Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 2 października 2006 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczących zadań i trybu pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu głosowania w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw, Rady m.st. Warszawy i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, zarządzonych na dzień 12 listopada 2006 r.

709 UCHWA¸A PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 2 paêdziernika 2006 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczàcych zadaƒ i trybu pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu g∏osowania w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw, Rady m.st. Warszawy i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, zarzàdzonych na dzieƒ 12 listopada 2006 r. Na podstawie art. 11 ust. 2 i art. 56 ust. 2 ustawy towaniu i przeprowadzeniu g∏osowania w wyborach z dnia 16 lipca 1998 r. — Ordynacja wyborcza do rad do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw, gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. Rady m.st. Warszawy i rad dzielnic m.st. Warszawy z 2003 r. Nr 159, poz. 1547, z póên. zm.1)) w zwiàzku oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów zart. 7 ust. 2 ustawy zdnia 15 marca 2002 r. oustroju miast, zarzàdzonych na dzieƒ 12 listopada 2006 r., stamiasta sto∏ecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 nowiàce za∏àcznik do uchwa∏y. i Nr 127, poz. 1087) oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpoÊrednim wyborze wójta, § 2. Uchwa∏a wchodzi w ˝ycie z dniem podj´cia burmistrza iprezydenta miasta (Dz. U. z2002 r. Nr 113, i podlega og∏oszeniu.

, zpóên. zm.2)) Paƒstwowa Komisja Wyborcza uchwala, co nast´puje: § 1. Ustala si´ wytyczne dla obwodowych komisji Przewodniczàcy Paƒstwowej Komisji Wyborczej: wyborczych, dotyczàce zadaƒ i trybu pracy w przygo- F. Rymarz ——————— 1)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 25, poz. 219, Nr 102, poz. 1055 iNr 167, poz. 1760, z2005 r. Nr 175, poz. 1457 oraz z2006 r. Nr 17, poz. 128, Nr 34, poz. 242, Nr 146, poz. 1055 iNr 159,

2)Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone wDz. U. z2002 r. Nr 127, poz. 1089 iNr 214, poz. 1806, z2004 r. Nr 102,

oraz z2005 r. Nr 175, poz. 1457. Za∏àcznik do uchwa∏y Paƒstwowej Komisji Wyborczej zdnia 2 paêdziernika 2006 r. (poz. 709) WYTYCZNE DLA OBWODOWYCH KOMISJI WYBORCZYCH, DOTYCZÑCE ZADA¡ I TRYBU PRACY W PRZYGOTOWANIU I PRZEPROWADZENIU G¸OSOWANIA W WYBORACH DO RAD GMIN, RAD POWIATÓW, SEJMIKÓW WOJEWÓDZTW, RADY M.ST. WARSZAWY I RAD DZIELNIC M.ST. WARSZAWY ORAZ W WYBORACH WÓJTÓW, BURMISTRZÓW I PREZYDENTÓW MIAST, ZARZÑDZONYCH NA DZIE¡ 12 LISTOPADA 2006 R. Ilekroç w niniejszych wytycznych jest mowa o: nà wkomisji; nie mogà swoim zachowaniem, jak równie˝ przez u˝ywanie elementów ubioru (np. krawat, 1) Ordynacji wyborczej — nale˝y przez to rozumieç opaska, znaczek itp.) akcentowaç swojej przynale˝noustaw´ zdnia 16 lipca 1998 r. — Ordynacja wybor- Êci partyjnej bàdê sympatii politycznych. cza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw; Cz∏onkowie komisji nie mogà udzielaç wyborcom 2) ustawie o wyborze wójta — nale˝y przez to rozu- pomocy w g∏osowaniu. mieç ustaw´ z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpo- 2. Przewodniczàcy komisji kieruje pracami komisji, Êrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta zwo∏uje jej posiedzenia i przewodniczy im. W razie miasta; nieobecnoÊci przewodniczàcego jego obowiàzki pe∏ni 3) radzie — nale˝y przez to rozumieç równie˝ sejmik zast´pca przewodniczàcego komisji. województwa; Podczas g∏osowania przewodniczàcy komisji od- 4) wójcie — nale˝y przez to rozumieç odpowiednio powiada za utrzymanie porzàdku ispokoju, czuwa nad wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. przestrzeganiem tajnoÊci g∏osowania, przestrzeganiem zakazu prowadzenia wjakiejkolwiek formie kam- Cz∏onkowie komisji panii wyborczej i przestrzeganiem w∏aÊciwego toku czynnoÊci podczas g∏osowania. Ma prawo za˝àdaç 1. Cz∏onkowie komisji otrzymujà od przewodniczàopuszczenia lokalu przez osoby zak∏ócajàce porzàdek cego komisji dokumenty potwierdzajàce cz∏onkostwo i spokój oraz prowadzàce agitacj´ wyborczà (art. 50 i funkcje pe∏nione w komisji. Dokument potwierdzajàust. 1 Ordynacji wyborczej), a w razie potrzeby zwrócy pe∏nienie funkcji przewodniczàcego komisji wystaciç si´ do komendanta w∏aÊciwej jednostki policji ozawia zast´pca przewodniczàcego. pewnienie koniecznej pomocy (art. 50 ust. 2 Ordynacji Wdniu wyborów cz∏onkowie komisji noszà identy- wyborczej). Przypadki zak∏ócenia g∏osowania odnotofikatory z imieniem i nazwiskiem oraz funkcjà pe∏nio- wuje si´ w protokole g∏osowania.

M´˝owie zaufania Dziennikarze sà obowiàzani zg∏osiç swojà obecnoÊç przewodniczàcemu komisji oraz stosowaç si´ do 3. M´˝owie zaufania wyznaczeni przez pe∏nomoczarzàdzeƒ majàcych na celu zapewnienie powagi itajników wyborczych komitetów wyborczych (lub uponoÊci g∏osowania. Dziennikarze nie mogà przeprowawa˝nione przez nich osoby), które zarejestrowa∏y list´ dzaç wywiadów wlokalu, wktórym odbywa si´ g∏osokandydatów w danym okr´gu, mogà byç obecni wanie, ani przebywaç w tym lokalu przed rozpocz´- w dniu wyborów w lokalu wyborczym podczas ciem i po zakoƒczeniu g∏osowania. wszystkich czynnoÊci wykonywanych przez komisj´. Do ka˝dej komisji pe∏nomocnik ka˝dego komitetu Lokal wyborczy wyborczego mo˝e zg∏osiç po jednym m´˝u zaufania (art. 111 ust. 2 Ordynacji wyborczej). M´˝owie zaufa- 7. W lokalu powinny znajdowaç si´: god∏o paƒnia przedstawià komisji zaÊwiadczenie podpisane stwowe, urna mogàca pomieÊciç wszystkie oddane przez pe∏nomocnika wyborczego lub upowa˝nionà karty do g∏osowania, pomieszczenia lub os∏ony zaprzez niego osob´, sporzàdzone wed∏ug wzoru ustalopewniajàce tajnoÊç g∏osowania umieszczone w takiej nego przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà uchwa∏à liczbie i w taki sposób, aby zapewniç sprawny jego z dnia 18 wrzeÊnia 2006 r. w sprawie ustalenia wzoru przebieg. Miejsca za os∏onami powinny byç wyposazaÊwiadczenia dla m´˝a zaufania i zast´pcy pe∏no- ˝one w przybory do pisania. W miejscach tych nale˝y mocnika komitetu wyborczego, stosowanego w wytak˝e umieÊciç plakat informacyjny o sposobie g∏osoborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewania w∏aÊciwym dla przeprowadzanych wyborów wództw (M. P. Nr 66, poz. 677). Je˝eli zaÊwiadczenie i warunkach wa˝noÊci g∏osu. wystawi∏a osoba upowa˝niona przez pe∏nomocnika, mà˝ zaufania okazuje komisji kserokopi´ tego upo- 8. Na widocznym miejscu w lokalu wywiesza si´ wa˝nienia. ZaÊwiadczenia mogà ró˝niç si´ mi´dzy so- urz´dowe obwieszczenia i informacje: bà wyglàdem i uk∏adem graficznym, ale ich treÊç mu- 1) onumerach igranicach okr´gów wyborczych wwysi odpowiadaç wzorowi ustalonemu przez Paƒstwowà borach do rady gminy, rady powiatu isejmiku woje- Komisj´ Wyborczà. Komisja sprawdza zgodnoÊç treÊci wództwa (na obszarze m.st. Warszawy w wyborach przed∏o˝onego zaÊwiadczenia z ustalonym wzorem do sejmiku województwa, Rady m.st. Warszawy iraoraz to˝samoÊç osoby okazujàcej zaÊwiadczenie. dy dzielnicy) oraz o liczbie radnych wybieranych 4.Funkcji m´˝a zaufania wdanym obwodzie g∏oso- w tych okr´gach; mogà to byç wyciàgi z obwieszwania nie mo˝e pe∏niç osoba kandydujàca na radnego czeƒ dotyczàce w∏aÊciwych okr´gów wyborczych; w okr´gu wyborczym w∏aÊciwym dla tego obwodu, 2) o numerach i granicach obwodów g∏osowania a tak˝e kandydat na wójta (art. 111 ust. 2a Ordynacji oraz siedzibach obwodowych komisji wyborczych; wyborczej iart. 2 ust. 2 ustawy owyborze wójta). 3) o zarejestrowanych listach kandydatów na rad- 5. Podczas obecnoÊci w lokalu wyborczym m´˝onych, numerach tych list i skrótach nazw komitewie zaufania noszà identyfikatory z imieniem, nazwitów, wraz zdanymi okandydatach do poszczególskiem, funkcjà oraz nazwà komitetu wyborczego, któnych rad; ry reprezentujà. Identyfikatory nie mogà zawieraç elementów kampanii wyborczej; do m´˝ów zaufania ma- 4) oskreÊleniu zlisty kandydatów na radnych nazwijà równie˝ zastosowanie przepisy ozakazie prowadze- ska kandydata, które pozosta∏o na karcie do g∏osonia agitacji wyborczej w lokalu wyborczym (art. 48 wania, wraz zinformacjami owarunkach wa˝noÊci ust. 1 Ordynacji wyborczej, zob. punkt 1. g∏osu na takiej karcie (art. 113 ust. 2 Ordynacji wyborczej); M´˝owie zaufania majà prawo obserwowaç wszystkie czynnoÊci komisji, zg∏aszaç przewodniczà- 5) o uniewa˝nieniu rejestracji listy kandydatów na cemu komisji na bie˝àco uwagi i zastrze˝enia oraz radnych, która pozosta∏a na karcie do g∏osowania, wnosiç uwagi do protoko∏u g∏osowania w obwodzie. wraz z informacjami o warunkach wa˝noÊci g∏osu na takiej karcie (art. 113 ust. 3 Ordynacji wyborczej); M´˝owie zaufania nie mogà wykonywaç ˝adnych czynnoÊci cz∏onka komisji, pomagaç wyborcom w g∏o- 6) o zarejestrowanych kandydatach na wójta, wraz sowaniu ani udzielaç im wyjaÊnieƒ. Wykonywanie z danymi o kandydatach; uprawnieƒ m´˝ów zaufania nie mo˝e tak˝e utrudniaç 7) oskreÊleniu zlisty kandydatów na wójta nazwiska pracy komisji, zak∏ócaç powagi g∏osowania ani narukandydata, które pozosta∏o na karcie do g∏osowaszaç jego tajnoÊci. Przewodniczàcy komisji mo˝e wydania, wraz z informacjà o warunkach wa˝noÊci g∏owaç polecenia o charakterze porzàdkowym, w przysu na takiej karcie; padku gdy dzia∏ania m´˝ów zaufania wykraczajà poza ich uprawnienia. Fakt ten nale˝y odnotowaç w punk- 8) o przeprowadzeniu g∏osowania tylko na jednego cie 13 protoko∏ów g∏osowania w obwodzie w wybo- kandydata na wójta (art. 11 ust. 5 ustawy o wyborach do rad oraz w punkcie 10 protoko∏u g∏osowania rze wójta); wobwodzie wwyborach wójta.Przewodniczàcy komi- 9) o nieprzeprowadzeniu g∏osowania w wyborach sji informuje m´˝ów zaufania oprzys∏ugujàcych im pra- wójta z powodu braku kandydatów (art. 11 ust. 6 wach iwskazuje im miejsce wlokalu wyborczym, zktó- ustawy o wyborze wójta); rego b´dà mogli obserwowaç przebieg g∏osowania. 10) osposobie g∏osowania iwarunkach wa˝noÊci g∏osu (art. 48 ust. 3 Ordynacji wyborczej); Dziennikarze 11) o sk∏adzie komisji. 6. W czasie g∏osowania w lokalu mogà przebywaç dziennikarze posiadajàcy wa˝ne legitymacje dzienni- 9. Komisja powinna mieç w swojej siedzibie zakarskie. pewniony dost´p do telefonu oraz znaç numery tele-

