pó∏publiczne realnie zaanga˝o- • przeprowadzania audytów energetycznych dla wane i reprezentowane w sektorach rybactwa grup statków oraz porad ekspertów, dotyczàcych iakwakultury; planów restrukturyzacji i modernizacji, w tym programu na rzecz dostosowania floty, o którym mo- • inne organy wyznaczone w tym celu przez Instytuwa wrozporzàdzeniu Rady (WE) nr744/2008. cj´ Zarzàdzajàcà. 2. Bene w ficjenci Êrodka 3. Wk∏ad finansowy Przewidziani sà nast´pujàcy beneficjenci: Publiczny wk∏ad wynosiç b´dzie 100 % ca∏oÊci inwe- • organizacje uznane zgodnie zrozporzàdzeniem Ra- stycji, zczego 75 % ca∏oÊci kwalifikowalnej inwestycji dy (WE) nr104/2000 jako reprezentujàce producen- pochodziç b´dzie zEFR. tów; 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki w• inne stowarzyszenia sektora rybackiego; • przedsi´biorstwa prywatne, cia∏a publiczne lub pó∏- Nie dotyczy. publiczne; • instytuty badawcze. Ârodek 3.3. Inwestycje w portach rybackich, miejscach wy∏adunku iprzystaniach 3. Wk∏ad finansowy 1. Opis Êrodka Publiczny wk∏ad wynosi∏ b´dzie 100 % ca∏oÊci inwestycji, zczego 75 % ca∏oÊci kwalifikowalnej inwestycji Finansowane b´dà g∏ównie nast´pujàce dzia∏ania: pochodziç b´dzie zEFR. • Modernizacja istniejàcych portów rybackich. Ârodek ten b´dzie zawieraç: 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki rozbudow´ lub modernizacj´ miejsc postojowych ° Patrz tabela str.2841. dla statków i∏odzi rybackich;

l budow´ obiektów lub urzàdzeƒ s∏u˝àcych dosta- • badania rynku; ° wom paliwa, lodu, wody ielektrycznoÊci; • kampanie promocyjne p(kampanie reklamowe za- ° budow´ obiektów ipopraw´ infrastruktury s∏u˝à- ch´cajàce do spo˝ywania ryb ipromujàce produkty cej do wy∏adunku, przetwarzania i przechowywa- rybne, kampanie ÊwiadomoÊciowe dotyczàce nia produktów rybnych w warunkach ch∏odni- ochrony i zrównowa˝onej eksploatacji zasobów czych; itd.); . obiekty iurzàdzenia do utrzymania inapraw stat- ° • udzia∏ w organizacji lub organizacja wystaw proków i∏odzi rybackich; duktów rybnych iowoców morza; v rozwój systemów informatycznych w celu zarzà- ° • specjalne kampanie informujàce o pochodzeniu dzania dzia∏alnoÊcià po∏owowà; i jakoÊci produktów rybnych (certyfikowane, marbudow´ obiektów do przechowywania i utylizacji kowe itd.). ° odpadów, jak równie˝ popraw´ warunków bezo pieczeƒstwa ihigieny pracy. 2. Beneficjenci Êrodka • Inwestycje w miejsca wy∏adunku, s∏u˝àce jako Beneficjentami b´dà: miejsca schronienia, jak równie˝ obiekty dystrybucji Êwie˝ych po∏owów ryb: • organizacje, grupy lub stowarzyszenia; g ° budowa, modernizacja i rozbudowa obiektów do • przedsi´biorstwa prywatne; wy∏adunku i polepszenie bezpieczeƒstwa w trakcie wy∏adunku; • cia∏a publiczne lub pó∏publiczne. ° budowa obiektów lub urzàdzeƒ s∏u˝àcych do . sta- 3. Wk∏ad finansowy wom paliwa, lodu, wody; Publiczny wk∏ad wynosi∏ b´dzie 100 % ca∏oÊci inwebudowa obiektów ch∏odniczych; ° lstycji, zczego 75 % ca∏oÊci kwalifikowalnej inwestycji budowa lokalizacji do przechowywania i oczysz- pochodziç b´dzie zEFR. ° czania Êcieków iodpadów. c 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki • Inwestycje w budow´ i modernizacj´ przystani wzd∏u˝ wybrze˝a. Przystanie te majà s∏u˝yç popra- Patrz tabela str.2841. wie bezpieczeƒstwa pracowników sektora rybackier go. Ârodek 3.5. Projekty pilota˝owe 2. Beneficjenci Êrodka 1. Opis Êrodka . Poprzez wspieranie projektów pilota˝owych EFR wes- Beneficjentami b´dà: w prze sektor rybacki w Polsce w zdobywaniu i rozpowszechnianiu nowej wiedzy technicznej i naukowej • organizacje, grupy lub stowarzyszenia; oraz jej sprawdzeniu w warunkach zbli˝onych do re- • przedsi´biorstwa prywatne; aliów. Projekty pilota˝owe dotyczyç b´dà przede wszystkim: • cia∏a publiczne lub pó∏publiczne. • testowania i wdra˝ania nowych rozwiàzaƒ tech- 3. Wk∏awd finansowy nicznych itechnologicznych; • testowania ulepszeƒ technicznych majàcych na ce- Publiczny wk∏ad wynosiç b´dzie 100 % ca∏oÊci inwelu redukcj´ zu˝ycia energii przez statki rybackie, stycji, zczego 75 % ca∏oÊci kwalifikowalnej inwestycji ulepszeƒ silników, wyposa˝enia i narz´dzi po∏owopochodziç b´dzie zEFR. wych, a tak˝e redukcji emisji i przyczyniania si´ do walki ze zmianami klimatycznymi (zgodnie zart.10 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki w rozporzàdzenia Rady (WE) nr744/2008); Patrz tabela str.2841. • ppracowania i testowania metod poprawy selektywnoÊci narz´dzi po∏owowych, ograniczenia przy- Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków i kampanie pro- ∏owów iodrzutów oraz metod redukujàcych wp∏yw mocyjne rybo∏ówstwa na Êrodowisko; 1. Opis Êrodka • symulacji metod zarzàdzania stadem, podzia∏u kwot po∏owowych, w tym, w razie koniecznoÊci, Finansowane b´dà g∏ównie nast´pujàce dzia∏ania: ustanawiania stref zakazu po∏owów wcelu dokonania oceny skutków biologicznych iekonomicznych, • propagowanie urzàdzeƒ i procedur s∏u˝àcych atak˝e eksperymentalnego zarybiania; wprowadzaniu produktów rybnych do obrotu przez popraw´ jakoÊci, bezpieczeƒstwa i Êledzenia po- • opracowania alternatywnych metod zarzàdzania chodzenia; rybo∏ówstwem.

l W okresie inwestycji projekty pilota˝owe nie powin- 4. O PRIORYTETOWA 4. ZRÓWNOWA˚ONY ROZny mieç wartoÊci handlowej. Projekty pilota˝owe za- WÓJ OBSZARÓW ZALE˚NYCH OD RYBACTWA p wsze powinny byç przedmiotem stosownej oceny naukowej. Wyniki i wypracowane technologie b´dà 4.1. G∏ówny cel wramach osi priorytetowej 4 przedmiotem sprawozdaƒ udost´pnianych publicznie. Osie priorytetowe 1, 2 i3 dotyczà dzia∏aƒ sektorowych w sektorze rybackim. OÊ priorytetowa 4 ma wymiar . Projekty pilota˝owe wspierane przez EFR muszà byç terytorialny i uzupe∏nia dzia∏ania sektorowe. Polska prawdziwie innowacyjne. Drobne techniczne uspraw- przeznaczy∏a znaczàcà cz´Êç (32 %) Êrodków EFR na nienia dobrze znanych wUE technologii nie kwalifiku- oÊ 4, wÊwietlev oferowanych przez nià mo˝liwoÊci rozjà si´ do wsparcia w ramach art. 41 rozporzàdzenia woju obszarów rybackich. Rady (WE) nr1198/2006. Projekty pilota˝owe powinny G∏ównymi celami osi 4 sà: mieç te˝ ograniczony koszt iczas trwania. • minoimalizacja zaniku sektora rybackiego; 2. Beneficjenci Êrodka • rekonwersja obszarów dotkni´tych zmianami wsek- Organizacje naukowe, instytuty badawcze, organizatorze; cje ekologiczne, organizacje producentów, inne organizacje wyznaczone w tym celu przez Instytucj´ • poprawa jakoÊci ˝ycia w spo∏ecznoÊciach rybacg Zarzàdzajàcà, administracja, przedsi´biorstwa pry- kich. watne. Osiàgni´ciu celu przez Polsk´ sprzyjaç b´dzie zbudo- 3. Wk∏ad finansowy wanie potencja∏u wÊród lokalnych beneficjentów poprzez szkolenia, podnoszenie kwalifikacji zawodo- . Publiczny wk∏ad wynosiç b´dzie 100 % ca∏oÊci inwe- wych i rozwój przedsi´biorczoÊci, których celem b´- stycji, zczego 75 % pochodziç b´dzie zEFR. dzie dywersyfikacja zatrudnienia w kierunku dzia∏allnoÊci poza sektorem rybackim. Ponadto celem dzia- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki ∏aƒ jest podniesienie atrakcyjnoÊci obszarów pocprzez rozwój turystyki ekologicznej, ma∏ej infrastruk- Nie dotyczy. tury zwiàzanej z rybactwem, ochron´ i popraw´ stanu Êrodowiska, a tak˝e rozwój i odtwarzanie osad Ârodek 3.6. Modyfikacja wcelu zmiany przeznaczenia i wiosek z g∏´boko zakorzenionà tradycjà i dzia∏alnostatków rybackich Êcià rybackà. r 1. Opis Êrodka Wa˝nym celem jest równie˝ usprawnienie wspó∏pracy mi´dzy w∏adzami publicznymi a organizacjami lub . Celem Êrodka jest stworzenie mo˝liwoÊci zmiany organami reprezentujàcymi sektor rybacki, jak rówprzeznaczenia statków rybackich, obejmujàcego dzia- nie˝ mi´dzy grupami rybackimi. ∏ania poza rybo∏ówwstwem. Ârodek ten b´dzie dotyczy∏ zmiany przeznaczenia statków rybackich na nast´pu- W procesie tym, tam gdzie b´dzie to mia∏o zastosojàce cele: wanie, wykorzystywane b´d´ lokalne struktury Leader. • zachowanie dziedzictwa historycznego (np. jako zabytek); Wsparcie finansowe w ramach osi 4 mo˝e obejmo- • turywstyka; waç: • cele naukowe ibadawcze; • zak∏adanie Lokalnych Grup Rybackich (LGR); przy- • szkolenia; gotowanie partnerstw iLokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich (LSROR); • dzia∏ania kontrolne. • wdra˝anie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów w2. Beneficjenci Êrodka Rybackich; • podejmowanie projektów wspó∏pracy przez Lokal- Dzia∏ania w ramach tego Êrodka ograniczone sà do ne Grupy Rybackie. podmiotów publicznych lub pó∏publicznych. W ramach wdra˝ania LSROR mo˝liwe jest wykorzy- 3. Wk∏ad finansowy stanie wspó∏finansowania z niektórych innych Êrodków zosi priorytetowych 1, 2 i3. Publiczny wk∏ad wynosi∏ b´dzie 100 % ca∏oÊci inwestycji, zczego 75 % ca∏oÊci kwalifikowalnej inwestycji Do Êrodków tych nale˝à: pochodziç b´dzie zEFR. 1. OÊ priorytetowa 2. Chów i hodowla ryb, rybo∏ów- 4. Cele iloÊciowe — wskaêniki stwo Êródlàdowe irynek rybny: Nie dotyczy. a) Ârodek 2.1. Chów ihodowla ryb;

