Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 24 września 2007 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczących zadań i trybu pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu głosowania w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 21 października 2007 r.

TREÂå: Poz.: UCHWA¸Y PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ: 741 — z dnia 24 wrzeÊnia 2007 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczàcych zadaƒ itrybu pracy wprzygotowaniu iprzeprowadzeniu g∏osowania wwyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r. . . . . . . . . . . . . . 2285 742 — zdnia 24 wrzeÊnia 2007 r. wsprawie zasad itrybu przekazywania okr´gowej komisji wyborczej w∏aÊciwej dla siedziby armatora wyników g∏osowania i protoko∏ów g∏osowania z obwodów utworzonych na polskich statkach morskich w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2298 743 — z dnia 24 wrzeÊnia 2007 r. w sprawie sposobu sporzàdzania i przekazania kart do g∏osowania dla obwodów g∏osowania utworzonych na polskich statkach morskich wwyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . 2300 ZARZÑDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW 744 — nr 101 z dnia 27 wrzeÊnia 2007 r. zmieniajàce zarzàdzenie w sprawie nadania statutu Agencji Bezpieczeƒstwa Wewn´trznego . . . . . . . . . . . . . . 2300 KOMUNIKAT PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ 745 — zdnia 24 wrzeÊnia 2007 r. wsprawie przyj´cia zawiadomieƒ ozamiarze zg∏oszenia przez komitety wyborcze partii politycznych kandydatów na pos∏ów isenatorów oraz zawiadomieƒ o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego i komitetów wyborczych wyborców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2301 741 UCHWA¸A PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 wrzeÊnia 2007 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczàcych zadaƒ i trybu pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu g∏osowania w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r.

Za∏àcznik do uchwa∏y Paƒstwowej Komisji Wyborczej zdnia 24 wrzeÊnia 2007 r. (poz. 741) WYTYCZNE DLA OBWODOWYCH KOMISJI WYBORCZYCH, DOTYCZÑCE ZADA¡ I TRYBU PRZYGOTOWANIA I PRZEPROWADZENIA G¸OSOWANIA W WYBORACH DO SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I DO SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, ZARZÑDZONYCH NA DZIE¡ 21 PAèDZIERNIKA 2007 R. Cz∏onkowie komisji wa˝nienia. ZaÊwiadczenia mogà ró˝niç si´ mi´dzy sobà wyglàdem i uk∏adem graficznym, ale ich treÊç mu- 1. Cz∏onkowie komisji otrzymujà od przewodniczà- si odpowiadaç wzorowi ustalonemu przez Paƒstwowà cego komisji dokumenty potwierdzajàce cz∏onkostwo Komisj´ Wyborczà. Komisja sprawdza zgodnoÊç treÊci i funkcje pe∏nione w komisji. Dokument potwierdzajà- przed∏o˝onego zaÊwiadczenia z ustalonym wzorem cy pe∏nienie funkcji przewodniczàcego komisji wysta- oraz to˝samoÊç osoby okazujàcej zaÊwiadczenie. wia zast´pca przewodniczàcego. 4. Podczas obecnoÊci w lokalu wyborczym m´˝o- Wdniu wyborów cz∏onkowie komisji sà obowiàza- wie zaufania noszà identyfikatory z imieniem, nazwini nosiç identyfikatory z imieniem i nazwiskiem oraz skiem, funkcjà oraz nazwà komitetu wyborczego, któfunkcjà pe∏nionà w komisji. ry reprezentujà. Identyfikatory nie mogà zawieraç elementów kampanii wyborczej. Cz∏onkowie komisji nie mogà udzielaç wyborcom pomocy w g∏osowaniu. M´˝owie zaufania majà prawo obserwowaç wszystkie czynnoÊci komisji, zg∏aszaç przewodniczà- 2. Przewodniczàcy komisji kieruje pracami komisji, cemu komisji na bie˝àco uwagi i zastrze˝enia oraz zwo∏uje jej posiedzenia i przewodniczy im. W razie wnosiç uwagi do protoko∏u g∏osowania w obwodzie. nieobecnoÊci przewodniczàcego jego obowiàzki pe∏ni M´˝owie zaufania nie mogà wykonywaç ˝adnych zast´pca przewodniczàcego komisji. czynnoÊci cz∏onka komisji, pomagaç wyborcom wg∏o- Podczas g∏osowania przewodniczàcy komisji od- sowaniu ani udzielaç im wyjaÊnieƒ. Wykonywanie powiada za utrzymanie porzàdku ispokoju, czuwa nad uprawnieƒ m´˝ów zaufania nie mo˝e tak˝e utrudniaç przestrzeganiem tajnoÊci g∏osowania, przestrzega- pracy komisji, zak∏ócaç powagi g∏osowania ani naruniem zakazu prowadzenia wjakiejkolwiek formie kam- szaç jego tajnoÊci. Przewodniczàcy komisji mo˝e wypanii wyborczej i przestrzeganiem w∏aÊciwego toku dawaç polecenia ocharakterze porzàdkowym, wwyczynnoÊci podczas g∏osowania. Ma prawo za˝àdaç padku gdy dzia∏ania m´˝ów zaufania wykraczajà opuszczenia lokalu przez osoby naruszajàce porzàdek poza ich uprawnienia. Fakt ten nale˝y odnotowaç i spokój (art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 12 kwietnia w punkcie 13 protoko∏ów g∏osowania w obwodzie. 2001 r. — Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypo- Przewodniczàcy komisji informuje m´˝ów zaufaspolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, nia oprzys∏ugujàcych im prawach iwskazuje im miejzwanej dalej „Ordynacjà wyborczà”), awrazie potrzesce wlokalu wyborczym, zktórego b´dà mogli obserby zwróciç si´ do komendanta w∏aÊciwej jednostki wowaç przebieg g∏osowania. Policji ozapewnienie koniecznej pomocy (art. 66 ust. 3 Ordynacji wyborczej). Przypadki zak∏ócenia g∏osowa- Dziennikarze nia odnotowuje si´ w protokole g∏osowania. 5. W czasie g∏osowania w lokalu mogà przebywaç M´˝owie zaufania dziennikarze posiadajàcy wa˝ne legitymacje dziennikarskie. 3. M´˝owie zaufania wyznaczeni przez pe∏nomocników wyborczych komitetów, które zarejestrowa∏y li- Dziennikarze sà obowiàzani zg∏osiç swojà obecsty okr´gowe lub kandydatów na senatorów wdanym noÊç przewodniczàcemu komisji oraz stosowaç si´ do okr´gu wyborczym (lub upowa˝nione przez nich oso- zarzàdzeƒ majàcych na celu zapewnienie powagi itajby), mogà byç obecni w dniu wyborów w lokalu wy- noÊci g∏osowania. Dziennikarze nie mogà przeprowaborczym podczas wszystkich czynnoÊci wykonywa- dzaç wywiadów wlokalu, wktórym odbywa si´ g∏osonych przez komisj´. Do ka˝dej komisji pe∏nomocnik wanie, ani przebywaç w tym lokalu przed rozpocz´- ka˝dego komitetu wyborczego mo˝e zg∏osiç po jed- ciem i po zakoƒczeniu g∏osowania. nym m´˝u zaufania (art. 154 ust. 1 Ordynacji wyborczej). M´˝owie zaufania przedstawià komisji zaÊwiad- Lokal wyborczy czenie podpisane przez pe∏nomocnika wyborczego lub upowa˝nionà przez niego osob´, sporzàdzone we- 6. Wlokalu powinny znajdowaç si´: god∏o paƒstwod∏ug wzoru ustalonego przez Paƒstwowà Komisj´ Wy- we, urna mogàca pomieÊciç wszystkie oddane karty do borczà uchwa∏à z dnia 13 sierpnia 2001 r. w sprawie g∏osowania, pomieszczenia lub os∏ony zapewniajàce wzoru zaÊwiadczenia dla m´˝ów zaufania do obwodo- tajnoÊç g∏osowania umieszczone wtakiej liczbie iwtawych komisji wyborczych w wyborach do Sejmu Rze- ki sposób, aby zapewniç sprawny jego przebieg. Miejczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej sca za os∏onami powinny byç wyposa˝one w przybory Polskiej (M. P. Nr 27, poz. 445). Je˝eli zaÊwiadczenie do pisania. Wmiejscach tych nale˝y tak˝e umieÊciç plawystawi∏a osoba upowa˝niona przez pe∏nomocnika, kat informacyjny Paƒstwowej Komisji Wyborczej ospomà˝ zaufania okazuje komisji kserokopi´ tego upo- sobie g∏osowania iwarunkach wa˝noÊci g∏osu.