fonów, pod którymi pe∏nione b´dà dy˝ury cz∏onków Wmiastach na prawach powiatu komisje obwodoterytorialnych komisji wyborczych ikomisarza wybor- we otrzymujà 3 rodzaje kart do g∏osowania: czego oraz dy˝ury w urz´dzie gminy. 1) w wyborach do rady miasta na prawach powiatu; 10. W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku 2) w wyborach do sejmiku województwa; (wewnàtrz i na zewnàtrz), w którym mieÊci si´ ten lo- 3) w wyborach burmistrza (prezydenta miasta). kal, nie mogà byç umieszczone has∏a, napisy lub ulotki oraz inne materia∏y o charakterze agitacyjnym Na obszarze m.st. Warszawy wszystkie komisje ob- (art. 48 ust. 1 Ordynacji wyborczej). Kontroli wtym zawodowe otrzymujà 4 rodzaje kart do g∏osowania, tj.: kresie komisja dokonuje bezpoÊrednio przed dniem g∏osowania oraz ponownie przed rozpocz´ciem g∏oso- 1) w wyborach do rady dzielnicy; wania. W razie umieszczenia takich materia∏ów komi- 2) w wyborach do Rady m.st. Warszawy; sja usuwa je; w przypadku gdyby usuni´cie ich przez 3) wwyborach do Sejmiku Województwa Mazowieckomisj´ we w∏asnym zakresie nie by∏o mo˝liwe, zwrakiego; ca si´ ona o pomoc do wójta. 4) w wyborach Prezydenta m.st. Warszawy. 11. Wterminie uzgodnionym zwójtem, nie póêniej jednak ni˝ w przeddzieƒ g∏osowania, komisja kontro- 15. Przy odbiorze upowa˝nieni cz∏onkowie komisji luje stan przygotowania lokalu i budynku, w którym dok∏adnie sprawdzajà, czy: odb´dzie si´ g∏osowanie. O stwierdzonych brakach 1) karty do g∏osowania w wyborach do poszczególlub nieprawid∏owoÊciach komisja zawiadamia wójta, nych rad oraz w wyborach wójta zosta∏y dostarczoa nast´pnie sprawdza, czy zosta∏y one usuni´te. ne w odpowiedniej liczbie oraz czy w wyborach do rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa Zadania komisji przed dniem wyborów dotyczà w∏aÊciwego okr´gu wyborczego. Je˝eli 12. Nie póêniej ni˝ w5. dniu po powo∏aniu komisja wwyborach do rady gminy obwód obejmuje wi´cej odbywa pierwsze posiedzenie, na którym dokonuje ni˝ jeden okr´g wyborczy, komisja jest obowiàzana wyboru przewodniczàcego komisji i jego zast´pcy, sprawdziç, czy dostarczono jej karty do wszystkich oraz, po zapoznaniu si´ z niniejszymi wytycznymi, okr´gów wchodzàcych wsk∏ad takiego obwodu iczy ustala tryb swojej pracy oraz sposób wykonania zadaƒ. w∏aÊciwa jest liczba poszczególnych rodzajów kart; Niezw∏ocznie po ukonstytuowaniu si´ komisja po- 2) karty do g∏osowania sà prawid∏owo wydrukowadaje do publicznej wiadomoÊci, w sposób zwyczajowo ne, np. czy nie majà b∏´dów i usterek drukarskich; przyj´ty, informacj´ o swoim sk∏adzie, z uwzgl´dnie- 3) karty do g∏osowania sà kompletne, tj. czy zawieraniem pe∏nionych funkcji. Wdniu g∏osowania informacj´ osk∏adzie komisji wywiesza si´ wlokalu wyborczym. jà wszystkie listy kandydatów zarejestrowane w danym okr´gu oraz wszystkich kandydatów 13. Nie póêniej ni˝ na 3 dni przed dniem g∏osowaw wyborach wójta; nia przewodniczàcy zwo∏uje posiedzenie komisji po- Êwi´cone organizacji jej pracy w przeddzieƒ i w dniu 4) przekazano w∏aÊciwà liczb´ formularzy protoko∏u g∏osowania. Wczasie tego posiedzenia komisja ustala g∏osowania (po 6 egzemplarzy): w szczególnoÊci godziny rozpocz´cia pracy w dniu a) na kandydatów na radnych, tj. protoko∏u g∏osog∏osowania. Informacj´ o godzinie rozpocz´cia pracy wania na listy kandydatów na radnych wraz podaje si´ do publicznej wiadomoÊci, przede wszystzwk∏adkami umo˝liwiajàcymi uj´cie wprotokole kim przez jej wywieszenie w budynku, w którym miewszystkich zarejestrowanych list w danym okr´- Êci si´ lokal wyborczy, i w urz´dzie gminy. Informacja gu wwyborach do rady gminy irady powiatu lub ta jest przeznaczona dla m´˝ów zaufania wcelu umo˝- rady miasta na prawach powiatu, sejmiku wojeliwienia im obecnoÊci przy wszystkich czynnoÊciach wództwa, a na obszarze m.st. Warszawy: w wykomisji poprzedzajàcych otwarcie lokalu. Komisja borach do Sejmiku Województwa Mazowieckiewspó∏dzia∏a w tym zakresie z wójtem. go, do Rady m.st. Warszawy ido rady dzielnicy, 14. Komisja odbiera, najpóêniej w przeddzieƒ g∏ob) protoko∏u g∏osowania wobwodzie na kandydasowania, karty do g∏osowania, formularze protoko∏ów tów na wójta; g∏osowania, piecz´ç oraz spis wyborców. Do wykonania tego zadania komisja wyznacza co najmniej dwie 5) przekazano w∏aÊciwy spis wyborców. Je˝eli obosoby ze swego sk∏adu, przy czym jednà z nich powi- wód g∏osowania obejmuje wi´cej ni˝ jeden okr´g nien byç przewodniczàcy komisji lub jego zast´pca. wyborczy w wyborach do rady gminy, wówczas Komisja ustala tak˝e miejsce i sposób przechowywa- komisja sprawdza, czy spis wyborców wobwodzie nia odebranych materia∏ów do dnia wyborów. Wi´k- zosta∏ sporzàdzony w oddzielnych cz´Êciach dla szoÊç obwodowych komisji wyborczych otrzymuje ka˝dego z okr´gów. Natomiast dla obwodów od- 4 rodzaje kart do g∏osowania: r´bnych (szpitali, zak∏adów karnych itp.) spis obej- 1) w wyborach do rady gminy; muje tylko wyborców wpisanych do rejestru wy- 2) w wyborach do rady powiatu; borców w gminie, w której znajduje si´ dany zak∏ad, gdy˝ czynne prawo wyborcze przys∏uguje 3) w wyborach do sejmiku województwa; tylko sta∏ym mieszkaƒcom gminy. W przypadku 4) w wyborach wójta. gdy nie zosta∏ sporzàdzony spis wyborców w cz´- JeÊli obwód g∏osowania obejmuje wi´cej ni˝ je- Êci B, nale˝y tak˝e sprawdziç, czy przekazano czyden okr´g wyborczy do rady gminy, to dla ka˝dego sty formularz cz´Êci B spisu wyborców (dla ewenokr´gu sà inne karty do g∏osowania. tualnego dopisania wyborcy w dniu g∏osowania);

