§ 2.

1. Szczegółowy zakres podstawowej wiedzy zawodowej objętej egzaminem na licencję maszynisty obejmuje zagadnienia dotyczące:

1) specyfiki i środowiska pracy maszynisty, w tym jego roli i odpowiedzialności w ruchu kolejowym oraz wymagań zawodowych i predyspozycji niezbędnych do wykonywania pracy na tym stanowisku;

2) technologii transportu kolejowego, w tym przepisów bezpieczeństwa i eksploatacji kolei;

3) infrastruktury kolejowej;

4) radiołączności pociągowej;

5) wiedzy o pociągach, ich składach oraz wymagań technicznych dotyczących lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego;

6) zagrożeń występujących w ruchu kolejowym;

7) podstawowych zasad fizyki;

8) sygnalizacji kolejowej.

2. W zakresie zagadnień, o których mowa w ust. 1:

1) pkt 1, sprawdza się:

a) znajomość aktów prawnych i regulacji dotyczących bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, określających:

zasady przyznawania uprawnień maszynistom,

warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych,

zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy,

b) wiedzę o wymaganiach stawianych maszynistom, w tym wymaganiach niezbędnych do wykonywania obowiązków maszynisty, dotyczących:

prowadzenia pociągu,

zmiennego rytmu dobowego pracy,

konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia ochronnego,

posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania,

c) wiedzę, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty dotyczącym kluczowych kwestii bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znajomość czynników wpływających negatywnie na jego pracę, wynikających z:

przyjmowania określonych leków,

spożywania alkoholu,

zażywania narkotyków lub substancji psychoaktywnych,

chorób,

stresu,

zmęczenia,

d) umiejętność wskazania dokumentów niezbędnych do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty:

aktów prawnych,

służbowych rozkładów jazdy,

e) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego,

f) wiedzę o znaczeniu dokładności wykonywania zadań i metod wykonywania pracy,

g) wiedzę o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

zachowania na obszarze kolejowym,

postępowania przy wsiadaniu do pojazdu kolejowego i wysiadaniu z pojazdu kolejowego,

ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej,

h) znajomość sposobów radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych,

i) umiejętność stosowania zasad ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizującej negatywny wpływ na środowisko;

2) pkt 2, sprawdza się:

a) znajomość aktów prawnych, procedur i regulacji z zakresu bezpieczeństwa i eksploatacji kolei,

b) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i eksploatacją kolei;

3) pkt 3, sprawdza się znajomość:

a) budowy toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych,

b) budowli kolejowych,

c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego,

d) stosowanych systemów zabezpieczenia ruchu i łączności,

e) urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,

f) budowy sieci trakcyjnej;

4) pkt 4, sprawdza się:

a) znajomość zasad działania i znaczenia radiołączności pociągowej,

b) umiejętność wskazania pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej,

c) umiejętność identyfikowania sytuacji, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej,

d) znajomość metod nawiązywania łączności oraz połączeń alarmowych w systemie radiołączności analogowej i cyfrowej;

5) pkt 5, sprawdza się:

a) znajomość rodzajów trakcji,

b) umiejętność opisania głównych elementów, systemów, układów i podzespołów pojazdu kolejowego,

c) znajomość sposobów oznakowania pojazdów kolejowych,

d) znajomość dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym,

e) znajomość zasad działania poszczególnych rodzajów urządzeń hamulcowych i znajomość sposobów obliczania masy hamującej,

f) umiejętność określenia maksymalnej prędkości pociągu,

g) umiejętność wskazania maksymalnych obciążeń i sił działających na sprzęg,

h) znajomość działania i funkcji systemów sterowania pociągiem;

6) pkt 6, sprawdza się:

a) znajomość zasad bezpieczeństwa ruchu kolejowego,

b) znajomość zagrożeń związanych z ruchem kolejowym oraz różnych środków stosowanych do ich ograniczania,

c) umiejętność rozpoznawania zdarzeń mających znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znajomość sposobów reakcji w przypadku ich wystąpienia,

d) znajomość procedur mających zastosowanie do zdarzeń z udziałem osób;

7) pkt 7, sprawdza się:

a) umiejętność określenia rozkładu sił działających na koła pojazdu kolejowego oraz czynników wpływających na skuteczność przyspieszenia i hamowania,

b) znajomość pojęć i zasad z zakresu elektrotechniki oraz znajomość metod pracy i warunków zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych;

8) pkt 8, sprawdza się znajomość:

a) sygnałów nadawanych przez semafory, sygnalizatory powtarzające, tarcze ostrzegawcze semaforowe, tarcze ostrzegawcze przejazdowe, tarcze manewrowe i tarcze rozrządowe,

b) zasad umieszczenia sygnalizatorów,

c) sygnałów zamknięcia toru,

d) sygnałów zatrzymania i zmniejszenia prędkości podawanych przenośnymi tarczami,

e) sygnałów ogólnego stosowania podawanych przez uprawnione osoby,

f) sygnałów podawanych dźwiękowym urządzeniem ostrzegającym pojazdu kolejowego,

g) sygnałów podawanych przy wyprawianiu i przepuszczaniu pociągów,

h) sygnałów na pociągach i pojazdach kolejowych,

i) sygnałów alarmowych,

j) wskaźników, w tym wskaźników stosowanych do prowadzenia ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS,

k) sygnałów i wskaźników stosowanych wyłącznie na wyznaczonych liniach kolejowych i stacjach,

l) sygnałów na semaforach świetlnych, tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających, stosowanych do odwołania.