Lokal powinien — w miar´ mo˝liwoÊci — byç tak Niezw∏ocznie po ukonstytuowaniu si´ komisja pourzàdzony, aby wyborca po otrzymaniu kart do g∏oso- daje do publicznej wiadomoÊci, w sposób zwyczajowo wania bezpoÊrednio kierowa∏ si´ do miejsca za os∏o- przyj´ty, informacj´ oswoim sk∏adzie zuwzgl´dnieniem nà, a nast´pnie w stron´ urny. pe∏nionych funkcji. W dniu g∏osowania informacj´ osk∏adzie komisji wywiesza si´ wlokalu wyborczym. Komisja obowiàzana jest sprawdziç, czy urna wykonana jest w taki sposób, aby przez ca∏y czas, od jej 11. Nie póêniej ni˝ na 3 dni przed dniem g∏osowazamkni´cia iopiecz´towania do jej otwarcia po zakoƒ- nia przewodniczàcy zwo∏uje posiedzenie komisji poczeniu g∏osowania, nie by∏o mo˝liwe wrzucenie do Êwi´cone organizacji jej pracy w przeddzieƒ i w dniu niej kart w inny sposób ni˝ przez otwór do tego prze- g∏osowania. Wczasie tego posiedzenia komisja ustala znaczony ani wyj´cie (wysypanie si´) kart. w szczególnoÊci godziny rozpocz´cia pracy w dniu g∏osowania. Informacj´ o godzinie rozpocz´cia pracy 7. Na widocznym miejscu w lokalu wywiesza si´ podaje si´ do publicznej wiadomoÊci przede wszysturz´dowe obwieszczenia i informacje: kim przez jej wywieszenie w budynku, w którym mie- 1) o numerze i granicach okr´gu wyborczego do Sej- Êci si´ lokal wyborczy, i w urz´dzie gminy. Informacja mu iliczbie pos∏ów wybieranych wtym okr´gu oraz ta jest przeznaczona dla m´˝ów zaufania wcelu umo˝- onumerze igranicach okr´gu wyborczego do Sena- liwienia im obecnoÊci przy wszystkich czynnoÊciach tu iliczbie senatorów wybieranych wtym okr´gu; komisji poprzedzajàcych otwarcie lokalu. Komisja wspó∏dzia∏a w tym zakresie z wójtem (burmistrzem, 2) o numerach i granicach obwodów g∏osowania prezydentem miasta). oraz siedzibach obwodowych komisji wyborczych; 12. Komisja odbiera, najpóêniej w przeddzieƒ g∏o- 3) o zarejestrowanych w danym okr´gu wyborczym sowania, karty do g∏osowania, formularze protoko∏u okr´gowych listach kandydatów na pos∏ów, tj. g∏osowania, piecz´ç oraz spis wyborców. Do wykonao numerach i nazwach tych list wraz z danymi nia tego zadania komisja wyznacza co najmniej dwie o kandydatach; osoby ze swego sk∏adu, przy czym jednà z nich powi- 4) o zarejestrowanych kandydatach na senatorów; nien byç przewodniczàcy komisji lub jego zast´pca. Komisja ustala tak˝e miejsce i sposób przechowywa- 5) Paƒstwowej Komisji Wyborczej osposobie g∏osonia odebranych materia∏ów do dnia wyborów. Przy wania i warunkach wa˝noÊci g∏osu; odbiorze upowa˝nieni cz∏onkowie komisji dok∏adnie 6) o sk∏adzie komisji. sprawdzajà, czy: W lokalach przystosowanych do g∏osowania dla 1) karty do g∏osowania zosta∏y dostarczone w odpoosób niepe∏nosprawnych obwieszczenia i informacje wiedniej liczbie oraz czy dotyczà one w∏aÊciwego powinny byç dodatkowo umieszczone na wysokoÊci okr´gu; umo˝liwiajàcej ich odczytanie z wózka inwalidzkiego. 2) karty do g∏osowania w wyborach do Sejmu sà 8. W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku kompletne, tj. czy zawierajà wszystkie listy okr´go- (wewnàtrz i na zewnàtrz), w którym mieÊci si´ ten lo- we zarejestrowane w danym okr´gu; kal, nie mogà byç umieszczone has∏a, napisy lub ulot- 3) przekazano w∏aÊciwà liczb´ formularzy protoko∏u ki oraz inne materia∏y o charakterze agitacyjnym g∏osowania (po 6 egzemplarzy): (art. 87 ust. 2 Ordynacji wyborczej). Kontroli wtym zakresie komisja dokonuje bezpoÊrednio przed dniem a) protoko∏u g∏osowania w obwodzie na okr´gog∏osowania oraz ponownie przed rozpocz´ciem g∏oso- we listy kandydatów na pos∏ów wraz zwk∏adkawania. W razie umieszczenia takich materia∏ów komi- mi do protoko∏u zawierajàcymi wszystkie okr´- sja usuwa je; w wypadku gdyby usuni´cie ich przez gowe listy kandydatów zarejestrowane w dakomisj´ we w∏asnym zakresie nie by∏o mo˝liwe, zwra- nym okr´gu, ca si´ ona o pomoc do wójta (burmistrza, prezydenta b) protoko∏u g∏osowania wobwodzie na kandydamiasta). tów na senatorów wraz z wydrukowanymi na- 9. W terminie uzgodnionym z wójtem (burmi- zwiskami zarejestrowanych kandydatów na sestrzem, prezydentem miasta), nie póêniej jednak ni˝ natorów; w przeddzieƒ g∏osowania, komisja skontroluje stan 4) przekazano w∏aÊciwy spis wyborców; przygotowania lokalu i budynku, w którym odb´dzie si´ g∏osowanie. O stwierdzonych brakach lub niepra- 5) przekazano w∏aÊciwà piecz´ç komisji (nazwa komiwid∏owoÊciach komisja zawiadamia wójta (burmi- sji, numer i siedziba — miejscowoÊç); strza, prezydenta miasta), a nast´pnie sprawdza, czy 6) przygotowane zosta∏y potrzebne materia∏y biurozosta∏y one usuni´te. we (poduszka do stempli, przybory do pisania, papier, sznurek, nawil˝acze, taÊma klejàca itp.). Zadania komisji przed dniem wyborów 10. Niezw∏ocznie po powo∏aniu komisja odbywa Odbiór dokumentów potwierdza si´ na piÊmie, pierwsze posiedzenie, na którym dokonuje wyboru wymieniajàc ich rodzaj i iloÊç, w tym liczb´ otrzymaprzewodniczàcego komisji ijego zast´pcy oraz, po za- nych kart do g∏osowania (odr´bnie do Sejmu i do Sepoznaniu si´ z niniejszymi wytycznymi, ustala sposób natu). Protokó∏ odbioru otrzymuje organ przekazujàcy, wykonania swoich zadaƒ. a jego kopi´ w∏àcza si´ do dokumentacji komisji.

Spis wyborców przekazuje si´ przewodniczàcemu Zadania komisji w dniu wyborów przed komisji w przeddzieƒ g∏osowania, gdyby zatem prze- otwarciem lokalu kazanie pozosta∏ych dokumentów wymienionych wy- ˝ej nastàpi∏o wczeÊniej, przekazanie spisu nale˝y po- 13. W dniu wyborów komisja zbiera si´ w lokalu twierdziç odr´bnie. wyborczym w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie, z udzia∏em przewodniczàcego komisji lub jego zast´pcy, na tyle Ponadto, w przypadku gdy komisji zapewniono wczeÊnie, aby wykonaç wszystkie czynnoÊci zwiàzane obs∏ug´ informatycznà, przewodniczàcy komisji od- z przygotowaniem g∏osowania, lecz nie póêniej ni˝ biera, za poÊrednictwem koordynatora gminnego do o godz. 500. spraw obs∏ugi informatycznej, login i has∏o upowa˝- 14. Przed rozpocz´ciem g∏osowania komisja, niajàce do pobrania, z systemu komputerowego dow mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie: starczonego komisji przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà, licencji do potwierdzenia prawdziwoÊci danych 1) sprawdza dostarczone jej dokumenty oraz piecz´ç z protoko∏ów g∏osowania w obwodzie, sporzàdzanych komisji; w systemie informatycznym, i ich zapisu na noÊniku elektronicznym (dyskietce). W przypadku gdy prze- 2) ponownie przelicza karty do g∏osowania, odr´bnie wodniczàcy komisji nie mo˝e odebraç loginu i has∏a, do Sejmu i do Senatu; odbioru dokonuje zast´pca przewodniczàcego komisji. 3) ostemplowuje karty do g∏osowania swojà piecz´- Odbiór loginu i has∏a potwierdza si´ na piÊmie. Protocià; zaleca si´ ostemplowanie wszystkich kart do kó∏ odbioru otrzymuje organ dokonujàcy przekazania, g∏osowania przed otwarciem lokalu, tj. przed goajego kopi´ w∏àcza si´ do dokumentacji komisji. dzinà 600; wrazie niemo˝noÊci wykonania tej czynnoÊci przed rozpocz´ciem g∏osowania nale˝y Informacja o loginie i haÊle zostanie przekazana ostemplowaç karty bezpoÊrednio po godzinie 600, na kartce zabezpieczonej w cz´Êci obejmujàcej login w lokalu wyborczym; po ostemplowaniu wszysti has∏o przed odczytaniem przez osoby niepowo∏ane. kich kart piecz´cià komisji nale˝y je wraz z piecz´- Na kartce zostanà umieszczone dane identyfikujàce cià komisji odpowiednio zabezpieczyç; komisj´, dla której przeznaczone sà login i has∏o (okreÊlenie gminy, numeru i siedziby w∏aÊciwej ob- 4) rozk∏ada spis wyborców oraz karty do g∏osowania wodowej komisji wyborczej oraz imi´ inazwisko prze- w sposób u∏atwiajàcy prowadzenie g∏osowania; wodniczàcego komisji obwodowej). Przewodniczàcy pobiera licencj´ najpóêniej do godziny 1200 w dniu 5) sprawdza, czy w lokalu wyborczym w widocznym g∏osowania. miejscu wywieszone sà urz´dowe obwieszczenia iinformacje, októrych mowa wpunkcie 7; wrazie W trakcie procedury pobierania licencji przewod- stwierdzenia nieprawid∏owoÊci wtym zakresie koniczàcy ustali indywidualne has∏o zabezpieczajàce t´ misja podejmuje dzia∏ania dla ich usuni´cia; licencj´. Za pomocà licencji przewodniczàcy uwierzy- 6) sprawdza, czy wlokalu wyborczym oraz wewnàtrz telnia protoko∏y wyników g∏osowania w obwodzie. i na zewnàtrz budynku, w którym mieÊci si´ lokal, Przewodniczàcy komisji zabezpieczy otrzymanà licennie znajdujà si´ elementy s∏u˝àce prowadzeniu cj´ przed dost´pem innych osób. kampanii wyborczej (plakaty, ulotki, napisy) i usuwa je; w wypadku gdyby to nie by∏o mo˝liwe, Wrazie zniszczenia lub utraty otrzymanego loginu zwraca si´ ona opomoc do wójta (burmistrza, prei/lub has∏a przed pobraniem licencji albo utraty licenzydenta miasta); cji przewodniczàcy komisji powinien niezw∏ocznie skontaktowaç si´ z koordynatorem gminnym do 7) sprawdza, czy urna jest pusta, anast´pnie zamyka spraw obs∏ugi informatycznej w celu uniewa˝nienia jà i opiecz´towuje; urna powinna byç ustawiona utraconego loginu ihas∏a lub licencji iotrzymania no- wtakim miejscu, by by∏a przez ca∏y czas g∏osowawego loginu i has∏a. Na podstawie nowego loginu nia widoczna dla cz∏onków komisji im´˝ów zaufai has∏a przewodniczàcy komisji mo˝e pobraç nowà li- nia; ponadto mo˝liwe jest wyznaczenie jednego cencj´. cz∏onka komisji (rotacyjnie), którego zadaniem b´- dzie czuwanie nad urnà. Ze wzgl´du na koniecznoÊç zachowania poufnoÊci has∏a przekazanie nowego has∏a w dniu g∏osowania Zadania komisji w trakcie g∏osowania mo˝e okazaç si´ niemo˝liwe; w takim przypadku utrata has∏a ograniczy mo˝liwoÊç korzystania przez komi- 15. O godzinie 600 komisja otwiera lokal. Od chwisj´ ze wspomagania informatycznego. li rozpocz´cia g∏osowania do czasu jego zakoƒczenia komisja wykonuje swoje zadania w sk∏adzie co naj- Przewodniczàcy komisji najpóêniej w przeddzieƒ mniej 3-osobowym, w tym zawsze z udzia∏em przeg∏osowania ustala z osobà odpowiedzialnà za obs∏ug´ wodniczàcego komisji bàdê jego zast´pcy (art. 61 informatycznà komisji miejsce iharmonogram jej pracy. ust. 3 Ordynacji wyborczej). W wypadku gdy komisji zapewniono obs∏ug´ 16. Je˝eli w okresie po wydrukowaniu kart do g∏oinformatycznà, przewodniczàcy komisji najpóêniej sowania, a przed dniem wyborów, okr´gowa komisja w przeddzieƒ g∏osowania ustala z osobà odpowie- wyborcza skreÊli z zarejestrowanej listy okr´gowej nadzialnà za obs∏ug´ informatycznà miejsce i harmono- zwisko kandydata na pos∏a lub (oraz) uniewa˝ni rejegram jej pracy. stracj´ listy okr´gowej kandydatów bàdê skreÊli kandy-