6) przekazano w∏aÊciwà piecz´ç komisji (nazwa i sie- Zadania komisji w dniu wyborów przed dziba (miejscowoÊç) komisji oraz numer obwodu); otwarciem lokalu 7) przygotowane zosta∏y potrzebne materia∏y biuro- 16. W dniu wyborów komisja zbiera si´ w lokalu we (poduszka do stempli, przybory do pisania, pa- wyborczym w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie, z udzia∏em pier, sznurek, nawil˝acze, taÊma klejàca itp.). przewodniczàcego komisji lub jego zast´pcy, na tyle wczeÊnie, aby wykonaç wszystkie czynnoÊci zwiàzane Odbiór dokumentów potwierdza si´ na piÊmie, z przygotowaniem g∏osowania, lecz nie póêniej ni˝ wymieniajàc ich rodzaj i iloÊç, w tym liczb´ otrzymao godz. 500. nych kart do g∏osowania (odr´bnie do ka˝dego rodzaju). Protokó∏ odbioru otrzymuje organ przekazujàcy, 17. Przed rozpocz´ciem g∏osowania komisja, a jego kopi´ w∏àcza si´ do dokumentacji komisji. w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie: Spis wyborców przekazuje si´ przewodniczàcemu 1) sprawdza dostarczone jej dokumenty oraz piecz´ç komisji w przeddzieƒ g∏osowania; gdyby zatem prze- komisji; kazanie pozosta∏ych dokumentów wymienionych wy- 2) ponownie przelicza karty do g∏osowania, odr´bnie ˝ej nastàpi∏o wczeÊniej, przekazanie spisu nale˝y pow wyborach do poszczególnych rad i w wyborach twierdziç odr´bnie. wójta; Ponadto, w przypadku gdy komisji zapewniono 3) ostemplowuje karty do g∏osowania — w miejscu obs∏ug´ informatycznà, przewodniczàcy komisji od- na karcie do tego przeznaczonym — swojà piecz´- biera, za poÊrednictwem koordynatora gminnego do cià; zaleca si´ ostemplowanie wszystkich kart do spraw obs∏ugi informatycznej, login i has∏o upowa˝- g∏osowania przed otwarciem lokalu, tj. przed goniajàce do pobrania z systemu komputerowego do- dzinà 600; wrazie niemo˝noÊci wykonania tej czynstarczonego komisji przez Paƒstwowà Komisj´ Wybor- noÊci przed rozpocz´ciem g∏osowania nale˝y czà licencji do potwierdzenia prawdziwoÊci danych ostemplowaç karty bezpoÊrednio po godzinie 600, z protoko∏ów g∏osowania w obwodzie, sporzàdzanych w lokalu wyborczym; po ostemplowaniu wszystw systemie informatycznym, i ich zapisu na noÊniku kich kart piecz´cià komisji nale˝y je wraz z piecz´- elektronicznym (dyskietce). W przypadku gdy prze- cià komisji odpowiednio zabezpieczyç; wodniczàcy komisji nie mo˝e odebraç loginu i has∏a, 4) rozk∏ada spis wyborców oraz karty do g∏osowania odbioru dokonuje zast´pca przewodniczàcego komisji. w sposób u∏atwiajàcy prowadzenie g∏osowania; Odbiór loginu i has∏a potwierdza si´ na piÊmie. Protow obwodach obejmujàcych kilka okr´gów w wykó∏ odbioru otrzymuje organ dokonujàcy przekazania, borach do rady gminy spis i w∏aÊciwe karty do ajego kopi´ w∏àcza si´ do dokumentacji komisji. g∏osowania rozk∏ada si´ wed∏ug tych okr´gów; Informacja ologinie ihaÊle zostanie przekazana na 5) sprawdza, czy w lokalu wyborczym w widocznym kartce zabezpieczonej przed odczytaniem przez osoby miejscu wywieszone sà w∏aÊciwe urz´dowe obniepowo∏ane w cz´Êci obejmujàcej login i has∏o. Na wieszczenia iinformacje, októrych mowa wpunkkartce zostanà umieszczone dane identyfikujàce komicie 8; w razie stwierdzenia nieprawid∏owoÊci sj´, dla której przeznaczony jest login ihas∏o (okreÊlew tym zakresie komisja podejmuje dzia∏ania dla nie gminy, numeru i siedziby w∏aÊciwej obwodowej ich usuni´cia; komisji wyborczej oraz imi´ i nazwisko przewodniczàcego komisji obwodowej). Przewodniczàcy pobiera li- 6) sprawdza, czy wlokalu wyborczym oraz wewnàtrz cencj´ najpóêniej do godziny 1200wdniu g∏osowania. i na zewnàtrz budynku, w którym mieÊci si´ lokal, nie znajdujà si´ elementy s∏u˝àce prowadzeniu W trakcie procedury pobierania licencji przewod- kampanii wyborczej (plakaty, ulotki, napisy), iusuniczàcy ustali indywidualne has∏o zabezpieczajàce t´ wa je; wprzypadku gdyby komisja nie mog∏a tego licencj´. Za pomocà licencji przewodniczàcy uwierzy- uczyniç sama, zwraca si´ o pomoc do wójta; kontelnia protoko∏y wyników g∏osowania w obwodzie. trol´ w tym zakresie nale˝y przeprowadzaç rów- Przewodniczàcy komisji zabezpieczy otrzymanà licen- nie˝ w toku g∏osowania; cj´ przed dost´pem innych osób. 7) sprawdza, czy urna jest pusta, anast´pnie zamyka W razie zniszczenia lub utraty otrzymanego loginu jà i opiecz´towuje; urna powinna byç ustawiona i/lub has∏a przed pobraniem licencji albo utraty licencji, wtakim miejscu, by by∏a przez ca∏y czas g∏osowaprzewodniczàcy komisji powinien niezw∏ocznie skon- nia widoczna dla cz∏onków komisji im´˝ów zaufataktowaç si´ zkoordynatorem gminnym do spraw ob- nia; ponadto mo˝liwe jest wyznaczenie cz∏onków s∏ugi informatycznej wcelu uniewa˝nienia utraconego komisji, którzy rotacyjnie b´dà czuwaç przy urnie. loginu i has∏a lub licencji i otrzymania nowego loginu ihas∏a. Na podstawie nowego loginu ihas∏a przewod- Zadania komisji w trakcie g∏osowania niczàcy komisji mo˝e pobraç nowà licencj´. 18. O godzinie 600 komisja otwiera lokal. Od chwi- Ze wzgl´du na koniecznoÊç zachowania poufnoÊci li rozpocz´cia g∏osowania do czasu jego zakoƒczenia has∏a przekazanie nowego has∏a w dniu g∏osowania komisja wykonuje swoje zadania w sk∏adzie co najmo˝e okazaç si´ niemo˝liwe; w takim przypadku utra- mniej 3-osobowym, w tym zawsze z udzia∏em przeta has∏a ograniczy mo˝liwoÊç korzystania przez komi- wodniczàcego komisji bàdê jego zast´pcy (art. 43 sj´ ze wspomagania informatycznego. ust. 1 Ordynacji wyborczej). Przewodniczàcy komisji najpóêniej w przeddzieƒ 19. Lokale wyborcze w obwodach utworzonych g∏osowania ustala zosobà odpowiedzialnà za obs∏ug´ wszpitalach, zak∏adach pomocy spo∏ecznej, zak∏adach informatycznà miejsce i harmonogram jej pracy. karnych iaresztach Êledczych mogà byç otwarte win-

nych godzinach ni˝ przewidziane w ustawie. Ustaleƒ 24. Na obszarze m.st. Warszawy w obwodach oczasie g∏osowania wtakich obwodach dokonuje ob- utworzonych wszpitalach, zak∏adach pomocy spo∏eczwodowa komisja wyborcza w uzgodnieniu z gminnà nej, zak∏adach karnych i aresztach Êledczych karty do komisjà wyborczà. Oustaleniach tych powiadamia si´ g∏osowania w wyborach do rady dzielnicy otrzymujà wczeÊniej wyborców przez wywieszenie informacji wy∏àcznie wyborcy (uj´ci w cz´Êci A i cz´Êci B spisu bàdê w inny sposób zwyczajowo przyj´ty i informuje wyborców) stale zamieszkali na terenie dzielnicy, wójta oraz komisarza wyborczego (art. 40 ust. 2 Ordy- wktórej znajduje si´ obwód. Przed wydaniem karty do nacji wyborczej). g∏osowania w wyborach do rady dzielnicy komisja ustala zatem, czy wyborca otrzymujàcy kart´ zamiesz- 20. Je˝eli wokresie po wydrukowaniu kart do g∏okuje na terenie dzielnicy, w której znajduje si´ odr´bsowania, a przed dniem wyborów, terytorialna kominy obwód. Po stwierdzeniu tego faktu obwodowa kosja wyborcza skreÊli z zarejestrowanej listy nazwisko misja wyborcza wpisuje wrubryce „uwagi” spisu wykandydata lub (oraz) uniewa˝ni rejestracj´ listy kandyborców wyraz „dzielnica”. Inni wyborcy uj´ci w cz´- datów, wówczas obowiàzana jest niezw∏ocznie zawia- ÊciA spisu wyborców otrzymujà karty do g∏osowania domiç o tym fakcie wszystkie obwodowe komisje wyw wyborach do Rady m.st. Warszawy, Sejmiku Wojeborcze na obszarze swojej w∏aÊciwoÊci. wództwa Mazowieckiego i Prezydenta m.st. Warszawy, awyborcy uj´ci wcz´Êci Bspisu wyborców — tyl- W takim przypadku nie dokonuje si´ druku noko w wyborach do Rady m.st. Warszawy i Prezydenta wych kart do g∏osowania. Terytorialna komisja wyborm.st. Warszawy. cza sporzàdza wi´c informacj´ o nowym, prawid∏owym brzmieniu karty do g∏osowania, oraz o warun- 25. Komisja odmawia ponownego wydania karty kach wa˝noÊci g∏osu oddanego na takiej karcie. niezale˝nie od przyczyn tego ˝àdania (np. z powodu pomy∏kowego wype∏nienia karty, zniszczenia jej itp.). Otrzymanà informacj´ komisja obwodowa umieszcza w lokalu wyborczym przy w∏aÊciwym ob- 26. Przy wydawaniu kart do g∏osowania komisja wieszczeniu oraz zwraca na nià uwag´ wyborcom. sprawdza, czy wydawane karty sà ostemplowane jej piecz´cià. Niedopuszczalne jest dokonywanie przez komisj´ jakichkolwiek skreÊleƒ i adnotacji na kartach do g∏o- Ponadto komisja baczy, by wyborca potwierdzi∏ fakt sowania. otrzymania kart w∏asnor´cznym podpisem, wprzeznaczonej na to rubryce spisu wyborców. Wprzypadku od- 21. Przed wydaniem karty do g∏osowania komisja: mowy z∏o˝enia podpisu wydajàcy karty cz∏onek komisji 1) sprawdza to˝samoÊç wyborcy na podstawie do- w rubryce spisu „Uwagi” czyni adnotacj´ „odmowa wodu osobistego lub innego dokumentu z foto- podpisu” i opatruje jà czytelnym podpisem. Podobnie grafià (art. 44 ust. 1 Ordynacji wyborczej); nale˝y postàpiç w przypadku, gdy wyborca odmówi∏ 2) ustala, czy wyborca jest uprawniony do g∏osowa- przyj´cia jednej z kart do g∏osowania. Adnotacja w runia w tym obwodzie, przez sprawdzenie, czy jego bryce „Uwagi” powinna wówczas brzmieç odpowiednio nazwisko jest uj´te wspisie wyborców; obywatele „bez gminy”, „bez powiatu”, „bez sejmiku”, „bez wójta polscy umieszczeni sà wcz´Êci Aspisu wyborców, (burmistrza, prezydenta miasta)”. natomiast pozostali obywatele Unii Europejskiej Przy czynnoÊci potwierdzania przez wyborców w cz´Êci B spisu wyborców. otrzymania kart nale˝y baczyç, by podpisy sk∏adane 22. W dniu g∏osowania komisja dopisuje, zgodnie by∏y w miejscach (w linii) odpowiadajàcych nazwiz art. 44 ust. 2 Ordynacji wyborczej, do spisu wybor- skom wyborców oraz we w∏aÊciwej rubryce przeznaczonej na pokwitowanie odbioru karty w pierwszym ców i umo˝liwia g∏osowanie osobie pomini´tej w spig∏osowaniu (12.11.2006 r.) i ewentualnie w ponowsie (w cz´Êci A lub w cz´Êci B), je˝eli udokumentuje ona (np. przedstawiajàc dowód osobisty), i˝ stale za- nym g∏osowaniu (26.11.2006 r.). Mo˝liwe jest sk∏adamieszkuje na terenie obwodu g∏osowania, a urzàd nie podpisu bez odwracania spisu. Na wniosek wyborcy komisja jest obowiàzana wyjaÊniç mu sposób g∏ogminy, na ˝àdanie komisji, potwierdzi telefonicznie, ˝e sowania w wyborach do poszczególnych rad i wyboosoba ta jest wpisana do rejestru wyborców w gmirach wójta oraz warunki wa˝noÊci g∏osu, zgodnie zinnie; cz∏onek komisji, który otrzyma∏ potwierdzenie formacjami umieszczonymi na karcie do g∏osowania. z urz´du gminy, sporzàdza notatk´, którà do∏àcza si´ do spisu wyborców. 27. W czasie g∏osowania komisja baczy, by uprawnieni g∏osowali osobiÊcie. Niedopuszczalne jest g∏oso- Komisja nie jest uprawniona do dokonywania jawanie za cz∏onka rodziny lub za innà osob´. Osobie niekichkolwiek innych zmian w spisie wyborców. pe∏nosprawnej, na jej proÊb´, mo˝e pomagaç wg∏oso- 23. Wyborcom — obywatelom polskim (wyborcy waniu inna osoba, jednak˝e pomoc ta mo˝e mieç tylko uj´ci w cz´Êci A spisu wyborców) wydaje si´ po jed- techniczny charakter; nie mo˝e ona polegaç na sugeronej karcie do g∏osowania wwyborach do ka˝dej zwy- waniu wyborcy sposobu g∏osowania lub na g∏osowabieranych rad oraz w wyborach wójta. niu wzast´pstwie tego wyborcy; dopuszczalne jest, aby na ˝yczenie osoby niepe∏nosprawnej w pomieszczeniu Wyborcom — pozosta∏ym obywatelom Unii Euroza zas∏onà przebywa∏a osoba udzielajàca pomocy. Popejskiej (wyborcy uj´ci w cz´Êci B spisu wyborców) mocy wg∏osowaniu nie mo˝e udzielaç cz∏onek komisji wydaje si´ wy∏àcznie karty do g∏osowania w wyboani mà˝ zaufania(art. 46 Ordynacji wyborczej). rach do rady gminy oraz w wyborach wójta. W m.st. Warszawie ta grupa wyborców otrzymuje karty do 28. G∏osowania nie wolno przerywaç, chyba ˝e g∏osowania w wyborach do Rady m.st. Warszawy, ra- wwyniku nadzwyczajnych wydarzeƒ zostanie ono przejdy dzielnicy i Prezydenta m.st. Warszawy. Êciowo lub trwale uniemo˝liwione. Przez nadzwyczajne