l b) Ârodek 2.2. Rybo∏ówstwo Êródlàdowe z wyjàt- c) Ârodek 3.6. Modyfikacja wcelu zmiany przeznakiem Êrodka 2.3. Tymczasowe zaprzestanie czenia statku rybackiego. p Êródlàdowej dzia∏alnoÊci po∏owowej. Wsparcie finansowe na wdra˝anie LSROR w ramach 2. OÊ priorytetowa 3. Dzia∏ania wspólne: wy˝ej wymienionych Êrodków przyznawane b´dzie wed∏ug zasad i w kwotach okreÊlonych w Programie a) Ârodek 3.1. Dzia∏anie wspólne; Operacyjnym. b) Ârodek 3.4. Rozwój nowych rynków ikampanie . promocyjne; 4.2. Punkt wyjÊcia iskwantyfikowane cele v o g èród∏o: GUS, MRiRW . 4.3. Uzasadnienie Êredniej stopy wspó∏finansowania, 4.3.2. Opis obszarów zale˝nych od rybactwa wPolsce l w∏aÊciwe obszary ibeneficjenci Pomoc w ramach osi 4 b´dzie dotyczy∏a konkretnych cobszarów, gdzie prowadzona jest dzia∏alnoÊç rybacka, 4.3.1. Stopa wspó∏finansowania w szczególnoÊci obszarów rozciàgajàcych si´ wzd∏u˝ wybrze˝a, gdzie zlokalizowane sà g∏ówne porty rybac- Polska jest w ca∏oÊci w zasi´gu celu „konwer- kie. Pomocà obj´te zostanà równie˝ obszary wzd∏u˝ gencja” i posiada s∏aby potencja∏ absorpcji, dlatego g∏ównych rzek i jezior wykorzystywane do rybo∏ówma zastosowanie maksymalna rprzewidziana przez stwa lub oferujàce korzystne warunki dla rybo∏ówrozporzàdzenie intensywnoÊç wsparcia wspólnoto- stwa, gdzie g∏ównym zaj´ciem ludnoÊci tych obszawego. rów sà rybo∏ówstwo lub chów ihodowla ryb. . w w w

l MAPA POTENCJALNYCH OBSZARÓW ZALE˚NYCH OD RYBACTWA p . v o g . l c r . w w w WPolsce obszary zale˝ne od rybactwa mo˝na podzie- • ujÊcia g∏ównych rzek, gdzie skoncentrowana jest liç pod wzgl´dem geograficznym, gospodarczym produkcja ryb ∏ososiowatych; ispo∏ecznym na cztery g∏ówne kategorie: • obiekty chowu i hodowli ryb, na które sk∏adajà si´ • nadbrze˝ne obszary morskie, zlokalizowane wzd∏u˝ skupiska wi´kszych gospodarstw rybackich, przede ca∏ego polskiego wybrze˝a, gdzie uprawia si´ rybo- wszystkim karpiowych i pstràgowych, obejmujàce ∏ówstwo przybrze˝ne, a tak˝e przetwórstwo pro- tradycyjne centra hodowli ryb, na których prowaduktów rybnych; dzona jest gospodarka rybacka;

l Ârodek 4.1. Rozwój obszarów zale˝nych od rybactwa W celu wyboru grup zorganizowane b´dà przynajmniej dwa zaproszenia do sk∏adania wniosków. Odp Aby poprawiç spo∏ecznà i gospodarczà sytuacj´ powiedzialnà za ich uruchomienie b´dzie Instytucja bran˝y rybackiej i zwiàzanych z rybactwem spo∏ecz- Zarzàdzajàca. Wybór LGR przeprowadzony b´dzie na noÊci, jak równie˝ wdro˝yç zasady Wspólnej Polityki podstawie szczególnych kryteriów okreÊlonych na po- Rybackiej, wa˝ne jest skoordynowanie dzia∏aƒ po- ziomie krajowym przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà. dejmowanych na obszarach zale˝nych od rybactwa. • Pierwsze zaproszen.ie do sk∏adania wniosków zo- Dlatego Êrodki na rzecz wsparcia trwa∏ego rozwoju stanie og∏oszone nie póêniej ni˝ po roku od zatwierobszarów rybackich majà na celu stworzenie Lokaldzenia Programu Operacyjnego przez Komisj´ Eunych Grup Rybackich, atak˝e przygotowanie iwdro- ropejskà. Plavnuje si´ wybór oko∏o 40 % ca∏kowitej ˝enie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów RybaciloÊci grup w ramach pierwszego zaproszenia do kich. sk∏adania wniosków. Wtym samym czasie podj´te zostanà wszystkie niezb´dne kroki w celu poinfor- 1. Wybór LGR mowania potencjalnych beneficjentów o mo˝liwoo Êci organizowania grup, zasadach i kryteriach Lokalne Grupy Rybackie b´dà mog∏y organizowaç wnioskowania o wspó∏finansowanie. W tych dziasi´ na obszarach wybranych zgodnie zwy˝ej wymie- ∏aniach znaczàca rola przypadnie lokalnym partnenionymi kryteriami, aich dzia∏alnoÊç musi byç ÊciÊle rom iinteresariuszom, szczególnie zsektora rybaczwiàzana z rybactwem i sektorami z nim zwiàzany- kiego. W celu wspomo˝enia procesu ustanawiania mi. g LGR mo˝liwe jest wykorzystanie pomocy technicznej wramach osi 5. Podstawowym wymaganiem wstosunku do LGR jest to, by organizowa∏y si´ one na podstawie oddolnego • Drugie zaproszenie zostanie og∏oszone nie póêniej podejÊcia, z aktywnym uczestnictwem lokalnych spo- ni˝ w dwa lata od wyboru grup rybackich, których ∏ecznoÊci, podmiotów gospodarczych iorganizacj.i po- utworzenie by∏o wynikiem pierwszego zaproszenia zarzàdowych. Wnioski w ramach tego Êrodka mogà do sk∏adania wniosków. Okres poÊredni mo˝e zobyç sk∏adane w szczególnoÊci przez stowarzyszenia, staç wykorzystany przez inne jednostki zainteresozwiàzki stowarzyszeƒ i inne pozarzàdowe orga l nizacje wane tym Êrodkiem, które jednak potrzebujà wi´cej czasu na zorganizowanie si´ i ustanowienie spójuznane jako osoby prawne, jak równie˝ przez jednostcnych iskutecznych struktur administracyjnych oraz ki samorzàdowe iich zwiàzki. w∏aÊciwego przygotowania swoich Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich. Pierwszeƒstwo przyznawane b´dzie wnioskom o ustanowienie LGR w ramach posiadajàcych do- Dzia∏ania b´dà przedstawiane przez LGR w LSROR, Êwiadczenie struktur ju˝ funkcjornujàcych na danym która b´dzie mog∏a obejmowaç ca∏y okres programoobszarze. wania Programu Operacyjnego i powinna zawieraç rocznà specyfikacj´ planowanych wydatków. Partnerzy, którzy sà cz∏onka.mi LGR, powinni mieç mo˝liwoÊç podejmowania decyzji i wykonywania po- 2. Wdra˝anie LSROR wierzonych im zadaƒ, w szczególnoÊci jeÊli chodzi w ozadania administracyjne ifinansowe. Poni˝sza tabela pokazuje struktury administracyjne ifinansowe,które zostanà ustanowione przez Instytu- LGR przygotowujà Lokalne Strategie Rozwoju Obsza- cj´ Zarzàdzajàcà w celu wdro˝enia osi 4. Tabele prerów Rybackich, które biorà pod uwag´ potrzeby lokal- zentowane poni˝ej mogà zostaç zmienione na podstanych spo∏ecznoÊci rybackich,jak równie˝ cele Wspól- wie doÊwiadczeƒ zebranych podczas wdra˝ania ninej Polityki Rybackiej. niejszej osi priorytetowej. w • Procedura wyboru ikontraktowania LGR w