data na senatora, wówczas obowiàzana jest niezw∏ocz- 20. W dniu g∏osowania komisja dopisuje, zgodnie nie zawiadomiç o tym fakcie wszystkie obwodowe ko- z art. 67 ust. 2 i 3 Ordynacji wyborczej, do spisu wymisje wyborcze na obszarze swojej w∏aÊciwoÊci. borców i umo˝liwia g∏osowanie: Wtakim przypadku nie dokonuje si´ druku nowych 1) osobie przedk∏adajàcej zaÊwiadczenie oprawie do kart do g∏osowania. Okr´gowa komisja wyborcza spo- g∏osowania, które to zaÊwiadczenie zatrzymuje rzàdza wi´c informacj´ o nowym, prawid∏owym i do∏àcza do spisu; odnosi si´ to tak˝e do osób, brzmieniu karty do g∏osowania przez odwzorowanie które na podstawie zaÊwiadczenia chcà g∏osowaç w∏aÊciwego arkusza takiej karty ze skreÊlonym nazwi- w„swoim” obwodzie (wyborca otrzyma∏ zaÊwiadskiem kandydata lub skreÊlonà listà kandydatów oraz czenie wzwiàzku zzamiarem g∏osowania np. winowarunkach wa˝noÊci g∏osu oddanego na takiej karcie. nej miejscowoÊci, a póêniej odstàpi∏ od tego za- Otrzymanà informacj´ odokonanych skreÊleniach ino- miaru); wym brzmieniu karty do g∏osowania komisja obwodowa umieszcza wlokalu wyborczym przy w∏aÊciwym ob- 2) osobie pomini´tej w spisie, je˝eli udokumentuje wieszczeniu oraz informuje ustnie otym wyborców. ona (np. przedstawiajàc dowód osobisty), i˝ stale zamieszkuje na terenie obwodu g∏osowania, Niedopuszczalne jest dokonywanie przez komisj´ ja- a dzia∏ ewidencji ludnoÊci urz´du gminy, na ˝àdakichkolwiek skreÊleƒ i adnotacji na kartach do g∏oso- nie komisji, potwierdzi telefonicznie, ˝e pomini´- wania. cie jest wynikiem pomy∏ki powsta∏ej przy sporzàdzaniu spisu; 17. Przed wydaniem karty do g∏osowania komisja: 3) osobie skreÊlonej ze spisu dla danego obwodu 1) sprawdza to˝samoÊç wyborcy na podstawie do- g∏osowania w zwiàzku z umieszczeniem w spisie wodu osobistego lub innego dokumentu z foto- wyborców w szpitalu lub zak∏adzie pomocy spografià (art. 68 ust. 1 Ordynacji wyborczej); ∏ecznej, je˝eli udokumentuje ona, i˝ opuÊci∏a szpital lub zak∏ad pomocy spo∏ecznej w przeddzieƒ 2) ustala, czy wyborca jest uprawniony do g∏osowawyborów; nia w tym obwodzie, przez sprawdzenie, czy jego nazwisko jest uj´te w spisie wyborców. 4) obywatelowi polskiemu stale zamieszkujàcemu za granicà, ag∏osujàcemu wkraju na podstawie wa˝- Wyborca g∏osujàcy za granicà otrzymuje kart´ do nego polskiego paszportu, jeÊli udokumentuje, i˝ g∏osowania po okazaniu komisji obwodowej wa˝nego stale zamieszkuje za granicà. Podstawà dopisania polskiego paszportu. W obwodach g∏osowania utwotakiego wyborcy do spisu nie mo˝e byç okazanie rzonych za granicà na obszarze Unii Europejskiej wydowodu osobistego, nawet w przypadku wyborborca mo˝e zamiast paszportu okazaç komisji dowód ców zamieszkujàcych stale za granicà na obszaosobisty. rze Unii Europejskiej. Udokumentowanie zamieszkiwania za granicà polega na okazaniu komisji do- 18. Wyborcy wydaje si´ po jednej karcie do g∏osokumentu potwierdzajàcego ten fakt. Dokumentem wania w wyborach do Sejmu i Senatu. takim jest na przyk∏ad: karta sta∏ego pobytu, doku- Komisja odmawia ponownego wydania karty nie- ment potwierdzajàcy zatrudnienie za granicà, dozale˝nie od przyczyn tego ˝àdania (np. z powodu po- kument potwierdzajàcy uprawnienie do korzystamy∏kowego wype∏nienia karty, zniszczenia jej itp.). nia ze Êwiadczeƒ ubezpieczenia spo∏ecznego za granicà itp. Dane obj´te spisem wpisuje si´ w od- 19. Przy wydawaniu kart do g∏osowania komisja powiednich rubrykach spisu na podstawie paszsprawdza, czy wydawane karty sà ostemplowane portu. W rubryce spisu „Uwagi” wpisuje si´ nupiecz´cià komisji obwodowej. mer paszportu oraz miejsce i dat´ jego wydania. Przed dopisaniem do spisu obywatela polskiego Ponadto komisja baczy, by wyborca potwierdzi∏ stale zamieszka∏ego za granicà komisja jest obow∏asnor´cznym podpisem, w przeznaczonej na to ruwiàzana sprawdziç, czy w paszporcie nie ma odbryce spisu wyborców, fakt otrzymania kart. W wycisku piecz´ci innej komisji z datà 21 paêdziernika padku odmowy z∏o˝enia podpisu przewodniczàcy ko- 2007 r.; w takim przypadku nale˝y odmówiç dopimisji wrubryce spisu „Uwagi” czyni adnotacj´ „odmosania nazwiska wyborcy do spisu, gdy˝ odcisk piewa podpisu” iopatruje jà swojà parafà. Podobnie nalecz´ci komisji w paszporcie Êwiadczy o wczeÊniej- ˝y postàpiç w wypadku, gdy wyborca odmówi∏ przyj´- szym udziale w g∏osowaniu. Po dopisaniu do spicia jednej z kart do g∏osowania. Adnotacja powinna su obywatela polskiego zamieszka∏ego za granicà wówczas brzmieç „bez Sejmu” lub „bez Senatu”. komisja jest obowiàzana umieÊciç w paszporcie na ostatniej wolnej stronie przeznaczonej na adno- Przy czynnoÊci potwierdzania przez wyborców tacje wizowe odcisk swojej piecz´ci i wpisaç dat´ otrzymania kart nale˝y baczyç, by podpisy sk∏adane byg∏osowania. Umieszczanie odcisku piecz´ci obwo- ∏y w miejscach (w linii) odpowiadajàcych nazwiskom. Mo˝liwe jest sk∏adanie podpisu bez odwracania spisu. dowej komisji w paszporcie nie dotyczy przypadków, gdy do g∏osowania przyst´puje osoba za- Na wniosek wyborcy komisja jest obowiàzana wy- mieszka∏a w kraju, której nazwisko jest uj´te jaÊniç mu sposób g∏osowania w wyborach do Sejmu w spisie, lub osoba przedk∏adajàca zaÊwiadczenie ido Senatu oraz warunki wa˝noÊci g∏osu, zgodnie zin- oprawie do g∏osowania, pos∏ugujàca si´ paszporformacjami umieszczonymi na karcie do g∏osowania. tem wcelu umo˝liwienia ustalenia jej to˝samoÊci;