wydarzenie nale˝y rozumieç takie, które realnie unie- ˝owie zaufania. Nie mogà oni uczestniczyç w liczeniu mo˝liwia g∏osowanie (np. katastrofa budowlana doty- g∏osów ani pomagaç cz∏onkom komisji w wykonywaczàca budynku, w którym znajduje si´ lokal wyborczy); niu ich zadaƒ. nie sà nadzwyczajnymi wydarzeniami sytuacje ocharak- W przypadku gdy komisji zapewniono obs∏ug´ interze techniczno-organizacyjnym (brak w∏aÊciwej piecz´- formatycznà, wlokalu mo˝e przebywaç równie˝ osoba ci, trudnoÊç wdostaniu si´ do budynku lub lokalu przed odpowiedzialna za t´ obs∏ug´, w miejscu wyznaczorozpocz´ciem g∏osowania itp.). Zarzàdzenie o przerwie nym przez przewodniczàcego. w g∏osowaniu, jego przed∏u˝eniu lub odroczeniu komisja bezzw∏ocznie podaje do publicznej wiadomoÊci. 32. Komisja przyst´puje do ustalenia wyników g∏o- Uchwa∏´ w tej sprawie przesy∏a si´ w∏aÊciwym teryto- sowania isporzàdzenia protoko∏ów g∏osowania wobrialnym komisjom wyborczym oraz wójtowi ikomisarzo- wodzie: w wyborach do rady gminy, do rady powiatu wi wyborczemu (art. 47 ust. 1 Ordynacji wyborczej). lub do rady miasta na prawach powiatu albo do Rady m.st. Warszawy i do rady dzielnicy, do sejmiku woje- Wrazie przerwania lub odroczenia g∏osowania komiwództwa ina wójta, wykorzystujàc wtym celu dostarsja zakleja i opiecz´towuje wlot urny, a spis wyborców czone formularze protoko∏ów. Je˝eli w obwodzie iniewykorzystane karty do g∏osowania umieszcza wodprzeprowadzone by∏o g∏osowanie do rady gminy r´bnych pakietach, opiecz´towuje je iopisuje. Nast´pnie w wi´cej ni˝ jednym okr´gu, to dla ka˝dego okr´gu urn´ wraz z pakietem zawierajàcym spis wyborców odsporzàdza si´ oddzielny protokó∏. daje na przechowanie przewodniczàcemu komisji. Niewykorzystane karty do g∏osowania nale˝y policzyç. CzynnoÊci opisane w punktach 33—44 dotyczà Z czynnoÊci tych nale˝y sporzàdziç protokó∏ i podaç przygotowaƒ do sporzàdzenia protoko∏ów, ale nale˝y wnim liczb´ niewykorzystanych kart do g∏osowania, od- wykonywaç je na formularzach protoko∏ów g∏osowar´bnie do ka˝dej zwybieranych rad ido wyborów wójta. nia. Ze wzgl´dów praktycznych we wskazanych wy˝ej Pakiet z niewykorzystanymi kartami oddaje si´ równie˝ punktach dla uproszczenia u˝ywane jest poj´cie „proprzewodniczàcemu komisji. Piecz´ç komisji oddaje si´ toko∏u g∏osowania”, a nie „projektu protoko∏u g∏osonatomiast zast´pcy przewodniczàcego, a gdyby zast´p- wania” lub „formularza protoko∏u g∏osowania”. ca by∏ nieobecny — innemu cz∏onkowi komisji. 33. Liczby wprotoko∏ach g∏osowania wobwodzie Przed wznowieniem g∏osowania komisja stwierdza wpisuje si´ w nast´pujàcy sposób: liczby jednocyfroprotokolarnie, czy piecz´cie na urnie i pakietach kart we wpisuje si´ w ostatniej kratce z prawej strony, oraz na pakiecie zawierajàcym spis wyborców nie zo- liczby dwucyfrowe — w dwóch ostatnich kratkach sta∏y naruszone. Uchwa∏´ oprzerwaniu lub odroczeniu zprawej strony, liczby trzycyfrowe — wtrzech ostatg∏osowania komisja za∏àcza do protoko∏ów g∏osowa- nich kratkach zprawej strony itd., czyli tak, aby ostatnia wobwodzie iczyni otym adnotacj´ wprotoko∏ach nia cyfra wpisywanej liczby wypad∏a wostatniej kratg∏osowania (w punkcie 13 protoko∏u g∏osowania ce z prawej strony. w obwodzie w wyborach do rad oraz w pkt 10 proto- Je˝eli ustalona przez komisj´ liczba wynosi zero, ko∏u g∏osowania w obwodzie w wyborach wójta). w ostatniej kratce z prawej strony nale˝y wpisaç cy- Wrazie naruszenia piecz´ci lub braku dokumentów kofr´ „0”. misja opisuje stwierdzony stan w protoko∏ach g∏osowania, zawiadamia otym niezw∏ocznie terytorialnà ko- 34. Wpierwszej kolejnoÊci komisja dokonuje rozlimisj´ wyborczà oraz wójta i komisarza wyborczego, czenia kart do g∏osowania wwyborach do poszczególa nast´pnie wykonuje czynnoÊci wskazane przez tery- nych rad i wyborach wójta. torialnà komisj´ wyborczà. Komisja wpisuje wpunkcie 2 w∏aÊciwego protoko- 29. Komisja przeka˝e Paƒstwowej Komisji Wybor- ∏u g∏osowania w obwodzie ustalonà przed rozpocz´- czej dane oliczbie osób uprawnionych do g∏osowania ciem g∏osowania liczb´ otrzymanych kart do g∏osowaoraz oliczbie wyborców, którym wydano karty do g∏o- nia wwyborach do danej rady oraz wwyborach wójta. sowania w trakcie g∏osowania. Dane te przekazuje si´ Nast´pnie komisja przelicza niewykorzystane karty wed∏ug stanu na godzin´ 1200 oraz na godzin´ 1630, do g∏osowania, odr´bnie wwyborach do ka˝dej zwyw trybie i na zasadach okreÊlonych w odr´bnej bieranych rad iwwyborach wójta. Ustalonà przez kouchwale Paƒstwowej Komisji Wyborczej. misj´ liczb´ niewykorzystanych danego rodzaju kart do g∏osowania wpisuje si´ wpunkcie 4 odpowiednie- Zadania komisji po zakoƒczeniu g∏osowania go protoko∏u g∏osowania w obwodzie. 30. O godz. 2000 komisja zamyka lokal; osobom Karty niewykorzystane nale˝y zapakowaç wpakieprzyby∏ym do lokalu przed tà godzinà nale˝y umo˝lity, odr´bnie w wyborach ka˝dej rady i wójta, opiecz´- wiç oddanie g∏osu. Po opuszczeniu lokalu przez ostattowaç je i opisaç. niego wyborc´ komisja zapiecz´towuje wlot urny, zaklejajàc go paskiem papieru opatrzonym piecz´cià ko- Komisja ustala liczb´ wyborców uprawnionych do misji i podpisami jej cz∏onków. W przypadku podj´cia g∏osowania, tj. umieszczonych wspisie, ∏àcznie zosoprzez komisj´ uchwa∏y o przed∏u˝eniu g∏osowania lo- bami dopisanymi przez komisj´ wtrakcie g∏osowania. kal wyborczy jest zamykany póêniej ni˝ o godz. 2000 Liczby uprawnionych do g∏osowania w wyborach do — tj. o godzinie wynikajàcej z uchwa∏y. rady gminy i wójta, a na terenie m.st. Warszawy równie˝ w wyborach do rady dzielnicy (poza obwodami 31. Po zamkni´ciu lokalu i po zakoƒczeniu g∏osoodr´bnymi) muszà byç równe. wania komisja przyst´puje w mo˝liwie pe∏nym sk∏adzie do wykonania kolejnych czynnoÊci. Wlokalu mo- Jedynie w obwodach odr´bnych na terenie m.st. gà przebywaç oprócz cz∏onków komisji wy∏àcznie m´- Warszawy liczba uprawnionych do g∏osowania w wy-

