Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie archiwizacji akt spraw sądów wojskowych

Rozporządzenie określa szczegółowe zasady archiwizacji, niszczenia i przekazywania przez sądy wojskowe właściwym archiwom państwowym akt spraw sądowych.

Akta spraw sądowych sądów wojskowych, zwane dalej „aktami”, dzieli się na akta stanowiące materiały archiwalne zaliczane do kategorii A i akta niestanowiące takich materiałów, zaliczane do kategorii B.

Akta kategorii A po upływie okresu przechowywania w sądzie przekazuje się do właściwego archiwum państwowego.

1. Akta kategorii B po upływie okresu przechowywania podlegają zniszczeniu.

2. Okres przechowywania akt kategorii B liczy się od początku roku kalendarzowego następującego po roku, w którym ukończono czynności sądowe związane z wykonaniem orzeczenia lub zarządzenia kończącego postępowanie w sprawie.

3. Jeżeli nie zachodzi potrzeba wykonywania czynności wymienionych w ust. 2, okres przechowywania akt liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zarządzenia.

1. Zaliczenia akt do odpowiedniej kategorii i wskazania okresu ich przechowywania dokonuje przewodniczący rozprawy lub posiedzenia albo sędzia wyznaczony przez prezesa sądu, po wykonaniu czynności sądowych, o których mowa w § 4 ust. 2, a jeżeli nie zachodzi potrzeba wykonania takich czynności - po uprawomocnieniu się orzeczenia lub zarządzenia.

2. Zaliczenia do kategorii A akt wymienionych w § 8 i § 11 dokonuje co 5 lat sędzia wyznaczony do tej czynności przez prezesa sądu.

3. Akta spraw o wykonanie orzeczeń sądów zagranicznych kwalifikuje się, biorąc pod uwagę przedmiot orzeczenia sądu zagranicznego.

Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do ksiąg i urządzeń ewidencyjnych spraw sądowych.

1. Do kategorii A zalicza się akta spraw:

1) o zbrodnie wymienione w rozdziałach XVI i XVII oraz o przestępstwa wymienione w art. 252 art. 1 i 2, art. 253 § 1 i 2, art. 254, 256-258, 265, 266 § 1 i 2 i art. 269 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 i 1517 oraz z 2021 r. poz. 1023);

2) o zbrodnie wymienione w rozdziale XIX oraz o przestępstwa wymienione w art. 260-262, 270-276, 278, 283-285 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny (Dz. U. poz. 94, z późn. zm.);

3) o przestępstwa wymienione w art. 46 ust. 1-6, art. 47 ust. 1 i art. 48 ust. 1-4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18 oraz z 1989 r. poz. 178);

4) o zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości;

5) w których wymierzono karę dożywotniego pozbawienia wolności lub 25 lat pozbawienia wolności;

6) o stwierdzenie nieważności orzeczenia oraz zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1820 oraz z 2021 r. poz. 794);

7) o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub tymczasowe aresztowanie;

8) w których sąd okręgowy przekazał zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu;

9) mających znaczenie wyjątkowe ze względu na materiał zebrany w sprawie lub występujące w niej osoby.

2. Akta niewymienione w ust. 1 zalicza się do kategorii B.

Do kategorii A zalicza się w każdym sądzie, poza aktami wymienionymi w § 7 ust. 1, po jednej sprawie typowej z każdego roku kalendarzowego z poszczególnych rozdziałów części szczególnej i wojskowej kodeksu karnego oraz ustaw szczególnych.

1. Ustala się następujące okresy przechowywania przez sądy akt spraw karnych:

1) 30 lat - dla akt spraw, w których wymierzono karę pozbawienia wolności powyżej 5 lat;

2) 20 lat - dla akt spraw, w których wymierzono karę pozbawienia wolności do lat 5 bez warunkowego zawieszenia jej wykonania;

3) 10 lat - dla akt spraw, w których wymierzono kary inne niż wymienione w pkt 1 i 2, wydano wyrok uniewinniający, umorzono postępowanie, uwolniono od kary lub odstąpiono od jej wymierzenia, warunkowo umorzono postępowanie lub darowano karę, oraz dla akt postępowania wykonawczego;

4) 3 lata - dla akt niewymienionych w pkt 1-3.

2. Akta wydzielone w sprawach karnych przechowuje się przez okres przechowywania akt głównych, z których zostały wydzielone.