5) osobie, która chce g∏osowaç wobwodzie utworzo- protoko∏ów g∏osowania w obwodzie i czyni o tym adnym w szpitalu lub zak∏adzie pomocy spo∏ecznej, notacj´ w protoko∏ach g∏osowania (w punkcie 13). a przyby∏a do szpitala lub zak∏adu w przeddzieƒ W razie naruszenia piecz´ci lub braku dokumentów wyborów; dla dopisania tej osoby do spisu nie jest komisja opisuje stwierdzony stan w protoko∏ach g∏owymagane posiadanie zaÊwiadczenia oprawie do sowania, zawiadamia o tym niezw∏ocznie okr´gowà g∏osowania; w celu unikni´cia trudnoÊci z bie˝à- komisj´ wyborczà oraz wójta (burmistrza, prezydenta cym potwierdzaniem przybycia do szpitala lub do miasta) i nast´pnie wykonuje czynnoÊci wskazane zak∏adu pomocy spo∏ecznej komisja wczeÊniej po- przez okr´gowà komisj´ wyborczà. winna zwróciç si´ do dyrektora placówki o udost´pnienie wykazu osób, które zosta∏y przyj´te 23. Komisja przeka˝e Paƒstwowej Komisji Wyborw przeddzieƒ wyborów. czej dane oliczbie osób uprawnionych do g∏osowania oraz oliczbie wyborców, którym wydano karty do g∏o- Komisja nie jest uprawniona do dokonywania ja- sowania w trakcie g∏osowania. Dane te przekazuje si´ kichkolwiek innych zmian w spisie wyborców. wed∏ug stanu na godzin´ 1030 oraz na godzin´ 1630, w trybie i na zasadach okreÊlonych w uchwale Paƒ- 21. W czasie g∏osowania komisja baczy, by upraw- stwowej Komisji Wyborczej zdnia 13 wrzeÊnia 2007 r. nieni g∏osowali osobiÊcie, wtaki sposób, aby nie naru- wsprawie wytycznych dla okr´gowych iobwodowych szona zosta∏a tajnoÊç g∏osowania, a tak˝e aby g∏oso- komisji wyborczych, dotyczàcych trybu izasad przekawanie nie zosta∏o wykorzystane przez wyborców do zywania Paƒstwowej Komisji Wyborczej danych oliczprowadzenia agitacji wyborczej. Niedopuszczalne jest bie osób uprawnionych do g∏osowania oraz o liczbie g∏osowanie za cz∏onka rodziny lub za innà osob´. Oso- wyborców, którym wydano karty do g∏osowania, bie niepe∏nosprawnej, na jej proÊb´, mo˝e pomagaç w trakcie g∏osowania w wyborach do Sejmu Rzeczyw g∏osowaniu inna osoba; pomocy w g∏osowaniu nie pospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polmo˝e udzielaç cz∏onek komisji ani mà˝ zaufania skiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r. (art. 69 Ordynacji wyborczej). Przeprowadzanie g∏oso- (M. P. Nr 63, poz. 720). wania poza lokalem mo˝liwe jest wy∏àcznie w szpitalach izak∏adach pomocy spo∏ecznej przy zastosowaniu Zadania komisji po zakoƒczeniu g∏osowania urny pomocniczej, oczym mowa wpunktach 53 i54. 24. O godz. 2000 komisja zamyka lokal; osobom Komisja baczy, by wyborcy nie wynosili kart do g∏o- przyby∏ym do lokalu przed tà godzinà nale˝y umo˝lisowania poza lokal wyborczy. wiç oddanie g∏osu. Po opuszczeniu lokalu przez ostatniego wyborc´ komisja zapiecz´towuje wlot urny, za- 22. G∏osowania nie wolno przerywaç, chyba ˝e klejajàc go paskiem papieru opatrzonym piecz´cià kow wyniku nadzwyczajnych wydarzeƒ zostanie ono misji i podpisami jej cz∏onków. przejÊciowo lub trwale uniemo˝liwione. Przez nadzwyczajne wydarzenie nale˝y rozumieç wy∏àcznie takie, W obwodach g∏osowania utworzonych w szpitaktóre realnie uniemo˝liwia g∏osowanie (np. katastrofa lach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej komisja mo˝e zabudowlana dotyczàca budynku, wktórym znajduje si´ rzàdziç wczeÊniejsze zakoƒczenie g∏osowania po oddalokal wyborczy); nie sà nadzwyczajnymi wydarzeniami niu g∏osu przez wszystkich wyborców. Skrócenie czasu sytuacje o charakterze techniczno-organizacyjnym g∏osowania zarzàdza si´ po porozumieniu z kierowni- (brak w∏aÊciwej piecz´ci, trudnoÊç w dostaniu si´ do kiem szpitala lub zak∏adu pomocy spo∏ecznej, powiadabudynku lub lokalu przed rozpocz´ciem g∏osowania miajàc otym wyborców, wójta (burmistrza, prezydenta itp.). Zarzàdzenie oprzerwie wg∏osowaniu, jego prze- miasta) oraz w∏aÊciwà okr´gowà komisj´ wyborczà. d∏u˝eniu lub odroczeniu komisja bezzw∏ocznie podaje do publicznej wiadomoÊci. Uchwa∏´ w tej sprawie 25. Po zamkni´ciu lokalu i po zakoƒczeniu g∏osoprzesy∏a si´ w∏aÊciwej okr´gowej komisji wyborczej wania komisja przyst´puje w mo˝liwie pe∏nym sk∏aoraz wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). dzie do wykonania kolejnych czynnoÊci. Wlokalu mogà przebywaç poza cz∏onkami komisji wy∏àcznie m´- Wrazie przerwania lub odroczenia g∏osowania ko- ˝owie zaufania. Nie mogà oni uczestniczyç w liczeniu misja zakleja i opiecz´towuje wlot urny, a spis wybor- g∏osów ani pomagaç cz∏onkom komisji w wykonywaców iniewykorzystane karty do g∏osowania umieszcza niu ich zadaƒ. w odr´bnych pakietach, opiecz´towuje je i opisuje. Nast´pnie urn´ wraz z pakietami oddaje na przecho- W wypadku gdy komisji zapewniono obs∏ug´ inwanie przewodniczàcemu komisji. Niewykorzystane formatycznà, wlokalu mo˝e przebywaç równie˝ osoba karty do g∏osowania nale˝y policzyç. Z czynnoÊci tych odpowiedzialna za t´ obs∏ug´, w miejscu wyznaczonale˝y sporzàdziç protokó∏ i podaç w nim liczb´ nie- nym przez przewodniczàcego. wykorzystanych kart do g∏osowania, odr´bnie do Sejmu i do Senatu. Piecz´ç komisji oddaje si´ zast´pcy 26. Komisja przyst´puje do sporzàdzenia projekprzewodniczàcego, agdyby zast´pca by∏ nieobecny — tów: protoko∏u g∏osowania w obwodzie na okr´gowe innemu cz∏onkowi komisji. listy kandydatów na pos∏ów i protoko∏u g∏osowania w obwodzie na kandydatów na senatorów, wykorzy- Przed wznowieniem g∏osowania komisja stwier- stujàc wtym celu dostarczone formularze protoko∏ów. dza protokolarnie, czy piecz´cie na urnie i pakietach CzynnoÊci opisane w punktach 27—42 dotyczà przykart oraz spisie nie zosta∏y naruszone. Uchwa∏´ oprze- gotowania projektów protoko∏ów, ale nale˝y wykorwaniu lub odroczeniu g∏osowania komisja za∏àcza do nywaç je na formularzach protoko∏ów g∏osowania.

Ze wzgl´dów praktycznych we wskazanych wy˝ej nich kratkach zprawej strony itd., czyli tak, aby ostatpunktach dla uproszczenia u˝ywane jest poj´cie „pro- nia cyfra wpisywanej liczby wypad∏a wostatniej krattoko∏u g∏osowania”, a nie „projektu protoko∏u g∏oso- ce z prawej strony. wania” lub „formularza protoko∏u g∏osowania”. Je˝eli ustalona przez komisj´ liczba wynosi zero, 27. Liczby wprotoko∏ach g∏osowania wobwodzie w ostatniej kratce z prawej strony nale˝y wpisaç cywpisuje si´ w nast´pujàcy sposób: liczby jednocyfro- fr´ „0”. we wpisuje si´ w ostatniej kratce z prawej strony, liczby dwucyfrowe — w dwóch ostatnich kratkach 28. Wpierwszej kolejnoÊci komisja dokonuje rozlizprawej strony, liczby trzycyfrowe — wtrzech ostat- czenia kart do g∏osowania. I. ROZLICZENIE KART DO G¸OSOWANIA

Komisja wpisuje w punkcie 2 protoko∏u g∏osowa- wania (∏àcznie z adnotacjami „odmowa podpisu” zania w obwodzie na okr´gowe listy kandydatów na st´pujàcymi podpisy). Nale˝y zwróciç szczególnà uwapos∏ów ustalonà przed rozpocz´ciem g∏osowania g´ na adnotacje umieszczone wrubryce „Uwagi” spisu liczb´ otrzymanych kart do g∏osowania w wyborach dotyczàce sytuacji, gdy wyborcy pobrali jednà kart´ do do Sejmu, ado protoko∏u g∏osowania wobwodzie na g∏osowania, np. tylko do Sejmu bàdê tylko do Senatu. kandydatów na senatorów ustalonà przed rozpocz´- Liczby wyborców, którym wydano karty do g∏osociem g∏osowania liczb´ otrzymanych kart do g∏osowania w wyborach do Sejmu i do Senatu, mogà byç wania w wyborach do Senatu. ró˝ne. Nast´pnie komisja przelicza niewykorzystane karty do g∏osowania, odr´bnie do Sejmu i do Senatu. Liczb´ Liczb´ wyborców, którym wydano karty do g∏osowania w wyborach do Sejmu, wpisuje si´ w punkniewykorzystanych kart do g∏osowania wwyborach do cie 3 protoko∏u g∏osowania w obwodzie na okr´go- Sejmu wpisuje si´ w punkcie 4 protoko∏u g∏osowania we listy kandydatów na pos∏ów, a liczb´ wyborców, wobwodzie na okr´gowe listy kandydatów na pos∏ów, którym wydano karty do g∏osowania wwyborach do a liczb´ niewykorzystanych kart do g∏osowania w wy- Senatu, wpisuje si´ w punkcie 3 protoko∏u g∏osowaborach do Senatu wpisuje si´ w punkcie 4 protoko∏u nia w obwodzie na kandydatów na senatorów. g∏osowania wobwodzie na kandydatów na senatorów. Na podstawie ustalonych danych komisja dokonu- Karty niewykorzystane nale˝y zapakowaç wpakieje rozliczenia kart do g∏osowania, tzn. ustala, czy liczty, odr´bnie karty do Sejmu ido Senatu, opiecz´towaç ba kart niewykorzystanych (punkt 4 protoko∏u) iliczba je i opisaç. wyborców, którym wydano karty do g∏osowania Komisja ustala liczb´ wyborców uprawnionych do (punkt 3 protoko∏u), stanowià wsumie liczb´ kart, któg∏osowania, tj. umieszczonych wspisie, ∏àcznie zoso- re otrzyma∏a komisja (punkt 2 protoko∏u). Rozliczenia bami dopisanymi przez komisj´ wtrakcie g∏osowania. nale˝y dokonaç oddzielnie w ka˝dym z protoko∏ów. Liczby uprawnionych do g∏osowania w wyborach do W razie stwierdzenia niezgodnoÊci nale˝y ponow- Sejmu i do Senatu muszà byç równe. nie przeliczyç podpisy w spisie, a jeÊli wynik rozlicze- Liczb´ t´ wpisuje si´ w punkcie 1 protoko∏u g∏o- nia kart b´dzie ten sam — przypuszczalnà przyczyn´ sowania w obwodzie na okr´gowe listy kandydatów niezgodnoÊci nale˝y opisaç w punkcie 11 w∏aÊciwego na pos∏ów i protoko∏u g∏osowania w obwodzie na protoko∏u. kandydatów na senatorów. 29. Komisja sprawdza, czy piecz´cie na urnie oraz Kolejnà czynnoÊcià komisji jest ustalenie liczby na wlocie do urny pozosta∏y nienaruszone, po czym wyborców, którym wydano karty do g∏osowania do otwiera urn´ i wyjmuje z niej karty do g∏osowania. Sejmu i do Senatu. Zaleca si´ zachowanie starannoÊci przy wyjmowa- Ustalenia tego dokonuje si´ na podstawie liczby niu kart z urny, aby karty do g∏osowania nie zosta∏y podpisów potwierdzajàcych otrzymanie karty do g∏oso- uszkodzone.

30. Komisja przeglàda wszystkie karty i wydziela Karty takie nale˝y zapakowaç w pakiet, opiecz´toz nich karty ca∏kowicie przedarte na dwie lub wi´cej waç go i opisaç. cz´Êci, których nie bierze si´ pod uwag´ przy oblicze- 31. Komisja oddziela karty do g∏osowania wwyboniach. Jako karty ca∏kowicie przedarte traktuje si´, rach do Sejmu od kart do g∏osowania wwyborach do w przypadku kart zbroszurowanych, tak˝e te karty, Senatu, liczy je (odr´bnie do Sejmu i do Senatu) i odw których od∏àczono poszczególne strony lub arkusze powiednie liczby wpisuje w punkcie 5 w∏aÊciwego bàdê ich cz´Êci. protoko∏u.