borach do rad dzielnic mo˝e byç wi´ksza lub równa Liczby wyborców, którym wydano karty do g∏osoliczbie uprawnionych do g∏osowania w wyborach do wania w wyborach do poszczególnych rad i w wybo- Rady m.st. Warszawy. rach wójta, mogà byç ró˝ne. Liczba osób uprawnionych do g∏osowania w wy- Liczb´ wyborców, którym wydano karty do g∏osoborach rady gminy (rady dzielnicy) i wyborach wójta wania w wyborach do danej rady lub wójta, wpisuje stanowi sum´ osób uj´tych w cz´Êci A i cz´Êci B spi- si´ w punkcie 3 odpowiedniego protoko∏u g∏osowasu wyborców. nia w obwodzie. Liczb´ t´ wpisuje si´ wpunkcie 1 protoko∏u g∏oso- Liczba ta nie mo˝e byç wi´ksza od liczby wyborców wania w obwodzie w wyborach rady gminy (rady uprawnionych do g∏osowania (punkt 1 protoko∏u). dzielnicy) i protoko∏u g∏osowania w obwodzie w wy- W wyborach do rady gminy, w wyborach wójta, borach wójta. a na terenie m.st. Warszawy równie˝ w wyborach do rady dzielnicy, liczb´ wyborców uj´tych: Równe muszà byç równie˝ liczby wyborców uprawnionych do g∏osowania umieszczonych: 1) w cz´Êci A spisu wyborców, którym wydano karty do g∏osowania wwyborach do danej rady lub wój- 1) w cz´Êci A spisu (punkt 1a protoko∏u g∏osowania ta, wpisuje si´ w punkcie 3a odpowiedniego prowobwodzie wwyborach rady gminy (rady dzielnitoko∏u g∏osowania w obwodzie; cy) i w wyborach wójta); 2) w cz´Êci B spisu wyborców, którym wydano karty 2) w cz´Êci B spisu (punkt 1a protoko∏u g∏osowania do g∏osowania wwyborach do danej rady lub wójwobwodzie wwyborach rady gminy (rady dzielnita, wpisuje si´ w punkcie 3b odpowiedniego procy)i w wyborach wójta). toko∏u g∏osowania w obwodzie. Suma liczb wpisanych wpunkcie 1ai1bprotoko- Suma liczb wpisanych w punkcie 3a i 3b protoko- ∏u g∏osowania w obwodzie musi byç równa liczbie ∏u g∏osowania w obwodzie musi byç równa liczbie wpisanej w punkcie 1 protoko∏u. wpisanej w punkcie 3 protoko∏u. W obwodzie g∏osowania, w sk∏ad którego wchodzi Na podstawie ustalonych danych komisja dokonuwi´cej ni˝ jeden okr´g wyborczy dla wyboru rady gmije rozliczenia kart do g∏osowania, tzn. ustala, czy liczny, liczba uprawnionych do g∏osowania w protokole ba kart niewykorzystanych (punkt 4 protoko∏u)iliczba g∏osowania w wyborach wójta musi si´ równaç sumie wyborców, którym wydano karty do g∏osowania liczb osób uprawnionych w wyborach do rady gminy (punkt 3 protoko∏u), stanowià wsumie liczb´ kart, któwokr´gach wchodzàcych wsk∏ad obwodu g∏osowania. re otrzyma∏a komisja (punkt 2 protoko∏u). Liczb´ wyborców uprawnionych do g∏osowania Rozliczenia nale˝y dokonaç oddzielnie w ka˝dym w wyborach do rady powiatu i do sejmiku wojewódz- z protoko∏ów. twa stanowi liczba osób uj´tych w cz´Êci A spisu wyborców. Liczb´ t´ wpisuje si´ w punkcie 1 protoko∏u W razie stwierdzenia niezgodnoÊci nale˝y ponownie przeliczyç podpisy w spisie, a jeÊli wynik rozliczeg∏osowania w obwodzie w wyborach do rady powiania kart b´dzie ten sam — przypuszczalnà przyczyn´ tu i punkcie 1 protoko∏u g∏osowania w obwodzie niezgodnoÊci nale˝y opisaç wpunkcie 11 w∏aÊciwego w wyborach do sejmiku województwa. protoko∏u g∏osowania do rady, a w przypadku wybo- Liczba ta musi byç równa liczbie osób wskazanych rów wójta — w punkcie 8 protoko∏u. w punkcie 1a protoko∏u g∏osowania w obwodzie W razie braku miejsca w protokole na opisanie wwyborach rady gminy ipunkcie 1aprotoko∏u g∏osoprzyczyn rozbie˝noÊci, nale˝y dokonaç tego na odwania w obwodzie w wyborach wójta. dzielnej kartce papieru stanowiàcej za∏àcznik do proto- Kolejnà czynnoÊcià komisji jest ustalenie liczby ko∏u. W protokole nale˝y zamieÊciç informacj´ o spowyborców, którym wydano karty do g∏osowania. rzàdzeniu za∏àcznika. Je˝eli niezgodnoÊç nie wyst´puje, w punkcie przeznaczonym na uwagi nale˝y wpisaç Ustalenia tego dokonuje si´ na podstawie liczby wyrazy „brak uwag”. podpisów potwierdzajàcych otrzymanie karty do g∏osowania (∏àcznie z adnotacjami „odmowa podpisu” 35. Komisja sprawdza, czy piecz´cie na urnie oraz zast´pujàcymi podpisy). Nale˝y zwróciç szczególnà na wlocie do urny pozosta∏y nienaruszone, po czym uwag´ na adnotacje umieszczone w rubryce „Uwagi” otwiera urn´ i wyjmuje z niej karty do g∏osowania. spisu dotyczàce sytuacji, gdy wyborcy nie pobrali Zaleca si´ zachowanie starannoÊci przy wyjmowawszystkich kart do g∏osowania, np. „bez gminy” bàdê niu kart z urny, aby karty do g∏osowania nie zosta∏y „bez powiatu”, a w wyborach do rady dzielnicy m.st. uszkodzone. Warszawy równie˝ na adnotacje „dzielnica”. 36. Komisja przeglàda wszystkie karty i wydziela Nale˝y pami´taç, ˝e w wyborach do rady gminy znich karty ca∏kowicie przedarte na dwie lub wi´cej cz´- iwójta, ana terenie m.st. Warszawy równie˝ wwybo- Êci, których nie bierze si´pod uwag´ przy obliczeniach. rach do rady dzielnicy, nale˝y uwzgl´dniç podpisy Jako karty ca∏kowicie przedarte traktuje si´, wprzypadw cz´Êci A i B spisu wyborców. ku kart zbroszurowanych, tak˝e te karty, wktórych od∏àczono poszczególne strony lub arkusze bàdê ich cz´Êci. W wyborach do rady powiatu i do sejmiku województwa nale˝y uwzgl´dniç wy∏àcznie podpisy wcz´- Karty takie nale˝y zapakowaç w pakiet, opiecz´to- Êci A spisu wyborców. waç go i opisaç.

37. Komisja oddziela karty do g∏osowania wwybo- dzia∏em na przyczyny niewa˝noÊci) i osobno karty rach do poszczególnych rad oraz w wyborach wójta. z g∏osami wa˝nymi. JeÊli w wyborach do rady gminy w obwodzie g∏oso- Uznania g∏osu za niewa˝ny komisja dokonuje po wano na kandydatów zwi´cej ni˝ jednego okr´gu, karokazaniu karty wszystkim cz∏onkom komisji uczestnity do g∏osowania na kandydatów z poszczególnych czàcym w ustalaniu wyniku g∏osowania. okr´gów nale˝y wydzieliç. Ustalajàc, czy g∏os na karcie jest wa˝ny, czy nie- Ustalone liczby kart wyj´tych z urny dla danych wa˝ny, komisja stosuje poni˝sze regu∏y: wyborów komisja wpisuje w punkcie 5 w∏aÊciwego protoko∏u. — w przypadkach wàtpliwych nale˝y przyjmowaç, ˝e znakiem „x” postawionym w kratce sà dwie linie Je˝eli liczba kart wyj´tych zurny (punkt 5 protoko- przecinajàce si´, których punkt przeci´cia znajduje ∏u) nie jest równa liczbie wyborców, którym wydano si´ w obr´bie kratki. Ustalenie, czy znak „x” postakarty do g∏osowania (punkt 3 protoko∏u), wówczas wiony jest wkratce, czy poza nià, nale˝y do komisji; przypuszczalnà przyczyn´ tego stanu rzeczy nale˝y — wszelkie znaki, wykreÊlenia, przekreÊlenia, w tym omówiç w punkcie 12 protoko∏u w∏aÊciwego protorównie˝ iznak „x” postawiony przez wyborc´ poza ko∏u g∏osowania do rady, a w przypadku wyborów przeznaczonà na to kratkà, traktuje si´ jako dopiski, wójta — w punkcie 9 protoko∏u. które nie wp∏ywajà na wa˝noÊç g∏osu. Natomiast Przyczyn´ t´ nale˝y ustaliç po przeliczeniu kart wszelkie znaki graficzne naniesione wobr´bie kratwa˝nych i niewa˝nych. ki, wszczególnoÊci zamazanie kratki, przekreÊlenie znaku wkratce itp., powoduje niewa˝noÊç g∏osu. W razie braku miejsca w protokole na opisanie przyczyn rozbie˝noÊci, nale˝y dokonaç tego na od- Ponadto nale˝y mieç na uwadze, ˝e: dzielnej kartce papieru, którà za∏àcza si´ do protoko∏u. wwyborach do rad gmin wgminach liczàcych do Wprotokole nale˝y zamieÊciç informacj´ osporzà- 20 tys. mieszkaƒców wyborca mo˝e g∏osowaç na tylu dzeniu za∏àcznika. Je˝eli niezgodnoÊç nie wyst´puje, kandydatów, ilu radnych jest wybieranych w danym w punkcie przeznaczonym na „Uwagi” nale˝y wpisaç okr´gu; mo˝e on g∏osowaç na kandydatów z ró˝nych wyrazy „brak uwag”. list, mo˝e tak˝e g∏osowaç na mniejszà liczb´ kandydatów ni˝ liczba radnych wybieranych wokr´gu (art. 117 Sprawdzenia wykonuje si´ odr´bnie w ka˝dym ust. 1—3 Ordynacji wyborczej). protokole g∏osowania. Za niewa˝ny uznaje si´ g∏os, gdy wyborca: 38. Komisja wydziela iliczy karty niewa˝ne, tj. inne 1) postawi∏ znak „x” przy wi´kszej liczbie nazwisk ni˝ ustalone urz´dowo lub nieopatrzone piecz´cià kokandydatów ni˝ wynosi liczba radnych wybieramisji obwodowej, oddzielnie karty do ka˝dej z rad nych w danym okr´gu; liczb´ g∏osów niewa˝nych i w wyborach wójta. Ustalone liczby kart niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punkcie 8a protokowpisuje si´ wpunkcie 6 w∏aÊciwego protoko∏u g∏oso- ∏u g∏osowania; wania wwyborach do rad ipunkcie 5aprotoko∏u g∏osowania w wyborach wójta. Karty niewa˝ne nale˝y 2) nie postawi∏ znaku „x” przy nazwisku ˝adnego kanzapakowaç w pakiety, odr´bnie do ka˝dej z wybiera- dydata; liczb´ g∏osów niewa˝nych z tej przyczyny nych rad i do wyborów wójta, opiecz´towaç je i opi- wpisuje si´ wpunkcie 8bprotoko∏u g∏osowania; saç. Pozosta∏e karty sà kartami wa˝nymi i na ich pod- 3) postawi∏ znak „x” tylko przy nazwisku kandydata stawie ustala si´ wyniki g∏osowania. Karty wa˝ne na- skreÊlonego przez terytorialnà komisj´ wyborczà; le˝y policzyç, odr´bnie do ka˝dej z wybieranych rad liczb´ g∏osów niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje i w wyborach wójta. si´ w punkcie 8c protoko∏u g∏osowania; Liczb´ kart wa˝nych wpisuje si´ w punkcie 7 w∏a- 4) postawi∏ znak „x” tylko przy nazwisku kandydata Êciwego protoko∏u g∏osowania w wyborach do rad z listy, której rejestracj´ terytorialna komisja wyipunkcie 5bprotoko∏u g∏osowania wwyborach wójta. borcza uniewa˝ni∏a; liczb´ g∏osów niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punkcie 8d protoko- Suma kart niewa˝nych (punkt 6 protoko∏u g∏osowa- ∏u g∏osowania. nia wwyborach do rad, awprzypadku wyborów wójta punkt 5a)ikart wa˝nych (punkt 7 protoko∏u g∏osowa- Je˝eli wyborca postawi∏ znak „x przy nazwisku nia wwyborach do rad, awprzypadku wyborów wój- kandydata skreÊlonego zlisty oraz przy nazwisku inneta punkt 5b)musi byç równa liczbie kart wyj´tych zurny go kandydata ztej lub innej listy, to g∏os taki jest wa˝- (punkt 5 protoko∏u g∏osowania wwyborach do rad). ny i zaliczany kandydatowi, którego nazwisko nie zosta∏o skreÊlone. Do dalszych czynnoÊci nale˝y pozostawiç jeden ro- Je˝eli oddano g∏os na kandydata bàdê kandydadzaj kart wa˝nych, np. w wyborach do rady gminy, tów zlisty uniewa˝nionej ina innych kandydatów zinapozosta∏e karty wa˝ne nale˝y zabezpieczyç iod∏o˝yç. nych list, to bierze si´ pod uwag´ tylko g∏os oddany 39. Z kart wa˝nych w wyborach do rady komisja na kandydatów zlist nieuniewa˝nionych. Wtych przyustala liczb´ g∏osów niewa˝nych oraz g∏osów wa˝nych. padkach oddanie g∏osu na kandydata lub kandydatów z listy uniewa˝nionej nale˝y traktowaç jako dopisek Komisja jest obowiàzana przejrzeç ca∏à kart´ do w rozumieniu art. 119 Ordynacji wyborczej. g∏osowania. Wyodr´bnione karty z g∏osami niewa˝nymi liczy W trakcie przeglàdania kart do g∏osowania komi- si´ i odk∏ada, a ich liczb´ wpisuje do protoko∏u sja odk∏ada osobno karty zg∏osami niewa˝nymi (zpo- w punkcie 8 protoko∏u g∏osowania. W punktach