l • Procedura wyboru projektów wobr´bie grup p . v o • Procedury finansowe ikontrolne g . l c r W ramach LGR proces podejmowania decyzji zosta- • opis LGR: partnerstwo, procesy podejmowania denie ustanowiony w sposób, który przyzna odpowied- cyzji, poziom uczestnictwa sektora prywatnego; . nià moc przedstawicielom sektora rybackiego. Do ak- • ocena stanu wyjÊciowego ianaliza potrzeb ipotentywnego udzia∏u zach´cane b´dà kobiety i osoby pocja∏u wobszarze; ni˝ej 30. roku ˝ycwia. Grupy te powinny byç rzetelnie reprezentowane w procesie podejmowania decyzji • cele ustanowienia partnerstwa zwiàzanego zwdrow LGR. Mo˝liwoÊç uczestnictwa w LGR powinna byç ˝eniem LSROR; otwarta dla wszystkich zainteresowanych. • strategia osiàgania celów (lista dzia∏aƒ), komplementarnoÊç zinnymi programami rozwojowymi; 3. Wk∏ad finansowy • dzia∏ania powinny byç przedstawione w LSROR w Koszty bie˝àce grup b´dà finansowane w 100 % obejmujàcej ca∏y okres trwania Programu Opera- (75% EFR i25 % inne publiczne Êrodki krajowe) imo- cyjnego; dla ka˝dego dzia∏ania LSROR powinna gà stanowiç maksimum 10 % bud˝etu dotacji. przedstawiaç: cele, krótki opis dzia∏aƒ, oczekiwane wyniki iroczny bud˝et; 4. Dodatkowe informacje zwiàzane ztym Êrodkiem • metody informowania potencjalnych beneficjentów ispo∏eczeƒstwa; wPrzygotowanie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich • schematy zarzàdzania, szczegó∏owe procedury audytu; G∏ównym zadaniem grupy rybackiej jest przygotowa- • sposoby monitorowania ioceny. nie i wdro˝enie Lokalnych Strategii Rozwoju Obszarów Rybackich (LSROR). LSROR musi mieç nast´pujàce cechy: LSROR, która ma byç za∏àczona do wniosku sk∏adane- • podejÊcie terytorialne: stworzenie wspólnej wizji go przez kandydujàce partnerstwo, powinna si´ sk∏a- rozwoju obszaru, wydajne wykorzystanie zasobów daç znast´pujàcych elementów: lokalnych, zintegrowane dzia∏ania na poziomie lokalnym; • opis obszaru na którym LSROR b´dzie wdra˝ana, wraz zgranicami tego obszaru; • podejÊcie oddolne: aktywny udzia∏ reprezentantów spo∏ecznoÊci wplanowaniu, podejmowaniu decyzji • sposób konsultacji zlokalnymi partnerami; iwdra˝aniu LSROR;

l informatycznego i w∏aÊciwych szkoleƒ, jak rów- debacie na temat post´pów wdra˝ania Krajowych nie˝ wniesienie wk∏adu wwynagrodzenia zaanga- Planów Strategicznych, przewidzianej w art. 16 p ˝owanych urz´dników iekspertów. rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. 4) Wydatki zwiàzane z zamkni´ciem Finansowego 7) Ustanowienie krajowej sieci grup rybackichkorzy- Instrumentu Wspierania Rybo∏ówstwa za okres stajàcych zosi 4 wramach tego Programu Operaprogramowania 2004—2006. cyjnego zgodnie zart.45 ust.5 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/20.06, w∏àczajàc wydatki zwiàzane 5) Wydatki zwiàzane z podniesieniem potencja∏u zazprocesem ustanawiania LGR. sobów ludzkich w s∏u˝bach zwiàzanych z nadzorem egzekwowania WPR. B´dzie wiàza∏o si´ to v 8) Dzia∏ania na rzecz rozpowszechniania informacji, zorganizacjà szkoleƒ iwk∏adem odpowiednich ortworzenia sieci, podnoszenia poziomu Êwiadomoganów wwynagrodzenia personelu, wliczajàc wy- Êci, propagowania wspó∏pracy i wymiany dodatki zwiàzane zwdra˝aniem Planu Dostosowania Êwiadczeƒ na terenie ca∏ej Wspólnoty. Nak∏adu Po∏owowego oraz ewentualnie Planu na rzecz Dostosowania Floty, o którym mowa w roz- o 4. Wk∏ad finansowy porzàdzeniu Rady (WE) nr744/2008. 6) Oceny iinne studia,wraz zdokonaniem oceny po- Kwota pomocy publicznej w ramach tego Êrodka Êredniej, której wyniki b´dà mog∏y byç wykorzy- wynosi 100 % kosztów kwalifikowalnych (75 % EFR stane przez Komisj´ Europejskà w strategicznej i25 % krajowy wk∏ad publiczny). g VII. Plan finansowy Programu Operacyjnego. Podzia∏ Êrodków finansowych . (wszystkie kwoty sà podane wcenach bie˝àcych) l Tabela 1. Ârodki finansowe zEFR wpodziale na poszczególne lata okresu 2007—2013 (weuro) c r . w Tabela 2. Tabela finansowa dla Programu Operacyjnego wpodziale na osie priorytetowe (weuro) w w

l VIII. SYSTEM REALIZACJI PROGRAMU OPERACYJ- l) zapewnienie skutecznego, efektywnego iprzejrzys- NEGO tego korzystania ze Êrodków EFR przeznaczonych p do wspó∏finansowania Programu Operacyjnego, 1. Zasady iprocedury zarzàdzania iwdra˝ania m) uczestniczenie wcorocznych posiedzeniach zprzed- 1.1. Funkcje Instytucji Zarzàdzajàcej stawicielami Komisji Europejskiej, majàcych na celu zbadanie rezultatów realizacji Programu Opera- Instytucjà Zarzàdzajàcà Programem Operacyjnym cyjnego, jest minister w∏aÊciwy ds. rybo∏ówstwa, reprezento- . wany przez Dyrektora Departamentu Rybo∏ówstwa n) dodatkowo, zgodnie zart.59 rozporzàdzenia Rady Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odpowiada (WE) nr 1198/2006, Instytucja Zarzàdzajàca odpoon za realizacj´ Programu Operacyjnego zgodnie wiedzialnav jest tak˝e za zapewnienie tego, aby zzasadà nale˝ytego zarzàdzania finansami, awszcze- operacje do finansowania wybierane by∏y zgodnie gólnoÊci za: zkryteriami zawartymi wProgramie Operacyjnym i szczegó∏owymi zasadami ustanowionymi na a) opracowanie Programu Operacyjnego zgodnie szczeblu wspólnotowym i krajowym. Instytucja z celami i priorytetami ustanowionymi przez Kra- o Zarzàdzajàca zapewnia, ˝e operacje te spe∏niajà jowy Plan Strategiczny dla sektora rybo∏ówstwa, ww.wymagania przez ca∏y okres ich realizacji, b) monitorowanie osiàgni´cia g∏ównych rezultatów o) zapewnienie, ˝e oceny Programu Operacyjnego, oraz wp∏ywu okreÊlonego wProgramie Operacyjo których mowa w art. 48 i 49 ww. rozporzàdzenia, nym, sà przeprowadzane zgodnie zart.47 rozporzàdzenia, c) monitorowanie rozwoju zdolnoÊci administracyj-g p) ustanowienie procedur dla zapewnienia, ˝e nych struktur uczestniczàcych w wykonaniu Prowszystkie dokumenty dotyczàce wydatków iaudygramu Operacyjnego, tów, wymagane do zapewnienia w∏aÊciwej Êcie˝ki d) zapewnienie realizacji Programu Operacyjnego audytu, sà przechowywane zgodnie z wymogami zgodnie z decyzjami Komitetu Monitorujàcego art.87 ww.rozporzàdzenia, rozporzàdzeƒ UE oraz zasad i polityk wspóln.otoq) zapewnienie otrzymywania przez Instytucj´ Certywych, zw∏aszcza wdziedzinach rybo∏ówstwa, konfikujàcà i Instytucj´ Audytowà wszystkich niekurencji, zamówieƒ publicznych, ochrony Êrodolzb´dnych informacji o procedurach i weryfikawiska irównoÊci p∏ci, cjach prowadzonych w zwiàzku z wydatkami dla e) rozwój ipromocj´ partnerstw na szczeblu centralcpotrzeb odpowiednio certyfikacji iaudytu, nym oraz pomi´dzy podmiotami na szczeblach r) kierowanie pracà Komitetu Monitorujàcego i docentralnym, regionalnym ilokalnym, starczanie mu dokumentacji wymaganej w celu f) analizowanie i zg∏aszanie poprawek do Programu umo˝liwienia monitorowania jakoÊciowego reali- Operacyjnego, a tak˝e przekazywanie propozycji zacji Programu Operacyjnego w Êwietle jego poprawek do Komitetu Monitrorujàcego w kwestii szczegó∏owych celów, przesuni´cia funduszy w ramach Programu Opes) opracowywanie i przedk∏adanie Komisji Europejracyjnego, skiej rocznych i koƒcowych sprawozdaƒ z realiza- . g) opracowanie procedur realizacji Programu Opera- cji, po ich uprzednim zatwierdzeniu przez Komitet cyjnego, Monitorujàcy, h) przygotowaniew kryteriów oceny iwyboru operacji t) zapewnienie przestrzegania wymogów wzakresie oraz zatwierdzanie operacji zg∏oszonych przez be- informacji i promocji ustanowionych w art. 51 neficjentów, ww.rozporzàdzenia, i) prowadzenie kontroli jakoÊci zadaƒ delegowanych u) kontrola wykorzystania funduszy ikwalifikowalnodo Instytucji PoÊredniczàcych, Êci wydatków poniesionych przez beneficjentów j) zatwierdzenie projektów procedur dla Programu w ramach realizowanych operacji, w∏àczajàc kon- Opweracyjnego, trol´ na miejscu, zgodnie zzakresem art.59 lit.b, k) zapewnienie odpowiedniego rozpowszechniania v) zbieranie danych na temat realizacji poszczególinformacji dotyczàcych roli UE w wykonaniu Pro- nych operacji wzakresie Programu Operacyjnego, gramu Operacyjnego wÊród obywateli oraz wme- niezb´dnych do celów zarzàdzania finansowego, diach, atak˝e zwi´kszenie ÊwiadomoÊci wÊród po- monitorowania, weryfikacji, audytu i oceny Protencjalnych beneficjentów odnoÊnie mo˝liwoÊci gramu Operacyjnego za pomocà systemu inforstwarzanych przez Program Operacyjny, matycznego. w Instytucja Zarzàdzajàca zostanie poddana restrukturyzacji w celu wykonania wszystkich zadaƒ i zobowiàzaƒ zgodnie zart.59 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. Na ten cel zostanie zwi´kszona liczba zatrudnionych i zostanà utworzone nowe stanowiska dla urz´dników, którzy b´dà odpowiedzialni za konkretne obszary zarzàdzania Programem Operacyjnym. Sà to nast´pujàce obszary: — zarzàdzanie Komitetem Monitorujàcym; — kontrola realizacji pi´ciu osi priorytetowych; — zadania sprawozdawcze imonitorujàce; — dzia∏ania kontrolne na miejscu. Przewidywane jest tak˝e po∏àczenie us∏ug Finansowego Instrumentu Orientacji Rybo∏ówstwa (FIFG) w ramach organu zarzàdzajàcego; wzmocnione zostanà istniejàce us∏ugi prawne, analityczne oraz planowania strategicznego. Oczekuje si´, ˝e restrukturyzacja Instytucji Zarzàdzajàcej zostanie zakoƒczona szeÊç miesi´cy po zatwierdzeniu niniejszego Programu Operacyjnego.