Je˝eli liczba kart wyj´tych zurny (punkt 5 protoko- komisji obwodowej, oddzielnie karty do Sejmu i do ∏u) nie jest równa liczbie wyborców, którym wydano Senatu. Ustalone liczby kart niewa˝nych wpisuje si´ karty do g∏osowania (punkt 3 protoko∏u), wówczas w punkcie 6 w∏aÊciwego protoko∏u. Karty niewa˝ne przypuszczalnà przyczyn´ tego stanu rzeczy nale˝y nale˝y zapakowaç w pakiety, odr´bnie do Sejmu i do omówiç w punkcie 12 protoko∏u. Przyczyn´ t´ nale˝y Senatu, opiecz´towaç je i opisaç. ustaliç po przeliczeniu kart wa˝nych i niewa˝nych. Pozosta∏e karty sà kartami wa˝nymi i na ich pod- CzynnoÊci te wykonuje si´ odr´bnie wprotokole g∏ostawie ustala si´ wyniki g∏osowania. sowania w obwodzie na okr´gowe listy kandydatów na pos∏ów i w protokole g∏osowania w obwodzie na Karty wa˝ne nale˝y policzyç, odr´bnie do Sejmu kandydatów na senatorów. i do Senatu. 32. Komisja wydziela i liczy karty niewa˝ne, tj. in- Liczb´ kart wa˝nych wpisuje si´ wpunkcie 7 w∏aÊne ni˝ ustalone urz´dowo lub nieopatrzone piecz´cià ciwego protoko∏u.

Suma kart niewa˝nych (punkt 6 protoko∏u) i kart ku „x” w kratce przy nazwisku kandydata na ˝adwa˝nych (punkt 7 protoko∏u) musi byç równa liczbie nej liÊcie (art. 160 ust. 2 Ordynacji wyborczej); kart wyj´tych z urny (punkt 5 protoko∏u). — je˝eli na karcie do g∏osowania wyborca postawi∏ Komisja opiecz´towuje i odk∏ada karty do g∏oso- znak „x” wkratce obok nazwiska dwóch lub wi´cej wania w wyborach do Senatu. kandydatów ztej samej listy, to g∏os taki uwa˝a si´ za wa˝nie oddany na danà list´ i zalicza kandyda- 33. Zkart wa˝nych do Sejmu komisja ustala liczb´ towi, którego nazwisko jest umieszczone wy˝ej na g∏osów niewa˝nych oraz g∏osów wa˝nych oddanych tej liÊcie od innych nazwisk, przy których postawiona wszystkie okr´gowe listy kandydatów. no znak „x” (art. 160 ust. 5 Ordynacji wyborczej); — je˝eli znak „x” zosta∏ postawiony przy nazwisku Komisja jest obowiàzana przejrzeç ca∏à kart´ do g∏osowania, a nie poprzestaç na miejscu, w którym kandydata, którego okr´gowa komisja wyborcza wyborca postawi∏ znak „x”, gdy˝ mo˝e si´ okazaç, ˝e skreÊli∏a z zarejestrowanej listy kandydatów na znak taki wyborca postawi∏ przy nazwiskach kandyda- pos∏ów lub (oraz) uniewa˝ni∏a rejestracj´ listy tów na wi´cej ni˝ jednej liÊcie, co powoduje niewa˝- okr´gowej, wówczas przy ocenie, czy g∏os jest noÊç g∏osu. wa˝ny, nale˝y kierowaç si´ tak˝e zasadami, o których mowa w punkcie 38; W trakcie przeglàdania kart do g∏osowania komi- — w przypadkach wàtpliwych nale˝y przyjmowaç, ˝e sja odk∏ada osobno karty z g∏osami niewa˝nymi znakiem „x” postawionym w kratce sà dwie linie i osobno karty z g∏osami wa˝nymi. przecinajàce si´, których punkt przeci´cia znajduje si´ wobr´bie kratki. Ustalenie, czy znak „x” posta- Ustalajàc, czy g∏os na karcie jest wa˝ny, czy niewiony jest wkratce, czy poza nià, nale˝y do komisji; wa˝ny, komisja stosuje poni˝sze regu∏y: — wszelkie znaki, wykreÊlenia, przekreÊlenia, wtym — uznania g∏osu za niewa˝ny komisja dokonuje po równie˝ iznak „x” postawiony przez wyborc´ pookazaniu karty wszystkim cz∏onkom komisji uczestniczàcym w ustalaniu wyniku g∏osowania; za przeznaczonà na to kratkà, traktuje si´ jako dopiski, które nie wp∏ywajà na wa˝noÊç g∏osu. Na- — niewa˝ne sà g∏osy, je˝eli na karcie do g∏osowania tomiast wszelkie znaki graficzne naniesione wyborca postawi∏ znak „x” w kratce przy nazwi- w obr´bie kratki, w szczególnoÊci zamazanie skach kandydatów z ró˝nych list okr´gowych kratki, przekreÊlenie znaku wkratce itp. powodu- (tj. z wi´cej ni˝ jednej listy) bàdê nie postawi∏ zna- je niewa˝noÊç g∏osu.

Karty z g∏osami niewa˝nymi nale˝y policzyç Karty te nale˝y zapakowaç w pakiet, opiecz´towaç i ustalonà liczb´ wpisaç w punkcie 8 protoko∏u g∏o- go i opisaç „G∏osy niewa˝ne z kart wa˝nych do Sejsowania na okr´gowe listy kandydatów na pos∏ów. mu”.

34. Po wydzieleniu ipoliczeniu g∏osów niewa˝nych komisja liczy g∏osy wa˝ne iich liczb´ wpisuje wpunkcie 9.

Nast´pnie komisja sumuje liczby g∏osów niewa˝- 35. Komisja ustala liczb´ g∏osów wa˝nych oddanych (punkt 8 protoko∏u) i g∏osów wa˝nych (punkt 9 nych na ka˝dà zlist okr´gowych. Wtym celu odr´bnie protoko∏u) i porównuje wynik z wczeÊniej wpisanà grupuje g∏osy oddane na poszczególne listy. Oblicza liczbà w punkcie 7. Liczby te muszà byç identyczne. liczb´ g∏osów oddanych na ka˝dà z list i wpisuje jà Je˝eli wyst´puje rozbie˝noÊç, nale˝y poszukaç przy- przy numerze inazwie listy na przygotowanych wczeÊczyny b∏´du ipo sprostowaniu obliczeƒ w∏aÊciwe licz- niej arkuszach pomocniczych — odr´bnych dla ka˝dej by wpisaç do protoko∏u. listy zjej numerem inazwà oraz nazwiskami iimionami umieszczonych na niej kandydatów.

Po dokonaniu tej czynnoÊci nale˝y podsumowaç wyborc´ wkratce obok nazwiska skreÊlonego kandydag∏osy wa˝ne oddane na wszystkie listy okr´gowe. ta traktuje na równi z dopiskiem niewp∏ywajàcym na Otrzymana liczba musi byç identyczna z liczbà wpisa- wa˝noÊç g∏osu. Wyjàtek od tej zasady dotyczy sytuacji, nà w punkcie 9. gdy wyborca postawi∏ znak „x” wy∏àcznie przy nazwisku kandydata z jednej tylko listy, a kandydat zosta∏ 36. Kolejnà czynnoÊcià jest ustalenie liczby g∏osów skreÊlony. Wówczas g∏os uznaje si´ za wa˝ny ioddany oddanych na poszczególnych kandydatów zka˝dej listy. na t´ list´ (art. 160 ust. 4 Ordynacji wyborczej). Ustalone liczby komisja wpisuje przy nazwiskach poszczególnych kandydatów na arkuszach pomocniczych. Je˝eli w okresie po wydrukowaniu kart do g∏osowania, a przed dniem wyborów, okr´gowa komisja Nast´pnie komisja sprawdza prawid∏owoÊç usta- wyborcza uniewa˝ni∏a rejestracj´ listy okr´gowej kanlenia liczby g∏osów wa˝nych oddanych na ka˝dà zlist. dydatów, wówczas przy ustalaniu wyników g∏osowania obwodowa komisja traktuje list´, której rejestracj´ Wtym celu dodaje liczby g∏osów oddanych na po- uniewa˝niono, tak, jak gdyby listy nie by∏o na karcie szczególnych kandydatów zdanej listy iuzyskany wy- do g∏osowania, a znak „x” postawiony w kratce obok nik wpisuje na arkuszu pomocniczym w rubryce „Ra- nazwiska któregokolwiek kandydata z uniewa˝nionej zem”. Uzyskany wynik powinien byç taki, jak liczba listy traktuje na równi z dopiskiem niewp∏ywajàcym g∏osów wa˝nych oddanych na list´, ustalona w spo- na wa˝noÊç g∏osu. sób opisany w punkcie 35. Wyjàtkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy na liÊcie znajduje si´ nazwisko skreÊ- Tryb post´powania przy obliczaniu i ustalaniu wylonego kandydata. ników g∏osowania jest zatem nast´pujàcy: 1) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” w kratce obok 37. Dane dotyczàce punktu 10 („Na poszczególne nazwiska skreÊlonego kandydata oraz postawi∏ listy okr´gowe i umieszczonych na nich kandydatów znak „x” wkratce obok nazwiska innego kandydaoddano nast´pujàce liczby g∏osów wa˝nych”) wype∏- ta z tej samej listy, to g∏os jest wa˝ny i zalicza si´ nia si´ odr´bnie, wpisujàc zarkuszy pomocniczych do nieskreÊlonemu kandydatowi; protoko∏u po prawej stronie przy numerze i nazwie ka˝dej listy liczb´ g∏osów, które oddano na t´ list´, 2) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” w kratce obok aprzy nazwiskach iimionach kandydatów — otrzyma- nazwiska skreÊlonego kandydata oraz postawi∏ nà przez nich liczb´ g∏osów. znak „x” w kratce obok nazwiska kandydata z innej (ale tylko jednej) listy, to g∏os jest wa˝ny i od- 38. Je˝eli w okresie po wydrukowaniu kart do g∏odany na kandydata z innej listy i t´ list´; sowania, a przed dniem wyborów, okr´gowa komisja wyborcza skreÊli∏a z zarejestrowanej listy nazwisko 3) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” jedynie w kratce kandydata na pos∏a, wówczas przy ustalaniu wyników obok nazwiska skreÊlonego kandydata, to g∏os jest g∏osowania obwodowa komisja traktuje skreÊlonego wa˝ny i oddany na list´, ale g∏osu tego nie zalicza kandydata tak, jak gdyby nazwiska kandydata nie by∏o si´ ˝adnemu kandydatowi ztej listy (art. 160 ust. 4 na karcie do g∏osowania, a znak „x” postawiony przez Ordynacji wyborczej);

4) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” wkratce obok na- wpunkcie 33 zasady dotyczàce interpretacji znaku „x” zwiska kandydata z listy, której rejestracj´ unie- i ewentualnych dopisków na karcie do g∏osowania. wa˝niono, oraz postawi∏ znak „x” w kratce obok nazwiska kandydata z innej (ale tylko jednej) listy, Komisja uznaje za niewa˝ne g∏osy, je˝eli na karcie to g∏os jest wa˝ny ioddany na kandydata zinnej li- do g∏osowania wyborca postawi∏ znak „x” wkratkach sty i t´ list´; przy nazwiskach wi´kszej liczby kandydatów, ni˝ wynosi liczba mandatów w danym okr´gu wyborczym 5) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” jedynie w kratce (zgodnie z pouczeniem umieszczonym na karcie do obok nazwiska kandydata z listy, której rejestracj´ g∏osowania w okr´gu wyborczym), bàdê nie postawi∏ uniewa˝niono, to g∏os jest niewa˝ny. znaku „x” w kratce przy ˝adnym nazwisku kandydata. SkreÊlone nazwisko kandydata umieszcza si´ (po- Je˝eli okr´gowa komisja wyborcza skreÊli∏a kandyzostawia si´) w odpowiedniej cz´Êci protoko∏u g∏osodata na senatora, wówczas przy ocenie, czy g∏os jest wania w obwodzie z adnotacjà przy jego nazwisku wa˝ny, nale˝y stosowaç odpowiednio zasady, o któ- „skreÊlony” w miejscu przeznaczonym na wpisanie rych mowa w punkcie 38, z tym ˝e: liczby g∏osów. Analogicznie post´puje si´ w przypadku uniewa˝nionej listy kandydatów. 1) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” wkratce obok nazwiska skreÊlonego kandydata na senatora oraz 39. Po sprawdzeniu prawid∏owoÊci danych komipostawi∏ znaki „x” w kratkach obok nazwisk nie sja pakuje, w odr´bne pakiety wed∏ug numerów wi´kszej liczby kandydatów, ni˝ wynosi liczba i nazw list, karty wa˝ne z g∏osami wa˝nymi. mandatów wdanym okr´gu wyborczym, g∏os taki uwa˝a si´ za wa˝ny i oddany na tych (nieskreÊlo- Staranne wykonanie tej czynnoÊci pozwoli na nych) kandydatów; szybkie wyjaÊnienie ewentualnych b∏´dów w obliczeniach, atak˝e zarzutów wynikajàcych zzastrze˝eƒ m´- 2) je˝eli wyborca postawi∏ znak „x” tylko w kratce ˝ów zaufania lub protestów wyborców. obok nazwiska skreÊlonego kandydata, g∏os taki uwa˝a si´ za niewa˝ny. Nast´pnie komisja wype∏nia w pozosta∏ych punktach protokó∏ g∏osowania wobwodzie na okr´gowe li- Karty zg∏osami niewa˝nymi nale˝y policzyç iustasty kandydatów na pos∏ów. lonà liczb´ wpisaç wpunkcie 8 protoko∏u g∏osowania 40. Komisja sprawdza nienaruszalnoÊç pakietu za- na kandydatów na senatorów. wierajàcego wa˝ne karty do g∏osowania w wyborach do Senatu i przyst´puje do ustalenia wyników g∏oso- Nale˝y przy tym pami´taç, ˝e jednym g∏osem niewania na kandydatów na senatorów. wa˝nym jest jedna karta do g∏osowania, na której wyborca g∏osowa∏ w sposób powodujàcy niewa˝- Przy ustalaniu wyników g∏osowania w wyborach noÊç g∏osu, bez wzgl´du na to, ile razy wystàpi∏a wado Senatu komisja odpowiednio stosuje opisane da g∏osowania i na ilu kandydatów g∏osowa∏.

Karty te nale˝y zapakowaç w pakiet, opiecz´towaç nym g∏osem wa˝nym jest jedna karta do g∏osowago iopisaç „G∏osy niewa˝ne zkart wa˝nych do Senatu”. nia, niezale˝nie, czy wyborca odda∏ wa˝ny g∏os na jednego, czy wi´cej kandydatów, i wpisuje w punk- Nast´pnie ustala si´ liczb´ kart wa˝nych z g∏o- cie 9 protoko∏u g∏osowania na kandydatów na senasami wa˝nymi. Nale˝y przy tym pami´taç, ˝e jed- torów.

Nast´pnie komisja sumuje liczby g∏osów niewa˝- ˚aden z kandydatów nie mo˝e otrzymaç wi´cej nych (punkt 8 protoko∏u) i g∏osów wa˝nych (punkt 9 g∏osów, ni˝ wynosi liczba g∏osów wa˝nych. Wwypadprotoko∏u) i porównuje wynik z wczeÊniej wpisanà ku gdyby liczba g∏osów otrzymanych przez kandydata liczbà w punkcie 7. Liczby te muszà byç identyczne. by∏a wi´ksza, nale˝y dokonaç ponownego przeliczenia Je˝eli wyst´puje rozbie˝noÊç, nale˝y poszukaç przy- g∏osów oddanych na poszczególnych kandydatów. czyny b∏´du ipo sprostowaniu obliczeƒ w∏aÊciwe licz- Komisja oblicza sum´ g∏osów oddanych na wszystby wpisaç do protoko∏u. kich kandydatów i sprawdza, czy nie jest ona mniejsza 41. Komisja ustala liczb´ g∏osów wa˝nych odda- ni˝ liczba g∏osów wa˝nych oraz czy nie jest wi´ksza od nych na poszczególnych kandydatów na senatorów. g∏osów wa˝nych pomno˝onych przez liczb´ mandatów w danym okr´gu wyborczym. W wypadku gdy któryÊ Ustalenia tego komisja dokonuje na przygotowa- zpowy˝szych warunków nie jest spe∏niony, komisja ponych wczeÊniej arkuszach pomocniczych z nazwiska- nownie sprawdza poprawnoÊç ustalenia wyników g∏omi i imionami wszystkich kandydatów na senatorów. sowania na kandydatów na senatorów.

Po sprawdzeniu prawid∏owoÊci ustalenia liczby g∏o- przez wprowadzenie do systemu informatycznego sów wa˝nych oddanych na poszczególnych kandydatów w odpowiednich rubrykach prawid∏owych danych na senatorów komisja wype∏nia punkt 10 protoko∏u. liczbowych. Wtym celu komisja powinna przeanalizowaç treÊç komunikatu ob∏´dzie, sprawdziç od- Komisja pakuje karty wa˝ne z g∏osami wa˝nymi powiednie dane liczbowe na arkuszach pomocniw pakiet, opiecz´towuje go i opisuje „G∏osy wa˝ne czych, sprawdziç prawid∏owoÊç dzia∏aƒ arytmez kart wa˝nych do Senatu”. tycznych, a jeÊli to jest konieczne — powtórzyç Nast´pnie komisja wype∏nia w pozosta∏ych punk- czynnoÊci zwiàzane z ustaleniem wyników g∏osotach protokó∏ g∏osowania wobwodzie na kandydatów wania. Wydrukowane zestawienie b∏´dów iostrzena senatorów. ˝eƒ podpisujà wszystkie osoby wchodzàce wsk∏ad komisji obwodowej uczestniczàce wustalaniu wy- 42. Do protoko∏u g∏osowania wobwodzie na okr´- ników g∏osowania. Dokument ten nie jest przesygowe listy kandydatów na pos∏ów i do protoko∏u g∏o- ∏any do okr´gowej komisji wyborczej; sowania w obwodzie na kandydatów na senatorów 3) wwypadku gdy system informatyczny nie sygnalimogà wnieÊç uwagi m´˝owie zaufania obecni przy zuje b∏´dów (zosta∏y usuni´te lub ich nie by∏o), pracach komisji oraz cz∏onkowie komisji uczestniczàcy ajedynie sygnalizuje ostrze˝enia, nale˝y wydrukowjej pracach. Uwagi m´˝ów zaufania wpisuje si´ bezwaç raport ostrze˝eƒ. Obowiàzkiem komisji jest poÊrednio do protoko∏u w punkcie 14, a uwagi cz∏onprzeanalizowanie treÊci ostrze˝eƒ i — w razie ków komisji w punkcie 15, bàdê do∏àcza w formie zastwierdzenia ich zasadnoÊci — dokonanie korekty ∏àcznika do protoko∏u. Komisja ma obowiàzek ustodanych liczbowych wprotokole. Je˝eli komisja, po sunkowaç si´ do wniesionych zarzutów, za∏àczajàc do analizie ostrze˝eƒ, dojdzie do wniosku, ˝e dane protoko∏u wyjaÊnienia. liczbowe sà prawid∏owe, powinna wpisaç swoje 43. Komisja jest obowiàzana sporzàdziç protoko∏y stanowisko na wydruku raportu ostrze˝enia. g∏osowania i zestawienia wyników g∏osowania we- W ka˝dym przypadku raport ostrze˝eƒ podpisujà wszystkie osoby wchodzàce w sk∏ad komisji obd∏ug wzorów okreÊlonych uchwa∏à Paƒstwowej Komiwodowej uczestniczàce w ustalaniu wyników g∏osji Wyborczej zdnia 13 czerwca 2005 r. wsprawie wzosowania. Obwodowa komisja wyborcza przesy∏a rów protoko∏ów g∏osowania i protoko∏ów wyborów wraz z protoko∏em do okr´gowej komisji wyborstosowanych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej czej podpisany wydruk raportu ostrze˝eƒ, jeÊli Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. aprobowa∏a protokó∏ bez wprowadzania zmian Nr 36, poz. 503 oraz z 2007 r. Nr 58, poz. 659) oraz w zakresie sygnalizowanym raportem ostrze˝eƒ; uchwa∏à Paƒstwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie wzorów zestawieƒ wy- 4) jeÊli system informatyczny nie sygnalizowa∏ b∏´- ników g∏osowania wobwodzie stosowanych wwybo- dów lub zosta∏y one usuni´te, drukowane sà protorach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu ko∏y g∏osowania; w przypadku powo∏ania przez Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. Nr 39, poz. 532). Proto- okr´gowà komisj´ wyborczà pe∏nomocnika do ko∏y g∏osowania i zestawienia wyników g∏osowania sprawdzenia zgodnoÊci arytmetycznej ustalonych sporzàdza si´ wdostarczonym komisji systemie infor- przez komisj´ obwodowà wyników g∏osowania matycznym, zatwierdzonym do u˝ytku przez Paƒstwo- wobwodzie (art. 47 ust. 1 Ordynacji wyborczej), ale wà Komisj´ Wyborczà. Je˝eli komisja nie ma obs∏ugi tylko wówczas, gdy ze wzgl´dów technicznych nie informatycznej lub zachodzà przeszkody w wykorzy- dokonano transmisji danych do okr´gowej komisji staniu systemu informatycznego, protoko∏y i zesta- wyborczej inie by∏o mo˝liwe dokonanie zapisu dawienia sporzàdza si´ r´cznie. nych z protoko∏u na noÊniku elektronicznym (dyskietce), drukowane sà równie˝ dodatkowe protoko- 44. Sporzàdzenie protoko∏ów i zestawieƒ w syste- ∏y wyników g∏osowania; nale˝y wnich skreÊliç: mie informatycznym odbywa si´ w nast´pujàcy spo- — wyraz „protokó∏” i wpisaç „zestawienie wynisób: ków” g∏osowania, 1) przewodniczàcy komisji przekazuje osobie odpowiedzialnej za obs∏ug´ informatycznà projekty: proto- — punkty 11—16, ko∏u g∏osowania wobwodzie na okr´gowe listy kan- — ramk´ z miejscem na symbol kontrolny systedydatów na pos∏ów i protoko∏u g∏osowania w ob- mu informatycznego. wodzie na kandydatów na senatorów, sporzàdzone Awaria drukarki lub inne przeszkody w wydrukozgodnie z punktami 27—42; osoba ta wprowadza waniu protoko∏ów nie zwalniajà komisji posiadawszystkie dane zprojektów protoko∏ów do systemu jàcej obs∏ug´ informatycznà z obowiàzku wproinformatycznego. W trakcie wprowadzania danych wadzenia danych zprotoko∏ów do systemu inforsystem mo˝e sygnalizowaç na ekranie monitora matycznego; b∏´dy (w kolorze czerwonym) i ostrze˝enia (w kolorze niebieskim). Mimo tej sygnalizacji przygotowa- 5) komisja sprawdza zgodnoÊç danych w wydrukone dane liczbowe nale˝y wprowadziç do koƒca; wanych protoko∏ach i zestawieniach z ustalonymi 2) w wypadku gdy po wprowadzeniu wszystkich da- wynikami g∏osowania; sprawdzenia dokonuje si´ nych liczbowych system sygnalizuje b∏´dy poprzez odczytanie na g∏os danych zwydrukowaiostrze˝enia, nale˝y wydrukowaç zestawienia b∏´- nego protoko∏u i porównanie ich z danymi z zedów i ostrze˝eƒ, bowiem bez usuni´cia b∏´dów stawienia i z projektu protoko∏u przekazanego protokó∏ nie zostanie wydrukowany. Obowiàzkiem osobie odpowiedzialnej za obs∏ug´ informatyczkomisji jest zlokalizowanie b∏´du i jego usuni´cie nà komisji;

