Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania

Rozporządzenie określa: 1) standard świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania; 2) sposób świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania; 3) sposób monitorowania i oceny świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

Ustala się następujący standard świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, zwanych dalej „usługami opiekuńczymi”, w poszczególnych obszarach: 1) w zakresie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych zapewnia się pomoc w szczególności w: a) podstawowych czynnościach związanych z samoobsługą, obejmujących: – ubieranie się i zmianę odzieży i bielizny osobistej, – przygotowanie prostych posiłków, w tym jednego gorącego, z uwzględnieniem zalecanej diety, – spożywanie posiłku lub karmienie i pojenie, – słanie łóżka i zmianę pościeli, b) czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, obejmujących: – porządkowanie i sprzątanie w niezbędnym zakresie, w tym czyszczenie urządzeń codziennego użytku i urządzeń sanitarnych, wynoszenie śmieci, przynoszenie wody i opału, ogrzewanie pomieszczeń za pomocą dostępnego urządzenia grzewczego, w tym palenie w piecu i wybieranie popiołu, z uwzględnieniem preferencji osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, w zakresie temperatury, – dokonywanie niezbędnych zakupów lub towarzyszenie podczas tych zakupów lub podczas korzystania z usług w sklepach, aptekach, punktach usługowych lub gastronomicznych położonych najbliżej miejsca zamieszkania osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, a także dostarczanie pomocy rzeczowej, – utrzymywanie w czystości i sprawności sprzętu ułatwiającego codzienne funkcjonowanie, takiego jak wózek, balkonik, podnośnik, kule, – pranie odzieży i pościeli, niezbędne ich prasowanie, oddawanie do pralni i odbiór z pralni, – towarzyszenie w załatwianiu spraw związanych z procesem leczenia lub rehabilitacji i profilaktyki zdrowotnej, – towarzyszenie w załatwianiu spraw urzędowych i płaceniu rachunków, 1) Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem administracji rządowej – zabezpieczenie społeczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715). c) innych czynnościach samoobsługowych, obejmujących w szczególności: – zmianę pozycji ciała, w tym przesiadanie się z łóżka lub na łóżko, z krzesła lub na krzesło, ułożenie się w łóżku, usadzenie w wózku, – korzystanie ze sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych, innych wyrobów medycznych lub środków pomocniczych niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji; 2) w zakresie opieki higienicznej zapewnia się pomoc w szczególności w: a) toalecie porannej i wieczornej, w tym w goleniu maszynką do golenia, czesaniu, higienie jamy ustnej i uszu, przy czym w przypadku osób leżących toaleta jest wykonywana w łóżku, b) kąpieli, w tym myciu głowy, c) pielęgnacji niezmienionych chorobowo paznokci rąk i nóg, d) korzystaniu z toalety oraz naczyń sanitarnych, e) zmianie pieluchomajtek i wkładów higienicznych, z uwzględnieniem czynności zapobiegających powstawaniu odleżyn i odparzeń; 3) w zakresie zaleconej przez lekarza pielęgnacji zapewnia się pomoc niewymagającą specjalistycznej wiedzy i kompetencji, w szczególności w: a) przygotowaniu i przyjmowaniu leków, b) pielęgnacji miejsc zmienionych chorobowo – smarowaniu, wykonywaniu i zmianie drobnych opatrunków, c) mierzeniu temperatury ciała, tętna, ciśnienia, glikemii, saturacji, d) obserwacji stanu zdrowia oraz reagowaniu, adekwatnie do potrzeb, w sytuacji jego pogorszenia; 4) w zakresie zapewnienia kontaktów z otoczeniem zapewnia się w szczególności: a) pomoc w umożliwieniu przebywania na świeżym powietrzu, w tym towarzyszenie podczas spacerów, b) prowadzenie rozmów, c) pomoc w nawiązywaniu, utrzymywaniu i rozwijaniu kontaktu z rodziną i społecznością lokalną, w tym z wykorzystaniem dostępnych środków komunikacji, d) pomoc w czytaniu prasy, książek i ich wymianie w bibliotece, e) towarzyszenie podczas drogi do instytucji kultury i rekreacji oraz w trakcie pobytu w nich.

1. W razie nieobecności osoby wykonującej usługi opiekuńcze zastępstwo pełni osoba spełniająca wymagania, o których mowa w art. 50 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. 2. Usługi, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a tiret drugie i trzecie, lit. c tiret pierwsze, pkt 2 lit. a, d, e oraz pkt 3 lit. a, mogą być świadczone na rzecz osób ich wymagających w różnych porach dnia i adekwatnie do występujących potrzeb przez 7 dni w tygodniu w godzinach od 6.00 do 21.00 z wyłączeniem dni świątecznych. 3. W przypadkach uzasadnionych koniecznością nieprzerwanego świadczenia usług opiekuńczych usługi te mogą być świadczone również w dni świąteczne. 4. W przypadkach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. c tiret pierwsze oraz pkt 2 lit. b, usługi opiekuńcze mogą być świadczone na rzecz osób ich wymagających jednocześnie przez dwie osoby w tym samym czasie.

Usługi opiekuńcze świadczy się w sposób zapewniający: 1) kierowanie się zasadą dobra osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze; 2) poszanowanie intymności i godności osobistej osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, i respektowanie jej prawa do autonomii w podejmowaniu decyzji i samostanowienia; 3) dbałość o bezpieczeństwo świadczonych usług opiekuńczych przez przestrzeganie zasad higieny; 4) potwierdzanie wykonanych czynności przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, w sposób ustalony przez ośrodek pomocy społecznej lub centrum usług społecznych.

1. W zakresie monitorowania świadczenia usług opiekuńczych podejmowane są działania polegające na zbieraniu i analizowaniu informacji na temat świadczonych usług opiekuńczych, w szczególności przez: 1) wizyty w miejscu zamieszkania osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, potwierdzające faktyczne realizowanie tych usług, przeprowadzane zgodnie z potrzebami, nierzadziej jednak niż raz na pół roku; 2) pozyskiwanie, nierzadziej jednak niż raz na pół roku, opinii dotyczących prawidłowości realizacji usług opiekuńczych od osoby, na rzecz której świadczone są te usługi, o ile stan zdrowia tej osoby pozwala na wyrażenie opinii; 3) pozyskiwanie opinii dotyczących prawidłowości realizacji usług opiekuńczych również od członków rodziny osoby, na rzecz której świadczone są te usługi, posiadających wiedzę na temat ich realizacji; 4) bieżącą analizę informacji, w tym w postaci elektronicznej, potwierdzających sposób i zakres realizowanych usług opiekuńczych, w tym liczbę niezrealizowanych godzin usług opiekuńczych, zmiany osób wykonujących usługi opiekuńcze, liczbę skarg, zgłoszeń, w tym anonimowych, o nieprawidłowym świadczeniu usług opiekuńczych. 2. Przy ocenie świadczenia usług opiekuńczych, w tym w zakresie bezpieczeństwa, celowości i skuteczności, bierze się pod uwagę w szczególności: 1) zakres i wymiar faktycznie realizowanych usług opiekuńczych zgodnie z decyzją administracyjną o przyznaniu świadczenia, w tym terminowość i rzetelność realizacji takich usług; 2) adekwatność świadczonego wsparcia do potrzeb osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze; 3) zapewnienie realizacji usług opiekuńczych w sposób, o którym mowa w § 4; 4) wnioski z monitorowania, o którym mowa w ust. 1.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: A. Dziemianowicz-Bąk