l 1.2. Instytucje PoÊredniczàce 2) przyjmuje wnioski odofinansowanie operacji, weryfikuje je w zakresie zgodnoÊci z Lokalnà Stratep Zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporzàdzenia Rady (WE) già Rozwoju Obszarów Rybackich i podpisuje nr1198/2006 Instytucja Zarzàdzajàca mo˝e wyznaczyç umowy odofinansowanie, na podstawie upowa˝- jednà lub kilka instytucji poÊredniczàcych w celu wy- nienia wydanego przez IZ, zgodnie z kryteriami konania cz´Êci lub ca∏oÊci zadaƒ Instytucji Zarzàdzajà- Programu Operacyjnego iszczegó∏owymi zasadacej. W zwiàzku z powy˝szym do pe∏nienia funkcji in- mi ustanowionymi na szczeblu wspólnotowym . stytucji poÊredniczàcych na potrzeby Programu Ope- i krajowym, i zapewnia, ˝e operacje te spe∏niajà racyjnego wyznacza si´ poni˝sze instytucje: ww.wymagania przez ca∏y okres ich realizacji; v Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 3) przyjmuje i weryfikuje wnioski o p∏atnoÊç, a na- (ARiMR) — Instytucja PoÊredniczàca wzakresie reali- st´pnie przekazuje je ARiMR do realizacji; zacji osi 1—3 Programu Operacyjnego pe∏ni wszczególnoÊci nast´pujàce zadania: 4) przedstawia ARiMR zestawienia poÊwiadczonych wyodatków oraz przygotowuje i przedstawia 1) wspó∏pracuje z IZ w zakresie przestrzegania wy- ARiMR zapotrzebowania na Êrodki finansowe; mogów w zakresie informacji i komunikacji przewidzianych w art. 51 rozporzàdzenia Rady (WE) 5) kontroluje wykorzystanie Êrodków finansowych nr1198/2006; poniesionych przez beneficjentów wramach realizowanych operacji, w tym kontrole na miejscu, 2) przyjmuje wnioski odofinansowanie operacji, we-g m.in. wzakresie wskazanym wart.59 lit. b rozporyfikuje je i ocenia, wydaje decyzje i podpisuje rzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006; umowy o dofinansowanie na podstawie upowa˝- nienia wydanego przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà, 6) zbiera dane na temat realizacji poszczególnych zgodnie zkryteriami zawartymi wProgramie Ope- operacji wzakresie osi 4 Programu Operacyjnego, racyjnym i szczegó∏owymi zasadami ustano.wio- niezb´dnych do celów zarzàdzania finansowego, nymi na szczeblu wspólnotowym ikrajowym oraz monitorowania, weryfikacji, audytu i oceny Prozapewnia, ˝e wspó∏finansowane operacje spe∏nia- gramu Operacyjnego iprzekazuje je IZ; l jà ww.wymagania przez ca∏y okres ich realizacji; 7) przekazuje dane zwiàzane z realizacjà operacji 3) zatwierdza operacje z∏o˝one przezc beneficjentów wramach Programu Operacyjnego, wszczególnow ramach pionu innego ni˝ ten, który dokonuje Êci dane niezb´dne do sporzàdzania rocznego oceny operacji; sprawozdania, októrym mowa wart.67 rozporzà- 4) przyjmuje i weryfikuje wnioski o p∏atnoÊç, przed- dzenia Rady (WE) nr1198/2006; stawia IZ zestawienia poÊwiadrczonych wydatków, 8) przechowuje dokumentacj´ zwiàzanà z realizacjà dokonuje p∏atnoÊci na rzecz beneficjentów oraz operacji, wymaganà do zapewnienia w∏aÊciwej przygotowuje i przedstawia IZ prognoz´ bud˝etu, Êcie˝ki audytu, zgodnie z art. 87 rozporzàdzenia wtym dla osi priorytetow.ej 4; Rady (WE) nr1198/2006. 5) kontroluje wykorzystanie funduszy wzwiàzku zwydatkami poniewsionymi przez beneficjentów, w∏àcza- Szczegó∏y dotyczàce przekazanych zadaƒ znajdà si´ jàc w to kontrol´ na miejscu zgodnie z art. 59 lit. b w porozumieniu lub umowie podpisanymi pomi´dzy rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006; ministrem w∏aÊciwym do spraw rybo∏ówstwa a samorzàdem województwa. 6) przekazuje dane na temat realizacji Programu Operacyjnego do IZ na potrzeby przygotowania 1.3. Instytucja Certyfikujàca sprawozdania rocznego, zgodnie z art. 67 rozporzàwdzenia Rady (WE) nr1198/2006; Instytucjà Certyfikujàcà Programu Operacyjnego jest 7) wykrywa nieprawid∏owoÊci izg∏asza je na bie˝àco Minister Finansów, reprezentowany przez Dyrektora IZ oraz odzyskuje nienale˝nie wyp∏acone Êrodki fi- Departamentu Instytucji P∏atniczej. Minister Finansów nansowe od beneficjentów; odpowiada wszczególnoÊci za: 8) przechowuje dokumentacj´ zwiàzanà z realizacjà a) opracowanie i przed∏o˝enie Komisji poÊwiadczooperacji wymaganà do zapewnienia w∏aÊciwej nych deklaracji wydatków iwniosków op∏atnoÊç, w Êcie˝ki audytu, zgodnie z art. 87 rozporzàdzenia Rady (WE) nr1198/2006. b) poÊwiadczenie, ˝e: • deklaracja wydatków jest dok∏adna, wynika Szczegó∏y dotyczàce przekazanych zadaƒ znajdà si´ z wiarygodnych systemów ksi´gowych i jest w porozumieniu lub umowie podpisanymi pomi´dzy oparta na weryfikowalnej dokumentacji uzupe∏- ministrem w∏aÊciwym ds. rybo∏ówstwa aARiMR. niajàcej, Samorzàd województwa — Instytucja PoÊredniczà- • zadeklarowane wydatki sà zgodne z majàcymi ca dla osi 4 Programu Operacyjnego pe∏ni w szczezastosowanie zasadami wspólnotowymi i krajogólnoÊci nast´pujàce zadania: wymi oraz zosta∏y poniesione wzwiàzku zopera- 1) wspó∏pracuje z IZ w zwiàzku z przestrzeganiem cjami wybranymi do finansowania zgodnie zkrywymogów w zakresie informacji i komunikacji teriami majàcymi zastosowanie do Programu przewidzianych w art. 51 rozporzàdzenia Rady Operacyjnego oraz spe∏niajà zasady wspólnoto- (WE) nr1198/2006; we ikrajowe,