od 8a do 8d nale˝y wymieniç liczb´ g∏osów niewa˝- ma liczb z punktów od 8a do 8d powinna byç równa nych, z podzia∏em na przyczyny ich niewa˝noÊci. Su- liczbie z punktu 8. ma liczb z punktów od 8a do 8d powinna byç równa Rozbie˝noÊç mo˝e wyst´powaç wy∏àcznie w sytuliczbie zpunktu 8. Rozbie˝noÊç mo˝e wyst´powaç wyacji, gdy komisja stwierdzi∏a niewa˝noÊç g∏osów zpo- ∏àcznie wsytuacji, gdy komisja stwierdzi∏a niewa˝noÊç wodu naniesienia przez wyborc´ znaków graficznych g∏osów z powodu naniesienia przez wyborc´ znaków w obr´bie kratki, w szczególnoÊci zamazania kratki, graficznych wobr´bie kratki, wszczególnoÊci zamazaprzekreÊlenia znaku w kratce. Karty wa˝ne z g∏osami nia kratki, przekreÊlenia znaku w kratce. Karty wa˝ne z g∏osami niewa˝nymi nale˝y zapakowaç w pakiet, niewa˝nymi nale˝y zapakowaç wpakiet, opiecz´towaç opiecz´towaç go iopisaç „G∏osy niewa˝ne zkart wa˝- go i opisaç „G∏osy niewa˝ne z kart wa˝nych w wybonych w wyborach do rady gminy (miasta) rach do rady gminy (miasta) — ...............................”; — ...............................”. (liczba) (liczba) wwyborach do rad gmin wgminach liczàcych po- 40. Po wydzieleniu ipoliczeniu g∏osów niewa˝nych wy˝ej 20 tys. mieszkaƒców wyborca mo˝e g∏osowaç komisja liczy g∏osy wa˝ne iich liczb´ wpisuje wpunktylko na jednà list´ i na jednego kandydata z tej listy, cie 9 protoko∏u. przez co wskazuje jego pierwszeƒstwo do otrzymania Nast´pnie komisja sumuje liczby g∏osów niewa˝- mandatu (art. 118 ust. 1 Ordynacji wyborczej); tak odnych (punkt 8 protoko∏u) i g∏osów wa˝nych (punkt 9 dane g∏osy wyborców sà g∏osami wa˝nymi. protoko∏u) i porównuje wynik z wczeÊniej wpisanà G∏os uznaje si´ za wa˝ny tak˝e, gdy wyborca policzbà w punkcie 7. Liczby te muszà byç identyczne. stawi∏ znak „x”: Je˝eli wyst´puje rozbie˝noÊç, nale˝y poszukaç przy- 1) na jednej liÊcie przy nazwisku dwóch lub wi´cej czyny b∏´du ipo sprostowaniu obliczeƒ w∏aÊciwe liczkandydatów. G∏os taki traktuje si´ jako oddany na by wpisaç do protoko∏u. kandydata, którego nazwisko jest umieszczone 41. Komisja ustala wyniki g∏osowania na poszczewy˝ej na tej liÊcie od innych nazwisk, przy których gólne listy i kandydatów w nast´pujàcy sposób: postawiono znak „x”; 2) przy nazwisku skreÊlonego kandydata oraz przy wwyborach do rad gmin wgminach liczàcych do nazwisku innego kandydata z tej samej listy. G∏os 20 tys. mieszkaƒców Komisja ustala liczb´ g∏osów taki traktuje si´ jako oddany na nieskreÊlonego wa˝nych oddanych na ka˝dego z kandydatów z pokandydata; szczególnych list i wpisuje jà przy nazwisku kandydata na przygotowanych wczeÊniej arkuszach pomocni- 3) przy nazwisku kandydata skreÊlonego z jednej liczych zumieszczonymi na nich numerami list iskrótasty iprzy nazwisku kandydata zinnej listy. G∏os tami ich nazw oraz nazwiskami iimionami kandydatów. ki traktuje si´ jako oddany na nieskreÊlonego kandydata z tej innej listy; Ustalone dane wpisuje si´ do odpowiednich ru- 4) przy nazwisku kandydata zuniewa˝nionej listy iprzy bryk protoko∏u g∏osowania wobwodzie wpunkcie10, nazwisku kandydata z innej (ale tylko jednej) listy. oddzielnie przy nazwiskach poszczególnych kandyda- G∏os taki traktuje si´ jako oddany na kandydata zli- tów zlist uszeregowanych wkolejnoÊci numerów. sty, której rejestracja nie zosta∏a uniewa˝niona. Liczba g∏osów otrzymanych przez któregokolwiek Za niewa˝ny uznaje si´ g∏os, gdy: kandydata nie mo˝e byç wi´ksza od liczby g∏osów wa˝nych (punkt 9 protoko∏u). 1) wyborca postawi∏ znak „x” przy nazwiskach dwóch lub wi´kszej liczby kandydatów z ró˝nych Je˝eli wokresie po wydrukowaniu kart do g∏osowalist; liczb´ g∏osów niewa˝nych ztej przyczyny wpi- nia terytorialna komisja wyborcza skreÊli∏a zzarejestrosuje si´ w punkcie 8a protoko∏u g∏osowania; wanej listy nazwisko kandydata, skreÊlone nazwisko 2) wyborca nie postawi∏ znaku „x” przy nazwisku kandydata umieszcza si´ (pozostawia) w odpowied- ˝adnego kandydata; liczb´ g∏osów niewa˝nych niej cz´Êci protoko∏u g∏osowania w obwodzie, z tej przyczyny wpisuje si´ w punkcie 8b protoko- awmiejscu przeznaczonym na wpisanie liczby g∏osów ∏u g∏osowania; uzyskanych przez tego kandydata wpisuje si´ „XXXX”. 3) wyborca postawi∏ znak „x” wy∏àcznie przy nazwi- Analogicznie post´puje si´ w przypadku uniewa˝- sku kandydata, które zosta∏o skreÊlone przez tery- nionej listy kandydatów — „XXXX” wpisuje si´ torialnà komisj´ wyborczà; liczb´ g∏osów niewa˝- w miejscu przeznaczonym na wpisanie liczby g∏osów nych ztej przyczyny wpisuje si´ wpunkcie 8cpro- oddanych na poszczególnych kandydatów z tej listy; toko∏u g∏osowania; w wyborach do rad gmin w gminach liczàcych po- 4) wyborca postawi∏ znak „x” wy∏àcznie przy nazwiwy˝ej 20 tys. mieszkaƒców Komisja ustala — na podstasku kandydata zlisty uniewa˝nionej; liczb´ g∏osów wie kart z g∏osami wa˝nymi — liczb´ g∏osów wa˝nych niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punkoddanych na ka˝dà z list. W tym celu odr´bnie grupuje cie8d protoko∏u g∏osowania. karty zg∏osami oddanymi na poszczególne listy. Oblicza Wyodr´bnione karty z g∏osami niewa˝nymi liczy liczb´ kart z g∏osami oddanymi na ka˝dà z list i wpisuje si´ i odk∏ada, a ich liczb´ wpisuje do protoko∏u jà przy numerze iskrócie nazwy listy na przygotowanych w punkcie 8 protoko∏u g∏osowania. W punktach wczeÊniej arkuszach pomocniczych — odr´bnych dla od 8a do 8d nale˝y wymieniç liczb´ g∏osów niewa˝- ka˝dej listy z jej numerem i skrótem nazwy oraz nazwinych, z podzia∏em na przyczyny ich niewa˝noÊci. Su- skami iimionami umieszczonych na niej kandydatów.

Po dokonaniu tej czynnoÊci nale˝y podsumowaç Komisja odpowiednio stosuje opisane w punkg∏osy wa˝ne oddane na wszystkie listy kandydatów. cie39 zasady dotyczàce interpretacji znaku „x” iewen- Otrzymana liczba musi byç identyczna z liczbà wpisa- tualnych dopisków na karcie do g∏osowania. nà w punkcie 9. Ustalenie wyników g∏osowania wprzypadku, gdy Kolejnà czynnoÊcià jest ustalenie liczby g∏osów w wyborach wójta kandyduje dwóch lub wi´cej kandydatów oddanych na poszczególnych kandydatów z ka˝dej listy. Ustalone liczby komisja wpisuje przy nazwiskach G∏os jest wa˝ny, je˝eli wyborca na karcie do g∏osoposzczególnych kandydatów. wania postawi∏ znak „x” obok nazwiska tylko jednego kandydata. Nast´pnie komisja sprawdza prawid∏owoÊç ustalenia liczby g∏osów wa˝nych oddanych na ka˝dà z list. Za g∏os wa˝ny nale˝y uznaç tak˝e g∏os oddany na kandydata nieskreÊlonego oraz na drugiego kandydata, Wtym celu dodaje liczby g∏osów oddanych na po- którego nazwisko zosta∏o skreÊlone. G∏os taki zalicza si´ szczególnych kandydatów zdanej listy iuzyskany wy- kandydatowi, którego nazwisko nie zosta∏o skreÊlone. nik wpisuje na arkuszu pomocniczym w rubryce „Ra- Za niewa˝ny uznaje si´ g∏os, gdy wyborca: zem”. Uzyskany wynik powinien byç taki, jak liczba 1) postawi∏ znak „x” obok nazwiska dwóch lub wi´kg∏osów wa˝nych oddanych na list´. Dane dotyczàce szej liczby kandydatów (art. 16 ust. 2 ustawy owybopunktu 10 („Na poszczególne listy kandydatów ikanrze wójta); liczb´ g∏osów niewa˝nych ztej przyczyny dydatów z tych list oddano nast´pujàcà Iiczb´ g∏owpisuje si´ wpunkcie 6aprotoko∏u g∏osowania; sów wa˝nych”) wype∏nia si´ odr´bnie, wpisujàc z arkuszy pomocniczych do protoko∏u po prawej stronie 2) nie postawi∏ znaku „x” obok nazwiska ˝adnego przy numerze i nazwie ka˝dej listy liczb´ g∏osów, któ- kandydata (art. 16 ust. 2 ustawy owyborze wójta); re oddano na t´ list´, a przy nazwiskach i imionach liczb´ g∏osów niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje kandydatów — otrzymanà przez nich liczb´ g∏osów. si´ w punkcie 6b protoko∏u g∏osowania; 3) postawi∏ znak „x” tylko obok nazwiska kandydata, Je˝eli w okresie po wydrukowaniu kart do g∏oso- którego nazwisko zosta∏o skreÊlone; liczb´ g∏osów wania terytorialna komisja wyborcza skreÊli∏a zzareje- niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punkstrowanej listy nazwisko kandydata, skreÊlone nazwi- cie 6c protoko∏u g∏osowania. sko kandydata umieszcza si´ (pozostawia) w odpo- Liczb´ wszystkich g∏osów niewa˝nych komisja wiedniej cz´Êci protoko∏u g∏osowania w obwodzie, wpisuje w punkcie 6 protoko∏u g∏osowania. a w miejscu przeznaczonym na wpisanie liczby g∏osów wpisuje si´ „XXXX”. W punktach od 6a do 6c nale˝y wymieniç liczb´ g∏osów niewa˝nych, zpodzia∏em na przyczyny ich nie- Analogicznie post´puje si´ w przypadku uniewa˝- wa˝noÊci. nionej listy kandydatów — „XXXX” wpisuje si´ zarów- Suma liczb z punktów od 6a do 6c powinna byç no wmiejscu przeznaczonym na wpisanie liczby g∏osów równa liczbie z punktu 6. Rozbie˝noÊç mo˝e wyst´powa˝nych oddanych na list´, w miejscu przeznaczonym waç wy∏àcznie wsytuacji, gdy komisja stwierdzi∏a niena wpisanie liczby g∏osów oddanych na poszczególwa˝noÊç g∏osów zpowodu naniesienia przez wyborc´ nych kandydatów ztej listy, jak iwrubryce „RAZEM”. znaków graficznych w obr´bie kratki, w szczególnoÊci 42. Po sprawdzeniu prawid∏owoÊci danych komisja zamazania kratki, przekreÊlenia znaku w kratce. pakuje, wodr´bne pakiety wed∏ug numerów inazw list, Karty do g∏osowania zg∏osami niewa˝nymi komisja karty wa˝ne zg∏osami wa˝nymi, podajàc ich liczb´. odk∏ada, pakuje i opisuje „G∏osy niewa˝ne z kart wa˝- nych wwyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) Staranne wykonanie tej czynnoÊci pozwoli na — ...............................”. szybkie wyjaÊnienie ewentualnych b∏´dów w oblicze- (liczba) niach, a tak˝e zarzutów wynikajàcych z zarzutów m´- ˝ów zaufania lub protestów wyborców. Nast´pnie komisja ustala liczb´ g∏osów wa˝nych zkart wa˝nych oddanych na poszczególnych kandyda- Nast´pnie komisja wype∏nia wpozosta∏ych punktach tów oraz ∏àcznie na wszystkich kandydatów. protokó∏ g∏osowania wobwodzie wwyborach do rady. Sum´ g∏osów wa˝nych oddanych na wszystkich kandydatów komisja wpisuje w punkcie 7 protoko∏u 43. Komisja sprawdza nienaruszalnoÊç pakietu zag∏osowania. wierajàcego wa˝ne karty do g∏osowania w wyborach do kolejnej rady i przyst´puje do ustalenia wyników Nast´pnie komisja sumuje liczby g∏osów niewa˝- g∏osowania. Ustalenie wyników g∏osowania wwybo- nych (punkt 6 protoko∏u) i g∏osów wa˝nych (punkt 7 rach do rady dzielnicy m.st. Warszawy, rady powiatu protoko∏u) i porównuje wynik z wczeÊniej wpisanà i sejmiku województwa nast´puje w taki sam spo- liczbà w punkcie 5b. Liczby te muszà byç identyczne. sób, jak wprzypadku wyborów do rady gminy powy- Je˝eli wyst´puje rozbie˝noÊç, nale˝y poszukaç przy- ˝ej 20 tys. mieszkaƒców. czyny b∏´du ipo sprostowaniu obliczeƒ w∏aÊciwe liczby wpisaç do protoko∏u. 44. Po ustaleniu wyników g∏osowania wwyborach Komisja ustala liczb´ g∏osów wa˝nych oddanych do rad komisja przyst´puje do ustalenia wyników g∏ona poszczególnych kandydatów na wójta. sowania w obwodzie w wyborach wójta. Ustalenia tego komisja dokonuje na przygotowa- Komisja sprawdza nienaruszalnoÊç pakietu zawiera- nych wczeÊniej arkuszach pomocniczych znazwiskami jàcego wa˝ne karty do g∏osowania wwyborach wójta. iimionami wszystkich kandydatów na wójta. Ustalonà