6) je˝eli pozwalajà na to mo˝liwoÊci techniczne, oso- „Wybory do Senatu ba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà ko- Okr´g wyborczy nr ...... misji dokonuje transmisji danych z protoko∏u za poÊrednictwem publicznej sieci przesy∏ania da- Obwód g∏osowania nr ...... Gmina .................................. nych; przewodniczàcy komisji uwierzytelnia licencjà, októrej mowa wpunkcie 12, zgodnoÊç przesy- Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej ............ ∏anych danych z danymi zawartymi w protokole ........................................................................................... przyj´tym przez komisj´; 7) osoba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà tel. ..................................................”. komisji dokonuje zapisu danych z protoko∏ów na Przed przekazaniem protoko∏ów okr´gowej kominoÊniku elektronicznym (dyskietce); przewodnisji wyborczej przewodniczàcy komisji ustala zcz∏onkaczàcy komisji uwierzytelnia w systemie zapis limi sposób komunikowania si´ w razie potrzeby zwocencjà, októrej mowa wpunkcie 12, zgodnoÊç da- ∏ania posiedzenia. nych zapisanych na dyskietce zdanymi zawartymi wprotoko∏ach przyj´tych przez komisj´. Dyskietka 48. Je˝eli okr´gowa komisja wyborcza powo∏a∏a pe∏- przekazywana jest pe∏nomocnikowi okr´gowej ko- nomocnika do sprawdzenia zgodnoÊci arytmetycznej misji wyborczej, a jeÊli pe∏nomocnika nie powo∏a- ustalonych przez komisj´ obwodowà wyników g∏osowano — okr´gowej komisji wyborczej. nia wobwodzie, komisja dor´cza pe∏nomocnikowi zestawienie wyników g∏osowania na listy okr´gowe i zesta- 45. Protoko∏y g∏osowania w obwodzie (ka˝dy wienie wyników g∏osowania na kandydatów na senatow dwóch egzemplarzach) podpisujà wszyscy cz∏on- rów tylko wrazie niekorzystania ze wspomagania inforkowie komisji obecni przy ich sporzàdzeniu, tak˝e ci, matycznego lub gdyby komisja obwodowa nie mia∏a którzy wnieÊli do nich uwagi; opatruje si´ je piecz´cià mo˝liwoÊci transmisji danych liczbowych zprotoko∏u do komisji. Powy˝sze obowiàzki dotyczà zarówno komi- okr´gowej komisji wyborczej. W przypadku komisji posji, w których protoko∏y zosta∏y sporzàdzone r´cznie, siadajàcych obs∏ug´ informatycznà pe∏nomocnikowi dojak i komisji, w których protoko∏y zosta∏y sporzàdzo- r´cza si´ równie˝ noÊnik, októrym mowa wpunkcie 44 ne w systemie informatycznym. podpunkt 7, oraz raport ostrze˝eƒ, o którym mowa wpunkcie 44 podpunkt 3 (je˝eli zosta∏ sporzàdzony). 46. Komisja sporzàdza po jednej kopii protoko∏u g∏osowania w obwodzie na okr´gowe listy kandyda- Zestawienia w komisjach, które nie majà obs∏ugi tów na pos∏ów iprotoko∏u g∏osowania wobwodzie na informatycznej, sporzàdza si´ z wykorzystaniem dokandydatów na senatorów, które wywiesza w miejscu datkowych formularzy protoko∏ów g∏osowania, od- ∏atwo dost´pnym dla zainteresowanych i widocznym r´bnie do Sejmu i do Senatu; w tytule formularza napo zamkni´ciu lokalu. Wywieszenie kopii protoko∏ów le˝y wykreÊliç wyraz „protokó∏” iwpisaç „zestawienie powinno nastàpiç niezw∏ocznie po ich sporzàdzeniu. wyników”. W zestawieniu wpisuje si´ wy∏àcznie dane wtabeli na górze pierwszej strony oraz dane liczbowe Jako kopi´ protoko∏u mo˝na wykorzystaç wydruk w tabelach w punktach 1—10; pozosta∏e punkty oraz dodatkowego egzemplarza projektu protoko∏u (wkomiramk´ zmiejscem na symbol kontrolny systemu inforsjach korzystajàcych ze wspomagania informatycznematycznego nale˝y wykreÊliç. go), kserokopi´ protoko∏u lub odr´cznie sporzàdzonà kopi´ na formularzu protoko∏u. Kopi´ poÊwiadczajà za Zestawienia podpisujà wszyscy cz∏onkowie komizgodnoÊç zorygina∏em cz∏onkowie komisji obecni przy sji obecni przy ich sporzàdzeniu; opatruje si´ je piejej sporzàdzeniu, podpisujàc jà, parafujàc ka˝dà stron´ cz´cià komisji. Obowiàzki te dotyczà zarówno komikopii i opatrujàc jà piecz´cià obwodowej komisji wy- sji, w których zestawienia zosta∏y sporzàdzone r´czborczej tak samo jak przy sporzàdzaniu protoko∏u. nie, jak i komisji, w których zestawienia zosta∏y sporzàdzone w systemie informatycznym, w sposób W wypadku sprostowaƒ dokonywanych w protookreÊlony w punkcie 44 podpunkt 4. kole komisja obowiàzana jest podaç treÊç sprostowanego protoko∏u do publicznej wiadomoÊci. W wypadku gdy pe∏nomocnik stwierdzi, ˝e ustalone wyniki g∏osowania w obwodzie zawierajà b∏´dy 47. Po jednym egzemplarzu protoko∏u g∏osowania arytmetyczne, komisja obwodowa obowiàzana jest wobwodzie na okr´gowe listy kandydatów na pos∏ów wyeliminowaç pomy∏ki. Je˝eli jest to konieczne dla i protoko∏u g∏osowania w obwodzie na kandydatów sprostowania pomy∏ek, komisja powinna ponownie na senatorów umieszcza si´ w odr´bnych kopertach; obliczyç wyniki g∏osowania w obwodzie, przeliczajàc koperty zakleja si´, piecz´tuje na z∏àczeniach oraz odkarty do g∏osowania i oddane g∏osy. powiednio opisuje: O sposobie sprostowania b∏´dów arytmetycznych „Wybory do Sejmu komisja obwodowa zawiadamia telefonicznie pe∏nomocnika okr´gowej komisji wyborczej i po uzyskaniu Okr´g wyborczy nr ...... potwierdzenia, ˝e b∏´dy usuni´to, sporzàdza nowy Obwód g∏osowania nr ...... Gmina ................................. protokó∏ g∏osowania z poprawnymi danymi arytmetycznymi. Protokó∏ zawierajàcy b∏´dy stanowi doku- Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej ............ ment z g∏osowania. Nale˝y uczyniç na pierwszej stronie protoko∏u adnotacj´ „WADLIWY”. Adnotacj´ t´ ........................................................................................... opatrujà podpisami wszyscy cz∏onkowie komisji obectel. ..................................................”, ni przy tej czynnoÊci. Adnotacj´ opatruje si´ piecz´cià.