l c) upewnianie si´, ˝e otrzymane informacje, dotyczàce d) zapewnienie otrzymania przez Instytucj´ Zarzàprocedur iweryfikacji przeprowadzonych wzwiàzku dzajàcà i Instytucj´ Certyfikujàcà wszystkich niep z wydatkami uj´tymi w deklaracjach, stanowià od- zb´dnych informacji o przeprowadzonych audypowiednià podstaw´ poÊwiadczenia, tach ikontrolach, d) uwzgl´dnienie, do celów poÊwiadczenia, wyni- e) do dnia 31 grudnia ka˝dego roku w latach ków wszystkich audytów przeprowadzanych przez 2008—2015: Instytucj´ Audytowà lub na odpowiedzialnoÊç In- . • przed∏o˝enie Komisji rocznego sprawozdania stytucji Audytowej, audytowego, przedstawiajàcego wyniki audytów przepvrowadzonych w okresie 12 miesi´cy, e) utrzymywanie w formie elektronicznej zapisów zakoƒczonego dnia 30 czerwca danego roku, ksi´gowych dotyczàcych wydatków zadeklarowazgodnie ze strategià audytu dla Programu Openych Komisji, racyjnego oraz informujàcego o wszelkich braf) prowadzenie ewidencji kwot podlegajàcych pro- kach wykrytych wsystemach zarzàdzania ikono cedurze odzyskiwania ikwot wycofanych po anu- troli Programu Operacyjnego. Pierwsze spralowaniu ca∏oÊci lub cz´Êci wk∏adu dla operacji. wozdanie, które nale˝y z∏o˝yç do dnia 31 grud- Kwoty odzyskane przed zamkni´ciem Programu nia 2008 r., obejmuje okres od dnia 1 stycznia Operacyjnego, które majà zostaç zwrócone do bu- 2007 r. do dnia 30 czerwca 2008 r. Informacje d˝etu ogólnego Unii Europejskiej po korektach dotyczàce audytów przeprowadzonych po dniu finansowych poczynionych zgodnie z art. 97 roz- g1 lipca 2015 r. zostajà w∏àczone do koƒcowego porzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie sprawozdania audytowego, stanowiàcego uzu- Europejskiego Funduszu Rybackiego, sà potràca- pe∏nienie deklaracji zamkni´cia, o której mowa ne znast´pnej deklaracji wydatków. poni˝ej (lit. f), • wydawanie opinii, na podstawie kontroli i audy- . 1.4. Instytucja Audytowa tów przeprowadzonych na odpowiedzialnoÊç Instytucji Audytowej, w kwestii tego czy system Instytucjà Audytowà Programu Operacyjnego ljest Ge- zarzàdzania ikontroli funkcjonuje skutecznie, tak neralny Inspektor Kontroli Skarbowej, reprezentowa- aby dawaç racjonalne zapewnienie, ˝e deklaracje ny przez Dyrektora Departamentu Och c rony Interesów wydatków przedstawione Komisji sà prawid∏o- Finansowych Unii Europejskiej. Generalny Inspektor we, jak równie˝ dawaç racjonalne zapewnienie, Kontroli Skarbowej odpowiada wszczególnoÊci za: ˝e transakcje b´dàce ich podstawà sà zgodne zprawem iprawid∏owe, a) zapewnienie prowadzenia audytów wcelu weryfikacji skutecznego funkcjonowrania systemu zarzà- • przedk∏adanie, w stosownych przypadkach, dzania ikontroli Programu Operacyjnego, zgodnie z art. 85 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006, deklaracji cz´Êciowego zamkni´- b) zapewnienie prowadzen . ia audytów operacji na cia, zawierajàcej ocen´ zgodnoÊci z prawem podstawie stosownej próby wcelu weryfikacji za- iprawid∏owoÊci danych wydatków, deklarowanych wydatków, w f) przed∏o˝enie Komisji, nie póêniej ni˝ dnia 31 marc) przedstawienie Komisji, w terminie dziewi´ciu ca 2017r., deklaracji zamkni´cia, zawierajàcej ocemiesi´cy od zatwierdzenia Programu Operacyjne- n´ zasadnoÊci wniosku owyp∏at´ salda oraz zgodgo, strategii audytu obejmujàcej podmioty, które noÊci z prawem i prawid∏owoÊci transakcji b´dàb´dà przeprowadzaç audyty, o których mowa po- cych podstawà wydatków obj´tych koƒcowà dewy˝ej, metodologi´, która zostanie zastosowana, klaracjà wydatków, do której do∏àcza si´ koƒcowe metody doboru próbek danych dla potrzeb audytu sprawozdanie audytowe. opewracji oraz indykatywne rozplanowanie audytów w celu zapewnienia przeprowadzenia audytu Instytucja Audytowa zapewnia, ˝e czynnoÊci audytog∏ównych podmiotów oraz równomiernego roz- we uwzgl´dniajà uznane w skali mi´dzynarodowej k∏adu audytów wca∏ym okresie programowania, standardy audytu. w

l 2. System wdra˝ania Programu Operacyjnego p . v o g . l c Struktura rorganizacyjna Ministerstwa Rolnictwa iRozwoju Wsi wzakresie wdra˝ania Programu Operacyjnego . w w w 3. Organ w∏aÊciwy do otrzymywania p∏atnoÊci po- przypisany do Europejskiego Funduszu Rybackiego, chodzàcych zKomisji oraz organy odpowiedzialne prowadzony w euro i zarzàdzany przez Ministerstwo za dokonywanie p∏atnoÊci na rzecz beneficjentów Finansów. Komisja Europejska przekazuje Êrodki finansowe na Ârodki finansowe, przewalutowane na z∏ote, przekazyrealizacj´ Programu Operacyjnego w formie: p∏atno- wane sà z rachunku otwartego dla Programu Opera- Êci zaliczkowej, p∏atnoÊci okresowych i p∏atnoÊci sal- cyjnego na centralny rachunek dochodów bud˝etu da na rachunek bankowy (rachunek programowy) paƒstwa na podstawie dyspozycji Ministra Finansów

l i stanowià dochód bud˝etu paƒstwa. Ârodki takie sà Instytucja PoÊredniczàca weryfikuje wydatki oraz spoprzekazywane na finansowanie operacji w ramach rzàdza deklaracj´ wydatków iprzekazuje jà do Instytup Programu Operacyjnego Zrównowa˝ony rozwój sek- cji Zarzàdzajàcej. tora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013. Instytucja Certyfikujàca, na podstawie otrzymanych dokumentów, opracowuje i przedk∏ada Komisji Euro- Instytucja Zarzàdzajàca dokonuje co roku szacunku pejskiej poÊwiadczenie i deklaracj´ wydatków oraz wydatków zgodnie z krajowymi przepisami dotyczà- wniosek o p∏atnoÊç. D.okumenty te stanowià podstacymi bud˝etu paƒstwa. w´ do przekazania Êrodków finansowych przez Komisj´ Europejskà. v Instytucja PoÊredniczàca (ARiMR) jest odpowiedzialna za dokonanie p∏atnoÊci na rzecz beneficjentów. Zob. schemat obiegu poni˝ej. 4. Opis procedur w zakresie uruchamiania i obiegu przep∏ywów finansowych w celu zapewnienia ich przejo rzystoÊci Schemat przep∏ywu Êrodków finansowych wramach EFR g . l c r . w w w Przep∏yw Êrodków Wniosek orefundacj´ *Zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt b rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego.

l Obieg wniosków odofinansowanie p . v o g . l c r . w w w

Nr 51 — 2858 — Poz. 739

Obieg wniosków o płatność

l 5. Opis systemu monitorowania i oceny oraz sk∏ad 4) analizowanie i zatwierdzanie rocznych i koƒco- Komitetu Monitorujàcego wych sprawozdaƒ zrealizacji Programu Operacyjp nego przed ich przes∏aniem Komisji; Program Operacyjny podlega monitorowaniu zgodnie z zasadami okreÊlonymi w art. 62 rozporzàdzenia 5) analizowanie i zatwierdzanie wszelkich wniosków Rady (WE) nr 1198/2006. Monitorowanie s∏u˝y bada- o zmian´ Programu Operacyjnego adresowanych niu prawid∏owej realizacji Programu Operacyjnego do Komisji. ijest prowadzone przez Komitet Monitorujàcy oraz In- . stytucj´ Zarzàdzajàcà. W celu zapewnienia odpowiedniej jakoÊci i efektywnoÊci realizowanych zadaƒ Komitet mo˝e powo∏ywaç Komisja uczestniczy wmonitorowaniu poprzez udzia∏ podkomitety i v grupy robocze, a tak˝e korzystaç z opiw Komitecie Monitorujàcym oraz poprzez coroczny nii niezale˝nych ekspertów. przeglàd Programu Operacyjnego, który obejmuje w szczególnoÊci analiz´ rocznych sprawozdaƒ z reali- Szczegó∏owe zasady funkcjonowania Komitetu Monizacji ikontroli. torujàcego oraz zakres jego zadaƒ regulowaç b´dà o przepisy krajowe przygotowane przez Instytucj´ Za- Komitet Monitorujàcy rzàdzajàcà. Komitet Monitorujàcy Program Operacyjny zostanie powo∏any w terminie 3 miesi´cy od daty zatwierdze- 6. Zapewnienie koordynacji pomi´dzy programami nia Programu Operacyjnego, zgodnie z zasadamig operacyjnymi realizowanymi w ramach NSRO okreÊlonymi w art. 63 rozporzàdzenia Rady (WE) a programami operacyjnymi wspó∏finansowanymi nr1198/2006. przez EFRROW iEFR Wsk∏ad Komitetu Monitorujàcego wchodziç b´dà: Dla efektywnego osiàgni´cia celów okreÊlonych wramach Strategii Rozwoju Rybo∏ówstwa 2007—2013 1) przedstawiciele Instytucji Zarzàdzajàcej; . oraz spójnoÊci wrealizacji tych celów zinnymi narz´- 2) przedstawiciele Instytucji Certyfikujàcej; dziami Wspólnoty konieczna jest ich odpowiednia kolordynacja. 3) przedstawiciele Instytucji PoÊredniczàcych; 4) przedstawiciele partnerów spo∏eccznych i gospo- WPolsce przewidziano nast´pujàce rozwiàzanie: darczych (zaanga˝owane strony); a) ustanowienie zespo∏u pod kierownictwem Mini- 5) przedstawiciele organizacji pozarzàdowych z ob- stra Rozwoju Regionalnego, w sk∏ad którego wejszaru ochrony Êrodowiska; dà przedstawiciele wszystkich Instytucji Zarzàdzarjàcych i PoÊredniczàcych dla programów opera- 6) przedstawiciele organizacji krajowych zaintereso- cyjnych oraz ministrów odpowiadajàcych za powanych wspó∏udzia∏em w realizacji Programu szczególne obszary obj´te dzia∏alnoÊcià progra- Operacyjnego; . mów operacyjnych, Ministerstwa Finansów, Prezesa Urz´du Ochrony Konkurencji i Konsumen- 7) przedstawiciel Morskiego Instytutu Rybackiego; tów, Prezesa G∏ównego Urz´du Statystycznego 8) Instytut Rybacwtwa Âródlàdowego; iPrezesa Urz´du Zamówieƒ Publicznych. 9) przedstawiciel Komisji Europejskiej z g∏osem do- Do g∏ównych zadaƒ tego zespo∏u nale˝eç b´dzie bieradczym; ˝àcy monitoring stanu realizacji programów operacyj- 10) przedstawiciel Instytucji Audytowej z g∏osem do- nych i w razie potrzeby podejmowanie w∏aÊciwych radczym. dzia∏aƒ. Posiedwzenia Komitetu Monitorujàcego odbywaç si´ b) ustanowienie Komitetu NSRO Ministra Rozwoju b´dà w zale˝noÊci od potrzeb, jednak nie rzadziej ni˝ Regionalnego, z∏o˝onego zprzedstawicieli minidwa razy wroku. strów zaanga˝owanych w realizacj´ poszczególnych programów operacyjnych, ministra w∏aÊci- Zgodnie z art. 65 rozporzàdzenia Rady (WE) wego do spraw finansów publicznych, marsza∏- nr 1198/2006 do zadaƒ Komitetu Monitorujàcego naków województw, wojewodów, przedstawicieli le˝y wszczególnoÊci: w zrzeszeƒ jednostek samorzàdu terytorialnego 1) analizowanie i zatwierdzanie kryteriów wyboru i przedstawicieli partnerów spo∏ecznych (orgaoperacji w okresie 6 miesi´cy od daty przyj´cia nizacje zrzeszone w Komisji Trójstronnej, orga- Programu Operacyjnego, a tak˝e zatwierdzanie nizacje pozarzàdowe, inne). W obradach Komiwszelkich zmian tych kryteriów, dokonanych tetu b´dà braç udzia∏ równie˝, z g∏osem doradzgodnie zpotrzebami programowania; czym, przedstawiciele Komisji Europejskiej oraz przedstawiciele Europejskiego Banku Inwesty- 2) dokonywanie okresowego przeglàdu post´pów cyjnego i Europejskiego Funduszu Inwestycyjw realizacji okreÊlonych celów Programu Operanego. cyjnego na podstawie dokumentów przedstawionych przez Instytucj´ Zarzàdzajàcà; Ten powi´kszony Komitet koordynuje wdra˝anie 3) analizowanie efektów realizacji Programu Opera- wspólnotowych polityk horyzontalnych, osiàganie cecyjnego, wszczególnoÊci okreÊlanie czy cele usta- lów strategicznych idzia∏ania oceniajàce. Komitet Kolone dla ka˝dej osi priorytetowej idla Êródokreso- ordynacyjny b´dzie monitorowa∏ realizacj´ polityk nawego przeglàdu zosta∏y zrealizowane; le˝àcych do polityki rozwoju, wszczególnoÊci polityki