liczb´ g∏osów wa˝nych oddanych na poszczególnych toko∏u g∏osowania w obwodzie w wyborach wójta, kandydatów komisja wpisuje w cz´Êci III protoko∏u a zarzuty cz∏onków komisji odpowiednio w punkcie 15 g∏osowania odpowiednio przy nazwiskach poszcze- protoko∏u g∏osowania wobwodzie do rady lub wpunkgólnych kandydatów. cie 12 protoko∏u g∏osowania w obwodzie w wyborach wójta, bàdê do∏àcza w formie za∏àcznika do protoko∏u. Liczba g∏osów wa˝nych z kart wa˝nych oddanych Komisja ma obowiàzek ustosunkowaç si´ do wniesio- ∏àcznie na wszystkich kandydatów (punkt 7 protoko∏u) nych zarzutów, za∏àczajàc do protoko∏u wyjaÊnienia. musi si´ równaç sumie liczb g∏osów wa˝nych oddanych na poszczególnych kandydatów (cz´Êç III protoko∏u). 47. Komisja sporzàdza protoko∏y g∏osowania we- W przypadku gdy w wyborach wójta kandyduje d∏ug wzorów okreÊlonych uchwa∏à Paƒstwowej Komitylko jeden kandydat, wyborca g∏osuje za wyborem sji Wyborczej zdnia 25 wrzeÊnia 2006 r. wsprawie ustakandydata albo przeciw wyborowi kandydata (art. 17 lenia wzorów protoko∏ów sporzàdzanych przez obwoust. 1 i 2 ustawy o wyborze wójta). dowe komisje wyborcze, wwyborach do rad gmin, rad powiatów isejmików województw, Rady m.st. Warsza- G∏osem wa˝nym jest g∏os: wy i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz wójtów, burmi- 1) za wyborem kandydata, jak równie˝ strzów, prezydentów miast (M. P. Nr 68, poz. 699). Protoko∏y g∏osowania mogà byç sporzàdzone przy u˝yciu 2) przeciw wyborowi kandydata. dostarczonego komisji systemu informatycznego, za- Za g∏os niewa˝ny uznaje si´ g∏os, gdy wyborca: twierdzonego przez Paƒstwowà Komisj´ Wyborczà. Je- ˝eli komisja nie ma zapewnionej obs∏ugi informatycz- 1) postawi∏ znak „x” jednoczeÊnie w kratce za wybonej lub zachodzà przeszkody wwykorzystaniu systemu rem kandydata i w kratce przeciw wyborowi kaninformatycznego, protoko∏y sporzàdza si´ r´cznie. dydata; liczb´ g∏osów niewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punkcie 6a protoko∏u g∏osowania; 48. Sporzàdzenie protoko∏ów w systemie informatycznym obywa si´ w nast´pujàcy sposób: 2) nie postawi∏ znaku „x” ani za wyborem kandydata, ani przeciw wyborowi kandydata; liczb´ g∏osów 1) przewodniczàcy komisji przekazuje osobie odpowieniewa˝nych z tej przyczyny wpisuje si´ w punk- dzialnej za obs∏ug´ informatycznà projekty protokocie 6bprotoko∏u g∏osowania; ∏ów g∏osowania w obwodzie do rad i w wyborach wójta; osoba ta dwukrotnie wprowadza wszystkie Liczb´ wszystkich g∏osów niewa˝nych komisja dane z projektów protoko∏ów do systemu informawpisuje w punkcie 6 protoko∏u g∏osowania. tycznego. Po wprowadzeniu danych system mo˝e W punktach 6a i 6b nale˝y wymieniç liczb´ g∏o- sygnalizowaç na ekranie monitora b∏´dy (w kolorze sów niewa˝nych, z podzia∏em na przyczyny ich nie- czerwonym) iostrze˝enia (wkolorze niebieskim); wa˝noÊci. 2) wprzypadku gdy system sygnalizuje b∏´dy iostrze- Suma liczb z punktów 6a i 6b powinna byç równa ˝enia, nale˝y wydrukowaç raport b∏´dów i ostrzeliczbie zpunktu 6. Rozbie˝noÊç mo˝e wyst´powaç wy- ˝eƒ, bowiem bez usuni´cia b∏´dów protokó∏ nie zo- ∏àcznie wsytuacji, gdy komisja stwierdzi∏a niewa˝noÊç stanie wydrukowany. Obowiàzkiem komisji jest zlog∏osów z powodu naniesienia przez wyborc´ znaków kalizowanie b∏´du i jego usuni´cie przez wprowagraficznych wobr´bie kratki, wszczególnoÊci zamaza- dzenie w odpowiednich rubrykach prawid∏owych nia kratki, przekreÊlenia znaku w kratce. danych liczbowych. W tym celu komisja powinna przeanalizowaç treÊç sygnalizacji b∏´du, sprawdziç Liczb´ g∏osów wa˝nych za wyborem kandydata odpowiednie dane liczbowe na arkuszach pomoci przeciw wyborowi kandydata komisja wpisuje w odniczych, sprawdziç prawid∏owoÊç dzia∏aƒ arytmepowiednich pozycjach cz´Êci III protoko∏u g∏osowania. tycznych, a jeÊli to jest konieczne — powtórzyç Liczba g∏osów wa˝nych z kart wa˝nych oddanych czynnoÊci zwiàzane z ustaleniem wyników g∏oso- ∏àcznie za iprzeciw wyborowi (punkt 7 protoko∏u) sta- wania. Wydrukowany raport b∏´dów i ostrze˝eƒ nowi sum´ liczby g∏osów wa˝nych za wyborem kan- podpisujà wszystkie osoby wchodzàce w sk∏ad kodydata (cz´Êç III.1 protoko∏u) i liczby g∏osów wa˝nych misji obwodowej uczestniczàce w ustalaniu wyniprzeciwko wyborowi kandydata (cz´Êç III.2 protoko∏u). ków g∏osowania. Dokument ten nie jest przesy∏any do terytorialnej komisji wyborczej; 45. Komisja pakuje karty wa˝ne z g∏osami wa˝ny- 3) wprzypadku gdy system informatyczny nie sygnalimi wpakiet, opiecz´towuje go iopisuje „G∏osy wa˝ne zuje b∏´dów (zosta∏y usuni´te lub ich nie by∏o), ajez kart wa˝nych w wyborach wójta (burmistrza, prezydynie sygnalizuje ostrze˝enia, nale˝y wydrukowaç denta miasta) raport ostrze˝eƒ. Obowiàzkiem komisji jest przeana- — ...............................”. lizowanie ostrze˝eƒ iwrazie stwierdzenia ich zasad- (liczba) noÊci dokonanie korekty danych liczbowych. Je˝eli Nast´pnie komisja wype∏nia w pozosta∏ych punk- komisja dojdzie do wniosku, po analizie ostrze˝eƒ, tach protokó∏ g∏osowania wobwodzie na kandydatów ˝e dane liczbowe sà prawid∏owe, powinna wpisaç na wójta. zaj´te stanowisko na wydruku ostrze˝enia. W ka˝- dym przypadku raport ostrze˝eƒ podpisujà wszyst- 46. Do protoko∏ów g∏osowania w obwodzie mogà kie osoby wchodzàce w sk∏ad komisji obwodowej wnieÊç zarzuty m´˝owie zaufania obecni przy pracach uczestniczàce wustalaniu wyników g∏osowania. komisji oraz cz∏onkowie komisji uczestniczàcy wjej pracach. Zarzuty m´˝ów zaufania wpisuje si´ bezpoÊrednio Obwodowa komisja wyborcza przesy∏a wraz zprodo protoko∏u w punkcie 14 odpowiedniego protoko∏u toko∏em do w∏aÊciwej terytorialnej komisji wyborg∏osowania wobwodzie do rady lub wpunkcie 11 pro- czej podpisany wydruk raportu ostrze˝eƒ, jeÊli