(Tryb przekazywania ipost´powania zzestawienia- 52. Po otrzymaniu informacji o przyj´ciu protokomi ustalony zgodnie z art. 74 ust. 3 Ordynacji wybor- ∏ów g∏osowania w obwodzie przez okr´gowà komisj´ czej). wyborczà przewodniczàcy obwodowej komisji przekazuje w depozyt wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi 49. W wypadku gdy w komisji posiadajàcej obs∏u- miasta) wszystkie paczki z dokumentami oraz piecz´ç g´ informatycznà nie by∏o mo˝liwoÊci dokonania komisji. Sposób przekazania nale˝y uzgodniç wczeÊniej transmisji danych zprotoko∏u za poÊrednictwem pub- z osobami, którym dokumentacja jest przekazywana. licznej sieci przesy∏ania danych, pe∏nomocnik, o któ- Dokumenty stanowiàce depozyt przechowywane sà rym mowa wpunkcie 48, wzast´pstwie komisji obwo- w archiwum urz´du i mogà byç udost´pnione wy∏àczdowej dokonuje transmisji tych danych (zapisanych nie na ˝àdanie Paƒstwowej Komisji Wyborczej, Sàdu na dyskietce dostarczonej przez przewodniczàcego ko- Najwy˝szego, sàdów powszechnych iprokuratury. misji) do okr´gowej komisji wyborczej. (Sposób przekazywania dokumentów z g∏osowa- Dane z protoko∏ów dostarczonych przez komisje, nia i piecz´ci komisji ustalony zgodnie z art. 77 Ordyktóre nie posiada∏y obs∏ugi informatycznej, wprowa- nacji wyborczej). dzane sà do systemu informatycznego przez pe∏nomocnika, o którym mowa w punkcie 48, i przez niego Szczególne zadania komisji w obwodach sà przesy∏ane do okr´gowej komisji wyborczej. utworzonych w szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej Przewodniczàcy komisji obwodowej uwierzytelnia 53. Jedynie wobwodach g∏osowania utworzonych licencjà, o której mowa w punkcie 12, zgodnoÊç daw szpitalach i zak∏adach pomocy spo∏ecznej dopusznych przesy∏anych przez pe∏nomocnika z danymi zaczalne jest g∏osowanie przy zastosowaniu urny powartymi w protoko∏ach przyj´tych przez komisj´. mocniczej. 50. Koperty z protoko∏ami przewodniczàcy komisji Komisja obwodowa powo∏ana dla takiego obwodu, obwodowej lub jego zast´pca dor´cza okr´gowej kopo uzgodnieniu z okr´gowà komisjà wyborczà, mo˝e misji wyborczej. Ponadto, je˝eli komisja obwodowa stosowaç wg∏osowaniu (oprócz urny zasadniczej) urn´ mia∏a obs∏ug´ informatycznà, okr´gowej komisji wypomocniczà (art. 62 ust. 1 i2 Ordynacji wyborczej). borczej przekazywany jest noÊnik, o którym mowa wpunkcie 44 podpunkt 7, oraz raport ostrze˝eƒ, októ- Urna pomocnicza s∏u˝y do g∏osowania poza lokarym mowa wpunkcie 44 podpunkt 3 (je˝eli zosta∏ spo- lem tylko tym osobom, które figurujà w spisie wyborrzàdzony). ców wdanym obwodzie g∏osowania iwyra˝à wol´ takiego g∏osowania. Przekazanie mo˝e byç dokonane bezpoÊrednio do okr´gowej komisji wyborczej, a jeÊli zgodnie z ustale- 54. G∏osowanie przy u˝yciu urny pomocniczej odniami organizacyjnymi utworzono rejonowe punkty bywa si´ w nast´pujàcy sposób: odbioru protoko∏ów — za ich poÊrednictwem. 1) komisja og∏asza w szpitalu lub zak∏adzie pomocy spo∏ecznej przed dniem g∏osowania informacj´ W rejonowym punkcie odbioru protoko∏y mo˝e omo˝liwoÊci g∏osowania wpomieszczeniach, wktóodbieraç wy∏àcznie osoba upowa˝niona przez okr´gorych przebywajà pacjenci ob∏o˝nie chorzy i pensjowà komisj´ wyborczà, a przekazanie protoko∏ów z konariusze majàcy trudnoÊci wporuszaniu si´; misji obwodowych potwierdza si´ na piÊmie; protoko- ∏y z punktu odbioru dostarcza si´ okr´gowej komisji 2) komisja zbiera informacje, którzy wyborcy chcà wyborczej w odr´bnych zapiecz´towanych kopertach. g∏osowaç wpomieszczeniu, wktórym przebywajà, W osobnej kopercie dostarcza si´ noÊnik, o którym a nast´pnie sporzàdza roboczy wykaz nazwisk mowa w punkcie 44 podpunkt 7, wraz z raportem i imion tych osób, ze wskazaniem numerów poostrze˝eƒ, o którym mowa w punkcie 44 podpunkt 3 mieszczeƒ, do których cz∏onkowie komisji powinni (je˝eli zosta∏ sporzàdzony). W czasie przewo˝enia przynieÊç urn´; iprzekazywania kopert zprotoko∏ami mogà byç obec- 3) komisja ustala orientacyjnà liczb´ kart do g∏osoni m´˝owie zaufania. wania, z pewnà nadwy˝kà w stosunku do wczeÊniejszych zg∏oszeƒ (na wypadek zg∏oszeƒ dodatko- (Tryb przekazywania i przyjmowania protoko∏ów wych dokonanych wtrakcie g∏osowania), iprzygoustalony zgodnie zart. 76 ust. 2 Ordynacji wyborczej). towuje pokwitowanie przyj´cia tych kart przez cz∏onków komisji, którzy przeprowadzà g∏osowa- 51. Drugie egzemplarze protoko∏ów g∏osowania nie poza lokalem wyborczym; w obwodzie, spis wyborców wraz z do∏àczonymi do niego zaÊwiadczeniami oraz sporzàdzone wczeÊniej 4) komisja w formie uchwa∏y okreÊla czas (godziny) pakiety zawierajàce posegregowane karty do g∏oso- g∏osowania poza lokalem wyborczym i przerw´ wania, a tak˝e wszystkie arkusze pomocnicze i niewy- wg∏osowaniu, wtym czasie, wlokalu przy wykorzykorzystane formularze protoko∏ów (tak˝e b∏´dnie wy- staniu urny zasadniczej i spisu wyborców. Zaleca pe∏nione) pakuje si´ wjednà paczk´, którà opisuje si´, si´, aby przerw´ w g∏osowaniu zarzàdziç w czasie, piecz´tuje i zabezpiecza. Pozosta∏à dokumentacj´ ko- gdy wi´kszoÊç wyborców umieszczonych w spisie misji (protoko∏y posiedzeƒ, uchwa∏y, drugie egzem- odda∏a g∏osy wlokalu wyborczym. Uchwa∏´ komisji plarze raportu ostrze˝eƒ, o którym mowa w punk- obwodowej o przerwie w g∏osowaniu nale˝y wycie 44 podpunkt 3, itp.) komisja pakuje w jednà pacz- wiesiç przed rozpocz´ciem g∏osowania na drzwiach k´, którà opisuje i piecz´tuje. lokalu wyborczego;

5) przed przystàpieniem do g∏osowania poza loka- 9) otwarcia urny pomocniczej komisja dokonuje po lem wyborczym komisja piecz´tuje wlot urny za- zakoƒczeniu g∏osowania wobwodzie, przed otwarsadniczej, acz∏onkom komisji, którzy b´dà prowa- ciem urny zasadniczej; po otwarciu urny pomocnidzili g∏osowanie przy wykorzystaniu urny pomoc- czej komisja sprawdza, czy liczba kart ka˝dego roniczej, wydaje za pokwitowaniem spis wyborców, dzaju wyj´tych zurny pomocniczej odpowiada liczodpowiednià liczb´ kart do g∏osowania oraz robo- bie osób, które g∏osowa∏y przy wykorzystaniu urny czy wykaz pacjentów szpitala lub pensjonariuszy pomocniczej. Je˝eli komisja nie stwierdzi rozbie˝- zak∏adu pomocy spo∏ecznej umo˝liwiajàcy spraw- noÊci, karty wyj´te z urny pomocniczej w∏àcza si´ ne dotarcie do uprawnionych, którzy wyrazili wo- do obliczeƒ wyników g∏osowania dokonywanych l´ g∏osowania wpomieszczeniu, wktórym przeby- dla ca∏ego obwodu; w wypadku stwierdzenia ró˝- wajà; nast´pnie komisja sprawdza, czy urna jest nic nale˝y wyjaÊniç ich przypuszczalnà przyczyn´ pusta ipiecz´tuje jà. Komisja jest obowiàzana do- i omówiç w punkcie 12 odpowiedniego protoko∏u trzeç z urnà do ka˝dego wyborcy, który wyrazi∏ g∏osowania lub wformie za∏àcznika do protoko∏u; wol´ skorzystania z tej formy udzia∏u w g∏osowa- 10) waktach komisji pozostajà: roboczy wykaz wyborniu, a tak˝e umo˝liwiç g∏osowanie innym wyborców, którzy zamierzali g∏osowaç przy u˝yciu urny com; pomocniczej, uchwa∏a komisji oprzerwie wg∏oso- 6) g∏osowanie poza lokalem wyborczym mo˝e pro- waniu, pokwitowanie kart do g∏osowania, protowadziç co najmniej 2 cz∏onków komisji przez nià kó∏ rozliczenia kart do g∏osowania, a tak˝e protowyznaczonych; cz∏onkom komisji mogà towarzy- kó∏ sprawdzenia, czy piecz´cie urny zasadniczej na szyç m´˝owie zaufania; wlocie zapiecz´towanym na czas przerwy nie zosta∏y naruszone. 7) wyborca po otrzymaniu kart do g∏osowania kwituje ich odbiór podpisem wspisie, acz∏onek komisji Zadania komisji w obwodach utworzonych za w rubryce spisu „Uwagi” umieszcza litery „UP” granicà oraz na polskich statkach morskich (jako skrót od nazwy „urna pomocnicza”) w celu póêniejszego rozliczenia kart do g∏osowania; pod- 55. Komisje w obwodach utworzonych za granicà czas g∏osowania nale˝y dbaç oto, aby zachowana oraz na polskich statkach morskich wykonujà swoje by∏a tajnoÊç g∏osowania; zadania w sposób okreÊlony w niniejszych wytycznych, z tym ˝e: 8) po zakoƒczeniu g∏osowania poza lokalem komisji 1) zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) cz∏onkowie komisji rozliczajà si´ protokolarnie zwiàzane z obs∏ugà i zapewnieniem technicznoz liczby otrzymanych wczeÊniej kart do g∏osowa- -materialnych warunków pracy komisji wykonuje nia (uwzgl´dniajàc ich liczb´ wymienionà w poodpowiednio konsul lub kapitan statku; kwitowaniu oraz liczb´ znaków „UP” w spisie), zwracajà niewykorzystane karty do g∏osowania 2) komisji tych nie dotyczà punkty 48—50; tryb przekaipiecz´tujà wlot urny pomocniczej; zapiecz´towa- zania wyników g∏osowania oraz protoko∏ów g∏osonà urn´ oddaje si´ pod dozór przewodniczàcemu wania okr´gowym komisjom wyborczym reguluje komisji; odr´bna uchwa∏a Paƒstwowej Komisji Wyborczej. 742 UCHWA¸A PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 wrzeÊnia 2007 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania okr´gowej komisji wyborczej w∏aÊciwej dla siedziby armatora wyników g∏osowania i protoko∏ów g∏osowania z obwodów utworzonych na polskich statkach morskich w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzàdzonych na dzieƒ 21 paêdziernika 2007 r.