l konkurencyjnoÊci, spójnoÊci, Wspólnej Polityki Rolnej 2. stosowne komitety monitorujàce; i Wspólnej Polityki Rybackiej. W celu zapewnienia 3. krzy˝owe kontrole operpacji; spójnej realizacji polityki rozwoju Komitet Koordynacyjny b´dzie formu∏owa∏ opinie irekomendacje na te- 4. oÊwiadczenia beneficjentów. mat przebiegu wdra˝ania polityk horyzontalnych. Komitet Koordynacyjny NSRO ustanowi grup´ robo- Komitet Koordynacyjny b´dzie spotyka∏ si´ zasadni- czà, w której reprezentowane b´dà Instytucje Zarzàczo co 6 miesi´cy idokonywa∏ okresowego przeglàdu dzajàce odpowiednim.i programami operacyjnymi fistanu realizacji NSRO. Do jego zadaƒ b´dzie nale˝a∏o nansowanymi w ramach EFR, EFROW, EFRR i EFS. wszczególnoÊci: Wcelu unikni´cia podwójnego finansowania izagwav rantowania przestrzegania linii demarkacyjnych zada- • przedstawianie ministrowi w∏aÊciwemu do spraw niem grupy b´dzie przygotowanie propozycji mecharozwoju regionalnego rekomendacji dotyczàcych nizmów kontroli krzy˝owej (takich jak: odpowiednie przebiegu realizacji NSRO oraz poszczególnych pytania we wnioskach, kontrole wyrywkowe, wspólny programów operacyjnych na podstawie raportów dost´po do baz danych) inwestycji wspieranych w ramonitorujàcych; mach ró˝nych programów. • przedstawianie ministrowi w∏aÊciwemu do spraw 7. Wymiana danych w formie elektronicznej mi´dzy rozwoju regionalnego rekomendacji wynikajàcych Komisjà aPolskà wcelu spe∏nienia wymagaƒ oraz zbadaƒ ewaluacyjnych; wcelu zarzàdzania, monitorowania ioceny g • przedstawianie ministrowi w∏aÊciwemu do spraw rozwoju regionalnego wniosków irekomendacji na Zgodnie z przepisami art. 20 ust. 1 lit. g podpunkt VI temat zgodnoÊci programów operacyjnych zpolity- rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w celu spe∏- kami Wspólnoty; nienia wymagaƒ dotyczàcych p∏atnoÊci, monitorowania i oceny, okreÊlonych w wymienionym rozporzà- • opiniowanie propozycji modyfikacji NS.RO, dzeniu, wymiana danych pomi´dzy paƒstwem cz∏onwszczególnoÊci dotyczàcych ewentualnych przesu- kowskim (za poÊrednictwem Instytucji Zarzàdzajàcej ni´ç Êrodków pomi´dzy programami oper l acyjny- Programu Operacyjnego Zrównowa˝ony rozwój sekmi, a tak˝e wykorzystania krajowej rezerwy wyko- tora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich nania; c2007—2013) a Komisjà Europejskà odbywaç si´ b´- dzie za poÊrednictwem stworzonego wtym celu przez • wydawanie opinii na temat zgodnoÊci i komple- Komisj´ systemu komputerowego SFC 2007 (Client mentarnoÊci operacji realizowanych wramach kra- Certificate Request Procedure). jowych programów operacyjnych z operacjami realizowanymi w ramach regionalnych programów rWype∏niajàc przepisy art.66 ust.2 rozporzàdzenia Kooperacyjnych i programów operacyjnych wspó∏- misji (WE) nr498/2007 zdnia 26 marca 2007r. ustanafinansowanych przez UE. wiajàcego szczegó∏owe zasady wykonania rozporzà- . dzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europej- Komitet Koordynacyjny b´dzie monitorowa∏ równie˝ skiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 120 stosowanie horyzontalnych zasad równoÊci szans koz10.05.2007, str.1), strona polska wyznaczy∏a koordybiet i m´˝czyzn owraz zrównowa˝onego rozwoju we natora systemu na potrzeby Programu Operacyjnego wszystkich programach operacyjnych. Zrównowa˝ony rozwój sektora rybo∏ówstwa i nadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013. Komitet Koordynacyjny NSRO b´dzie monitorowa∏ stosowanie horyzontalnych zasad równoÊci p∏ci 8. Wyznaczenie partnerów o których mowa w art. 8 i zrównowa˝onego rozwoju we wszystkich prograrozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006 i wyniki mach operacyjnych. ich wspó∏pracy. Lista partnerówz którymi przeprow wadzono konsultacje oraz streszczenie wyników W celu wyeliminowania potencjalnego pokrywania konsultacji si´ interwencji z poszczególnych programów operacyjnych finansowanych z EFR, EFROW, funduszy W ramach przygotowania Programu Operacyjnego strukturalnych iFunduszu SpójnoÊci, Instytucja Zarzàkonsultacje przeprowadzono z szerokim gronem partdzajàca stosowaç si´ b´dzie do zapisów dokumentu nerów spo∏ecznych igospodarczych. Celem tych spotzatwierdzonego przez Komitet Koordynacyjny NSRO: w kaƒ by∏o zasi´gni´cie opinii sektora na temat strategii „Linia demarkacyjna pomi´dzy Programami Operarozwoju sektora rybackiego w Êwietle mo˝liwoÊci jacyjnymi Polityki SpójnoÊci, Wspólnej Polityki Rolnej kie stwarza Europejski Fundusz Rybacki. iWspólnej Polityki Rybackiej”. Interesariusze z sektora rybackiego od samego po- Aby zagwarantowaç przestrzeganie linii demarkacyjczàtku przygotowywania Programu Operacyjnego na nej mi´dzy niniejszym Programem Operacyjnym ainró˝nych etapach jego tworzenia informowani byli nymi programami operacyjnymi na etapie wdra˝ania, o jego zawartoÊci. Utworzono grup´ roboczà ds. Prozapewnione zostanà nast´pujàce instrumenty koordygramu Operacyjnego Zrównowa˝ony rozwój sektora nacji: rybackiego i przybrze˝nych obszarów rybackich 1. Komitet Koordynacyjny NSRO (wktórym uczestni- 2007—2013, sk∏adajàcà si´ z 46 cz∏onków wybranych czyç b´dà równie˝ przedstawiciele Instytucji Za- spoÊród przedstawicieli sektora rybackiego, kr´gów rzàdzajàcej niniejszego Programu Operacyjnego naukowych iadministracji regionalnej (przedstawicieiinstytucji zarzàdzajàcej Programem Rozwoju Ob- li województw i urz´dów marsza∏kowskich). Zob. zaszarów Wiejskich); ∏àcznik.