3. Akta nie mogą być przekazane do zniszczenia przed ustaniem karalności przestępstwa, o które toczyło się postępowanie.

Akta sądów wojskowych w sprawach o wykroczenia oraz w sprawach z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej żołnierzy czynnej służby wojskowej zalicza się do kategorii B.

Do kategorii A zalicza się w każdym sądzie, spośród akt wymienionych w § 10, po jednej sprawie typowej z okresu 5 lat z poszczególnych rozdziałów części szczególnej kodeksu wykroczeń oraz ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. z 2002 r. poz. 370 oraz z 2003 r. poz. 1750).

Akta spraw określonych w § 10 przechowuje się w sądach przez okres 3 lat.

1. Do kategorii A zalicza się repertoria, wykazy, rejestry i skorowidze akt sądowych.

2. Do kategorii B zalicza się zbiory wokand, zbiory odpisów wyroków, postanowień i zarządzeń, zbiory pism w sprawach karnych nienależących do akt spraw karnych, terminarze i inne pomocnicze urządzenia ewidencyjne dotyczące biurowości i statystyki w sprawach sądowych.

3. Urządzenia ewidencyjne wymienione w ust. 1 sądy przechowują przez 30 lat, a wymienione w ust. 2 - przez okres 3 lat.

1. Zarządzenie o przekazaniu akt do archiwów, o których mowa w § 3, lub do zniszczenia wydaje prezes sądu.

2. Przed przekazaniem akt do zniszczenia prezes sądu powołuje komisję w celu przeprowadzenia czynności związanych z brakowaniem akt. Komisji przewodniczy sędzia.

3. Komisja, o której mowa w ust. 2, może w uzasadnionych przypadkach dokonać zmiany kwalifikacji akt z kategorii B na kategorię A lub przedłużyć ustalony pierwotnie czas przechowywania akt kategorii B. Komisja nie może dokonać zmiany kwalifikacyjnej akt zaliczonych pierwotnie do kategorii A.

4. Z przeprowadzonych prac komisja sporządza protokół i przedstawia prezesowi sądu do zatwierdzenia.

Akta spraw, w których nie ukończono wszystkich czynności związanych z wykonaniem orzeczenia, nie mogą być przekazane do archiwum ani zniszczone.

Przekazanie akt do zniszczenia następuje po uzyskaniu zgody dyrektora właściwego archiwum państwowego.

Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do ksiąg i urządzeń ewidencyjnych spraw sądowych.

1. Akta spraw karnych zakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia kwalifikuje się według przepisów dotychczasowych, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej.

2. Akta w sprawach o wykroczenia oraz w sprawach z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej żołnierzy czynnej służby wojskowej, rozpoznawanych i zakończonych począwszy od dnia 1 września 1998 r., kwalifikuje się zgodnie z przepisami rozdziału 3.

1. Akta spraw o przestępstwa wymienione w § 7 ust. 1 pkt 3-5, 7 i 8, w których postępowanie sądowe zakończone zostało przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, kwalifikuje się ponownie i zalicza do kategorii A, o ile nie zostały zaliczone do tej kategorii na podstawie przepisów dotychczasowych.

2. Do kategorii A zalicza się, chyba że zostały zaliczone do tej kategorii na podstawie przepisów dotychczasowych, akta spraw o przestępstwa określone w:

1) rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. - Kodeks karny (Dz. U. poz. 571, z późn. zm.);

2) dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 września 1944 r. - Kodeks Karny Wojska Polskiego (Dz. U. z 1957 r. poz. 107, z późn. zm.);

3) dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (Dz. U. poz. 50);

4) dekrecie z dnia 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. poz. 300);

5) dekrecie z dnia 16 listopada 1945 r. o postępowaniu doraźnym (Dz. U. z 1949 r. poz. 244);

6) dekrecie z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. poz. 192, z późn. zm.), z wyjątkiem spraw przekazanych do właściwości sądów powszechnych na podstawie ustawy z dnia 5 kwietnia 1955 r. o przekazaniu sądom powszechnym dotychczasowej właściwości sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej (Dz. U. poz. 83).

Okresy przechowywania w sądzie akt spraw zakończonych prawomocnie po dniu 17 października 1997 r., niezaliczonych do kategorii A, których końcowy termin przechowywania upływa przed dniem 3 kwietnia 2021 r., innych niż akta spraw o wykroczenia i wykroczenia skarbowe, ulegają wydłużeniu do dnia 3 lipca 2021 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.