aprobowa∏a protokó∏ bez wprowadzania zmian W przypadku gdy w protokole by∏y dokonywane w zakresie sygnalizowanym raportem ostrze˝eƒ; sprostowania, np. wwyniku usterek wskazanych przez 4) po wprowadzeniu danych z wszystkich protoko- w∏aÊciwà terytorialnà komisj´ wyborczà, komisja jest ∏ów do wszystkich rad i z wyborów wójta system obowiàzana podaç tak˝e ite sprostowania protoko∏ów informatyczny b´dzie sygnalizowa∏ ewentualne do publicznej wiadomoÊci. niezgodnoÊci liczby uprawnionych do g∏osowania 51. Po jednym egzemplarzu ka˝dego sporzàdzone- (uj´tych wcz´Êci AiBspisu); nale˝y dokonaç anago przez komisj´ protoko∏u g∏osowania w obwodzie lizy sygnalizowanych niezgodnoÊci i usunàç je; umieszcza si´ w odr´bnych kopertach, zakleja si´ 5) jeÊli system informatyczny nie sygnalizowa∏ b∏´- jeipiecz´tuje na z∏àczeniach oraz odpowiednio opisudów lub zosta∏y one usuni´te, drukowane sà pro- je. Np. toko∏y g∏osowania. Awaria drukarki lub inne przeszkody wwydrukowaniu protoko∏ów nie zwalnia- „Wybory do rady gminy ................................................. jà komisji posiadajàcej obs∏ug´ informatycznà Okr´g wyborczy nr ......, bàdê okr´gi wyborcze nr ...... zobowiàzku wprowadzenia danych zprotoko∏ów Obwód g∏osowania nr ........ w ....................................... do systemu informatycznego; Adres siedziby Obwodowej Komisji Wyborczej ........................................................................................... 6) komisja sprawdza zgodnoÊç danych w wydrukotel. .............................”. wanych protoko∏ach z ustalonymi wynikami g∏osowania; sprawdzenia dokonuje si´ poprzez od- Przed przekazaniem protoko∏ów terytorialnej komisji czytanie na g∏os danych zwydrukowanego proto- wyborczej przewodniczàcy komisji ustala z cz∏onkami ko∏u i porównanie ich z danymi z projektu proto- sposób komunikowania si´ wrazie potrzeby zwo∏ania ko∏u przekazanego osobie odpowiedzialnej za ob- posiedzenia. s∏ug´ informatycznà komisji; 52. Kopert´ z protoko∏em g∏osowania w obwodzie 7) je˝eli pozwalajà na to mo˝liwoÊci techniczne, oso- w wyborach do rady gminy dostarcza si´ w∏aÊciwej ba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà ko- gminnej komisji wyborczej. misji dokonuje transmisji danych z protoko∏ów za poÊrednictwem publicznej sieci przesy∏ania da- Kopert´ z protoko∏em g∏osowania w obwodzie nych; przewodniczàcy komisji uwierzytelnia za po- wwyborach do rady dzielnicy m.st. Warszawy dostarmocà licencji, o której mowa w punkcie 15, zgod- cza si´ w∏aÊciwej dzielnicowej komisji wyborczej. noÊç przesy∏anych danych z danymi zawartymi Odbiór tak przekazanych protoko∏ów komisja kwiw protoko∏ach przyj´tych przez komisj´; tuje na piÊmie. 8) osoba odpowiedzialna za obs∏ug´ informatycznà komisji dokonuje zapisu danych z protoko∏ów na 53. Koperty zprotoko∏ami wwyborach do rady ponoÊniku elektronicznym (dyskietce); przewodni- wiatu isejmiku województwa dostarcza si´ do rejonoczàcy komisji uwierzytelnia licencjà, o której mo- wego punktu odbioru utworzonego w gminie. Punkt wa wpunkcie 15, zgodnoÊç danych zapisanych na rejonowy powinien mieÊciç si´ w urz´dzie gminy dyskietce zdanymi zawartymi wprotoko∏ach przy- (miasta); na obszarach du˝ych aglomeracji miejskich j´tych przez komisj´. Dyskietka przekazywana jest mo˝na utworzyç kilka rejonowych punktów odbioru terytorialnej komisji wyborczej. protoko∏ów. Wpunkcie tym osoba upowa˝niona przez w∏aÊciwà powiatowà komisj´ wyborczà, tj. komisj´ 49. Protoko∏y g∏osowania w obwodzie (ka˝dy w∏aÊciwà dla powiatu, na obszarze którego dana gmiwtrzech egzemplarzach) podpisujà wszyscy cz∏onko- na si´ znajduje, odbiera zapiecz´towane koperty zprowie komisji obecni przy ich sporzàdzeniu, tak˝e ci, toko∏ami g∏osowania do rady powiatu isejmiku wojektórzy wnieÊli do nich zarzuty; opatruje si´ je piecz´- wództwa, kwitujàc ich odbiór na piÊmie. Osoba odbiecià komisji. Powy˝sze obowiàzki dotyczà zarówno rajàca koperty dy˝uruje a˝ do chwili dostarczenia jej komisji, w których protoko∏y zosta∏y sporzàdzone kopert z wszystkich obwodów g∏osowania. Koperty r´cznie, jak i komisji, w których protoko∏y zosta∏y zprotoko∏ami sà sukcesywnie przekazywane powiatosporzàdzone w systemie informatycznym. wej komisji wyborczej. 50. Jeden egzemplarz ka˝dego protoko∏u g∏osowa- W miastach na prawach powiatu koperty z protonia w obwodzie komisja wywiesza w miejscu ∏atwo ko∏ami wwyborach do sejmiku województwa odbiera dost´pnym dla zainteresowanych i widocznym po zamiejska komisja wyborcza bezpoÊrednio bàdê za pomkni´ciu lokalu. Wywieszenie protoko∏ów powinno Êrednictwem upowa˝nionych przez nià osób w punknastàpiç niezw∏ocznie po ich sporzàdzeniu (art. 55 Ortach rejonowych. Koperty zprotoko∏ami nie mogà byç dynacji wyborczej). Je˝eli wywieszenie protoko∏ów otwierane na ˝adnym etapie ich przekazywania. w lokalu wyborczym nie spe∏nia, w ocenie komisji, Wstanie nienaruszonym sà dostarczone do w∏aÊciwej warunku miejsca ∏atwo dost´pnego dla wyborców powiatowej komisji wyborczej. W czasie przewo˝enia (np. lokal wyborczy by∏ w klasie szkolnej bàdê sali i przekazywania kopert mogà byç obecni m´˝owie zagimnastycznej), komisja wywiesza wyniki g∏osowania ufania. M´˝owie zaufania koƒczà wype∏nianie swej w taki sposób, aby by∏y one widoczne dla osób pozofunkcji wraz z przekazaniem protoko∏ów w∏aÊciwej testajàcych na zewnàtrz budynku. Bioràc pod uwag´, ˝e rytorialnej komisji wyborczej. druk protoko∏u jest dwustronny, przygotowanie protoko∏u do wywieszenia wymaga wykorzystania dwóch 54. Drugie egzemplarze protoko∏ów g∏osowania formularzy (w jednym wype∏nia si´ strony parzyste, w obwodzie, spis wyborców oraz sporzàdzone wczea w drugim nieparzyste). Dopuszczalne jest równie˝ Êniej pakiety zawierajàce posegregowane karty do sporzàdzenie kserokopii protoko∏u, zwyjàtkiem strony g∏osowania, a tak˝e wszystkie arkusze pomocnicze zawierajàcej podpisy i piecz´ç komisji. i niewykorzystane formularze protoko∏ów (tak˝e b∏´d-

nie wype∏nione) pakuje si´ w jednà paczk´, którà opi- rów przeprowadzanych w dniu pierwszego g∏osowasuje si´, piecz´tuje izabezpiecza. Pozosta∏à dokumen- nia. Pe∏nomocnicy wyborczy, je˝eli zajdzie taka potrzetacj´ komisji (protoko∏y posiedzeƒ, uchwa∏y, drugie ba, mogà wyznaczyç do pe∏nienia funkcji m´˝a zaufaegzemplarze raportu ostrze˝eƒ, o którym mowa nia nowà osob´. Obowiàzuje jednak zasada, ˝e ka˝dewpunkcie 48 podpunkt 3 itp.) komisja pakuje wjednà go kandydata uczestniczàcego w ponownym g∏osopaczk´, którà opisuje i piecz´tuje. waniu mo˝e reprezentowaç tylko jeden mà˝ zaufania. 55. Po otrzymaniu informacji o przyj´ciu protoko- 61. G∏osowanie ponowne przeprowadza si´ na ∏ów g∏osowania przez w∏aÊciwe terytorialne komisje podstawie tych samych spisów wyborców podlegajàwyborcze przewodniczàcy obwodowej komisji przeka- cych aktualizacji polegajàcej w szczególnoÊci na zuje wdepozyt wójtowi wszystkie paczki zdokumenta- umieszczeniu w spisie osób, które najpóêniej w dniu mi oraz piecz´ç komisji. Sposób przekazania nale˝y ponownego g∏osowania ukoƒczà 18 lat. uzgodniç wczeÊniej z osobami, którym dokumentacja jest przekazywana. Dokumenty stanowiàce depozyt Obwodowa komisja wyborcza dopisuje do spisu przechowywane sà w archiwum urz´du i mogà byç wyborców w dniu ponownego g∏osowania osob´ poudost´pnione wy∏àcznie na ˝àdanie Paƒstwowej Komi- mini´tà w spisie, która udokumentuje, i˝ stale zasji Wyborczej, Sàdu Najwy˝szego, sàdów powszech- mieszkuje na terenie obwodu g∏osowania, a urzàd nych iprokuratury. gminy potwierdzi, ˝e osoba ta jest wpisana do rejestru wyborców wgminie (sposób post´powania jest omó- Ponowne g∏osowanie wiony w punkcie 22). 56. O koniecznoÊci i przyczynach przeprowadzenia 62. Otrzymujàc kart´ do g∏osowania wponownym ponownego g∏osowania oraz imionach i nazwiskach g∏osowaniu, ka˝dy wyborca kwituje jej odbiór w∏asnodwóch kandydatów kandydujàcych w ponownym g∏o- r´cznym podpisem wspisie wyborców wwolnej kratsowaniu informuje wdrodze uchwa∏y gminna (miejska) ce na to przeznaczonej. komisja wyborcza (art. 4 ust. 6 ustawy owyborze wójta). 63. Tryb ustalenia wyników ponownego g∏osowa- 57. Ponowne g∏osowanie odbywa si´ 14. dnia nia w obwodzie i sporzàdzania protoko∏u jest analopo pierwszym g∏osowaniu, czyli b´dzie przeprowagiczny do ustalania wyniku pierwszego g∏osowania dzone w niedziel´ 26 listopada 2006 r. od godz. 600 w dniu 12 listopada 2006 r., z tym ˝e komisja sporzàdo godz. 2000. dza protokó∏ zgodnie z wzorem w∏aÊciwym dla g∏oso- 58. Ponowne g∏osowanie przeprowadza iustala je- wania ponownego, ustalonym przez Paƒstwowà Kogo wyniki w obwodzie ta sama obwodowa komisja misj´ Wyborczà uchwa∏à, o której mowa w punkwyborcza, która przeprowadzi∏a g∏osowanie w dniu cie 47. 12 listopada 2006 r. 64. Niezw∏ocznie po sporzàdzeniu protoko∏u komi- 59. Zadania obwodowej komisji wyborczej w zasja podaje do wiadomoÊci wyborców ustalone wynikresie przygotowania i przeprowadzenia ponownego ki ponownego g∏osowania w obwodzie przez wywieg∏osowania sà takie same, jak te zwiàzane z przeproszenie protoko∏u g∏osowania w widocznym miejscu. wadzeniem g∏osowania w dniu 12 listopada 2006 r. 60. Podczas wszystkich czynnoÊci komisji w dniu 65. Protokó∏ ponownego g∏osowania w obwodzie ponownego g∏osowania w lokalu wyborczym mogà przewodniczàcy komisji dostarcza gminnej komisji przebywaç wy∏àcznie m´˝owie zaufania wyznaczeni wyborczej wzapiecz´towanej iopisanej kopercie. Maprzez pe∏nomocników wyborczych komitetów wy- teria∏y i dokumenty z przeprowadzonego g∏osowania borczych, które zg∏osi∏y kandydatów uczestniczàcych komisja pakuje, piecz´tuje i przekazuje wraz z piecz´- w ponownym g∏osowaniu. M´˝owie zaufania mogà cià wójtowi gminy (burmistrzowi, prezydentowi mialegitymowaç si´ upowa˝nieniami dotyczàcymi wybo- sta) jako depozyt. 710 UCHWA¸A PA¡STWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 2 paêdziernika 2006 r. w sprawie ustalenia wzorów kart do g∏osowania w wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Rady m.st. Warszawy i rad dzielnic m.st. Warszawy