l Od lutego 2006 r. do grudnia 2006 r. zorganizowano Zagro˝enia: wsumie 10 spotkaƒ. Pe∏na lista interesariuszy, zktórymi 1. KoniecznoÊç wyelimpinowania post´pujàcego prowadzono konsultacje, zawarta jest wza∏àczniku 4. ska˝enia Êrodowiska naturalnego, pogarszajàcy si´ stan zasobów powodujàcy ograniczenia Podczas ró˝nych spotkaƒ przedstawiciele sektora wdost´pie do surowca. sformu∏owali nast´pujàce g∏ówne rekomendacje: 2. Potrzeba zwi´kszenia wspó∏czynnika absorpcji A. DoÊwiadczenia we wdra˝aniu Programu Ope- Êrodków UE mi´.dzy innymi poprzez u∏atwienie racyjnego „Rybo∏ówstwo i przetwórstwo ryb prefinansowania projektów wdra˝anych przez 2004—2006” beneficjentów oraz uproszczenie ram prawv nych. 1) Rybo∏ówstwo morskie — koniecznoÊç wsparcia finansowego w zakresie wymiany silników na Pod uwag´ wzi´to znaczàcà liczb´ rekomendacji, statkach rybackich oraz budowy nowych stata w szczególnoÊci te dotyczàce alokacji Êrodków poków rybackich, kontynuowanie trwa∏ego zami´dzoy poszczególne osie priorytetowe, wysokoÊci przestania dzia∏alnoÊci po∏owowej, podwy˝szewspó∏finansowania, finansowania nowych silników nie wysokoÊci rekompensat z tytu∏u tymczasoo mniejszym zu˝yciu paliwa, modernizacji istniejàwego zaprzestania dzia∏alnoÊci po∏owowej; cych portów, jak równie˝ finansowania kampanii pro- 2) Akwakultura i rybo∏ówstwo Êródlàdowe — mocyjnych. wskazanie na wa˝noÊç realizacji inwestycjig w zakresie budowy i modernizacji urzàdzeƒ 9. Elementy majàce na celu zapewnienie informacji umo˝liwiajàcych w´drówk´ ryb dwuÊrodowis- na temat Programu Operacyjnego i jego promocji kowych, a w zwiàzku z tym wypracowanie zgodnie z art. 28 rozporzàdzenia Rady (WE) uproszczeƒ prawnych i procedur na wdra˝anie nr1198/2006 dzia∏aƒ na to skierowanych, atak˝e zwi´kszenie . alokacji na ten Êrodek; Instytucja Zarzàdzajàca, zgodnie zart.51 rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1198/2006, zobowiàzana jest do 3) Porty — zbyt ma∏a alokacja Êrodków finansolprzeprowadzenia dzia∏aƒ informacyjnych skierowawych w stosunku do potrzeb w tym obszarze, nych do potencjalnych beneficjentów oraz innych inze wskazaniem na koniecznoÊç modernizacji cstytucji zaanga˝owanych we wdra˝anie Programu dróg dojazdowych do przystani iportów s∏u˝à- Operacyjnego, które dotyczyç b´dà takich kwestii jak: cych rybo∏ówstwu; a) informowanie potencjalnych beneficjentów, orga- 4) Przetwórstwo — zbyt ma∏a alokacja Êrodków nizacji zawodowych, partnerów spo∏ecznych igosi skomplikowane rozwiàzania prawne i proceduralne; rpodarczych, organów zwiàzanych z promowaniem równoÊci p∏ci, zainteresowanych organizacji 5) Promocja w zakresie produktów rybnych pozarzàdowych o mo˝liwoÊciach wynikajàcych i udzia∏u w targach — zbyt wàski kràg benefi- z dzia∏aƒ Programu Operacyjnego, a tak˝e zasad . cjentów oraz zagwarantowanie 100 % dofinan- imetod uzyskania dost´pu do finansowania, sowania tylko podmiotom publicznym, co pob) warunków, jakie nale˝y spe∏niç, by kwalifikowaç woduje mwa∏e zainteresowanie podmiotów si´ do wsparcia wramach EFR, zudzia∏em Êrodków prywatnych; c) procedur zwiàzanych zwyborem wniosków, 6) Organizacje producenckie — skomplikowane przepisy prawne i procedury udzielania pomo- d) kryteriów wyboru projektów, cy finansowej; e) informowanie beneficjentów o wielkoÊci wspó∏fi- 7) Rybo∏ówstwo przybrze˝ne — brak jednoznacz- nansowania ze strony Wspólnoty, wnego okreÊlenia wymogów dotyczàcych zasad f) punktów informacyjnych, Êwiadczàcych us∏ug ubiegania si´ o uzyskanie premii w zakresie wzakresie pozyskiwania informacji na temat Prozintegrowanych projektów. gramu Operacyjnego izasad ubiegania si´ oÊrodki finansowe. B. Szanse izagro˝enia dla sektora Szanse: Dzia∏ania te realizowane b´dà m.in. przez wydawanie w publikacji i organizowanie szkoleƒ, doradztwo, orga- 1. Rozwój organizacji dzia∏ajàcych na rynku pronizacj´ seminariów i spotkaƒ z potencjalnymi benefiduktów rybnych w Êwietle potrzeby konsolidacjentami. cji producentów ryb w celu lepszej reprezentacji ich interesów. 9.1. Dzia∏ania skierowane do ogó∏u spo∏eczeƒstwa 2. Wskazano na znaczenie funkcjonowania instytucji pierwszej sprzeda˝y ryb izacieÊnienia ∏aƒ- Dzia∏ania informacyjne na temat g∏ównych za∏o˝eƒ cucha produkcji oraz potrzeb´ wyeliminowania Programu Operacyjnego skierowane b´dà do ogó∏u poÊredników, którzy podbijajà cen´ produktów spo∏eczeƒstwa. Ponadto wa˝ne b´dzie informowanie rybnych izani˝ajà ceny skupu. spo∏eczeƒstwa o wdra˝aniu i stanie realizacji Programu Operacyjnego. Celem tych dzia∏aƒ b´dzie przede 3. Aspekty rekreacyjne w´dkarstwa przybrze˝newszystkim uwydatnienie roli Wspólnoty oraz zapewgo iÊródlàdowego. nienie przejrzystoÊci przyznawania pomocy wramach 4. KoniecznoÊç przygotowania kampanii promo- funduszu, a tak˝e jego znaczenia dla rozwoju sektora cyjnych wcelu zwi´kszenia spo˝ycia ryb. rybackiego wPolsce iUnii Europejskiej.

l Dzia∏ania wtym zakresie przeprowadzane b´dà g∏ów- Istotnym elementem tych kampanii b´dzie organizonie poprzez Êrodki masowego przekazu, tj. pras´ i te- wanie w regionach rybackich, przede wszystkim nadp lewizj´. Szczególnie du˝a kampania promocyjna prze- morskich, ale równie˝ innych regionach kraju, gdzie prowadzona zostanie wraz z rozpocz´ciem wdra˝ania znajdujà si´ tereny zale˝ne od rybactwa, spotkaƒ, Programu Operacyjnego. Jej celem b´dzie poinfor- szkoleƒ, seminariów itp. Podobnie jak w poprzednim mowanie spo∏eczeƒstwa o uruchomieniu Programu okresie programowania b´dà one polegaç na bezpo- Operacyjnego, dzia∏aniach przewidzianych do realiza- Êrednich spotkaniach przedstawicieli Instytucji Zarzà- . cji oraz zasadach imo˝liwoÊciach dofinansowania tak, dzajàcej iInstytucji PoÊredniczàcych zrybakami ipraaby ka˝dy, kto chcia∏by ubiegaç si´ odofinansowanie, cownikami sektora rybackiego. B´dzie to jednoczeÊdowiedzia∏ si´ o takiej mo˝liwoÊci. Wa˝nà funkcjà ta- nie mo˝liwoÊçv skonfrontowania z opiniami Êrodowikich kampanii jest równie˝ informacja o êródle finan- ska rybackiego, w poszczególnych okresach prograsowania, tj. EFR i roli Wspólnoty na rzecz poprawy mowania, wyników realizacji oraz przysz∏ych celów sektora rybackiego. Programu Operacyjnego. Ponadto prowadzona jest odr´bna strona internetowa, o Rolà spotkaƒ b´dzie zapoznanie wszystkich zaintepoÊwi´cona wy∏àcznie sektorowi rybackiemu. W dalresowanych z mo˝liwoÊciami zwiàzanymi z korzyszej perspektywie znajdà si´ na niej, wdu˝ej mierze, instaniem ze Êrodków EFR, atak˝e warunkami, proceformacje dotyczàce pomocy zEFR. Pe∏niç b´dzie funkdurami i trybem udzielania dofinansowania. cj´ informacyjnà. B´dà na niej umieszczane aktualne Wszystkie dzia∏ania majà na celu najdalej idàce u∏atinformacje dotyczàce Programu Operacyjnego, inneg wienia w dost´pie do Êrodków potencjalnym benedokumenty oraz akty prawne dotyczàce udzielania poficjentom, awkonsekwencji jak najlepsze ich wykomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego. rzystanie. Dzi´ki temu mo˝liwe b´dzie szybkie odnalezienie informacji z nim zwiàzanych oraz wszelkich dokumentów Mi´dzy innymi planuje si´ stworzenie sieci punktów niezb´dnych do ubiegania si´ opomoc. . informacyjnych wregionach. Ich zadaniem by∏by bez- Na stronie internetowej Instytucji Zarzàdzajàcej lub poÊredni kontakt zpotencjalnymi beneficjentami oraz Instytucji PoÊredniczàcej, odpowiedzialnej za w l dra˝a- informowanie ich na temat Programu Operacyjnego, nie poszczególnych osi priorytetowych, publikowany procedur zwiàzanych zwyborem wniosków, kryteriów b´dzie tak˝e wykaz beneficjentów c korzystajàcych wyboru projektów itp. z Programu Operacyjnego oraz informacje dotyczàce realizacji poszczególnych operacji. W ramach sprawozdaƒ rocznych i koƒcowych, jak równie˝ podczas obrad Komitetu Monitorujàcego, Instytucja Zarzàdzajàca zorganizuje wspó∏prac´ w za- Instytucja Zarzàdzajàca corocznie informuje Komisj´ r kresie informacji i promocji z w∏aÊciwymi w∏adzami Europejskà o inicjatywach podj´tych w zwiàzku z inregionalnymi, lokalnymi i innymi w∏adzami o charak- formacjà ipromocjà. terze publicznym, partnerami spo∏ecznymi i gospo- . darczymi, organizacjami pozarzàdowymi, stowarzy- 9.3. Finansowanie dzia∏aƒ z zakresu informacji i proszeniami bran˝owymi i zawodowymi, Êrodowiskiem mocji biznesu, instytucjwami oÊwiatowymi oraz centrami informacji o Unii Europejskiej i Przedstawicielstwem Na ca∏oÊç dzia∏aƒ zwiàzanych zpromocjà iinformacjà Komisji wPolsce. Stosownie do obowiàzujàcych prze- planuje si´ przeznaczyç oko∏o 10 mln euro, co stanopisów ipraktyk krajowych zapewni tak˝e szeroki isku- wi 1 % ca∏oÊci Êrodków przeznaczonych na Program teczny udzia∏ wszystkich w∏aÊciwych podmiotów, Operacyjny. Wyliczeƒ dokonano na podstawie dow tym przede wszystkim Instytucji PoÊredniczàcych Êwiadczeƒ zwiàzanych z dzia∏aniami promocyjnymi dla po w szczególnych osi priorytetowych, uwzgl´dnia- w poprzednim okresie programowania 2004—2006. jàc potrzeb´ propagowania równoÊci kobiet i m´˝- Wzi´to tak˝e pod uwag´ liczb´ potencjalnych beneficzyzn oraz potrzeb´ zrównowa˝onego rozwoju. cjentów, jak równie˝ obecne koszty kompanii promocyjnych, w tym najbardziej kosztownych, takich jak Przygotowane zostanie tak˝e logo Programu Operaemisja spotów reklamowych w Êrodkach masowego cyjnego. B´dzie to znak graficzny promujàcy Program przekazu. W Êwietle post´pów we wdra˝aniu tego Operacyjny, jednoznacznie znim kojarzony, zwi´kszadzia∏ania kwota ta mo˝e zostaç zmieniona przez Instyjàcy jego rozpoznawalnoÊç. Logo tematycznie nawiàw tucj´ Zarzàdzajàcà. zywaç b´dzie do sektora rybackiego oraz Unii Europejskiej, co zapewni szybkie skojarzenie ze wsparciem 9.4. Instytucje odpowiedzialne za wdra˝anie zadaƒ wspólnotowym i rodzajem tego wsparcia, tj. rybacz zakresu informacji i promocji oraz ich monitotwem iprzetwórstwem ryb. ring 9.2. Dzia∏ania skierowane do potencjalnych benefi- Instytucja Zarzàdzajàca b´dzie odpowiedzialna za zacjentów rzàdzanie tymi dzia∏aniami. W d∏u˝szej perspektywie Wcelu informacji oProgramie Operacyjnym ipromo- czasu planowane jest równie˝ powo∏anie Zespo∏u do cji tego programu prowadzone b´dà zró˝nicowane spraw promocji i informacji oraz pomocy technicznej dzia∏ania skierowane do potencjalnych beneficjentów. wramach Instytucji Zarzàdzajàcej. Dzia∏ania przeprowadzane b´dà g∏ównie wregionach, w których wa˝nà rol´ w gospodarce oraz ˝yciu co- Ocena dzia∏aƒ promocyjnych iinformacyjnych b´dzie dziennym mieszkaƒców odgrywa sektor rybacki. przeprowadzana okresowo.

