Obwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 sierpnia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego

Rozporządzenie określa: 1) kryteria zaliczania zbiorów bibliotek do narodowego zasobu bibliotecznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, zwanego dalej „narodowym zasobem”; 2) wykaz bibliotek, które posiadają zbiory zaliczane do narodowego zasobu; 3) organizację narodowego zasobu; 4) zasady i zakres szczególnej ochrony narodowego zasobu.

Do narodowego zasobu są zaliczane zbiory biblioteki mające wyjątkową wartość i znaczenie dla dziedzictwa narodowego, które są unikatowe i spełniają co najmniej jedno z następujących kryteriów: 1) posiadają wartość historyczną; 2) posiadają wartość dla nauki; 3) posiadają wartość dla kultury; 4) posiadają wartość artystyczną.

Wykaz bibliotek, które posiadają zbiory zaliczane do narodowego zasobu, określa załącznik do rozporządzenia.

W przypadku gdy zbiory biblioteki tylko w części są zaliczane do narodowego zasobu, część tę wyodrębnia się ze zbiorów biblioteki.

Narodowy zasób dzieli się na następujące kategorie: 1) rysunki wykonane dowolną techniką i na dowolnym materiale, których wartość wynosi: a) 12 000 zł albo więcej, b) mniej niż 12 000 zł; 2) grafiki i matryce do ich wykonania oraz plakaty, których wartość wynosi: a) 16 000 zł albo więcej, b) mniej niż 16 000 zł; 3) fotografie, filmy oraz ich negatywy, których wartość wynosi: a) 6000 zł albo więcej, b) mniej niż 6000 zł; 4) rękopisy, których wartość wynosi: a) 4000 zł albo więcej, b) mniej niż 4000 zł; 1) Na dzień ogłoszenia obwieszczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej działem administracji rządowej – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego kieruje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U.). 5) publikacje, których wartość wynosi: a) 6000 zł albo więcej, b) mniej niż 6000 zł; 6) kolekcje biblioteczne, których wartość wynosi: a) 16 000 zł albo więcej, b) mniej niż 16 000 zł; 7) inne materiały biblioteczne, niewymienione w pkt 1‒6, których wartość wynosi: a) 16 000 zł albo więcej, b) mniej niż 16 000 zł.

1. Zbiór zaliczany do narodowego zasobu jest ujęty w ewidencji elektronicznej. 2. Do prowadzenia ewidencji elektronicznej stosuje się przepisy dotyczące szczegółowej i sumarycznej ewidencji wpływów oraz szczegółowej i sumarycznej ewidencji ubytków, określone w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 października 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji materiałów bibliotecznych (Dz. U. poz. 1283).

1. Biblioteka, która posiada zbiory zaliczane do narodowego zasobu, sporządza plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu. 2. Plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu zawiera określenie: 1) ewentualnych zagrożeń zasobu oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia; 2) zadań i obowiązków osób realizujących w danej jednostce organizacyjnej zadania z zakresu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu; 3) zasobów ludzkich i technicznych oraz środków, niezbędnych do ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu; 4) organizacji ochrony przed zagrożeniami charakterystycznymi dla danego regionu kraju i obiektu lub grupy obiektów, w tym obiektu zabytkowego, w którym są gromadzone zbiory zaliczane do narodowego zasobu; 5) wewnętrznych procedur realizacji zadań z zakresu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu; 6) działań na wypadek wystąpienia zagrożenia zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu albo sytuacji kryzysowych, w tym: a) sposobu monitorowania zagrożeń, b) trybu uruchamiania zasobów i środków, o których mowa w pkt 3, c) procedur reagowania, określających sposób realizacji działań, d) współdziałania między podmiotami realizującymi działania, w tym ich łączności; 7) organizacji systemu monitorowania zagrożeń oraz ostrzegania i alarmowania o zagrożeniu; 8) organizacji ewakuacji osób i ewakuacji całości albo przemieszczenia narażonej na uszkodzenia lub zniszczenie części zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu z obszarów zagrożonych; 9) sposobu oraz trybu oceniania i dokumentowania strat poniesionych w zbiorach zaliczonych do narodowego zasobu w wyniku wystąpienia zagrożenia albo sytuacji kryzysowej. 3. Do planu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu dołącza się wykaz umów i porozumień związanych z realizacją zadań oraz działań określonych w planie ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu. 4. Plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu podlega wdrożeniu i corocznej aktualizacji, wykonywanej do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego.

Narodowy zasób podlega szczególnej ochronie polegającej na zapewnieniu bezpiecznych dla danego rodzaju materiałów bibliotecznych warunków w zakresie: 1) przechowywania, 2) kopiowania i utrwalania na informatycznych nośnikach danych, 3) udostępniania w celach naukowych albo ekspozycyjnych – które nie spowodują pogorszenia stanu ich zachowania lub uniemożliwią ich zniszczenie lub kradzież.

Środki na wprowadzenie oraz utrzymanie szczególnej ochrony, określonej w § 7 ust. 1 i § 8, zapewnia organizator biblioteki, o którym mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach.

Biblioteka, której zbiory są zaliczane do narodowego zasobu w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dokona czynności, o których mowa w: 1) § 4‒6, w terminie do dnia 31 grudnia 2017 r.; 2) § 7 ust. 1 i § 8, w terminie roku od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia2).3) 2) Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 11 lipca 2012 r. 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 24 listopada 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu bibliotek, których zbiory tworzą narodowy zasób biblioteczny, określenia organizacji tego zasobu oraz zasad i zakresu jego szczególnej ochrony (Dz. U. poz. 955 oraz z 2009 r. poz. 356), które utraciło moc z dniem 2 lipca 2012 r. na podstawie art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1230). Załącznik do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1204) WYKAZ BIBLIOTEK, KTÓRE POSIADAJĄ ZBIORY ZALICZANE DO NARODOWEGO ZASOBU BIBLIOTECZNEGO 1) Biblioteka Jagiellońska w Krakowie 2) Biblioteka Narodowa w Warszawie 3) Biblioteka Elbląska im. Cypriana Norwida w Elblągu 4) Biblioteka Naukowa Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie 5) Biblioteka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 6) Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu 7) Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Witolda Gombrowicza w Kielcach 8) Biblioteka Śląska w Katowicach 9) Centralna Biblioteka Rolnicza Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi Oddział w Puławach 10) Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie 11) Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu 12) Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu 13) Biblioteka Uniwersytecka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II 14) Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie 15) Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska 16)4) Biblioteka Raczyńskich 17)4) Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu 18)5) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy 19)5) Centralna Biblioteka Statystyczna im. Stefana Szulca 4) Dodana przez § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 kwietnia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego (Dz. U. poz. 577), które weszło w życie z dniem 15 maja 2025 r. 5) Dodana przez § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 czerwca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego (Dz. U. poz. 903), które weszło w życie z dniem 21 lipca 2026 r.