l Za∏àczniki do Programu Operacyjnego p Za∏àcznik 1. Lista portów krajowych, wktórych dokonywane sà wy∏adunki organizmów morskich . v o g . l c r . w w w

hcywojark hcatrop hcynarbyww wóknuda∏yw arutkurtS .2 kinzcà∏aZ ).r 6002( hcywojark hcatrop hcynarbyww wóknuda∏yw arutkurtS .2 alebaT l p . v o g . l c r . w w w

l Za∏àcznik 3. Informacja na temat cen produktów rybactwa p 3.1. Rybo∏ówstwo morskie. Ceny pierwszej sprzeda˝y ryb wportach . v o g a)2004r. ceny skupu, b)od 2006r. dorsz patr. z/g∏ n.iesortowalny. èród∏o: MIR l c 3.2. Chów ihodowla. Ceny Êwie˝ych karpi ipstràgów na poszczególnych poziomach rynku PLN/kg r . w w èród∏o: Dane GUS oraz dane Magazynu Przemys∏u Rybnego w

l Za∏àcznik 4. Lista partnerów, którzy brali udzia∏ wkonsultacjach Programu Operacyjnego p 1) Akademia Morska wSzczecinie; 24) Organizacja Pracodawców-Producentów Ryb Âródlàdowych wToruniu; 2) Akademia Rolnicza wSzczecinie; 25) Organizacja Producentów Rybnych W∏adys∏awo- 3) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; wo Sp.zo.o.; . 26) Polski Zwiàzek W´dkarski; 4) Departament Rybo∏ówstwa, Ministerstwo Rolnicv twa iRozwoju Wsi; 27) Polskie Stowarzyszenie Przetwórców Ryb wKosza- 5) Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich, Mini- linie; sterstwo Rolnictwa iRozwoju Wsi; 28) Polskie Towarzystwo Rybackie wPoznaniu; o 6) Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego; 29) Polskie Towarzystwo Rybackie wPoznaniu — Oddzia∏ Hodowców Ryb ¸ososiowatych; 7) Departament Bezpieczeƒstwa Morskiego, Ministerstwo Gospodarki Morskiej; 30) Pó∏nocnoatlantycka Organizacja Producentów; g 8) Departament Strategii Kultury i Spraw Europej- 31) Przedsi´biorstwo Po∏owów i Us∏ug Rybackich skich, Ministerstwo Kultury; „Szkuner”; 9) Departament Ochrony Przyrody, Ministerstwo 32) Przedsi´biorstwo Po∏owów, Przetwórstwa i Han- Ârodowiska; .dlu „Dalmor”S.A.; 10) Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa; 33) Stowarzyszenie Armatorów Rybackich w Ko∏ol 11) G∏ówny Urzàd Statystyczny; brzegu; 12) Instytut Rybactwa Âródlàdowego wcOlsztynie; 34) Stowarzyszenie Rozwoju Rynku Rybnego wGdyni; 13) Ko∏obrzeska Grupa Producentów Ryb; 35) Stowarzyszenie Rybactwa Dolnej i Ârodkowej Wis∏y; 14) Krajowa Grupa Producentów Ryb wUstce; r 15) Krajowy Zwiàzek Rolników, Kó∏ek i Organizacji 36) Stowarzyszenie Rybaków Zalewu WiÊlanego; Rolniczych; 37) Uniwersytet Warmiƒsko-Mazurski wOlsztynie; . 16) Morski Instytut Rybacki wGdyni; 38) Urzàd Komitetu Integracji Europejskiej; 17) NSZZ SolidarnwoÊç; 39) Urzàd Marsza∏kowski Województwa Pomorskiego; 18) Ogólnopolski Zwiàzek Pracodawców Rybackich wToruniu; 40) Urzàd Marsza∏kowski Województwa Warmiƒsko- -Mazurskiego; 19) Ogólnopolskie Porozumienie Zwiàzków Zawodowych; 41) Urzàd Marsza∏kowski Województwa Zachodniow pomorskiego; 20) Ogólnopolskie Stowarzyszenie Dzier˝awców i Administratorów NieruchomoÊci Rybackich Skarbu 42) WWF Polska; Paƒstwa; 43) Zrzeszenie Producentów Ryb wKatowicach; 21) Okr´gowy Inspektorat Rybo∏ówstwa Morskiego wGdyni; 44) Zrzeszenie Rybaków Morskich — Organizacja Prow 22) Okr´gowy Inspektorat Rybo∏ówstwa Morskiego ducentów wGdyni; wS∏upsku; 45) Zwiàzek Producentów Ryb wPoznaniu; 23) Okr´gowy Inspektorat Rybo∏ówstwa Morskiego wSzczecinie; 46) Zwiàzek Województw Rzeczpospolitej Polskiej.

l SPIS TABEL IWYKRESÓW p Tabela 1. Struktura polskiej floty rybackiej wkoƒcu 2007r. wpodziale na d∏ugoÊç jednostek irodzaj stosowanych narz´dzi po∏owowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2799 Tabela 2. Stan rybackiej floty ba∏tyckiej wlatach 2004 i2007 . . . . . . . . . . . . . . 2800 Tabela 3. Po∏owy ba∏tyckie wed∏ug g∏ównych gatunków ryb (wtonach) . . . .. . . . . . . . 2801 Tabela 4. Po∏owy wybranych gatunków ryb wed∏ug segmentów jednostek (wtonach), 2007 . . . . . 2801 v Tabela 5. WartoÊç dodana brutto (GVA) i przep∏ywy gotówkowe brutto (GCF) floty ba∏tyckiej (w EUR) 2005—2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2802 Tabela 6. Po∏owy floty dalekomorskiej wed∏ug gatunków (wtonach) . . . . . . . . . . . . 2803 Tabela 7. Ewolucja kosztów paliwa wPolsce wed∏ug segmentów ofloty . . . . . . . . . . . 2805 Tabela 8. Produkcja ryb s∏odkowodnych wtys. ton (bez materia∏u zarybieniowego) . . . . . . . . 2807 Tabela 9. Liczba zak∏adów przetwórczych uprawnionych do sprzeda˝y na rynku europejskim (czerwiec 2008 r.) 2808 Tabela 10. Szacunek produkcji finalnej przetwórstwa rybnego na làdzie . . . . . . . . . . . 2808 g Tabela 11. IloÊç pracowników wprzedsi´biorstwach zatrudniajàcych wi´cej ni˝ 9 osób . . . . . . . 2809 Wykres 1. Zmiana iloÊci itona˝u jednostek wposzczególnych segmentach pomi´dzy rokiem 2004 i2007 . 2800 Wykres 2. WartoÊç dodana na osob´ zatrudnionà wrybo∏ówstwie ba∏tyckim 2004—2006 . . . . . . 2802 . Wykres 3. Ceny pierwszej sprzeda˝y ryb (PLN/kg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2809 Wykres 4. Obroty handlu zagranicznego: ryby iplrodukty rybne (wtys. ton) . . . . . . . . . . 2810 Wykres 5. Wp∏yw sumaryczny oddzia∏ywania na Êrodowisko Programu Operacyjnego „Zrównowa˝ony rozwój c sektora rybo∏ówstwa inadbrze˝nych obszarów rybackich 2007—2013” . . . . . . . . 2818 r . w w w